장음표시 사용
191쪽
lia Hieronum. Card. Gastald. Trach.
applicanda necesiarios introduxit, vivos aluit, sustentauit, cura uit, mortuos rite tumulauit. Nihil de publico ad huiusmodi ex penses, aut petijt, aut insumpsit. Tam nitida, tam lauta, tam copiosa erant omnia, ut mihi quotidie, ossici j mei causa, ad ea Loe
mocomia accedenti magni solatij esset insignis ea charitas, ac t pietas liberalis: & quidem utrique Nationi res illa summam cessit in gloriam.
192쪽
De Auert. & Proflig. Pest. Polit. Leg.
PEstis morbum non tam ex infalubritate Coeli, aut corruptione Aeris, quam ex Commercio, & infectione aliena existere ostenditur, Spraecipua Pestis politica remedia recensentur . De origine Romanae Pestilentiae ex insem; mercibus,& vestibus agitur,& quam maxime prosit praesentia Principis ad arcendum Contagium. Certus Mortuorum, tempore Pestis, in Urbe numerus refertur,& quae suerit occasio Contagii accurate describitur. Monasteria, &Claustra a Commercio secretiora ab insemone praeseruata, ct peculiares cautiones ad euitandum Contagium in Urbe priscriptae, enarrantur. Quantum vero profuerint, ex comparatione Pestis Neapolis,& Genuae ob neglectum Contagium, ex longe maiori Mortuorum numero utriusque
Ciuitatis fit manifestum. S V M M A R I U M., Ad Pestem comprimendam nullum praestentius remedium, quam ab inferis cauere, ab efctu ostenditur. 1. Pestem non tam ex Aeris corruptione, quam personarum; f r rum infectarum Commercio prouenire, ex Pestilentia Vrbis
3 Pestis politica remedia in Urbe adhibita, s mullum opportuna,
Pestilentia Romana origo ex mercibus, s usibus infectis Nea-
193쪽
ii 4 Hieronym. Card. Gastald. Trach.
poli extractis extitis, s quomodo Contagionι o iam itum.1 Pestis tempore prasentia Principis plurimum Populis prodest, a sientia mero nocet, s quare. 6 In D lidentia Vrbis Mortuorum numerus refertur. Infecta merces, s vestes, quibus Contagio Roma fuit assecta, quomodo in eam importata.
8 Castrum Gandulphi licet oppido Marino Peste correpto finitismum , ob adhibitas tamen Hugentias intactum. 9 Contanum Romae ex infecto unico indusio, in domum cuiusdam ρ.imperissemina delato,ad viginti duas personas propagatum. i o Contagium in Monasterys, s Claustris a Commercio secretior bus rarasitimum.
quantum profuerant.1 a Contagii tempore plus amiciis inimicitia proqunt, ac melius est in Ῥinculis esse, quam libere diu a r. 13 Pestilentia Neapoli potissmism inualuit ob non vitatum Commeriamum , s quam magnus in ea fuerit Mortuorum numerus.1 In Pestilentia Genua, ob neglectum Contagium, quamus Mortu
Narratis praeca titionibus, non tantum Romae, verum etiam alijs in Urbibus, Oppidisque vicinis Lue laborantibus, comprimi Pestilentiam compertum est : Constititque , t nullum tam praesens tale remedium, quam ab infectis cauere, seque unumquemque colligere, ac separare a suspectorum consortio, Pea stemque t non tam ex Coeli insalubritate, aut aeris proprij com ruptione s quamuis non denegem , eam interdum Pestilentiae causam esse in quam ex commercio,& insectione aliena exist re ; quando Pelle Romae contracta , cum iam aer corruptus esse deberet, praecisa tamen personarum communicatione, CD uendo maxime ab usu, re contactu rerum insediarum , ad-nibitaque diligenti, domorum, vestium, atque aliorum utem siluam expurgatione, Lues primum compressa, deinde subm ta, demum extincta est. Itaque t remedium, ubi malum domi inuenitur, consilio, prouidentia, industria, Charitate, Or- me agendum Timendum est omnino perniciosum dc pertinax nialum, sed non negligendum, minusue desperandum. Ani-Disiligod by Cooste
194쪽
mo opus est, fiducia primum diuinae misericordiae, quae statim
Imploranda, mox vigilandum, excubandum, incumbendum, ac totis viribus malo occurrendum; quod eius est naturae, ut si
negligas, vires capiat ex contemptu, si desiperes, inualescat magis , ac grassetur impune. Arcendum est, non fugiendum: Cauendus hic hostis, non relinquendus. Reueretur Principes Ciuitatis , si solicitos Reipublicae videt. nec audet contra illos se-uire . Ijs praesentibus cedit, ijsdem absentibus procedit. Documentum harum omnium rerum in hac, quam scribimus, Romana: Pestilentiae historia, perspicue internoscitur. Siquidem
