장음표시 사용
61쪽
sibi munera ea ratione sustinuit, ut nunquam vacarit a vigilando in Reipublicae amplificationem, M ab elucubrando in rei literariae incrementum . Scholarum decus, ubi iacere vidit, erexit, restituit. restitutumque optimis sancitis muniuit. Cum Censor Monasteria inuiseret, nihil illi iucundius, quam iuuentutem cernere ad omnem Coenobilicae conuersationis, ct ingenij optime imbuti laudem efformari. Eapropter cauit ne domorum praefecturae ijsdem mandarentur, qui doctrinis leuiter tincti, subditos adolescentulos ad eruditae segetis spem educari contemnerent. Philosophicae, & Theologicae facultatis cum Lectores, tum Auditores ijs omnibus honestatos voluit priuilegiis, quae vel inter scienti)s addictissimas Religiosorum Societates amplissima censentur . Humaniorum etiam literarum , ubi
oportuit, ludos aperuit, imo Rethoricam ipsemet docuit. Claris ex nostra disciplina professoribus ea epide mica lue sublatis , quae totam Italiam sub ea tempora late depascebat, lauto stipendio exteros adsciuit Lectores , qui vacuas implerent Cathedras, & succrescentem
praeberent sobolem magisteriis ex nostratibus reficiendis idoneam. Nec ingeniorum Mecaenas ingenio caruit. Musas latinas, Italica sue, ae quidquid est politioris lite laturae metris non illigatae perinde coluit, ac si a facultatibus speculati uis abhorreret, facultates vero spe culativas exercuit, promouit, haud iccus quam si illis duntaxat oblectaretur . Hinc nominis sui famam calamo , ct dignitatibus perenianare cum facile posset, eidem etiam Consultum voluit &. beneficijs in Monasteria collatis, adeo ut vivens adhuc , in Coenobio Montis- Regalis marmoreum sibi monumentum erectum aspexerit una cum
effgie, & epigraphe ut sequitur: Reuerendissimo P. D. Luca Bertosito Allati , V d preens Mona terium Regularibus ad cys a solo extructis
v Abbas, π Monachi l Terpetuum hoc grati animi monimentum P. P.M. DC. LXX
Ad Patrum cineres appositus est Romae, ubi e mortalibus abijt anno I 68 . undevigesima Maij. I 6 8.
62쪽
16 8. Antonius a S. Ioanne Baptista , AG linarius, Cremenses,
Antecessorum, Successorumque nemini profecto secundus, si morum norma, ac directionis felicitas potissima Generali in Archimandrita laudes spectentur . Pudebat initam vocationem momentis suiseequaquam expendere, ac proinde laborare in speciem , dc perfectionis Coenobilicae quadam veluti larua Religiosae cum professionis habitu induere . Solidam itaque ad virtutem contendere prima illi, dc continua mens fuit. Non fugam a Sqculo , a Mundo siubducere
aiebat, sed curarum abdicationem Saecularium . Monacho mente integra Deo feriandum . In quam ipse rem totus perquam parce negotijsse temporalibus immiscebat, orarent licet, deprecarenturque viri potentes . Erat Sc multus in caeteris vitae Asteticae legibus, siue somni fuga corpus vigilijs attemperaret, siue ciborum parsimonia attereret, siue terrenis ieiunum voluptatibus , coelestium deliciatum
copia orando se se, ac meditando recrearet. Praecipua Vero in eo Virtus virtutum corona charitas . Inter domestica munera acceptissimum erat omnium,Ostiarium agendo,stipem inopibus impertiri. Sin autem familiae prςfect iram gereret, eisdem aderat liberaliori manu, Sc feruentiori obsequio, quandoquidem Christo in suis pauperibus ministrando integram impenderet horam, quam nostrae leges animis mutua colloquutione subleuandis liberam post refictionem sinunt. In ipsis denique pro Congregatione lustranda, seu pro regendis Comiti js assumptis itineribus singularem hunc pietatis ardorem agnouisses . Quantum deferebat pecuniae, ob vijs egenis erogabat . Rc-liquum itineris Deo considebat, dignus proinde qui inopinata Numinis subsidia multoties experiretur . Ingenio minus valuit. Attamen maius licet aliquod literarum ornamentum in eo desideratum, urbanitate tamen,&eruditione plausus cociliatricibus non caruit.Pendere ab eius vultu , pendere ab ore fas erat. Proferre verbum, pronuntiare erat sententiam . Elucescebant siquidem in viri sermone uti breuitas, ita dc acumen . Generalitias ad Infulas non unam tantum, sed iteratam euectionem promeruit. Exgeneralis Vero alias minores
obivit dignitates, posuitque spiritum apud Brisighellense S. Bernardi
Monasterium primis tenebris diei nonae mensis Septembris septuagenario maior, bc a votis, quae selemniter emiserat in Ecclesia S. Pudentianae 23. Februarij I 636. anno quadragesimo tertio.
