Nieronymi ... Gastaldi ... Tractatus de auertenda et profliganda peste politicolegalis eo lucubratus tempore, quo ipse Loemocomiorum primò, mox sanitatis commissarius generalis fuit, peste vrbem inuadente anno 1656. & 57. Ac nuperrimè Goritiam depopu

231쪽

lonste celeberrimi olim Portus iam a Claudio extructi, dem a Traiano reparati Vix conspiciuntur Vestigia, Viam dirigeret. 3 Hanc itidem Portam aliqui Sancti Felicis nomine appellarunt ex laudato eiusdem Martyris Coemeterio in hac via sito, cuius tamen vix memoria penes Authores superest. Passim vero haee Porta ob Ripae Tiberis viciniam, quae Nauibus stationem prae- bet, t Ripae nomen obtinuit; Et quoniam a Mari magna copia undique confluunt merces,& praecipue, quod omnis generis Annonam onerariae Naues appellentes ad hanc Ripam exponunt,& ad hanc Portam tum Exterorum, tum Indigenarum fit concursus; potior proinde ad eius custodiam Cura fuit adhibenda. Curatum ideo, ut omni securitate , aut saltem quam minimo periculo contrahentium hic loci conuentus fieret . Neve appulitica nauigia, licet ad Flumicinum sedulo antea recognita , ἐκ

ab omni Commercio, illinc ad Ripam usque, prope Portam, periter inhibita, non disquisitis hic etiam diligenti inuestigatione, quod praecipuum est, re personis, & mercibus, quas veherent,

reciperentur: tractoria Machina cum rudente ad utramque Flu

minis Ripam, ut cursus nauigijs interciperetur,apposita fuit, prouis in subsequentibus Capite, & Tabula. t Porta autem fixis de more Clathris, exterius munita est, & Cancelli versatiles sunt collocati. Interius binae tantum una ex parte Casulae et Primam, S maiorem militares Custodiae, alteram minorem Commissarius tenebant. Ex altera parte, Domus consueta Custodis, quae cum

Viros Nobiles assidentes commode.excipere posset, pro his id nea, ut in alijs Portis, statio haud fuit extructa, prout in hac Tabula, qua & Prospectus exterior eXPr mitur, & eiusdem Ichnographia inferius subi j-citur .

234쪽

ARGUMENTUM.

Autiones ad Ripam Tiberis extra Portam Naualem pro diligenti Navium, di Mercium recognitione adhibitae recensentur. Rudens Tiberi transuersus, ad impediendum Nauisiis ulteriorem progressum, & Tractoria Machina in Ripa Fluminis ad eum opportune intende dum, & relaxandum apposita describitur. SVM MARIUM.1 Diligentia ad Ripam Tiberis extra Naualem Portam Descri

pta, quare.

a Commissarius Assistens, ef Excubitores pro scrutandis Naubbus ad Ripam dispositi.

3 Rudens 'Tiberi transuersus, ut Nauibus cursus interciperetur. Edes nonnulla ad si picionem purgandam extra Portam Aduenis des ara .ue Machina tractoria, qua ductarius funis intensus remistebatur, remissus intendebatur, describitur. Xtra Naualem, siue, ut aiunt, Ripae Portam maxima i fuit cura,ne incaute ad commercium admitterentur Nauigia, quae ab Ora maritima ad hanc usque I iberis Ripam tendebant, dc ad id variae cautiones, & diligentiae e cogitatae sunt, & praescriptae, praeter alias sedulὁ ad Ostia Tiberina, ac per totum Fluminis tractum,Romam usque adhibitas, cx hac enim parte maxi

