C. Velleii Paterculi Historiae. Romanae ad. M. Vinicium. cos. libri. 2 ab Aldo Manutio, Paulli f. Aldi n. emendati, et scholiis illustrati.

121쪽

gentis uariis in locis profuso sanguine , fatorum

iniquitas, consulem agentem annum tricesimum, rapiat. moles deinde eius belli transata in Veronem est,quod is fui uirtute, fortuna administrauit peragratusq. uictor omnesprites Germaniae , sine ullo detrimento commisi exercitiis,

quod praecipue huic duci semper curaefuit; sic

perdomuit eam, ut informam paene Ripendiariae redigeret prouinciae. Tum aiser triumphus cum altero consulatu ,ei oblatus sit. Dum ea,qliae praediximus , in Pannonia , Germaniaq. geruntur, atrox in Thracia bellum ortum, omnibus eius gentis nationibi Pin arma accensis, .Pisonis , quem hodieq. diligentis imum,atque eundem lensimum securitatis urbanae custodem habemus,uirtus compresiit uuippe legatus Caesaris, triennio cum his bestauit gentesq. feroci bimas plurimo cum

earum excidio,nunc acie, nunc ea pugnatisnibus, in rudinum pacis redegit modum eiusq. patrati0ne Asiae securitatem δὲ Iacedoniae pacem reddidit. De quo uiro hoc omnibus sentiendum ac praedicandum eri esse mores eius uigore ac lenitate

mixt imos, uix quemquam reperiri posse, qui aut otium ualidius diligat, autfacilius sus ciat negotio , ct magis, quae agendasunt, curet ne ulla o stentatione agendi. Breui in t riecto Jatio,Ti. 2Vero, duobus consularibus , totidemq. triumphis actis, tribuniciae poteriatis con Ortione ae-qΠatus Augusti, ciuium ponunum, hoc, H quia

122쪽

II e. VEL L. PATER C.

quia uolebat eminentissimus , ducum maximus, fama fortunaq. celeberrimus , O vere alterum reip. lumen, caput,mira quadam, incredibili,atque inenarrabili pietate, cuius caussae mox

detectaesunt icum C. Caesar sum isset iam uirilem toga, Lucius ite maturus esset uiris,nefulgor suus orientium iuuenum obstaret initiis, simulata caussa cositi ui,commeatum ab socero,atque

eodem uitrico,acquiescendi a continuatione laborum, peti t. suis fuerit eo tempore ciuitatis habitus,qui singulorum animi,quae digredientium a tanto uiro omnium lacrymae,quam paene ei patria manum iniecerit,iusio seruemus operi Illud etiam in hoc transcursu dicendum est, ita septem annos Myodi moratum , ut omnes , qui procoss. Ggatique, in transmarinas profecti prouincias, uisendi eiusgratia,adquem couenientes semper pria uatos in materias priuata numquam fuit, fasce suossummiserint, fassique int, otium eius honoratius imperiosuo. Sensit terrarum orbis,digressum a custodia Neronem Vrbis nam ct Parthus,

desciscens asocietate' 'mana, adiecit Armeniae manum, O Germania, aversiis domitoris fui oculis, rebellauit. At in Urbe eo ipso anno,quo magnificentissimi gladiatori muneris , naumachiaeq. spe iaculis, D. Augustus abhinc annos XXX.fe, O alio Caninio cos dedicato Martis templo, animos,oculosq. . repleuerat foeda dictu, memor aq. horrenda in ipsim domo temperias erupit.