63쪽
I 63 i. Ioannes a S. Catharina , Bona , a Moni Regali, cuius imaginem germanis etarmaturus lineis, nesciam, an doctrinς , an pietatis coloribus adumbraueram . In ipse aetatis diluculo uberiores cum contingeret effluere lacrymas, sistebant illς cursum, simul ac liberculum nutrix ostenderet, infantis Palladi profecto enati , & lit, ratum stud ijs ad sui qui stuporem emicaturi index plane luculentus . Verum si ingenio pollebat optimo , indoles ei contigit longe florentissima . Hςc ipse in causa fuit, ut adolescentiam inter aras, & lycea transigenti, lycea aris posthabendi quantocius subiret ani mus. Itaque
a mente humanioribus luetis imbuenda, ad animum religiose excolendum animum conuertit totum , Cisterciensem disciplinam com-
Plexus puer quindennis . Votis nuncupatis postridie Cal. Augustia 6 17. in Abbatia Pineroiij, mente inclarescere ampliori moX visus . Ingenium foecundabat, illustrabatque religio. Humanas, ac diuinas facultates breui haustas, diu feliciter explanavit, sui qui que docto concedens nemini. In huiuscemodi studiis multus, totus erat in alijs, quibus δί se Deo docibiliorem prςberet, id suis temporibus Topulus
Deo seruiens dc numero Sc merito augeretur. Ad hunc scopum collimans euoluebat assidue Tractatuum Alceticorum Auctores, Sanctorum Patrum vigilias, veterumque Philosopherum , qui grauiterdictis christianis moribus propius accedunt , commentationcs , &memoria praestans vivacissima, succo omnium delibato, monumenta
edidit ad promouendum Dei obicquium praetentissima . Nec cultui
Virtutum minus impense vacibat, quam literarum monumenti S.
Musarum nitidiores stylo, & honestiores plectro eas vel a studiorum crepundijs solummodo coluit. I uritatis pinor, ut pictori alte insedebat, ita vultum insenuo pia dote egregie honcsabat. Ab ea illibate scruanda nul o cupidinis lenocinio frangi unquam potuit, cuius faces gemino congressu folliter extinxit, impudicatum mulierum sputo altera , altera vero ingenioso dolo gloriose deuicta . Profundioris, subtilior itque ingenij vcstigia cum multa edere posset, p js con Cinnando opusculis libintius incubuit, quod se erudiret, dum alios edocere parabat . Elucubrarc itidem alcbat, quo sancte lcmpus tereret, non quo nominis perennitatem scriptionis piςccnio compararet. Incessu, verbis , habitu summam piς seserebat modcstiam . Agradibus Oidinis feriare etsi maluisset, metitorum tamen apice Ge
64쪽
Pars II. 33neralatus fastigium post inferiores dignitates attigit. Sed hactenus
visus latuisse Bona, qui in tanto licet famae splendore, in tanta claritatis luce collocatus, tunc innotuit, cum fauentibus Alexandro VII.& Clemente IX. pr cipuis ingeniorum patronis, audiri coepit in f, cris Coetibus Indicis, Rituum, S. Officij, nec non & Indulgentiarum, ac Reliquiarum . Plausus omnium illico excivit mentis perspicacia , consiliorum pondere, prudentiae maturitate, Sacrorum peritia Canonum, Historiarum notitia, maxime vero Ecclesiasticarum,