4 origo Contagij t in Urbe ex Mercium,& Vestium Neapoli extractarum commutatione, & usu extitit: pacato Romano Coelo,ac aere quiescente, per manus, ac domos Lues irrepsit. Cui obuiam itum, prouidentia, cautione, obstando, ne serperet, pr. ecidendo vias, Sc tramites commercij, ac societatis sanorum cum infectis, Claudendo portas, excludendo suspectos, instituendo diuersa Loemocomia , partim ad vitandos infectos, partim ad Pu gandos suspectos, partim quoque ad examinandos, & continendos externos, ac domesticos, nondum ex integro suspicione liberos. Praeterea tamendo, alijsque dando animos, alacriter,& sine
timore, viribus Contagij occurrendo. In quo equi denici Pontifici Alexandro persoluendae potissimum grates, qui ad primum Neapolitana: Pestilentiae rumorem, quamuis in Castro Gandulpho
Commoraretur in tuto positus, continuo locum deseruit, seque Romam contulit, ut vicini insidijs Contagij praecauendo occumreret. Vbi vero Lues Vrbem penetrauit, communi quoque periculo interfuit, quo tempore Principes alij, ex Regijs, quas Inc lunt, Urbibus , fugiunt, ac in loca tuta secedunt. Hinc extitit,
ut & Principes Conanguinei eum insequentes,&alij , qui extra
erant, Romam venirent,&qui in ea habitabant, omnes manerent, quod plurimum ad omnium salutem, ac miserorum praesertim prosecat; tum quia praesentia, & amor Principis confirmabat, & exhilarabat omnes; id in quia multo melius ijs consulebatur, annuentibus cunctis, ne Contagium e vulgo ascenderet ad Principes, atque adeo timore periculi communis, Reipublicae remedijs summopere incumbebatur. Quod seclis euentilet, si vulgus desertum relictum foret. Ecquis enim Principe fugiente non exanimatur Quis eo absente non periclitatur Desunt remedia , medicamenta, cibi, omnia susdeque habentur: perit Capite destitutum vulgus miserabile, quod Pestilentia impune
depascitur; subtrahunt se Medici; subducunt se Chirurgi, Phlebotomi
195쪽
i 16 Hieronym. Card. Gastald. Trach.
botomi non apparent, Pharmacopolae, vel occludunt tabernas, re sibi consulunt, vel si recludunt, carius remedia vendendo, alios extinguunt. Perit prouidentia, perturbatur ordo, cuncta tumultu, discordia, lamentationibus permit centur. Misera Reipublicae Nauis, sine gubernaculo in med ijs Pestilentiae flucti
biis iactatur. Ac si quis velit quantum Romanae Ciuitati profecerit Pontificis Alexandri, suorumque Consanguineorum, Raliorum Cardinalium, Principumque prassentia dignoscere, referat quaeso mentis oculos ad ea, quae hucusque narrauimus, Mcomperiet hanc prouidentiae , solicitudinis , ac diligentiae in
cauendo, auertendoque malo, causam Vnicam extitisse. Apparet autem abundantissitne ab effectu, recensendo numerum moria
tuorum, qui si cum hominum multitudine, dc frequentia V bis comparetur , fatis exiguus iudicabitur a prudentibus, habita ratione grassantis iam aperte Contagij . Inito a me di-6 ligentert numero eorum, qui toto eo Pestilentiae tempore Obierunt, comperi in Urbe ,&Loemocom ijs undecim millia, ac trecentos septuaginta tres vita functos. In Transtiberina Regione intra Claustrum mille quingentos desideratos. In Ghetto autem, ac Hebraeorum Loemocontio, non plus, quam mille sexcentos perijsse. Itaque omnium syllabus non excedit numerum quatuordecim millium quingentorum, uno plus. Neque hi omnes Lue absumpti, cum plerique alijs morbis vulgaribus, ac ordinarijs decesserint, Constat praeterea eo tempore, quo viguit Contagium, disseminatum suisse genus quoddam aquarum veneno infectarum, quarum auctores scrininas fuisse , ex quaestione postmodum habita compertum est. Ea potione, quamplures dedita opera imtersecti, dc Coniugati praecipue, quorum Uxores, aut eos C m dio tollebant, aut in causa erant, ut tollerentur. De his tamen omnibus supplicium sumptum. Igitur, subductis calculis, ex Computata summa, collataque cum numero vivorum, & spectata Ciuium, dc Externorum Romae frequentia, nec non considerata saeuitia Contagij, mirum sane videbitur tam paucos interijsse .
