Fructus medicinae ex variis Galeni locis decerpti. Nunc primum prodit in lucem / [Joan Carles Amat]

161쪽

DE ME DICA MENTIS

concoquentibus bilem atram.

In capite.

Syr.fum terrae. De Epithimo. Lupulorum, Aq.sumiterrae.

Bride simo terrae.

Fumariae. Ceterach.

De Epithimo. Aq. scolopendriae. Epithimi.

In corde. r. le pomis. Buslossae. Aquae

162쪽

Medicinae. IarAquae melissae.

Bu glossae. Viperina'. Borraginis.

Nota me posuisse quas tu si ex is

dem simplicibus decocta volueris praescribere, ad libitum poteris administra-r solum aduertas velim, aquas stillati-

tim si suo tempore distillatae fuerint

nabere conseruare toto anni tempore suam propriam inanimodam vi tutem Jacultatem, quae non semper peritu in plantis,ut desideras.

camenta purgantia. AG ricum corrigimus cum ina bere ixi mellite. Sena corrigitur cum uic gallini

addito D . spicar ad i. Rhab. urbi th corrigitur cum inalbere ineaciem quantitate 5. i. ad 5.j 'm'mR Orriguo coquendo pium cum malo cotoneo,&fit diagri- diu ma

163쪽

dium, similiter corrigitur cum mastiche, cum thure vel cum pulegio. ideo ad

emendandas noxa quae in ventriculo ex Scammoneo nunt,miscetur cum decocto mirobolanorum vel aqua Citoniorum, cuius do sis est . . f. Mirobolani non habent correctivum dempta correctione, quae per torrefactionem fit, quia clementiora sunt, in qua torrefactione deperditur vis purgandi. Tamaritidi similiter carent correctione: nam .lamarindorum pulpa datur

ad ardorem in quantitate J.j.ktotidem cassia fistulae cum .i. Rhab. de aliquando citra correctionem.

Polipodium corrigitur cum etinetib re, cinnamomo,vel semineant iij. Epithimum corrigitur additis aliquot granis piperis vel salis gemmae. Ellebor is corrigitur cum seminibu&calidis vel odoratis, ut aniso,dauco,sed niculo,ue petroselino. Haec omnia veniunt corrigenda,pra cipue cum administrantur per se , nam cum praescribuntur cum aliis consectio nibus

164쪽

nibus tunc temporis parum refert et si semper prodesto absque correctione propinare. De clysteribus iam tempus est aliqua pertractare.

Clyster, est medicamentum per sedem iniectum ad soluenda potissimum intestinorum excrementa, quamquam ob alios usus quotidie clysteres a medi cis describuntur. Clyster duplex est,alter ex parte eua cuans, nempe ex intestinis, alter ex toto, Orpore. Prioris meminit Gal. . Aph. uomm. a. ubi post medicamenta purgat posuit errhina . apophlegmatismata tamquam ex parte euacuantia, par-lticulariter cum ex cerebro humorem

educant, addit statim iusterem esse ea genere eodem, ac si dixistet, medica linentum est clyster euacuans ex parte, scilicet ex intestinis, supra dictum est. Posterioris meminit Gal. lib. de salubriatat com Is quo loco ut in angina humorem facilius educeret clysteris pur-

165쪽

r36 Fructus

gantis meminit, tum etiam a. de comp. sec.locos cap. io ex A higenis sententia, clysterem euacuantem ex toto corpore

validum propinabat,ut ea quae in infima hepatis parte erant, euacuaret. Id etiam nobis demonstrat quotidiana experientia in curanda apoplexi veterna asia sectione, tum etiam, in quotidianis sebribus quandoque medicametapur gantia,ut est Agaricus , Diacatolicon&beiacdicta per sedem iniiciuntur.

Est etiam usu clysterum utilis adi discutiendos status,e quod magis est,ad nutritionem aliquam faciendam. Sed quoniam quae dicta sunt dissicilia apparent, id amplius a nobis explicandum erit , nimirum qua ratione, ea quae per sedem iniiciuntur possint nutritionem emeres, tum etiam in cerebro 3 ex toto corpore facilius eua

citare , cum certissimum sit non posse ii ea quae per sedem iniecta sunt, secundum substantiam ad ventriculum peruenire. Sed obseruandum est primo crassa intestina eadem tunica praedita esse ac tenuiariuemadmodum cruen-

166쪽

Medicinae. 37

triculum; unde eandem vim habet con coquendi,etsi minorem ob excremento

rum prouentum.