omnigenae denique doctrinae, id eruditionis affluentia . Illum Purpurati Patres, illum prima scientiarum nomina frequentissime adibant, aut consilio in rebus magni momenti usuri, aut aliquid exquisitioris
doctrinae nunquam non audituri. Curis obruto dies elabebatur tota. Commentationibus iamdudum elaboratis elimatiorem addere manum cum tempus minime sineret, nocturnae quietis somnum paucis definiret horis oportebat. Ipse Summus reium Sacrarum Antistes Alexander VII. gloriabatur tantum virum, alias delitescentem in publicam Orbis lucem, se auctore, productum. Nihil curae solicitioris agebat absque utili, Sc opportuna opera Abbatis Bona. Flauio Chisio suo ex fratre cie poci ad Regem Galliarum Ludovicum XIV. cum potestate Legati a Latere proficiscenti Theologum adiunxerat, nisi aetas ad senium nimis deflexa, iter iam adornantem prςpedijss t. Animum vero Pontificis sapientissimi sermonis facundia, ac eruditione intantum recreabat, Vt colloqui js pomeridianis continuus adeo set, dc autumnali tempore inter do mcsticos adlegeretur, si illum Castrum Gandulphi aliquando petere contingeret. Vt autem elucubrationibus , muneribus, Urbis, & Orbis plati se celebris haberetur, clarior aulae Romanae oculis emicabat, modestia , urbanitate , singularique animi modestia sui. Humilitate duntaxat refragante rerum summam , quandiu in Congregatione constitit, non administrauit. Enimuero Vocalium calculis primo , dc mox , Alexandio iubente, secundo, dc tertio Abbas Generalis renuntiatus , Magistratus fauces
nunquam deposuisset, nisi in Ordinem se redigere , studiorum'deprecatus incommoda, summis, imisque precibus impetrasset . Ab eodem Alexandro magnae Camaldulensium Eremi, quo pacem sacrae inter familiae alumnos restauraret. Pontificia auctoritate designatus Visitator, Prouinciam declinauit, ac iter . Episcopatum Astensem
65쪽
a Carolo Emanuele secundo Sabaudiat Duce sibi oblatum constantissime reiecit. Qui vero omnia ab Alexandro acceperat, Romanam tamen Purpuram debuit Clementio Sed quibus ad eam contentionibus sibi gradum fecerit, ex visae concinnatore petendum, Vbi habetur et Aherum ante annum Cardinalitiam huic , ad quam deinde
eum assumsit, Purpuram iam Pontifex excogitauerat, quod cum si Itintimo patefecisset Cardinalium alicui, ratus is rem sibi fore perui Iem, se Ioanni innotesceret, quam laudatum a se hoc Pontificis propositum, quanta deprompta item in eius laudem en mia, qua, ut propositum promoueret, recitasset eius moita, quas, ut idem solicitaret, reiecisset rationes, eo ad se accersilo, per ordinem eidem ex animo congaudens horum singula indicauit. Ad hac dixisses, Eminentissime, nihil Ioanni anteacta in vita accidisse fune Irus ; pallet vultus , tremunt anus, ruiturum ac si Cariam quis ilii minatus esset. Relucitari Pontificis proposito, π Cardinalis commendationi parauerat, sed huic ille verba subitanea inIercipiens dimisione, eumdem nedum loqueπ-tem, expectari illo m mento ab Clemente flus valere iussit. Prosei
