장음표시 사용
81쪽
i Hieronym. Card. Gastald. Tract.
s Periculiρltis est in Insidiatore occulto, quam in Hoste manifesto.
6 Contagium nutrit Pestem, transfert, atque propacat. 7 Contaolum negligere crebrior in pestilentys error, a prudenti Reis
granine magis cauendus.s Pestis prouisa facile vitari potest.
Io Medicorumscripta, derisse curanda, plurimum sumi, parum
lucis excitant. ii Medica Remedia inpestilen ijs experimento vana, aliquando noxia, quandoque etiam Pestis incitamenta, s num i 6.r x Medici Physici, curationem pestilentis morbi ad Chirurgos, es Chirurgi ad Physicos Medicos pertiuere contendunt, coma.gioni Potis non audentes se exponere. 1 3 Pelle laborantibus, medentes, s medela prorsus inanes. i Pestem essuere, Medicorum, fae Iurisconsultorum consilium .i s Psis messicum Remedium, vel es*ax Alexipharmacum nullum
ir Pestem plures evadunt Natura potius beneficio, quam Pharma
i 3 Pestis, ut ex Animalidus non nis certam quandoque speciem imuadu; ita nonsingula, qua aggreditur interamit. I9 Remia um aduersus Pestem nullum prasientius, quam sana corpora adiuuare, sab infectis abstinere, ne morbi vulgentur. ro Pestis obm rara, nunc is varijs Orbis Regionibus frequens. Rachatum de Avertenda, & Profliganda Peste Politico . Legalem aggredior et ex Pestilentia, quae superiori Anno Vibem inuasit,& iterum
praesenti vexavit. Cooptatus enim in Sacram Conhregationem Sanitatis, Loemocomiorum primo, deinde etiam Sanitatis Commissarius G neralis, in utra morte adhuc superstes, operae pretium censui, meum persoluere munus ad Reipublicae beneficium , si post tam varios dc innumeros rerum euentus, de hac materia pro dignitate scriberem. Et ne Lectorem auribus pendere sinam, Synopsim totius operisti aperiam, animaduertens,quod i praefati de quibus sit agendum, dc instituti,& Liactatus ratio desiderat. Praeterea, si causas in Foro dicentibus videtiar nefas, nulla praefatione adhibita, iudici rem eraponere , eo minus I aetatum incipienti fas est, ad materiam proti
82쪽
De Auert. & Proflig. Pest. Polit. Leg. 3
nus deuenire, nulla operis praefatione praemissa. Videntur etiam 3 t praefationes per necessariae 3 namque, ut inquit Caius in L i .st de org. Iur. libentius ad lectionem proposita materia perducunt, m' cum eo etenerimus eurdensiorem prastant intellectum. In primis vero non absonum puto celebriores Pestes, i quae ab antiquissima hominum memoria, ad nostram Usque aetatem extiterunt, ordine temporum recensere, Ut appareat, nullis fere Gentibus, nullis Ciuitatibus Pestilentiam pepercisse, nullam ue Europae Regionem toties eo malo correptam, quam Italia, nullam Vrbein saepitis infἡ-ctam , quam Roma : dc ijs, qui curiose huius rei causas indagare
velint, quas excogitaui, suppeditabo. Tractatus inde erit de hac nouisina Urbis Pestilentia, repotissimum de Politico - Legalibus Remedijs adhibitis; sicuti enim Edicta ad oras maritimas, dc Status Ecclesiastici Prouincias, Urbisque Portas custodiendas, eo vel maxime ad plura Loemocomiorum genera pro Suspectis, Infectis,& Valetudinarijs consti tuenda, eorumque Ministros eligendos, Cadauera sepelienda, Supellectilia, ac loca insecta, bc suspecta expurganda, aliaque non minius ad Pestem auertendam,&. profligandam , quam ad Annonae ubertatem conseruandam, eXcogitata, omnium optima felici euentu e Xperta, mirum in modum profuisse cognouimus; ita pariter Typis commisia, in posterum plurimum profutura, nemo negauerit. Legentibus itidem, qui Pestem proprijs oculis conspexerunt, haud iniucunda; quia, quod tolerare
grauissimum fuit, narrare iucundissimum esse consueuit, ac funestorum eventuum recordatio, suaui quadam acerbitate mentes
hominum pascit: Sic clades in Bello, tempest 1ies in Mari,transacta Pericula passis, narrare summa laetitia saepe accidit. Caeterum de Peste generatim agam, id sit. Quae illius causa subiectiva, formalis, finalis,dc essiciens; Qua ratione Aeripiam producat; Quoue pacto a corruptis alimentis, dc ab alijs vitae erroribus oriatur; An Syderum influxus maligni ad Pestem generandam concurrant; Quaenam putredo humorum sit causa Peliis interna; Tum de Contagio quid sit; An Pesti essentiate; An semina Contagionis otta
sint ab initio Mundi; Quinam sint alij morbi Contagiosi i Quibus insuper signis futura Pestis praesentiatur, aut prae siens detegatur . Quibusve Prognosticis morbi euentus praesagiri possint. Nonnulla demum Medica Remedia cum praeseruativa, tum curativa, quae interdum proficere videbantur, indigitabo. Et sane de Peste generatim, eiusque essentia agendum videtur, ut clarius innotescat, eique tutius occurri possit; t plerumque' enim, ex Diuo Leone Pontifice, plus periculi est in insidiatore occulto,
