Leonis Rogani Caetani De vrinis libri 3. Quorum. Primus De vrinarum differentijs est. Secundus De vrinarum causis. Tertius De prouidentia ex urinis

61쪽

Annotatio capitu,eoru quae i libro

de causis urinaru continentur.

Methodus tractationis de causis. cap. 1 De causis urinae, quae moderata etsi undum natumam est. cap. 2De causis tenuium et crassarum urinarum. cap. 3De causis colorum, qui in urinis apparet. cap. q. De causis deserentiarum, illic ex conmientis accept sunt. cap. sDe causis odoris et quatitatu urinarym. cap. 6 De cilis urinati pinguium et ontecticarum. Cap. De causis nonullorum edimentorum, quae praeternaturam sunt. can

De cali is commutationis. cap. Io De urinu virorum et mi lirrum. cap. II De temperaturar: in lirinis. cap. IADe aetatum urinis.

De urinis utero gerentium. cap.

Is De urinis dormientium et uigilantium. cap.

ISDe liminis per animi affectus. cap. II De urinis febri; Ss Iraecet Ephemeras vocat. cap.

De nrtias sebiam putridarum. cap.

62쪽

DEQVRINIS

LIBER SECUNDUS.

VI DE c AVSIS AGIT.

Methodus Tractationis de causis. Caput Primum.

tio de Urinarusquctis maximopere net

cessaria mihi utiletur, frustra.d.m imns uarias modici obseruaret, iii ii ex iis prouidentiam faceret. Atqui quomo prouidere pote. runt, ni se ad unguem perstectis causiis, ex qu:bus ille

originemtrahunt. Nos uno in causarum contemplatione, ut uiaquadam ac ordine suclut ab initio instituimus progrediamur, eam qua hi uestigandis pulsivam causi; lenus usius est, perseqxemur methodam . Vrinar et causet aliae sunt genetationis, quae continentes dicuntur. . Asie commutationis, tum internae, tam externae. Ha

hi se urinas haudquaquam permutare e lunt ri r ea,

63쪽

DE DIFFEREN. VRINARUM

quae generatissis sunt, lina uel altera permutatae fuerint. Quamobrem si quomodo ex generationis erasis iurinae permutentur uestigauerimus, ex alijs cautis permuta-Li.2.de ean tiones methodo scite assequemur. Extat enim (inquitrum' pssii - Galenti triplex causarum genus, non im pultibus momo, sed in alijs omnibus. Unum quide generatiois, quod continens (inde deducta appellatione, quod rei natural eontinet dictum est; no quod proximum adiunctumq; fit, ut quamplumes arbitrantur. Reliqua duo commutaetionis, unum externum, alterum internum, quod non

generandi, ped commutandisiolum facultatem obtineat. Sed hoc loco qui piam nobis objciet, generationis cava strum genus in pultibus et in omnibus aliis, que perini: de ac pu te, dum fiunt ortum habent, reperiri posses non item in i s, qpae iam absolute constant:utpote quenon amplius fiunt, sitas a iam sunt. Quare non bellεfacere uictor, generationis causarum genus in urinis , . . quae contra ac pullus habent, constituens. Hac enim ra tione poti inum quamplures eruditifimi uiri contenisdunt a morbis continentes causas penitus abdicadas esse. . . Profecto si rem iam genitam ripe constitueris, ais caum sis habere generationis i tota inroratione tectim pugnam bis, et non modo cohaerentia intersie dices . sed maximmedisiunctasq; contraria. Sed quae iam genita sunt, quo generantur tempore, generationis causa. habere

euidentissimum est: Similiter et cum iam genita sunt, vi sis is no admodum collant infirmem effectio ,

64쪽

cum eo tempore non Vnerationis cause, sed conseruaotiorus apte dixerimus . Quemadmodum in multis mora his usu euenit, qui post in genitis uni, qua eos geneararunt, nempe ut confieruentur, postulant causis. In minis generationis cavis disinu , quas hi antecedentes decere uelles, modo ecastrum, quae commutationis fiunt..iώ- ,sius de acto. Sed qua nam fiunt generationis urinae causae s e iciens , materia, instrumenta. Elliciens, facultas est naturalis, ac ea potis imum, qua san guinem gignit s ueluti pulsus efficietis cause, facultas id taeis, e scilicet qua pulsibus premet, quam no inepte pullatricem dixi*ug s materia, humores fiunt, qui inuasis continentur, ac praecipue sicrosus humor . Instrua menta ,sunt omnes illae partes, per quas aqua humiditas de citur, uenae ex quibus deducitur 3 renes, urinai canales, et uela. consulto omi Musum, quod urina inutile excrementum A. Materiam uero apposuimus, quam praetermi mug in pulsibus, quod accidetis, ex qua fiant, vacent materia, quamuis quibus t necessirioberrant.

De causis urinae, quae moderata ct secundum naturam est.