natus Ioannes animo monasterium redit , cubiculumque deinde ingressus reassumpto paulatim spiritu, omni ad consilium cogitatione vocata, excusationes, quas Eminentissimus, cuius nomen consulte taxetur, asperri vetauerat, sida fagina eidem mittenda committit. Pimcit in ea se totum Ioannes penicillo usus nullo , quam quem sibi ingenuus animus praestarent, os summa mode Ilia. Consiumptos annos in
Lys fatetur, sed longe se minus , quam percrebus et fama , sapientem, utpote hoc Illulo mediocritus minorem . Praeter doctrinam,
alia in purpurando perquiri multa , prudentiam Eminentissimo dignam titulo, solertiam aula asti. Aιs parem, quorum sibi, viro quippe ab ineunte aetate intra Claustroium solitudines sepulto, nec radices vescerent, nec rami . Expectandum sibi , ab Claustris si abstraheretur altiorem ad statum promouendus , id prorsus, quod i s usu venit , qui quorum linguam peniIus ignoram , Ierras incolunt tam enimidiomatis aula, quam Iionis rudi omnino, summo sitio dedecore improspera sic cederent omnia, ut hanc sibi procuranti illud improperari merito posset, eleuans alti Ii me. Addiat nihil magni ab eo summa in dignitatesperandum, qui tertium post quadragesimum iam annum Monachus, ut sibi contigerat, persectam Assonachi nondum egisset
66쪽
Pars II. I fpersonam; quamobrem, oe praeesse Fuis nunquam nisi coactas assentiri moluisset, se oblatum sibi Apa Pontificium tam respuisset auribus,
quam fugerat animo, quocumque a Prasulatu tam genio abhorrens. quam cuique ineptus . Hoc idem prosequens argumentum, siexcentas similes defugiendo honori aggerans rationes, ου ingerens, ingenuam fassus genitoris nobilitatem inter Patria Cives commendabilem , populare genitricis, unde sibi exonam agnosceret infima sortis propinquitatem , accusat genus . Subiuncta hinc , oe obiectat nudo homini immensorum sumptuum impotentia , Eminentissimum per Sanctos, per sacra, auertere ab ijs animum , oe sua se in vocatione relinqui obtectatur . Demum pro literarum coronide, ut aliquod ad ceret suo effectu non frustrandum; obsecro, inquit, Spiritum Sanctum , ut aut aliam tibi suggerat de me extollendo mentem, aut mihi ne extoliar vita annos decurtet; mori enim mihi dulcius erit, quam ad dignitatem assumi, cuius usibus impares mihi praesentio vires . Hactenus Bona
pro sua in augusta Purpuratoru Patrum classem cooptatione auertenda, ad quam tamen, obluctante licet animo, se se assumptum conspexit tertio Cal. Decembris anni I 669. Crevit purpurea cum trabea profundior animi demissio , ac velocior honorum fuga . In Comitijs Clementis X. cum nonnullos. Sacri Senatus Patres de supremis Ecclesiis fascibus sibi deferendis agere coniecisset, ad eum , quem praecaeteris erga se studiosiorem noscebat, suam in haec verba mentem aperuit: sua uteris in tractando negotio mihi abs te communicato,