7 Quod si quispiam certius , ac exactius nosse velit unde Pestis
initium traxerit; is sciat ex Vibe Neapoli, vestes nonnullas, ac pan
nos Neptunium Mari importatos suisse, qui ad vicinam Turrim S. Laurentij missi, ibi aliquandiu fuerunt detenti, ac postmodum
inae extracti, re Romam transuecti, Contagium intulerunt. 8 Ouantum autem t valeat cura in malo vitando, dc praecidenda Communicationis via , tum alijs argumentis , tum σε
eo in primis probatur, quod, cum tam prope sit Marino Cp Diqitigod by Cooste
196쪽
pido, Castrum Gandulphum, cum in illo Pestis fiterit, maenamque edidem stragem, hoc minime attigit, ob diligentiam, occautelam adhibitam in praecidendo Commercio perlonarum, ac rerum oppidi Marini. Vnde magis, magisque confirmatur superior Illa, ac prorsus necessaria animaduerso, sepe nullo Amris, aut Coeli vitio scum eadem fere sit Marini, bc Castri Gandulphi plaga aetherea) sed ex rerum infectarum communicatione , Pestilentiam existere. Praeter allata, documento sit, quod
9 hic Romae t in ea regione, quae Regula dicitur, ad Monti cellum, unius Indusij insecti interuentu , quod in pauperis cuiusdam
foeminae domum delatum fuit, non ea solum, sed multae aliae Demnae Contagio correptae, ut ad viginti duas personas malum propagatum fuerit, quemadmodum ex rerum actis diligenter conquisitis constuli.
o Eandem confirmat experientiam eorum salus, qui ' remotis,M clausis in locis habitare solent, quales sunt Monachi,& Religiosi Viri, dc Alumni Scholares, qui in Monasterijs, & Coenobijs, Seminarijs, re Collegijs degunt: ac Moniales praecipue,
quae Sc secretiores a consuetudine, & ccet crorum commercio Uiuunt, in quibas rari contraxere Luem: si quos autem ea Corripuit, ij, quod erant melius, ac nitidius habiti, minime vulgarunt morbum. Idque obseruatum est a me diligenter circa Sanctimonialium Monasteria, ac Puellarum Orphanotrophia, alia Gynaecea, aut nullos ibidem, aut quidem rarissimos sulpectos morbos extitisse. Quod sane non alteri causae videtur tribui posese, nisi solitudini, ac communicationis cum externa gente defe-inu, dc naturali, quae inter steminas este solet, munditiei, ac nitori, immo id obieruatione dignum , quod nullus in carceribus Pestilentiae casus euenerit. Idcirco magnopere se inperinstiti, Ut
seuere Commercia omnia interdicerentur, quoniam experientia
in dies me magis edocebat, quanti momenti esset ista separatiora ad publicam salutem tuendam . Hinc t artes illae cauendi, muniendi domos undequaque cancellis , eosque venientibus obij-ciendi,& continendi intra eos statutos homines, qui necessaria ad usus domesticos caute exciperent: E' fenestris funes cum cillis, in quas cibaria, medicamenta, atque utensilia ponerentur, a C posita in altum traherentur, dc inde iterum remitterentur, nulla appropinquatione personarum, nullo manuum contactu, nulla
periculi suspicione. In Palatijs turbae , ac tumultus nulli. Suo se quisque Nobilis continebat. Ecclesiae item diuisae, ac sectae, suis vijs, ac interuallis discretae. Sacella pro Sacerdotibus clausa in-G F terdum
197쪽
i 18 Hieronym. Card. Gastald. Trach.
