Die Gegenreformation in Westfalen und am Niederrhein : Actenstücke und Erläuterungen

212쪽

an in mancia Neliberung intreten lassen. an fleuessae Srtiles messenae Communio sub utraque hielle ber cuni

214쪽

Ian. 18. Cum S. D. N. D. Gregorius Sancta Romana universalis ecclesia Pont. Opt. Max jam ante complures menses asparum GrOppurum ad Catholicos Electores caeteros tuo principes et Status sacri Romani Imperii Roma in Germaniam ablegasset ac sedulo illi mandasset ut, cum primum itineris ratio pateretur se ad Illustrissimum Principum et Dominum D. Guilhelmum Iulia Cliviae et Montium Ducum etc. conferret ac reddit apostolico Brevi Suae Sanctitatis paternum amorem ac sollicitudinem apostolicamquo Benedictionem ipsi explicaret et desciret; postmodum etiam declararet, suam Sanctitatem paterno desiderare justis ipsius Domini ducis desideriis quantum sino Do Omnipotentis offensione et sua Sanctitatis Oblaesion fieri posset satisfacere cuperequo id ipsum in petitae Monasteriensis confirmationis negotio ro ipsa declararo et comprobare. t Oropper dein fid ei bieler timor nicht erubigi ii haben 2 einem Uriel vom 24. Rar bittet et aui eine meiteren direiben ege her in siletbor verbandesten

215쪽

K licet in eo tam ratione aetatis quam etiam aliunde plaeraque impedimenta 574ae aliae diffleuitates accurant tamen S ' Suam variis congregationibus celo Gan. 6.bratis et per 8. Sanctitatis Nuntium communicatione, etiam cum Caesarea majestate habita de duobiis potissimum, quae confirmationem praecedere debeant deliberasse, eaque imperatoria Majestati talia visa suisse, quae sua Majestaseenseret omnino exequenda ut reipsa praestanda. Primum ut designati Coadjutoris Date ni princeps Carolugaridoricus major natu suis ad S ' D. N. datis litteris promitteret a sponderet, omnem se omnino daturum Oporam ut dictus ejus frater designatus coadjutor ita in litteris pariter et pietato institueretur, ut nodum Catholica fidei o religionis

eultor sed etiam acerrimus defensor esset evasurus. Deinde etiam pro eodem Datre suo promitteret illum ac so ipsum etiam servaturum ea omnia quae inter ipsorum Ili Dominum Patrean et Episcopum ad Capitulum Monasterienso pacta atque conventa suerunt. Ac insuper pro firmiori robor eadem pacta et onventiones manus suae propriae subscriptione firmaret.

Secundo quod ipse l. D. Princeps Iohannes Guilhelmus qui ad dictae Leelesiae Monasteriensis Coassintoriam adspirat primo quoque tempore pie Catholiceque educandus et instituendus mitteretur. Quae duo cum Imperatoria Majestas aequa et honesta judicasset ac ipsi 8anetissimo D. N. renuneiari mandasset, se in praemissis partes uas, quo haec omnia ita fierent libenter interpositurum. Propterea nequora Suam ambigere, quin ipse Ill dux Senior et uterque filius praemissis omnibus prompto et lilienti animo sint satisfacturi. Cum tam ipse senior Dux pater quam ambo filii Principes perpetuo sint experturi, Sanctissimum D. N ex animo cupere quibuscunque possit in rebus atque in hac praecipuo paternam erga ipsos voluntatem declararo, modo salva conseientia ut supra iactum et absque Dei offensione id agere possit. Tertio 8. D. N. hoc turbato saeculo quo haereses undiquaque et praesertim in inclyta Natione Germanica passim exundant quammaxime cupere. quo pro sua debita paterna solicitudine ipsi Duellanam optime consuleretn et propterea suam Beatitudinem ipsum Ducem paterne monendum censnisso, ut quam posset diligentissimo provideret, ut Concionatores et Capellani aulici inprimis Catholicae Religionis essent assertores et propugnatores constantissimi. Cum S. Sanctitas probe cognoscat si aliud aecidat quid inde calamitatis ipsi Ill. Duel charissimisque liberis et suis Ducatibus a Dominiis caeterisque subditis metuendum veniat. Suaque Sanctitas non sine intimo cordis sui dolore intellexerit, hac in parte quando suo peccatum. Et propterea S. Beatitudinem valde paterno et clementer requirere ut circa istud necessaria remedia i inoseandala alioqui Oritura tollantur ipso Dux meae sua provision adhibeat piisque et sanctis Optimi Pont monitis lubenter lil semperet. Similiter etiam curet, ut quantum fieri potest, nilo nisi Catholicos adgna Consilia, praesecturas aut alias administrationes admittat cum si ipse Ill. Dominus Dux et huic rei sibi sedulo incumbendum statueret ac reipsa exequeretur S. Sanctitas omnino confideret, Catholicam religionem adici omnipotentis honorem et gloriam animarumque salutem conservari et si alibi oblaesa in praelitisineatibus, rincipatibus et Dominiis restitui et instaurari saeile posse.

