Commentatio in opus caelatum antiquum musei PioClementini auctore Arnoldo Heeren Bremensi ..

2쪽

IOSEPHO GARAM PIS. R. E. CARDINALI,

EPISCOPO MONTIS FALI 3CI. ET CORNETI

tares iam eosque eruditomos virors in eo versatos fuisse nosti, CARDINA-LIs EMINENTIssIME , ut ex accuratiori ct poeseos s artium nuturae cognitione praecepta quae artifices in exprimenssis o imitandis poe

a a tarum

3쪽

ttirum descriptionibus sequi debent, eruerent, iisque observanda praescribereut suae sqtiamvis ex hoc maxime fonte haurienda e Dedubium 6se nequeat , haud parum tamen lucis ex ipsis artificum operibus , tu quibus varia utique fortuna poetam sibi imitandum fumferunt , iis asserri p01se , adeoque haec

ipsa tanto maioris aeysimauda atque accuratiori explicatioue digna esse , quisque facile videt . Atqui ex omnibus antiquitatis montimentis , qriae temporcina tularia nobis reliquit , ac operibus maxime caelatis, quae

cum integras historias exhibent , maxime huc pertinent, perpauca tantum sunt , tu quibus artifex poetam ita secutus eset , ut eum Ver

ba illius ante oculos habui sse , s sebi exprimenda si insitie, certo albi mari possit. Quam

vis enim fundum historiae quam exprimebara ex poetarxm maxime traditis petebant Graecorum artifices , tamen cum suo quoque iudicio urerentur au operibIs suis adornaudis multi pro ipso operis consitio infe ciere , alia addere .alia omittere solebant. suae cum ita sui, s Tibi CARDINALis LMINENTISSIME , ct ceteris omnibus qui Tecum studio antiquitatis delectantur , operii huius antiqui, quod illa-

4쪽

illus andum mihi sumsi , explicationem, cum non arte solum s eruditione illud sese commendet , sed inter pauca illa antiquitatis Monumenta , quae ipsas poetarum descriptiones octilis subiiciunt , principem forse locum obtineat, haud ingratam fore arbitror . Operis enim nosri nucior , quod ipsa explicatio docebit, o iu sngulis figuris adornandis, sin consilio totius operis concipiendo tam pref fo pede Aeschylum , nobilissi num Graecorum

tragicum securus es , ut, an ex omnibtis au liquis operibus quae hactenus innotuermi ,

tillum Ax, in quo artifex poetam ita sibi exprimendum sumsisset, nesciam .stsod autem Tibi, CARDiNALIs EMINEN

TISSIME . hanc meam opellulam consacrevi ,

illud velim habeas pro grati animi pignore , ct doctrinae humanitatis Tuae admiratio ne incens . Obtigit mihi, quod omnes Votis habent, pauci obtinent, ut eam urbem τι ferem, quae tantum non sola praestantisp-

nia quaeque antiquitatis montimenta moenibus

suis complectitur ; ac se ex omui mea vita albo mihi lapide notandus es dies , illum esse Isutio , quo Romam , caprit mundi , adire an ibi liquit : atqui se uiliori quadam fortu-

5쪽

na mihi evmir , ut o Tu, CARDINALIs AMPLIssIΜΕ , ct alii quos verecundia nominare vetat, patriae suae aeque ac reipublicae litterariae decora , non me indignum haberent. in quem favorem suum conferrent. Serena sitaque fronte accipias quaeso hoc qualecuu-

que sudiorum meorum specimen , quod s

quis alius rimida sane manu serre Tibi audeo . Novi enim , ea aetate me esse , cui discere potius quam docere convenit ; novi eo loco me scribere . quo , quot mihi obtingent lectores, tot mihi erunt iudices ; novi denique ad Te me illud mittere , omnis antiquitatis accuratum arbitrum . Accedit, quod in ipso limine disputationis cum viro immortali, qui in explicando boc monumento lapsus es, res mihi gerenda erit; viro , cui non patriae fo-lum Musae coronam nectere voluerunt sa) ;fedqtaem Uos quoque,cum in vivis esset excepisti, j vij iis,egregiis denique praemiis ac honoribus umerisis;mox autem, cum iniquo fato esset abreptus, eo loco monumentum Us negare non voluisis, quo nescio, an in omni orbe terrarum ,

6쪽

vesra humanitate V si a 'laude dioioren, occupare potuisset b) . suod cum prima vice , cum ipsa iam augusa templi maiesate animus sacro quodam horrore e set percusus, inopinatus aspicerem . ct vestrae humanitatis admiratio , s tanti viri memoria ita me commovit, ut a lacrimis mihi remperare non

potuissem , nisi subito animum cogitatio subiissest, eo consito id a Vobis facium e se , ut

meos populares tantosque alios ad urbem Vesram tanquam ad commune Musarum sacraritim ex omni Europa confluentes , tantis virtuti praemiis propositis , ad bonarum artium studium excitaretis. Neque, si quid video , a scopo aberrasist Sunt euriis atque eruut, qui ct laudis sudio, quo optimus quis que trahitur , ct ipso generos pectoris impetu incensi, ad eas artes se accingent , quibus ille immortalem lauream confecutus es t Ad quom , quamvis nemo facile ad spirabit,sadium tamen ingresses , quo que vires ferant, illud decurrere liceat . Tu vero , CARDINMIs EMINENTISSIM M favorem Tutim,qus hae e

tbὶ Monumentum B. Ninhelmanno cura U. I. Rei ensteinii in Pantheo positum .