tcrdum, &obsepta cratibus. Stationes Confessarijs destinatae vat
atae erant, ac fenestellae , ad quas Ora admouent Poenitentes, obductae membranis, Vt Vox penetraret , halitus vero non per
tingeret Haec, re alia similia alijs in locis, quibus fieri concursus consueuit, salubriter excogitata, plurimum ad Incolumita-ix tem profuerunt. Illud documento esto. t Tempore Contagis amicitias nocere, prodesse inimicitias. Non laudo odium, sed exagge ro cautionem, circunspectionem, prouidentiam: quemadmodum c aliud vendico, grassante Luae praestare in vinculis esste, quamlibere divagari, quod vagos contingat ligari, vinctos exolui. Quoniam vero ex collatione Pestium inter se, ac Vrbium ea la borantium mutua comparatione, euidentius haec, quam expendimus, Romanae Vrbis prouidentia ad commune Reipublicae bonum apparebit, operae pretium erit huc duas illas afferre eodem ferme tempore, quo Romana, in duabus nobilissimis Vrbibus laeuientes, 13 Neapolitanam, ac Genuensem. t Neapolis Ciuitas maXlma, ac opulentissima vehementer Contagio vexata fuit; quandoquidem, cum ex Sardinia aduenientes infectos milites cum eorum supelle-Etili in Portum, sinumque suum excepisset, periculum haud prae- uidit, cumque paulatim ingrueret, serperetque malum, sibi persuasum noluit Luem inesse , atque in ea tum eXploranda, tum aue tenda, admodum negligenter se gessit. Ex quo accidit, ut cum
libere omnes, ac vage tota Vrbe versarentur, nemoque Caueret,aut
euitaret, quanquam plurimi inficerentur, atque ab his alij co riperentur subinde, qui cum in dies numero supercrescerent, vulgatum est malum, neque a sanis minori numero extantibus compesci valuit, aut fanari. Itaque plusquam ducenta incolarum millia ex omni hominum genere, horrenda strage absumpta fuere, quae equidem dimidia Ciuitatis pars numeratur. Illudque obseruatum , ne ipsis quidem Monasterijs Luem pepercisse; quoniam neglecta Contagij opinione, miniis se Religiosi viri ab
externorum consuetudine 1 eCreuerunt. uanquam vero Magistratus, ac Reipublicae Praefecti remedia adhibere conarentur, cum iam Pestis saeuiret, ac initar Incendi j grastaretur, quaecumque adhibebantur, vel elusit Lues, vel euertit. Adeo pernici sum initia malorum negligere, ac nutrire incuria morbos, qui mora inualescunt, ac roborantur. Neapolitanae ergo Ciuitati si rentissimae minus dixerim obfuit Pestilentia, quam negligentia. Eadem serme extitit Genuensis Clarissimae Vrbis, alterius Is 14 liae oculi, fortuna. t in eam enim aliunde ex commercio importatum Contagium, adeo Vt, cum Iam pene libera Roma esset, ac
198쪽
Marchio Benedictus frater meus una cum Uxore sua domum Genuam rediret, oblata occasione Triremis eiusdem Reipublicae, Genuam appulsus, solicitam de Pestilentia Ciuitatem inuenerit, ac proinde coactus fuerit Quadragenam extra eandem, in qu di in Palatio ad Sanctum Petrum de Arena peragere. Et quidcmiam erat Contagij suspecta illa Ciuitas , quemadmodum paulo post apparuit; coepitque sibi considere; sed non ea, qua opus
erat diligentia, nolebant enim satis se persuasos esse, morbos, qui deprehendebantur, Luem abscondere , nec Medici, initio Pestem credebant inesse,ac proinde tardius, quam pro necesmate consultum; quando iam Violentius grassabatur Contagium, nec facile poterat expelli. Et quamuis stater meus recens Romana Lue multa indicasset, egissetque pro inhibendis , maturandisque remedijs, minor fuit eidem tanti mali fides adhibita: &cum postmodum, morbo inualescente institutus esset Sanitatis Commissarius apud Sanctum Petrum de Arena, suumque diligenter munus obiret, haud multum tamen profecit; etenim Contagij vires omnem euincebant industriam . itaque tumultuari in Urbe . vicinisque Oppidis, ac omnia perturbari, nec satis patere consilia, nec remedia expediri, ac longe aliter, quam in Romana Vrbe, rem publicae Sanitatis procedere. Ut in eodem malo tam diuersa fuerit Vrbium fortuna, ob diuersam prouidentiae, ac circunspectionis rationem . Nec mirum sane, tanto maiorem extitisse Mortuorum numerum Genuae supra Romam.