Caput II.

preposta cause secundum naturam st habue t , ea redditar mina, quaesierandum nathra est a

65쪽

Hac autem Ut colare Abras uri sub D, substantii

m ira, et quaes dimentum habet candidum planumeraequale . Sed si ilatum harum causarum, Ams cuna dum naturam st halent, exploratum habebimus, scisi in hac causes, cum ab eo qui fecundum naturam est d, funivir, digno re poterimus. Eius facultatis, Pemguinem procreat, suis antia posta est incommodas

earum partium temperatura, quas natura ad eam opea mram architectata est. Quando igitur hec struatur tema peratura, nihilo in concoctionis administratione delinisque, te facultate, aquea humiditate oportune permutavi ta, eo, quod naturae refugit actionem; stem in natura habente, ais ut par est iusta tam quantitate tum quali, rate genita bise instrumentis quos per quae aqueata mi ita esuit, apposite =habctiluus de demum nihilo cum aquea humiditate permisso s neces est moderata . ac ficum sim natiaram reddatur urina . Q limo e Gais laniis libro primo de erimus, Vrinarum que smun damnaturam ' habent, terminum constituit iu optime siris corporibu , primam tempug exactae concoctionis sanguinis. Tria enim sunt tempora cui ij explicat quibuX 'cernuntiar urinae et Primum est cum . mussabin,

gula concoquitur. Alterum cam rarus vis concoctus

est. Postremum uniuersi illud, qui sed est ab avoluta sanguinis cococtione. Quae quidem pimo tempore urinas cernitur, ab optima distat : tam colore, tam fidio . meato 3 est enim imbris quam oportet colorata, et com

66쪽

piosius obtinet' etam. Quae ureo premitur po benio tempore, deficit elim, tum colore, tam sedimeto 3 quodpla quam oportet colorata fit, ac parem obtineat sedimentum. At medio tempore steret a urina, tam ab stata est sanguinis concoctio, ac praesertim principio iaabsolutae concoctionis ne in tertim tempus incidamuoties colore, nes sedimento deficit ab ea, quae optima

estique colore quidem subrufa est uel subflaua, uel

Fbrus magis ; quodinea sententia ru, color moderacti caloris magis proprius est, qualis est ratium 3Purus vero immoderati vis ignei s ut qui eo ad Fledorem vergit, quo rufus ad albedinem s est etiam moderato conafans sedimento. Verum (quemadmod- ipse Abi it se urinae uisitum seruauerit colorem, multum autem obtineat Absidentiam, adhue quidem erit exquisem commonis iniurium; plus autem de crudo humore vacuari demonstrabit . Nes expungendum verbum illud exavistum, ut is, et in libros de retraue paria forma

Digduni excinos, renotationessiecit, nimvere rudem'

Habet erum,nosine sustitione exquisiim adiectin est. Equidem sediserui copia, tam urina exquisitum siemnat colorem, non cruditatis indicium est, uelut eiusdem inopia s sed hominem uel largiori uel tenuiori usim esse uisus ratione. Adhaec non solum optime celctrata commessem, multam, vel paucum in is resest, sed iis nunquam pro sedimento suspensu dc pro utrissis in becuti aliqua in Winos upernatu. od ueluti multi

67쪽

A. r in locis Galenu animaduertit, ita et libro iustis de lue da ualetuine. Vbi postquam erudo sanguine, tenuem et equeam reddi urinam te meum reliquit, et quae nec

sulensium habet nec=dimentum s sub cit, sanguine eo cocto edimentum uel Aspensum m urina apparere, ac

nonnunquam tenues quasdam nubeculas , quae sic in urinissumatant, ueluti et aut hoc dic ut Lmacer reddit) quod ni Ammo lacte colligituri Cr-concrem summo restigerati iustuli: Q Rem lacum potissi,milm afferre volui, ut demonstrare pingue omnino rebriendum esse ab urina, quae 'cundiam naturam est. menim Galenus pingue aliquod in his urinis apparere fiagnificauit, sed uel stedimentum, uel si pensim, vel nuabeculam, quae hic supernar in urinae summo, ueluti et illud est, quod concreuit in summo restigerati iustuli

Quodsi animadvertis et uir alioquin D Fimus Ioannes Manardug, haudquaquam arbitratu esset, nonituri Epistola, -Jeundum naturam habentibus in urinis pinlib.'Epi'. ausoritatem, pingues urinas siemper colliquavtionis notas possuerunt. Locus vero, quem Matiardui in medium deri, ut suam tueretur opinionem, nobis potius sit fragatur, quam restagatur. Nam urinae quam Galenus oleo, colore et substantia similem, citra ullum laborantis incommodam, sita interdum etiam contrario

modo, in morbi rebi ictione falsus est sepius uidisse , minime pinguis ab eodem censetur. Nes opus ei, quod gue aliquod superactare, aduersu mppocratis CT Ga