incomparabilem prudentiam laudo , simulque admiror, ου hanc velim in legendo Pontifice eligendo ut adhiberes. An mihi Hispanorum fuerit adempta exclusio, penitus ignoro, hoc unum scio, perennari se licet alteram, π Dei nempe, π mea conscientia . Voluntatis Dei non es, minatur at emam quinimo damnationem, ni oneri oblucter, cui me imparem euidenter dignosco. Hinc antiqua firmior semper in mea deliberatione, facilius tibι fore polliceor, ut hinc supra feretrum riserar , Pontificiam quam siver Cathedram . Haec omnia porro ne longiorum Comitiorum tanto cum Orbis periculo, oe scandalo causa, quamuis remotissima forent, horum ab initio, necflui, nee dissimulaui . Et nunc te denuo obtessor, ne quicquam de me loquaris, qui pe nihil profuturus . Ut autem paucis me expediam, nolim eo que tentari, zt iam recusandi, quem sic ambiunt multi, Pontificatum,
67쪽
publica sentatione uti mihi opus esset. Obnitenti parce, Dei honor, salus mea, dignitas tua sic exigunt. Nec ab huiuscemodi prςclaris modestiae , humilitatisque vestigijs discrepabat reliqua vitae ratio, quam post rosei susceptionem Galeri pristinae consimilem , quantum licuit, retinuit. Parcissimus in somno, Vnoquoque mane Coelestem Deo Hostiam horis antelucanis litabat, Divinique Oiscij pen Q persoluto, sacris Cardinalium consessibus aderat ipse inter primos . In domestica supellectili nihil luxui, in mensis apparatu nihil delitijsseruiebat . Schedulas praediuites munificis a Principibus exhibitas, largiorum contemptor opum, non admisit. Sacerdotia minus opulenta , quam ad sustinendum Purpurae splendorem satis forent, paucis contento, abunde suppeditabant quod pauperum indigentijs impertiretur, & ad augendum Cardinaliiij sui tituli decorem impenderet . Ornabant aulam integerrimi aulicorum mores , Sc omnium quidem, maxime vero Laurenti; Comitis Cassonij ab Innocentio XI. inter Cubicularios, ut vocant, honoris postea adlecti, arcanas notas
scribentibus Prefecti , alijsque grauissimis Sedis Apostolicet negotijs adhibiti. Monasterium Sancti Bernardi ad Thermas, suum , dum Coeno-bitam Romς ageret, domicilium, splendidis lima liberalitate complexus, titulum Cardinalitium a S. Saluatore in Lauro illuc trafferri curauit, seque omnium primum eodem donari a Clemente X. obtinuit . Congruo assignato censu Sacrum annis lingulis solemniter celebrari voluit ad Altare Melliflui Parentis in die octaua Festi eiusdem diei. Pauimentum Ecclesς lateribus operosa arte sectis, expolitis strauit . Ab Ara principe veterem Eucharistiς Custodiam amouit, aliamque erexit ex ligno dc aurato , sed quae gratior assurgit qqua ad reliquum templi proportione, forma quoque sphqrica consimili, duodecim striatis Columnis , totidemque Apollolorum Statuis, ordine dorico distributis compacta, & mysterijs sculpturς dimidiatς extantie Christi passionem , quςque illi prς cessit, vivificam coenam eX-primentibus, prorsus spectabili. Cliorum circunucstiuit sellis ex nuce crispantibus Venis undulata, natiuisque maculis vermiculata . Quod denique Asteterium vivens tot intimς dilectionis devinxerat signis, e regione mortalitatis demigrans magis obstrinxit , vltimis tabulis in eius fauorzm conscriptis, quibus exquisitam Bibliothecam suam Mo
68쪽
Pars. II. nasterio donauit, quidquid vero aut sepellectilis domi, vel pecunio apud mensam Sancti Spiritus supererat, contulit in dotem Sacristi , ornamentis ad cultum diuinum spectantibus futuram exinde instructiorem.
