장음표시 사용
11쪽
II Quare Gravitas specifiea corporum exteri sur, WreIativa a divem sitate Massae ortum habet . Pondera itaque duorum corporum in iisdem a centro distantiis sunt directe ut massae s at in diversis a centro distantiis sunt in ratione directa massae, Min ratione inversa quadrati distantiarum. Gravitatem terrestribus corporibus uni versalem Aeri praesertim δε igni , atque in mutua attraction sitam ad coelestia etiam corpora extetiuimus, quae aptissima est ad
Celebrem Quaestionem veteres inter, aethnistianos de viri-hus vivis, tortuis non definimus ciscet enim rectius loquutos veteres existimemus, inutile tamen dicimus de virium vivarum supputatione disputare, quas in natura existere adhuc non constat. Asserimus tantum corpora in proprio respective loco constituta gra-Vitare, vel ea solida sint, vel fluida Sicuti nimirum gravitant in Bilance pondera aequilibrata, quarum scilicet momenta resultantiae compositione massae, velocitatis aequalia sint scitarae fluida
quaelibet cra enim in aequi miri cumminia illiu is tenentur legi-hus, quibus corpora solida, si cetera paria sint. Ope majoris, vel minoris, vel aequalis specificae Gravitatis corporum in fluido innatationem explicamus itavi ea innatare dicantur, quae minorem habent specificam gravitatem ea mergis quae majorems quae vero aequalem, ea in quolibet fluidi loco posita, immota consistere.
XIII. Motus localis tribtis assectionibus gaudet directiones velocitate, quantitate. Ex unica directione oritur motus simplex, rectilineus sex pluribus vero compositus, curvilinetis. Ex duarum etiam directionum diversitate diversi oriuntur curvilinei motias V locitates tu motu aequabili, si tempora sint aequalia sunt ut spatia percursa, at si spatia sint aequalia, sunt reciproce ut tempora. Quantitas motus oritur ex massa corporis ejusque velocitate invicem, multiplicatis. Mutatio status, qua corpus vel a quiete ad motum, vel amotu ad quietem, vel ab uno gradu motos ad alium determinatur proportionalis est viribus motricibus . Mutatio autem hujusmodi non tantum in patiente fit, sed etiam in agente, actioni siquidem contraria semper est, Maequalis reactio.
XIV. Motus gravium libere descendentium rectilineus fit secundum
12쪽
progressionem numerorum imparium scitaui prope terram spatia percursa sint in ratione temporum duplicata eademque ratione, tu Gravium ascendentium retardabitur juxta seriem decrescentem numerorum imparium. In medio resistente motus ex accelerato fiet ad sensum aequabilis, ea tamen lege, ut corpora citius motum aequa-hilem acquirant , quae aut sunt minoris massae sub aequali volumine , aut majoris voluminis sub eadem masta. In motu curvilineo natura curvae describendae, celeritates, ac cetera omnia pendent a iratura virium sollicitantium. Illud tamen in pendulis mirabile est ab Eugenio demonstratum, quod, vel major, vel minor fiterit vis impellens, quibus fiat, ut Mores vel minores arcus describant, si taremen pendula aequalia sint , oscillationes erunt isochronae.
In proiectis dupla motus considerandus est raIter ex ipsa promiectione ortus, quo corpora vi inertiae moveri pergerent unilarmiter , Mindirectum et alter a gravitate , quo corpora pa perpetuo amotibus rectilineis detorquentur deorsum motu aeceIerato. Quarae quando projectio in trica crikau facta non sit, seclusa auris resi- sentia motus in Parabola oriretur Caussam continuationis primi
motus non refundimus cum veteribus Philosophis in impetum, qui sit accidens successive productum, neque cum aliis minus recte sentientibus aut in aerem recurrentem, aut in enluvia a projiciente prodeuntia, sed in vim inertiae . Ut autem curva describenda iis percussionis determinetur praeter actias directionem , velocitatem ejus etiam altitudo, atque amplitudo attendi debent:
Motus reflexus corporis perfecte elastici angulam 'cidentiae aequalem facit angulo reflexionis at si corpora perfecta saltem adsensum elasticitate non polleant, anguli inaequales erunt, quidem habita proportione ad elasticitatis mensuram: reflexio ipO non fit sola directionis mutatione sed habetur ab elaterio vel corporis reflectentis, ve reflexi, vel utriusque conservato integro motu paralello plano reflectenti, & restituto perpendiculari Motus etiam, refractus eam legem sequitur, ut a medio densiore ad minus densum fiat ad perpendiculum , a medio minus denso ad densius fiat a perpendiculo . Caussa hujus mutationis refundi debet in ipsam medii densioris resistentiam, quae non aeque officit directioni paralellaC, ac perpendiculari.