Quippe

123쪽

cuippe filia eius Iulia, per omnia taliparentis, ac uiri immemor,nihil, quod iacere, utpati turpiter possetfemina, luxuria,libidine infectum reliquit;

magnitudinemq. fortuna uae peccandi licentia metiebatur; quidquid liberet, prolicito iudicans Tum Iulius Antonius, singulare ea emplum ci mentiae Caesaris, uiolator eius domus, sesceleris a se commisi ultorfuit; quem,uicto eius patression tantum incolumitate donauerat, sed sacerdotio, praetura consulatu, prouincijs, honoratum etiam

matrimonio sororis suae liae, in arti yimam fmnitatem receperat. Quinctiusq. Crispinus singularem nequitiam supercilio truci protegens, O . pius Claudius, ct Sempronius Gracchus, ac Sciapio, alijq. minoris nominis, utriusque ordinis uiri, quasi cuiuslibet uxore violata, poenas pependere; cum Caesaris filiam, O Xeronis uiolassent coniugem Iulia relegata in insulam,patriaeque, O p rentumsubducta oculis quam tamen comitata mater Scribonia, voluntari exsilij permansit comes. Breve ab hoc intercesserat patium, cum C. Caesar, ante ali sprouinciis adsidendum obitis, in Syriam missus, conuento prius A. Verone , cui omnem honoron , ut superiori, habuit, tam uarie se ibi gessit, ut nec laudaturum magna, nec vituperaturum mediocris materia deficiat, cum rege Parthorum iuuene excelsi imae insulae,quam amnis Euphrates ambiebat, aequato utriusque partis numero , coiit. Quodsectaculum Rantis ex diuerso H hinc

124쪽

hinc Romani, illinc Parthorum exercitus, et duo interse eminentissima imperiorum , O hominum coirent capita perquam clarum , O memorabile, sub initia Hipendiorum meorum , tribuno militum mihi uisere contigit quem militiae gradum ante sub patre tu , M. Vinicio, o P. Silio au*icatus in Thracia 'Iacedoniaque, mox Achaia, Asiaque, O omnibus ad Orientem usus provinciis, ore, atque utroque maris Pontici lat re, haud iniucunda tot rerum, locorum, gentium, urbium recordatione perfruor . Trior Parthus apud Caium in nostra ripa, porierior hic apud re

ge in hostili epulatus es suo tempore M. Losii, quem ueluti moderatorem iuuentae fili sui aurum esse uoluerat, perfida, O plenasubdoli ac

uersutianimi consilia,per Parthum indicata, Cassaris ira euulgauit cuius mors intra paucos dies fortuita,an uoluntaria tuerit, ignoro. Sed, quam

hunc decesiisse laetati homines , tam paullo ponobisse Censorinum in iisdem prouinciis grauiter tulit ciuitas, uirum demerendis hominibus genitum. Armeniam deinde ingresus , prima parte introitus pro pereges it; mox incolioquium cui seis mere crediderat circa Artageramgrauiter a quo

.dam,nomine diluo,uulneratus, ex eo, ut corpus

minus habile ta animum minus utilem reip. habe re coepit. Nec defuit conuersatio hominum, uitia eius assentatione lentium etenim emper magnae fortunae comes ades dulatio: per quae eo ductuS

125쪽

ctus erat, ut in ultimo ac remoti mo terrarum orbis angulo consenescere,quam Romam regredi,

mallet.Diu reluctatus,inuitusq. reuertens in Ita

liam, in urbe Lyciae ii ram nominant P morbo objt cum ante annum ferme quinquagesima caesar, frater eius, Hispanias petens , Massiliae decesisset. Sed fortuna , quae subduxerat spem

magni nominis, iam tum rei sua praesidia reddiderat quippe ante utriusque horum obitim, patre tuo P. Vinicio cos.TLP ero reuersus Rhodo, incrediibili laetitia patriam repleuerat. Von est diu cunctatus Caesar Augustis neque enim quaedus erat, que legeret;sed legendus, qui eminebari Itaque,quodpost Luci mortem, adhue Caio uiuo, facere uoluerat,eoq. uehementer repugnante Ne rone, erat inbibitus post utriusque adolescentia obitumfacere perseuerauit, ut O tribuniciaepo-

tectatis consortionem Veroni conmtueret, mutatum quidem eo cum domi, tum insenatu recusante, O eum Aelio Cato Sentio cor. V. Kalend. Iul.pori V.C.annis DCCLI . abhinc annis xxv II. adoptaret Laetitiam illius diei, concursumq c uitatis , O uota paene inferentium caelo manus, spemq. conceptae perpetuaesecuritatis,aeterinitatisq. Romani imperij, uix in illo ius o opere abunde persequi poterimus,nedum hic implere tetemus. id unu dixisse iuuat,qua ille omnibus fuerit carita. tu refulsit certasse liberoruparentibus,viris matrimoniorum, dominis patrimonij, omnibus h-