Eo tandem amore Monachos pinsequutus est, ut nouissimam etiam Resurrectionis diem cum eisdem expectare voluerit, tumulo , dum adhuc viveret, sibi erecto in communi Ossitario sub Odeo, ubi iacet, omni circunscripta Coenotaphij pompa, pr ter lapidem ex marmore pario nihil a solo extantem cum Inscriptione
Congreg. Sancti Bernardi Monachus . Et huius Ecclesia, Translato huc titulo
Primus Prasbiter Cardinalis . st Vivens si ibi posuit . Ο i ..-
Cςterum, proh dolori tantus hic Cardinalis longquus minime fuit, nam quinto inaugurationis anno febri ad quatuor supra triginta dies vexatus, hominem exuit octava circiter noctis hora anno 1674. quinto Cal. Nouembris statis sui; quinto dc sexagesimo. 161 ., Franciscus a S. Nicolao Coquelmus , Arsintinensis, occidente seculo superiori natus , tertio dc vigesimo decurrentis adhaesit Patribus Romanis , votaque publice concepit ante Aram principem S. Pudentianae Calendis Octobris . A puero inter Parnassi sylvulas, ac Apollinis lauros educatus, carminis nitidissimi, facilis , copiosi uberrima affluebat vena. Emensis deinde humanae, ac diuinae scientiae spatijspar erat, si quis alius, enodandis Philosophiae naturalis Co tentionibus, elucidandis Theologiae dogmaticae controuersijs , informandisque conscientijs. Sed Ec Iuris Pontifici, comparato sibi praemdio, valebat consiliorum maturitate, ac sententiarum pondere . Antanta floreret literatura ex Commentationibus liquet. Eas si quis euoluat, virum demirabitur nedum laudatis excultum doctrinis, sed dc omnigena eruditione praestantem . Ingenij laudes cumulabant
69쪽
- μ. εὐ--ri oerim a fusa aliorum dilaudatione Proba issima. um qua ampliarum, qua Optime administrachm in Monasteriorum aliquot moderatione, tum M in Gen tum, cum iu MRRA I sedem Procuratione. Vbi Vςx tali negOxi 'P iEiistiositate inclinasset VOς lium
70쪽
ώ - . Pars IL 19tur. Non unius tantum , alteriusve Monasterij habenas tenuit, sed totius Romanς Prouinciς rexit clauum, magno semper cum Sodalitatis incremento . Regiminis norma cuilibet admirationi esse possit. Singula veluti suis momentis consueuit obire. Nocturnς Psalmodiqprimus adesse, a Numine incipere . Dei laude absoluta infirmorum inuisere cellas , domus ossicinas lustrare singulas, scholas fi quentius ingredi , quo inspiceret, num labores ad iuuentutem docto informandam disseminati vel uberiori cum spe sobolescerent, vel , in- frugi concredita solo, deperirent, nec ulli bi desiderari, nisi cum lectioni vacaturus suo consisteret in cubiculo . A morum urbanitate, a praesentiae decore, a disertae vi facundiae, a prudentia in rebus agendis, maiorem, quim dicere queam, sibi opinionem ab omni hominum gradu collegit. Virum alloqui, viri est sibi beneuolentiam con' ciliare . Cardinalis ideo Maximi , aliorumque Purpuratorum familiaritatem aeque, ac laudem, fauoresque promeruit. Contigit M in suam sententiam obfirmatos licet oppositam in partem animos pluGquam semel flexisse, quod conij cere est ex magni nominis Ecclesi stico Familiar, Dignitati, Nomini parco ad cor reducto . Morbo, qui eum triduo extinxit inopinatis afflictus lethaliter decumbebat, Scin crastinum moriturus, de se disponebat in secula . Nec domui, seu conscientiae, hortantibus licet eximiae probitatis viris , consulebat. Fata sibi propitiora, quam Ut tam cito Vitae lineam abrumperent, re spondebat. Et longius aeuum , & dignitatum etiam verticem , ex astrorum benignitate scite perspecta sibi nunquam non spopondisse . Viro a spe adeo delira auertendo alij, alij que adhibiti . Verum cum
non satis prosperὰ res ipsis cecidisset, vocatus tandem Carionius, ver bis adeo attemperatis , Occiduae, aeternaeque vitae, nisi resipisceret, discrimen obiecit, ut saniori instillata mente, quae in Deum deliquerat, Corde contrito, actutum accusaret, diemque extremum pietate gradui consena clauserit. Grauissime iacebat, & alter . Consenuerat inter Amasiae amplexus, nec eamdem, vel in ipso aeternitatis articulo, domo, seu corde sciebat dimittere . Excellebat is Physica in arte, plurimoque ingenio pollebat. Ad haec grauitatem assectabat quamdam, externamque pietatem , nec Pellicem se pellere nolse aiebat , sed suasionibus haud indigere . Facturum proculdubio quod conscientiae expiationi deberet, sed sponte facturum, dc quando rem-