장음표시 사용
11쪽
sis negotiisque ingenue prositebantur. Quorum in nostris litibus arbutrium sine inuidia ac suspicione est. Cum ceteroquin nulla res quam aequi iustique custodia, & retinendae tuendaeque cura reipublicae apud. . Romanos produxerilleges, & aeterna obseruatione sanciuerit. Vt, ea dem, si illa rituum religionumque simulachra exeipias . scriptae in r irationis, quibus inest illud communis lumen iustitiae, uuiuersis a natura mortalibus patefactum. Omnimoda itaque naturalis rationis r . uerentia ad contemnendum uniuerim ius ciuile perduei, & specioso aequitatis imperio subiicere leges, id uero est, quod nimium esse arbis amur, ili quod perturbat communis rationem iuris, licet uti omnium rerum, ita , Quiritium iuris sint incommoda quaedam uitiaque, quorum tamen odium non Omne ius conuellere protinus, multo minus arbitrii fallaciam,&cerebrinam aequitatem cum scriptis legibus committere debet. Lectu digna sunt, quae aduersus ciuilium legum eontemtores uehementiori desiderio aequitatis disputauit laudatus seMBARTH L c. F. a. . sqq. cum quo coniungi meretur Ill. atque Excell. Dn. Cancellarii a LH. DE IG multae eruditionis ae iudicii plena orati de emon-da Germ. I rispri quae edita est inter eius opuscula oratoria p. II - σα Sed ueniis iam, ad aliud studiorum genus, cui ipsa Romani iuris sata secerunt locum atrique necessitatem. Criticam intelligo & illam de uerbis, sermone, aliisque scriptorum librorumque uitiis iudicandi artem, uti pura a corruptis uera a perperam traditis, sincera a fictis atque suppositis bene atque caute secernantur. Indigent enim quandoque iuris libri auxilio iudicii, αs pienti emendatione, quod ipsa aetas, barbara, & glossatorum turba, &imperitae scribarum manus, eosdem nobis tradiderunt. Fuit olim Stoiacis pariter ac ICtis ea consuetudo, ut uerborum etiam haberent rationem. quare cicERotib. Ldeo . Misamuo imisari Stoicos, quisu isse exquirunt, unde uerba sunt aeruga, &sigillatim de iureisi NT1LiANus indistino rat. XII. Omnis iuris quaesis, aut uerborumproprietate, aut aequi dispuratione, aut uoluntatis coniectura continetur. ' Cuius rei manifesta quidem utilitas est, & in Romanis legibus quaedam, ut dixi:, necessitas, qnod aem tis uitio passim deprauatas accepimus: uerum dici uix potest quantam rit saepenumero in illa censendi iudicandique facultate luxuries & audaci , quamque effrenis licentia quae ceteris quidem libellis parniciosi est quodammodo, grauius uerontaliusque damnum inseri iuris auctoritati. Piaculum enim e ne puto impune exerceri leges secariquete diuidi falcishus armisque audacium ingeni mn,.qua ui atque .sieuitia armauit pie
12쪽
bominum genus explodit sExTvs EMPIRICus aduersus Mathematicos Lib. I. e. AEquod ab ARisFoτEE E profectum apud Graecos teste DIONE CHRriore Mo orari LIII. quae est de noMERO; iterumque natum post litterarum instaurationem,quandoquidem septilis antiquitatis solia, & diuturno situ pretae membranae codicesque desiderarent uindices, interpretes, diminato reso Quanquam tum aduer- seriorum, miscellaneorum, uariarum lectionum, obseruationum multitudo inumderet orbem eruditum, scriptorumque ueterum pene opprimeret reliquias, ut merito dixeris: AExcessit m Pisa mσHum , himiumque simis es buua morbi duxere manus. Hui modi unmensis conatibus male precatur inter alios RoE. MARMm, nitidissimus epistolarum seriptor, in epist. ad HADR. vALEsivm Criticae enim commendationem sentiendi libido, & emendandi temeritas, &liturarum molestiae, & conis rae abundantia, haud raro euertunt. DOMIΥivs