Summa quippe subducta, ad sexaginta millia hominum ascen
dit, re sorte etiam maior consumptorum numerus extitit, qui equidem ingens est, etiam attenta magnitudine, ac frequentia Genuensis Vrbis, quae populosissima floret. Quam sane ingentem stragem moderari poterat humana diligentia, si citius Contagium sensisset, dc ut primum sensit, serio de r medio prouidisset.
199쪽
ARGUMENTUM.GRaphice exhibenda proponuntur Molimina, & Arte
lacta, nec non instrumenta in varioS rerum usus, tum pro incolumitate tuenda, tum pro arcenda,& comprimenda Lue, ab initio usque ad ultimam Contagii periodum, diuersiis in locis, ac temporibus constructa, ct de Iconibus quaedam, Historice,& Topographice explicanda lin
SVM MARIUM.1 Portarum Vrbis, s AEdisiciorum flatus numerus qualis se
mi durante Contagis. a. Schemata a quo, quare primum delineata.
3 Schemata Tabulis AEneis, ut habeantur in prompture ob b num publicum sculpta. 4 Schematum series, s ordoinc alia quadam historice, Es grapbi
ce explicanda proponuntur. Mnia quidem Roma praestitit, quae ad tuen dam incolumitatem , & arcendam, compri mendamque Pestem poterant excogitari. Id v I manifestius appareat optimum factu duxi, si quae Molimina, dc Inlfrumenta in Uar os rerum usus, ab initio usque ad finem Conta-tagij, diuersis in locis, ac temporibus fabri, non Historice tantum, prout hucusque fa
200쪽
stum, sed Topographice, bc Ichnographice simul. Cum igitur die
I L . Mas j, coeteris muro obstructis, octo tantum t Urbis Portae publico usui , dc commodo paterent L stiperadditis excubi js, caluc - , tis, repagulis, aediculis ad incolatum simul, re praesidium , circum extractis etiam Loemocomijs, Coemeter ijs, Claustiis, F ris, Fullonicis, Expurgatorijs, Lacubus, di alijs, prout exi ma. te historia Cap. 3.P4. α s. enarratum zit hoIum Omnium Schemata quaedam Pontifici exhibenda fuere delineata, ac o
umbrata lapillo Dominici Castelli, pro Populo Romano celebris
Architecti, eaque operae pretium me facturum excogi aut, ac Pp-3 portunum fore, si ad eorundem normat Ichnographicae Tabula: AEneix lamiciis inciderentur. Hanc totum subinde animum rei impense ad ij ciens, dc optata&lconas accuratissime incisas, tandem adeptus, in hoc opere imprimendax censui, easque ad commune beneficium, cunctorum sub oculi; ponendas, ut in pati hominum calamitate quam Deus auertat) figurato in promptuario ad manus expeditissime habeantur, quae profiterin zcontra saeuissimum inimicum machinamenta. Illo itaque ordine Tabulas, dc proponam, Sc disponam . quem expericia tia rerum naturae coniuncta docuit postulari. Quemadmodum enim circumeunte morbo, ab Exteris suspectis p tamd cauendum est, ne cum eis Lucs obrepat, vel si obrepserit, inuigilandum, ut Insecti seorsim curentur, ne communicantibu S inte- ctio ipsa communicetur: Dein curandum, ut suspecta Insectorum
supellex segregatim culto diatur, ac sedulo expurgetur: Deniquα
studendum, ne funerum causa , vivis Cadauera noceant vlta
primo loco proserenda videntur, quae ad t Portarum Vrbis custodiam pertinent , adnexis pio Annonae Mercimonio Foris, sub inde Loemocomia pro Infectis ,&Susipectis, nec non alia pro Aduenaru in Quadragena ad suspicionem purgadam destinata; consequenter varij generis Expurgatoria, Lacus, Fullonicae, Suismenta. Postremo ea, quae spectant ad Vespillones, Coenotaphia, ac sepeliendorum e Peste Mortuorum, Coc me teria . Et quoniam in historica narratione multa fuerunt, aut obiter dicta, aut leuiter indicata, eo quod locus, ibi, nec cuperet digrcssiones, nec frequcres interiectiones admitteret: ideo fati is graphicis Tabulis expetenda, Mexponenda duxi, quibus singulatim propria cxplicatio ad ijcietur, breuis quidem , sed dilucida, qua ad histortam, aut redundabit satietas, aut nulla saltem dubietas rc manebit .Tabulae siquidem res ipsas, qua mente excogitatas , Molimina, quλarte locata , Machinamenta, dc instrumenta , quo ingenio com