7쪽

N VIII

hactenus nou me indignum habuit si , in posterium quoque in me conferre Selis , ea qua decet observantia , quam obnixosme rogo.

Dab. Romae die XVIII. Augusi Au. S.

MSCCLXXXVI.

8쪽

I. I.

Nier opera caelata antiqua, quae Romae exsant , vix est aliud, ut Win-helm anni verbis utar sa) , quod ingenia antiquariorum magis exercuerit , quam illud , quod ab eo inter monumenta in edita Num. 148. publicatum , dc cum olim in aedibus Barberinis exstaret, iam in Muleum Pio-Clementinum translatum est , in quo in eadem camera in qua Tiberis fluuii statua reposita est , intrantibus ad dextram manum ultimo loco collocatum ac praestantissimo sarcophago marmoreo insculptum cernitur . Neque enim , cum non ipsa solummodo arte . qua eis Elum est lese commendet , sed in duobus quoque aliis monumentis repetitum cernatur, cum inde , fabulam in eo exhibitam saepissime ab antiquis sculptoribus repraetentatam esse pateat , indignum erat , in quo interpretando doctorum virorum studia versarentur. Marmora autem idem opus exhibentia , quae modo commemoravi , exstant alterum in aula aedium Iustiniani , alterum in villa Borghesiana; quae tamen cum utraque & temporis iniuria peius sint assecta , & artis praestantia nostro sint inferiora , neque, cum in alto collocata sint, accuratae disquisitioni facile subiici possint, nos illud aeri incidendum curavimus, atque in eo eXpo

9쪽

nendo versabimur , quod in Museo Vaticano repositum eii , ita tamen , ut ea , in quibus illa a no-sro differant , quae tamen pauca sunt, suo quaevis

loco adiiciamus . Hic tantum praemonere liceat, in nostro opere nihil omnino recentiori manu eme restitutum , nec quidquam in eo praeter unum tripodis pedem , dc gladii , quem homo ex ara descendens manu tenet, aciem, desiderari ; capulum enim , , una cum manu , integrum adhuc superet In marmore contra Iuli iniano & superior pars operis , i cara Apollinis , cui sculptor cum ramum ipsi impositum conspiceret , male integram arborem addidit , pessime restaurata est . Nonumenti denique i Borgheliani dimidia tantum pars conspicitur , altera ab artifice racentiore, nullo prorsus consilio, addita est . Quamvis enim non desint , qui alteram quoque monumenti partem integram adhuc supe esse , atque olim muro adiunctam suisse, contendant , eam tamen videre mihi non contis it .

. II.

Quamvis iam ex eo , quod idem hoc opuS tot es repetitum cernitar, pateat, fabulam in eo oeulis subiectam , non posse esse ita reconditam, ut in poetarum S mythographorum scriptis vel rara vel nulla eius mentio fiat , nelcio tamen quomodo factum iit , ut ante Winhelm annum omnes de eo exponendo fere desperaverint . Postquam enim alterum illud in aedibus Iustinianis , una cum caeteris quae ibi exstant antiquitatis monumentis , nulla tamen interpretatione agiecta , esset aeri inci

sum bὶ , idem hoc iterum publicatum est a Sante

10쪽

Barioli inter admiranda, Romae antiqua se quae quamvis a Bellario annotationibus sint illustrata nostro tamen , cum pancis his verbis se saevum ct atrox facinus ignotum facinus se , omne missum faciat , nihil inde lucis aliut sit. Earioli opus repe-i tiit Montefalconius in supplementis ad antiquitatem

explicatam din , qui illud quidem recte vidit , fa

bulam in eo exhibitam este maxime insignem omniumque ore celebratam , quae tamen sit ignorare se fatetur . Primus , & quod scio , ultimus, qui In eo eX- ponendo vertatus eli, fuit Winhelm annus, commune illud Germaniae inter Italos decus, qui inter

altu sepultos nocte , accensiis facibus stricti q e gladiis, , hostes repentino impetu invadunt . Te, mini Dei solemnia , , perest ut, posito eius simulacro is tripode enm aulaeis . , , Aram vero sublatam ex hostibus unus in eaput dormiesntfrmibrat ac iacit . Alii enses adυerpus dormientes ad necem se intendunt . Hinc Dcri icae duae iMentes sepore grava- , , tae altera leturi nititur , altera demissam accensamque , , retinet facem . Huius ignoti facinoris seplex exuat , exemplar , alterum in Barber tuis . alterum in Iustinianis, , aedibus, ex quo similitudinem duximus ,. . Darioli opus egregie quidem delinea tum ae aeri incisum est . omissa tamen

sunt nonnulla figurarum attributa . quae ad explicationem maxime iaciunt.