VLPIANus ob uerborum aucupia di s olim χεο -κ , ceterorum uero Grammaticorum ac Criticorumiuisitates erudite congessit io. Wo sint r. e Poldimat,ia. Nostrotam qu que temporum magna quaedam ingenia uix sibi temperarunt ubique a diiudi- roria illa luxurie, de qua suo tempore etiam conquestus FR. BALDvi Nus in Amymbonianoe. XV. Ne uero communium duntaXat Criticorum arguam eo natus, e quibus nobilis licentia sci OPPII, cuius ceteroquin Grammatici Philosopli ea plagium spirat Mineruae SANCTIANAE,& ambitio TAN. PAERI, DAN. ΗΗ-sru invisi, qui absque codicum auctoritate suis refinxit diuinationibus seriptorisuctere quemque praeter alios acerbe interdum insectatur MARum GoIvs,Daniae purpuratus, epistolis iunctim editis in Belgio cura PETR. BuRMANNI, V. C. ipsos ab ea labe non omnino immunes habeo magni nominis meritique ICtos ALCIATvΜE
illae in legum emendatione parum religiosae manus magnopere labefactant iuris rationes, Mincerta reddunt legum sacramenta, siquidem ab iis aggressionibus minus turae sint, &distrahere eas, disiicere,expungere,uiolare impune liceat. Caute lino Imperator ri t. C. de uet. B., --L uetuit sigiis siue litterarum eompendiis scribi corpus Iuris, imo & commentationibus interdixis, ne aliqua sorte metuendae , esset iuris confusio atque perturbatio. Sed iuuat ipsum audire CI. AE1NEεcwΜr erum hominiun Fnus υπερκροτμων, uti uocare suo, qui ueteres iuris libros non aliter ω resiquos auctores tractant,s desurivr entiae usu sena euparum solicis, 'misit mr omnem vitam, agunt, quam ut urant, secret, legeique suo arbitrio flvan gansque, iam frausam nihil tale meritam expunge rex, iam aliam temere admisisio μὴ --, νιαπωπsuam peregrinam in εο ηοηδεο more, unusquisque M.
13쪽
ieraret, cum quibus coniungi possunt quae ipse habet Ill. aEYNκEasHoEx Db. I. c. u. Scripsit ideo RICCIus uindicias Iuris-Anti- Criticas, quibus Criticorum insaniam coErcere quodammodo conatus est. Ita enim accidit sere, ut sanandi desiderio corrumpantur leges, integris textibus infligantur uulnera, dubia obscurentur magis, atque incertiora reddantur, sicque idem effficiat Critica, quod nimia soletuis medicaminum, quae debilitat corpus, sublatoque quantumuis morbo perpetuae ualetudinis uestigia relinquit. Antiquitatum Romanarum scientia, non mini'mum solum emolumentum affert ueriori Iurisprudentiae, sed indiuiduo etiam uinculo cum ea coniungi debet. Qui enim recte sapienterque Romanorum instituta addiscetis, cui non magis cogniti sunt Quirites, quam Indi aut Scythae cui obscurior Roma est, quam quaevis deleta atque diruta urbs orientis p cui ueterum rituum imagines prodigiorum instar sunt,& Sibyllinorum oraculorum cui denique prisca uerborum effigies non cedit selicius quam Druidum carmina,&obscuri dictio LucopMaoNis p Admiratus priscis iam temporibus uetustatis pe
xius lib. XIII. e. ra. Quae nobis certe, siquidem humaniorum gloriam ingeniorum glossatorum tenebris anteferendam putamus, longe maiorem laudem adiicere potest. Peccari tamen a multis antiquitatis cultoribus, qui ab ardentioris studii temperatione degeneres sunt, abundantia certum identidem per uulgatumque est. Latet enim in ea re dulcis quaedam insania & erudita luxuries, quod rerum utilium cognitione nonnulli antiquitatum satietatem metiuntur ne quicquam, sed uanis immoriuntur ineptiis, doctisque nugis traducunt aetatem, siquidem legum, institutorum, consuetudinum curam deserunt, circorum uero, amphitheatrorum, templorum, thermarum. idolorum, aquaeductuum uetustate pene exesam molem solam cupide