126쪽

118 c. v EL L. ΡΑΤ BR C. nibus , salutis, quietis , pacis , tranquillitatis; adeo , ut nec plus sperari potuerit, nec spei responderifelicius. adoptatus eade die etiam .. rippa, 'em post mortem Agrippae , Iulia enixa erat. sed in ueronis adoptione illud adiectum, his ipsis Caesaris uerbis: Hoc, inquit, reip. caussa facio. on diu uindicem , custodemq. imperi sui morata in Vrbe patria, protinus in Germaniam misit; ubi ante triennium sub M.Vinicio, auo tuo,clarissimo uiro, immensum exarserat bellum erato ab eo quibusdam in locis gelium , quibusdam su-sdratatum feliciter, eoq. nomine decreta ei cum speciosi ima inscriptione operum ornamenta triumphalia. Hoc tempus me functum ante tribunatu eastrorum, Ti. Caesaris militemfecit quippe protinus ab adoptione missus cum eo praefectus equitum in Germaniam accessor officis patris mei, caeles imorum eius operum per annos continuos I x. praefectus, aut legatus, spectator, pro captu mediocritatis meae, adiutorfui. eque isti Jectaculo, quo frucius sum mile condicio mortalis, cipere uidetur mibi cum per celeberrimam Italiae

partem tractum omnem Galliae prouinciarum,uererem imperatorem ante meritis ac uiribus,

quam nomine, Caesarem rei sentes sebi quisque, quam illi , gratularentur plenius. o uero militum conspectu eius elicitae gaudio lacrymae, alacritasque , salutationis no a quileiam exsultatio,

contingendi manum cupiditas , non continentium protinus,

127쪽

pmilaus, quin adiicerent, Videmus te, imperator, saluum recepimus; ac deinde, Ego tecum, imperator, in Armenia, ego in 'aetia fui ego a te in Vindelicis, et in Pannonia, ego in Germania donatussum; neque uerbis exprimi, O fortasse uix mereri dem potest. Intrata protinus Germania, subacti Caninefates , Attuari, Bructeri, recepti Cheruscigentes, amnis, mox nostra clade n bilis,transitus Visurgis . penetrata ulteriora, cum omnem partem asperrimi periculosis mi belli Caesar uindicaret ijs, quae minoris erant discriminis, Sentium Saturninrem, qui tum legatusp tris eius in Germania fuerat , praefecisset uirum multiplicem in uirtutibus, nauum, agilem,prouidum, militariumq of ciorum patientem ac periatum pariter, sed eandem, ubi negotia iecissent locum otio,liberaliter .auteq. eo abutentem; ita tamen, ut eum ibi 'ndidum, achilarem potius, quam luxuriosum, in desidem, dicere . de cuius uiri claro,celebriq. consulatu praediximus. ni elissaei liui, i De in ensem Decembrem perducta,

immanis emo umentum fecere uictoriae . Pietas

sua Caesarem paene obriructis hieine alpibus,murbem traxit, ad tutelam imperi, eum ueris initio reduxit in Germaniam; in cuius mediu finibus, ad caput Iuliae fluminis , hiberna digrediens princeps locati erat Pro di boni , quans uoluminis opera insequenti aestitesub duce Tiberio Caesare, gemmus Perturirata armis tota Germania est.