13쪽
XVII. cci Stabilita refractionis Lex in Lumine Ioeum non habet e tamen siquidem a medio rariore in densius refrangitur ad perpendiculum
contra vero a densiore in rarius a perpendiculo Variatio hujusmo-sti pendet ab ipsa natura Luminis, quae utpote maxime penetrabilis, nullam aut fere nullam in medio densiore resistentiam invenit, quo sit ut magis attrahatur versus perpendiculum a maiore materiae massa: cum vero ad medium rarius pervenerit, ideo a perpendiculo recedit, quia magis attrahitur a majore massa materiae densioris, a qua processit.
Quod ad Electricam vim pertinet eam elim Franklino, Cl.
P. Beccaria S. P. haberi dicimus ea lege, ut tunc ea vis exercea tu cum duo corpora committuntur, quorum alterum lactricum sit per excessum, alterum vero per defectum. Quae praeterea clarissimi aut hores de Artificiali Electricisino pronunciant, ea naturali Electricismo convenire cum iisdem putamus , atque hac ratione explicari potissimum dicimus , quae ad Meteora ignita pertinent, ac Terremotuum orsmem Opinamur tamen naturalem Electrici
mum, ejusque Theoriam non ita facile ad plures crisis traduci posse , quos existimamus omnino aliunde explicari deberes quod de Aurora Boreali praesertim asserimus.
XIX. ANimantium, & plantarum genesim perperam antiquiores Philosophi in materiam putrem aliquando retulerunt i Satis enim experientia docemur animantia omnia vel ex ovo nasci, vel ex semine neque enim definimus, an semper ex ovo existant animantia, an potius ex semine ortum habeant, itaut ovum unice sit foetus alimentum, ut ex recentiorum observationibus colligi videtur. Praeterea experientia ipsa docet plantas omnes ex semine oriri moneam tamen opinionem amplectimur, quae , supposito systemate involutorum in involucris, statuit omnia ova, Momnia semina ab initio mundi in primo ovo, aut semine a Deo filum creata . Siquidem praeter alia multa, quae contra hanc Opinionem ficere possunt, a novissimis Cl. Need hami experimentis satis aperte colligimus , per icioscopia persectissima in semine prima plantae rud, menta non videri , nisi prius fuerit foecundatum: eam autem so
14쪽
cundationem a pulvere illo pendere dicimus, quem in florum malleolis spectare solemus , ut ex ipsius Needham observationibus aperte constat
evidenter constare dicimus, ut nullus supersit dubitat inni locus: pro movetur autem per motum cordis oriundum a viribus antagonistis auricularum, .muscissorum ipsius cordis. An autem in plantis habeatur etiam humoris circulatio, non definimus, licet ea admisit plura explicari posse existimemus, quae ad lautarum incrementa, di propagationem pertinent..Viventium omnium structura,&le ita perfecta est, atque ordinata, ut singula organa singulis operationum generibus apta sint. Hinc licet animae sedes la cerebro potissimum sit constituta, ac proinde eo iii loco perfectae cujuscunque generis sensationes fiant in plexu, qui dicitur retiformis reas tamen inchoari dicimus in externis organis, mox nervorum ope , ac spirituum ad cerebrum propagari. x XI. Praecipuum Visionis organum in Choroide statuimus , siquidem eam ab AmphiMestroide diversam omnino putamus cum CLMerys neque inde fit objecta videri seminatas quidem radiorum pennicilli ad geminos oculos progredientes ab eodem objecti puncto diriguntur organum Tactus constituimus in papillis nerveti, seu fibrarum fascicais, qui supra retiformem plexum attodiuntur. Organum Gustatus i. iiuua reponimus , praesertim vero in cuspide, radice ob copiosiorem fasciculorum concursum odoratus organum commode stabiliri potest in membrana squamas cartilagineas contegente. Demum Auditum in nervo acustico, ejusque membrana fieri dicimus.