contemptantur. Sic in plerisque etiam animaduertimus antiquitatum scriptoribus, esse eos in describendis rebus sacris atque delubris Romanorum diffusissimos, in adumbrandis magnis operibus solicitos, inlustranda domestica suppeslectile uberrimos, in uestimentorum cultu ornatuque depingendo curiosissimos, in bellicorum instrumentorum armorumque apparatu excutiendo instructissimos, in explanandis uero moribus, ritibus, illustrandisquelagum causis fatisque parcos, circumcissis, mancos, imo pauperes omnino eXistere. A qua re expectanda tamen lux Iurisprudentiae, quae argumenti ususque maioris. Fugiet igitur ICtus prodigos antiquariorum lusus,& inutilia otia uetustatis, maiorique incumbet opera curaque institutorum Latii scientiae, legumque aestimabit origines, sata, mutationem ex publici status, ac dominationis na
tura atque conuersione. Habemus, quos sequamur, optimos duces, humanissimos
ICtos, qui ex sapienti antiquitatis inuestigatione lucem legibus intulerunt postli' minio. Quinimo habemus etiam, siquidem bona norim nosti ' maximorum Fri dericia
14쪽
dericianae uironam exempla, qui laudabiliter in emendis antiquitatibus uersati sunt, in iisque ip1um Illustre nomen Dia. Cancellarii a LvDE vis, qui Latii atque Germaniae rationes atque differentias docte exponere coepit iam pridem. Cet rum Iustinianei iuris αμεθοδειαν incusari a multis tralatilium est. Plurimum it que in excogitanda noua methodo fuit animi nonnullis, in qua re tamen, ne nimium faciamus, solicite pariter cauendum est. Quanquam enim non ea est Iustinianes moliminis persectio, ut nihil in eo desiderari queat, sicque nimio fere apparatu Imperatoris causam egisse uideatur Io. OHO TABOR m partisionibus Iurtispr. Methodicae elamentaris: puto tamen facilius ignoscendani imaginem nouitatis compen .
diis atque enchiridiis, quae discentibus inseruiunt, quam si de uniuersi iuris conuersione intempestiua agitentur consilia. Quae ad similitudinem Astrognostae
igellanae retulit magnus quidam in omni litterarum genere uir. Consultius enim ducimus uiam sequi cum ab ipso legum instauratore, tum a mille scriptoria busti interpretibus elebam, ac diuturno iudiciorum usu frequentatam, quam in uia singulari a tot annorum ingeniorumque tramite remotissima, sine comite errare. Absque suffragio itaque de arte a cuia iuris, cui omnis a nouitate speranda
commendatio, laborarunt plures. Sunt praeter connumeratos ab Ill. Dn. a LvDE
uolensque taceo. Qui dum consilio sibi placent singulari, licet parum profuturo reipublicae, nimium fecisse atque uoluisse ex hac quoque parte Iurisprudentiae causa uidentur. Possem equidem disserere de aliis argumentis, quorum aliqua cum hisce cognatio est, nisi memor essem instituti, quod ad scribendum me impulit, quodque uobis, FLORENTISSIMI FRIDERICIANAE CIVES, iam aperiendum est. Non alia facile consilii ratio aliarumque rerum studium me in hancillustrem arenam eduxit, ad contendendum sociis lacertis cum maximis nostri aeui uiris, quam ille singularis amor bonarum litterarum, in quibus omne transegi aetatis meae tempus, illaque uerae eruditionis laudisque aemulatio, qua pectus meum exarsisse non inficior, quoad maxima ex omnibus gentibus populisque selicium ingeniorum exempla menti illuxerunt. Haec cura, hoc desiderium, haec oblectatio sola me uobis asseruit, CIVES, qua re nihil puto innocentius, nihil ad commendandas uobis operas meas esse efficacius. Prodeo itaque in conspectum uestrum, in uario genere doctrinarum dux uobis suturus & commilito. Liberate animos ea opinione, esse bonas litteras quaerendas quaestus gratia, de ex lucri aviditate aestimandas. Sunt eae diligendae, sunt desiderandae ob suam instamque praestamuὸm, qua nihil ad ornandum sapientis animum esse potest praeclarius. Felicem me existi