235쪽

inum erat Vrbi periculum , tum ab Exteris varis generis , &Nautis, & Conuectoribus, tum ab importatis mercibus, quae per Mare,& subinde Tiberim, aduerso flumine, Romam transmit x tuntur. Idcirco praeter Custodias ad Naualem Portam t Com missarius alter assistens ad hanc Ripam, & Excubitores destinati sunt. In utraque igitur Fluminis Ripa ex opposito domunculae ligneae fabricatae sunt pro excubantibus Militibus , quibus inui gilandum erat super transitu lintrium, ne aut abirent, aut venirent absque praeuia hominum, bc mercium recognitione, ne in Navibus, ut saepius assistet, infecti quid occultum lateret. Et ne Naues prius ad commercium reciperentur, quam debitum subij sent examen, rationemque reddidissent inquirentibus, unde v nirent , quo tenderent, quid inferrent, quid exportarent, dc pro- latis syngraphis propriae la nitatis fidem fecissent , t erat ingens funis, siue rudens ab una ad alteram ripam protensus, qui pro occasione, modo remittebatur, modo rursus intendebatur,& mira facilitate in varios usus versabatur . Huic disquisitio. ni incumbebat Minister nomine Commissarij, qui probata Nauigia suo itineri relinqueret, eisque commercium permitteret; Sc si aliquid suspicionis inuenisset prorsus adimeret, & ad quadragenos dies praefinitos addiceret. Ideoque extra eandem 6 Portam Naualem, non procul a Ripa t aedes erant ab initio vLque Contagij destinatae pro Aduenis ad suspicionem purgandam, ad quos inuitendos Medici aduocabantur: & si cassis serebat eos morbo aliquo suspecto detineri, ad Democomia transmittebantur. Cceterum ad intendendum, & remittendum praedictum rudentem, in Ripa ad Uiam Vitelliam ultra Flumen defixus fuit. stipes, ad quem funis solide religatus est: in altera autem citras Flumen ad Viam Portu ensem locata est i Tractoria Machina, cylindro, dc duabus trochleis superius, ic inferius coagmentata, quibus superexcurrens funis ad aquae superficiem usque depressus continebatur. Defixa autem sucula, seu geratione in Excubit tum aedibus, laxatus interdum rudens, ut aditus Nauigijs permi teretur, oc infra aquae superficiem dimissus,denuo intendebatur, ut Flumini transuersus Nauibus cursum inter ciperet. Loci ichnographia, α dispositio, nec non Machinarum Typi habentur sequenti decima Tabula graphice deis

scripti.

238쪽

C A P. XXIII

Porta Ianiculensis, Aurelia, Traiana,& postremo Sam

n qua e nuncupata; a quo nouiter restim-

t Porta Ianiculensis a Ianiculo Monte dicta. α rta eadem sim Aurelia nuncupata. 3 Traiana cur etiam appellata. AE P.,ta Sancti Pirreati, hodis denominatur quare. I unuiones eusdem Porta Ichnographica Figura explicant r. Aniculensis Porta undecimo Schemate exponitur, sic dicta i a laniculo Monte, ubi olim sedem primo, deinde sepulcrum Iani exti. tisse fertur, eumque ibi regnasse, de inde in Etruriam felicem transitum Latinis concecssise . Nonnulli hanc t Portam Aureliam nuncuparunt ab Aurelio Imperatore, eo quod ipsam iusserit extrui: alij probabilius, a Marco Aurelio Viro Consulari, qui & Tribunal Aurelium non procul ab ea Porta in Transtiberina Regione habuit, de quo plerique Romanarum An

tiquitatum Scriptores, Ciceronis auctoritatem in Ora pro Cluent. 3 sequuti, meminerunt; nec desunt, qui etiam i Traianam nuncupatam voluere a Traiano, quo imperante,suerit restaurata. Verum

239쪽

rum Martio postmodum Campo intra Pomoerium incluso, ae Moenibus ex hac parte ad Tiberis ora protentis, Portam ,& ipsa fortasse nomina in nauari facile fuit, & desuetudine sensim ab leri: Hodie enim communius t Sancti Pancrati j nomine insignita est, quod per eam iter se ad inuictissimi huius Martyris Tem. plum, qui anno suae aetatis i . sub Diocletiano, bc Maximiano Imperatoribus constanter martyrium subivit. Venustatem, quam Porta haec nunc temporis praeseseri, Urbano VIlI. Summo Ponti Lei debet; eo enim feliciter Ecclesiasticae Nauis gubernaculum moderante, ab antiqua, & rudi forma in praesentem insigni rem erecta est, dum simul Leoninae Vrbis moenia restaurarentur.3 Ad t hanc Portam defixis utrinque Clathris , Cancelli ductiles collocati sunt,& interius AElicula Commissarh: Militatibus usto Custodijs, hinc inde commoda, M ampla statio assignata est.

Sed in huius explicatione non amplius immorandum, cum praeter consuetas munitiones nihil a coeteris diuersum, auctum fire.. Tit, aut innovatum . ideoque, vel simplex Figurae inspectio sussicere poterit, in qua, & Prosipectus exterior Portae, dc eiusdem Ichnographia

elucescet.

240쪽

Ichnnonaphia eiusdem portae