Ad sensuum objecta gradum lacientes. Lumen in prinis consideramus, quod licet a corpore lucido motu sensibiliter rectilineo propagetur, ubi nihil obstet fatemur tamen rectilineam hujusmodi propagationem haud satis, sive ab ratione , sive ab experientiae stare posse. Neque hujuscemodi Propagatio in instanti fit, quod veteres existimabant f sed aliquo eam temporis intervallo contingere collim satis potest tum exin meri observationibus circa Jovis satellites quicquid in oppositum conatus fuerit Maraldus, tum ex Madleonis supputationibus de Fixarum aberratione. In ipso lu-
15쪽
mme , eeIebri experimento Prismatis septem primitivos olores Io Pallerimus , atque ab iis omnium corporum coIores esse repetendos Iropter radiorum diversam reflexibilitatem , ac refran bilitatem. Ibi enim statuimus, radios ipsios luminis diversas pati vibrationum vicinitudines, quibus fit, ut pro diversa lamellarum crassitudine, ac diversis ipsius luminis dispositionibus , quod modo sit in vice laeselioris rasmissionis , modo in vice facilioris reflexionis, aut transmittantur, aut reflectantur. Quare ea corpora colorata hoc potius, quam illi colore imbuta dicentur, quae apta erunt hanc potius , quam illam radiorum conjugationem reflectere, si opaca sint s aut diaphan refrangere
Sonus pulcherrimam eum lumine Analogiam servat, ut enim in lumine septem primitivos colores distinguimus, ita es sono septem primarios onos. Reponimus igitur naturam stia in motu tremulo Wreciproco aeris, ah motu pariter tremulo minimarum sonori corporis particularum oriundo, qui deinde fibrillis nervi ac stici communicatur Existimamus enim cum Cl. mirant aeris particulas non omnes ejusdem rationis esse, sed alias aptas majores arcus in oscillatione describere, alias minores, iisque diversas nemvi acustici fibrillas respondere. Odores nihil sunt aliud, quam nuissima effluvia ab odoro corpcre prodeuntias Recentioris itaque eruditi iri tentamen, odorem constituentis in eterogeneis partic Iis aeris, aut aeri immixtis, minus probamus, quod nullo satis, Iido fundamento diversa hujussmodi corpuscula certas eorumdem, determinatasque leges assumat. Calor, prout est in objectis. consistit in particularum minimarum motu celeri ,- perturbatos contra vero Frigus in piarum quiete . Sapores a particulis salinis ortiim habent suum, suaves quidem, aut insuaves pro diversa
Mundi animam, quam cum Platone, ac Pythagora veteres aliqui admittere visi sunt, inter figmenta reponimus, atque idipsum de rationibus seminalibus,, quinta substantia dicendum est. Co lum Planetarium, & Firmamentum liquida esse substinemus. Si tuimus etiam corpora coelestia, excepto Sole, non influere in M, lunaria influxu vere, imprie tali, nimirum aut calore, aut humore, aut qualitate aliqua occulta Attractione tamen, irem ne atque aliis etiam rationibus agere non negamus. Omnes Planetae lucem a Sole recipiunt, Qusdemque cum Terra naturae sunt.
16쪽
So, ipse igneus est ejus vero maculae nihil sunt aliud, quam demsiores aliquae Solis partes, quae modo continua ebullitio e erumpunt, modo deprimuntur . Cometas esse statuimus veros Planetas ipsi mundo coaevos, eorumque cauda ea ratione explicamus, quam pinxi. Nemi uin Recentiores arripuerunt.