68쪽

e pro leni opinione cui putes ut confimaenda, ex eoadem Galeno et Aristotele ramosis habet, confutare. Quod Galeni sensu plane perspectis, nullae ambigraret 3 ne Manardue quidem, totum illud quicquid est, uarum esse. Nos uero bihaec prostrae vescimus veritatisomore, nonnanardi odio, quem et obfiruamus et colimus , uelutis se quis alvu de Galeni literis bene mea ritum. Superest 'modo exponamus quomodo ex his cm fis secundiam naturam se habentibus, cadidum gignitur sedimentum, planum et aequale . Galenus libro Prognosticorum commentario primo brevibus colligens s quae fusissime Tibris de facultatibus naturalibus edocuerat cur pus , semen, items quod remet in aerinis candidum fatuestigans , ita habet. Inter facultates naturales, non po' n fremum locum obtinet, quae commutatrix dicitur. Haec ea est, qua nostri corporis partes sibi ipses a limentum praeparant, cimilanis: Us non alia ratione, iistit commode nutriri posset. Hac enim ratione commutatrix facultas, quae uentriculi est concoctionem dicit ,fimiliter et quae iecoris, et quae novissima totius corporum risei. Equidem commune est omnium partium, quae uel ad aliarum partium alimentum, utilem gignunt bu has. morem, vel ad generis propagationem, uel ad foetus nutritionem, humorem illum alimenti partis ipsem genemrantureliquum esse: est autem hoc naturae partissimilis quidem humor, ueluti Silus in uentriculo, sanguis in . iecore, lac in mammis, semen Im testibus, et quicquid

69쪽

hui cemodi est. Sedimentum igitur in recte ualentibus . cadidum appreet, cliad tale est, quod in ventriculo sagnitur, ac dum naturae, que sanguinem creat actionem refugit murtivsremet. Similiter is febribus siuestri alioquin praetereaturam, qui ueluti sanguis qui in ii mationem perit, febrium cause fiunt, dum a propria uasorum vi commutantur ( Liud erum cum tetra concoctione, sanguinis est, secretirat, possunt ampliae a Minforum facultate commutari, quam cum iecore commonem habent postulat necessis, ut is assum vertantureolorem. In hunc igitur modum candidum in minis a paret pedimentum, alia ratione pacan dum effieicitur. Quanquam haec non vere minu3 quam docte Gamnvpostis. - m, non desinit tamen in eum obstrepere audacissimu Druminis. Qui enim fieri potest (inquit ut natura iu similitudinem solidarum partium sanguinis

excrementum prius uertat, quam sanguinem ipsum, qui proprium earum partium alimentam est y Ita vero ometiano Fet: nam sanguinis excrementum , quod is uriniso A . . residet, ob eam rationcm candidum apparet (ut Galata. in i Iessus habet) quod is similitudinemJδlidarum pretiuis conversum sit : hoc autem eo fit tempore, quo sanguinis concoctae iam prinum ab olata est. Quare prius quam uertatur singo in 'litarum partium similitudinem,s uiguinis excrementum proculdubio uerteretur. Nespis (inquit hac ratione candidum fieri potest, quod partes, quae instammationem patientes, in suppurati

70쪽

hela finiunt,' praecipue eximet, quae earneae sunt, vae clim non minu3 rubrae sint, quam partes filio His,ae , rubrum pus fieri oporteret , eo infimilitudinem ea iren partium conuerso. Hae rationes , quae apud eos quiri Druseimum sectati sunt pro Achille habebantur, ijs qui . in Galeni lectione uersantur, pro Theste existimitur. Nam quid quaeso nos cogit, ut sanguinis excrementum iussimilitudinem partiumsiolidarum ipsosanguine priustieriti opinemur s Ea profecto chilipars, quae in iecore inelaborata manet ; in minis remens candida apparet, quod ab ipso uetriculo in eum colorem iam uersa fuerit 3 qui uero humores praeternaturam putridarum febrium causae existane, dum a uasorum facultate commutantur,m eorum similitudinem quandam quoia feri potest, couertantim nam Anguis ita exacte commutatur, ut inuasorum sub taliam penitus conuertatio . Neb caraca partes, ueluti musculi, omnes implici constant carne, sed ea quae nerueisfibris inter tela manet:fiunt autem isthaec nerueae fibrae (ut membranas, quibus ii rusIdi teguntur. omittamu maxime candidae. Quod uero caro impense rubra conssutiatur, ncn est carnis color, scd sanguinis, quo caro a fusa manet 3 si enim carnem laue eris, ut omnis remoueatur sanguis, Eruentam inspicies

aquam, carnem vero cadicantem. Noli igitur commum

tutio , quae in his paenubiu fit, dum inflammatione deae prehensae sunt, in pus colore rubrii, sed cadiau uertere debet. coeterum cum natxralis haec cultas bene ualida ,