216쪽

1574 Et cum reipsa comprobante nulla major utilitas ad Rempublicam Chri- an. 6. stianam quam ex scholis bene institutis proveniat et si quod absit hujusmodi scholarum administrati aliis quam bene in catholica religione et pietate comprobatis praeceptoribus et professoribus committatur nulla major calamitas inde Oriatur. Propterea et S. Sanctitatem paterne requirere et desiderare, ut in utraque schola quae tam in Oppidis Dusburgii Ducatus livensis quam Dussel-dorpii Ducatus Montensis erecta inveniuntur tales praeficiantur, qui velint et possint juventutem tam litteris quam pietato rectissime quo major ad ipsum principem suosque ducatus et reliqua Dominia inde ructus provenire possit instruere o erudire. Dina AE. Beatitudo quam maxime expedire arbitrare tur ut tales Ludi magistri, quoad Catholica institutionis modum et sorinam secum magis vicinis et proximioribus approbatis Universitatibus Coloniensi vel LOvaniensi consormarent, quo ii, qui quandoque ex istis Scholis essentur cessuri tanto aptiores ad graviora capescenda studia invenirentur. Prolaturum quoque maximo S. Sanctitas existimaret, ut istae schola earumque moderat res per quosdam ex una aut altera dictarum Universitatum deputatos quandoque visitarentur severissimeque caveretur, ne hujusmodi Scholariun magistri scribendis famosis libellis vel aliis, qua ad ipsorum ossicium minime pertin

rent, quovis modo occuparentur.

Insuper cum isto deplorat et prorsus lamentabili saeculo tam teri quam populi mores corruptissimi conspiciantur et tam divina quam etiam alia politica officia in summam perturbationem pervenerint adeo ut si unquam piscoporum visitatio et ecclesiasticarum rerum morumque correctio suerit necessaria nunc maximo isto sit tempore. Propterea etiam S. D. N. requirere ne piscopis, quibus visitandi et corrigendi jus competit, hujusmodi pastoralis enrae exercitium ullatonus impediatur, sed quae Ecclesiae et Episcoporum sunt Ecelesiae et ipsius magistris permittantur. Cum ut ita fiat praesens rerum et saeculi necessitas postulet et sine evidenti tot animarum periculo intollerandaque jactura diutius praetermitti non possit. Adhaec cum isto calamitoso tempore tam divina quam humana undique turbentur, S. D. N. etiam cognovisse in plerisque dicti Ill. Ducis Ducatibus et Dominiis contra veteris et Catholicae ecclesiae ordinationes et sacros ritus plaeraque turbata ac temere innovata, a quibusdam in locis passim homines communicare sub utraque specie, Psalmos Lutheri cantari, prohibitis diebus carni hus quosdam vesci, tremendumque Missae sacrificium aboleri et similia hujusmodi a quibusdam non sine seandalo et multorum offensiculo designari. Propterea Sanctissimum D. N. valde paterno et clementer ab ipso Ill. Dueo petere ac etiam requirere quo hujusmodi quae contra Sacrorum anonum et Oecumenicorum Conciliorum Decreta nefario ausu attentata comperiuntur sua Dueali et Principali anclaritate penitus aboliantur ac divinus cultus veteri nitori et Catholicae puritati restituatur. Ipsoque Dux hae in re inprimis Dei omnipotentis et Catholicae ecclesias causam quam potest maxime tueatur eorumque quae ad pietatis cultum et Catholicae Religionis augmentum spectare videbuntur nihil praetermittat. Et licet quoad praemissa contra sacros canones et catholicae Ecclesiae traditionem varie sit peccatum nihilo minus si Sanctitas sua quoad Absolutionis

217쪽

impartiendae beneficium et si quae alia erunt necessaria debita cum devotione 1574 et diligentia requireretur solitae clementiae et pietatis Apostolicae opportuna an is . remedia non fore defutura. Cum etiam omnipotens Deus eidem Ill. Duci plures filias clementer con-eesserit et earum salus tam quoad divina quam etiam humana a Catholica edueatione dependeat et hujusmodi educatio et institutio a multis in Gormania dubia et suspecta habentur, praesertim propter eas, quae quandoque hujusmodi Ill filiabus adjunguntur gubernatricos. Quo itaque hujusmodiallustrissimarum virginum causa et Deo et Serenissimis quibusdam Catholicis principibus commendatione reddatur propterea etiam S. D. N. pro summa Pontificalis officii sui solieitudine paternoquo amore sto intimo cordis desiderio quam vehementissime desiderare ac requirere, quo istarum gubernatio et educatio nullis aliis nisi probis et Catholicis mulieribus permittatur, sed quo hujusmodi illustrissimae virgines vel apud Serenissimam D. Imperatricem aut etiam Illustr. Dominam Magdalenam Imperatoriae Majestatis Sororem vel denique apud Bavariae prin-eipissam Catholicam , nae omnes ipsi Duci et filiabus arctissimo consanguinitatis et amnitatis amiculo junguntur probatae et Catholicae educationis causa

eollocarentur.

Haec quidem S. Dominum N indicasse, quae nec debuerit nec voluerit pro sua apostolica solicitudine amore et singulari assectione quibus erga l. D. Ducem rapitur caelare. Cum et in istis sicut in caeteris omnibus, quae ad salutem et exaltationem ipsius illustrissimi D. ducis totiusque suae Illustrissimae ei amplissimae parentelae dignitatem et aestimationem sacero possent sua Beatitudo eo illo auxilio ipsaque Apostolica auctoritate perpetuo promovere paratissima existat. Dusseldorpii ete.

218쪽

Nam ex his sanctitas sua in spem venit, oro, ut aliis quoque in robus quao ali ipso duce desiderantur, ejus postulatis plenius satisfiat quod ad Ecclesias omnibus in locis instaurandas in eisque missarum sacrificia restituenda j jurisdictionisque ecclesiastica exercitium libero Episcopis in ditione sua relinquendum et liis similia attinet.

ber Eoabjutoriuatili ingelegens ei hingeben animo alacrior Monasteriensis C adjutoriae negotio incumbere).