XXV. Terra ad sensum est Sphaerica , re ipsa tamen putamus eam esse ad Polos compressam, ut ex o is imis observationibus Academiae Regiae Pariliensis comperitim est. Hallejana supputationeis fulti, quam primi eius Traduciores non satis perceperunt, fluvi rum, Montium originem ad aliis pluviis repetimus, tanta siquidem est aquae copia, quae in pluviam cadit, ut decupla ferme sitaejus, quae toto anni tempore per fluvios excurrit inris salsedinem a salinis particulis derivamus colorem vero a particulis mineralitim immixtis, ab arenae inaequalitate , atque ab aliis omnibus, ex quibus diversa colorum reflexio oriri potest. Estum isaiaris cum emtonianis in actionem Lunae potissimiim referendam
De Meteoris haec potissimum stabilimus Meteora, quae igitν-ta dicuntur ab Electricismo naturali pollisimum pendent. Nubes in
pluviam solvuntur condentatione, calore. MVento. Si infima aeris regio Duridior sit, aqua decidens in nivem concrescit, cujus figura in minimis particulis est Spbaerica At tempore aestivo sit aqua calida decidens nitrosis frigoriferis particulis misceatur in majores moleculas larmata fit grando, figura autem ejus Sphaerica a Grandinis per aerem rotatione ortum habet. ROrem cum Musschembroec in iis vaporibus constituimus , qui toto praec dente die attenuati, exaltati ob minimam molem, MIenacitaetem vix toto noctis, inurorae tempore in Puttas mari potu rant. Ventorum aurae plures sunt, calor Solis, exhalationes, γpores aquei, aliacue ejusmodi A Sole tamen potissimum pendet ventiis ille, qui dicitur Subs anus Demum Iridem, aliaque phatica meteora diversa radiorum Lucis reflexione , restactione,
17쪽
XXVII. DEUM Optimum Maximum existere non modo Fide certum est,
sed etiam evidenter a ratione constat. Hujus enim universitatis ordo, varietas, pulcritudo, atque pia creatarum ieium contingens natura evincit aliquod existere Ens a se necessaruina, Mim- productum. Hoc semel demonstrato , facile omnino est etiam evincere hujusmodi Ens esse unum contra Polythei stas. Ex ea pariter notione Dei cetera ejus artributa demonstrantur, ac potissimum ejus Providentia, in quae sunt, quae a Deistis in controversiam vo
Ea autem est in rebus creatis Supremi Numinis Providentia, ut non solum creatis caussis agendi virtutem dederit, eam lue jugiter simul cum rebus omnibus conservet sed etiam it. physice, Mimmediate ad omnes, Mimris Crearatarum essecisas concurrat, ut quoscum: re etiam negative determinet in tali vidito, vel liberi sint, vel naturales ita etiam concurrit, ut, quod junt, in actu primo Omnipotentiam suam applicet per Decretum quoad causesas liberas indifferens ad utrumque extremum sive contrarietatis, sive contradictionis, Decreto quidem intentivo, si actiones bonae fiat, si vero malae pure permitti vo . Actiones ipsas creaturamnia liberas Deus physice non praedeterminat.
Anima rationalis, quae, ut a Conciliis docemur, forma humani corporis est, ejus naturae demonstratur, ut non modo spiritus sit, atque ab omni materiae contagione remota, sed etiam natura sua immortalis Eam perperam Cartesius docuit esse substantiam actu cogitantem, seu actualem ipsam cogitationem, Cum O tius debuisset cum D. Augustino definire substantiam potentem cogitareo quidem, a cogitatione distinguitur ab ea in statu
unionis ad aliquod tempus separatur. Anima ipsa agendi Virtute pollet, eamque exercet, dum cogitat,& vult. Voluntas ipsa liberrai g.ludet tum a coactione, tum a necessitate. tranque hanc libertatem Philosophicis rationibus evincimus. XXX.
18쪽
De eognitionum, sive idearum origine statuimus, omnem c gnitionem vel med Lites, vel immediate ortum ducere a sensibus, DigamuS tamen primas rerum cognitiones haberi previa specie aliqua sive ea materialis sit, sive pilaitualis, qua mens ad cognoscendum determinatur Araice permittamus praecedentis cognitionis in anima vestigium quoddam relinqui minc Platoni non assentimur, cujus opinio fuit, scientiam omnem nihil esse nisi solam reminis entiam. Neque Cartesio subscribimus Ideas innatas adstruenti, uas omnes quocumque pacto explicentur , repudiandas censemus. Re icimus proinde Malebranchii Assistentiam, qua fiat, ut anima in Deo sibi intime praesente omnia ita videat , ut nihil ipsa recipiat, aut agat. Multo magis a Leibnitiana Harmonia praestabilitat abhorremus , cujus principium , quod junt , rationis sumcientis pluribus de caussis falsum ostendimus, perniciosum.