128쪽

Fictae gentes, paene nominibus incognitae. R ceptae Cauchorum nationes.omnis eorum iuuentus,infinita numero, immensa corporibus situ lo se ulcorum tutissimi, traditis armis, una cum ducibus suis saepta iustenti,armatoq. militum nostrorum agmine,ante imperatoris procubuit tribunal. Frata viis cti Langobardi; gens, etiam Germanaferitate ferocior, Denique,quod numquam anteasse conce miptum,nedum opere tentatum erat,ad quadringentesimum miliarium,aM eno usque adflumen is in ii ibim, qui Senonum Hermundorumq fines praeter fuit,''manus cum signis perductus exercitus, Fili η, eodem, mira felicitate, cura ducis , tempo- u ilrum quoque obseruantia, clinis, quae Oceanicis inlusicumnauigauerat inus, ab inaudito,atque incogni D: ito ante mari flumine tibi subuecta, plurimarum imgentium uictoria, cum abundantissima rerum omnia copia exercitui, Caesariq.seiunxit. Non temper mibi, quin tantae rerum magnitudini hoc,qualecumque es, inferam. Cum citeriorem ripam praedictistuminis castris occupassemus, ulterior armata hostium iuuentute fulgeret sub omnem motum nostrarum nauium protinus refugientium, unus barbaris,aetatesenior, corpore excellens, dignitate, quantum siendebat cultus,eminens, cauatum, ut istis mos est , ex materia conscendit alueum,solusq. id nauigiigenus temperans, ad modium procesitsuminis; petiit,liceret sibi, sine' riculo, in eam, quam armis tenebamus, egredi ripami

129쪽

ripam,ae uidere Caesarem . Data petentifacutatas. Tum, appulso lintres, O diu tacitus contemplatus Caesarem, Nostra quidem, inquit furioiuuentus,quae cum uestrum numen absentium colat, praesentium portus arma metuit, quainsequiatur fidem sed ego beneficio,ac permissu tuo, Caesar, quos ante audiebam, hodie vidi deos: nec is liciorem ullum uitae meae aut optaui, aut sensidiem Impetratoque ut manum contingeret, re

uersus in nauiculam, sine sine respectans Caesa

rem, ripae suorum appulsus eri Victor omnium gentium, locorumque, quos adierat, Caesar, cum incolumi, inuiolatoque, semel tantummodo, magna cum clade hostium , fraude eorum tentato exercitu, in hiberna legiones reduxit e dem,qua priore anno, festinatione urbem petens. Nihil erat iam in Germania, quod uinci posset, praeter gentem Marcomannorum; quae, Maroboduo duce, excita sedibus suis, atque in inferiora refugiens, incinctos Herciniae siluae campos incolebat di ulla feninatio huius uiri mentionem transgredi debet Maroboduus, genere nobilis, corporepraeualens, animo ferox, natione magis quam ratione,barbarus,non tumultuariu, neque fortuitum,neque mobilem. ex uolunta te parentium costantem inter suos occupauit principatum sed, certum imperium,uimq. regiam co-plexus animo,stituit, uocata procul es manis

gente su eo progredi iubi, cumpropter potentiis

130쪽

ama refugisset, Dafacere potent ima occupatis igitur,quos praediximus, locis, finitimos omnes b. bello domuit, aut condicionibus iurissui fecit. Corpus suum curioditum, imperium,perpetuis exercitiis , paene ad Romanae discipliana ormam redactum , breui in eminens, O nostro quoque imperio timendum perduxit fastigium aerebatq.fe ita aduersus Romanos,ut neque besto nos lacesseret, o lacesseretur supe essesibi uini, ac uoluntatem resistendi declararet.

Legati, quos mittebat ad Caesares, interdum ut supplicem commendabant,interdum ut pro pari loquebantur Gentibus,hominibusq a nobis desci scent bus erat apud eum perfugium totumq. male simulato agebat aemulum exercitumque, quem xx. militumpeditum,quattuor equitum,fecerat, assiduis aduersus finitimos besiis exercendo, maiori, quam quod habebat,operipraepar bat. Eratq etiam eo timendus,quod,cum Germaniam ad laevam, O in fronte, Pannoniam ad dextram, a tergosedium suarum haberet Uricos, tanquam in omnes semper uenturus, ab omnibus

timebatur . Nec securam incrementi sui patiebatur esse Italiam quippe cum a summis Alpium

rugis,quaesinem Italiae terminant,initium eius simu haud multo plus CC mistibus passuum abesset.

Hunc uirum, o hanc regionemproximo anno diauersis partibus Ti. Caesar aggredi aluit Sentio Saturnino mandatum , ut per Cattos, excisis