15쪽
existimarem,si eam mentibus uestris iniicere sententiam possem, cui officilint illi. quia uera litterarum elegantia remoti sunt, &leui apparatu a doctrinariam cultu absoluunt discentium animos. In illo uero , lulae eruditionis amore quantum proficiunt aetates, tantum sunt a barbarie remotiores, cuius rei auspicia praecipue ab academiarum pendent conditione. Equidem quantum in me est faciam deinceps doctor scriptorque pro iuuanda Fridericiana, illa celeberrima diuinae humanaeque sapientiae matre, cuius fama celebri asque immortalem Potentissini vim Borussae Regum gloria a litterat tam legumque beneficio, posteritati tradet. Videtis, CIVES, affectum contentionemque laborum meorum, quorum iam indi cium paucis habete. Hora matutina IX. ad X. bisoriam siris Romam,eiusque,quae unquam fuerunt, sata a nae percipietis, duce . navN iv ELLO, cuius h Morta Iuris Romano-Germanici in Belgis iam recusa est, ita tamen, ut ii quoque, in quorum manibus non est liber is, ad omnimodam institutorum Latii cognitionem proficere queant. Historia uero illius iuris, quod uersamus quotidie, quin utilissima sit, lu-hrum uobis, CIVES , uideri non debet. V.C. Io. GEORG. GRA Evius in praes ἐIom. I. thesauri antiquiti. auctor omnibus est, uti uel anteire iubeant eam, ues c - mitari, ciuilis iuris cognitionem. Exponit enim iuris legumque originem, mutationem, abrogationem, rituumque ueterum natuIam atque potestatem, cui additurus sum ubique succinctam commentationem, plenamque egregiornm scriptorum ae ici rum omnis aeui notitiam, uti nouitiis haec omnia Iaudabilis instar utilisque primor dii, ueteranis non poenisendi posistenti loco esse possuit. Hora XI. XH. Insitutionumero interpres, omniumque argumentorum uerum exponam sensum atque essicaciam, ae praecipue ex antiquitatibus hisce elementis lucem affundam, sine quibus omnisna est atque inanis eorum tractatio. Hora II. III. hisoria in tradam litteras ram ductus. svNDLiNGii cuius delineatio Germanico sermone edita prostat in Re Meriano bibli polio, quam &sermone ac commentatione aliqua illustrare, variisque in locis supplere,
constitui, non sine praestantissimorum librorum doctrinaeque subsidiorum comme moratione. Deinceps si qui sunt, qui ad stili & sermonis cultum proficere meis insti tutionibus cupiunt, illa lubetis me addico dueem eo mitemque, simillae de eorum desi' deriis constare mihi licuit. Aestimandum ueto, CIVES, praecipue est, in quare sita sit uera pulehritudo sermonis, illaque in ipsa simplicitate maiestas, quantumque intersit inter gregarios scriptores, qua uulgari&Grammatica seribendi Leuitate Romanae elo
quentiae integritatem metiuntur, &inter mysteria Latii, omnibus iis interelusa, qui bus aliquod aetatis tempus non fuit totum in amandis Iegendisque ueteribus, in aen u latione illius florescentis ac uiuae Latinitatis, in pernoscendis antiquorum diuitiis, de tam dictit nis quam rerum insigni abundantia. Quae prodigii instar uidebuntur his, quibus nemo lectus aut uinis alias, quam MA ORA Gavs aliquis, avCHNERus, aut ev NArus, similesque. offero donique doctrinas singulares de excerptis in omni scientia rem genere ae sigillatim in historia omni bene adornandis, & familiari instruenda bi bliotheca, ad quam omnem cognitionem, omnem colIigendi sedulitatem referae bo'