Secundo obseruandum est posse iii

testina crassa longiori tempore alimen i tum concoquere, quamuis nutritio in fgnis nequaquam fiat ex hac coctione; unde similiter medicamenta possunt calore intestinorum reduci in acturn, licci illorum substantia non perueniat ad ventriculum, neque ad aliam partem, otest tam vis facultas medicamen tari ad longinquas partes peruenire Ter tio obseruandum est non esse in magna quantitate iniicienda persedem ea quae in animo est ut diutius detineanturinam intestina pondere grauata subito ad ea expellenda mouentur,in ideo recta cum ratione medici facere solent in administrandi clysteribus nutrientibus ea in exigua mole praetcribere, ut hac ratione diutius immorentur in intestinis. In aliis vero clysteribus administrandis contraria ratione fit, exhibentur enim in magna mole medicamenta,ut intestina grauata statim ad ex

167쪽

ias Tructus

pellendum moueantur siue purgan clyster iit siue lenitivum, a quo scilicet aluus solum aduehitur, c ex his manifestum sic ,qua re purgati a medicamenta per sedem iniecta breuiori tempor Ceuacuationern et liciant quam exhibita, peros, quamuis minor iit calor in inae stinis quὶm in ventriculo. Pro cuius explicatione obseruandum et , purgantia medicamenta duplicem habere substantiam , alteram a qualitate manifesta, alteram a tota iubstantia in qualitate manifesta plus uisto sunt acria, quia sunt pilas iusto calida, ita irruanado secundi m hanc partem solent aliquando uac rationem ciscere, ut acci

di in clysteribus,in quibus purgantia a

qualitate manifesta sunt admixta, nam partem irritat vis prius in actum reducta quam illa quae est totius substantiae,cum sint grauata pondere intestina, quae irinritata subito euacuationem et tum ata tamen ut euacuatio ex toto fiat corpore&ex cerebro quae quidem in potionibus , pilulis fieri non possunt, nam quavis pars cluae irritat, prius in actum redu

168쪽

reducatur, cum non sit mole grauatus ventriculus ipse, Qualitate medicamenti, non mouetur ad expulsionem, Cideo progrediente ulterius actione caloris, pars purgatiua in actur, reducitur, ita ut non irritati do, sed attrahendo a similitii di ne ibi r stubstantia educeretur. Ex quibus iianifestum fit, quare si vcrbi gratia. . ij. Diaca tot per sedem in iiciantur medio clystere, totidem peros, citius de promptius clystere euacuatio fiet.

Est praeterea allias usus inclysteribus non contemnendus,'irando ad cohibendam aluum, sedandas deiectiones in diarrhoea 3c dysenteria utiliter commen flantiacitum etiam ut somnus concia retur, quod reuera facit peruenire sa-ciritatem medicamentoria ad cerebrum

eui per sedem iniecta sint. Valent etiam clystere aliquando ad

tergenda ulcera intestinorum Z ad eadem agglutinanda, qui omnes usus nec parui sunt, nec exigui momenti, imo maximae considerationis. ideo singulorum formam instituo.

169쪽

Iqo Fructu Cl se nutriens. Iuris carnium arietis, gallina:

quadram nam,olei ros 3.j vitellorum Ouorum nil ij misce pro ne male , ad-laiberi debet tepid), ut diutius detine

tur.

aquae sontanae quadram . s. olei communis Minellis an . tibi. salis gemmae 5 ii coquuntur ad ignem ita ut remisceantur, kcalidus administrethr. lim ad idem. V. herbarum emollientium Amaluarum, cantij,mercurialis, violarum, be-thae o furfuris b.i olei roscri viol. an. E. iij cons. Bened.& hietae c.Gal.an. 5 l. salis gemmae 5.j misceri fiat enema.

170쪽

tiendos clysterita decocti rutae sena lini, radicum taltheae, J. Chamo lib. ij iij. olei rutacet. lj. ij. olei viol. 5.j. Agarici. 5. ij misce pro

lenemate.

Hic clyster calidus administretur, ut diutius si Ieri possit detineatur.

Per irrit in ex capite es alis, partibi humores

educens.

ij minoris . . ursuris, sena feniculi, clini an p.j coquantur omnia in sussicienti quantitate aquae, donec tertia pars absumatur, cola Sc de colatura sume lib. ij. hierae logodion. 3.j. benedictae . . s. olei rutacet. 5. q. misce pro enemate. Calidus administretur, ri vis magis irritationem .essicere adde trochisc. Alend,