83쪽
4 Hieronym. Card. Gastald. Trach.
culto, qua in in Hoste manifesto. Causas etiam Pestis refert eognoscere, ut eas remouere, Pestemque profligare, tutius assequamur; In omnibus enim remota causa, remouetur estectus. Quid autem 6 sit Contagium scire oportet, quandoquidem l Pestem nutrit, transfert, atque propagat, & quamquam remis, velisique fugiendum; sae pius tamen, Vulgo praesertim, ignotum, quasi Serpens in sinu Bue-7 tur, nec ullus t in Pestilent ijs occurrit error,aut crebrior, alit a prudenti Regimine magis cauendus. Signorum etiam notitia ad I praecautionem conducit; si quidem t prouisa Pestis, quemadmodum prouisa Procella, vitari facile potest: dc hac quidem in re nihil melius est, quam quod cito fit, ne morbi ferocia Populum promsius inermem inuadat: tum ut ipse moibus, dum nascitur, facilius 3 retundatur; omne namque t malum nascens facilius supprimitur, inueteratum tardius, Cic. Phile. 1 Senec. in Tiaeli notumque, dc
peruulgatum est illud Ouidij Princ ijs obsta, fero Medicina paratur,
Cum mala per longas ιnualuere moras.
Ea vero medica Remedia, quandoque comperta salubria, indigutanda videntur, vi s quid valeant, excipi mereantur. De medica vero Curatione non agam, quia meum non est, rumetiam conscius neque ipsis suapte natura obtemperantibus morbis, tutam curandi rationem praescribi polle. Quod si de Peste curanda loquamur, Medicorum i scripta plurimum fumi parumque lucis excitasse deprehenditur. Licet enim remedia selectissima praedicent, ex extollant, mortuos suscitare valentia , quibus nihil omin II nino desit, praeter operis effectum cuncta i tamen irrita, languida, atque vana, in hac Urbis Pestilentia fuerunt experta . Et quae quandoque profuisse videbantur, usus inde comprobauit, esse n xia , di nequaquam adhibenda , prout in Pestilent ijs omnibus eu nisse legitur. Atque eorumdem magis vana iactatio est, literis consignasse Antidota quaedam, ut ipsi proclamant, a Peste praesertiativa, ad praxim postea prorsus inania, pleraque Pestis incitamenta . Omnium autem vanissimi sunt Recentiores nonnulli, qui, nec ulcus pestilens viderunt, & huiusmodi forsan Antidotorum essentiam ignorant; Attamen illa sub fide Parentum, livpei bolico semmone magnificant; Circulatorum more, qui circumforaneis Sch ulls ypis implesiis, Mundum misere decipiunt, experimento per orbem manifesto. Saepius mihi pro meo munere contigit, in-igniores Medicinae, dc Chirurgiae conuocare Prosessores, cum ad meas EdeS, tum ad Loemoco orum Postes, ut dogmaticus, vel empulcus praetcriberetur medendi, seu praeseruandi modus. Et multa
84쪽
multa quidem suerunt proposita opinionis fundamento commenia data, sed nihil fidi attulerunt auxilij. illorum vero t opera petita, Medicus asserebat Pellem extra Physicae curationis limites reperiis ri, ex quo Anthraces, Glandes, Bubones, Elcharas, Ampullas , EcStigmata prae se fert; Chirurgus autem contendebat Pestem, uti fe-hri annexam , ad curationem Medici Physici pertinerei adeo ut,
nec oblatis liberaliter stipendijs, nec praemijs propositis, ad medendum in Loemocom ijs adduci potuissent, nisi auctoritas, visique publica accessisset . Maioris autem nominis Professiores, plurima quidem, tanquam ex Tripode, proferebant, ac Ty ronibus longe ignaris, medendi practicam dictabant, eisque praeseruatiua,& curatitia quamplurima praescribentes, animos addebant, ne Loemoco-mia ingredi vererentur. Veruntamen ipsi, veluti fili j Ephrem, intendentes , dc mittentes arcum, conuersi sunt in die Belli, & in pro- Patulo fuit eorum Artem huic morbo cedere, nec illos sub infida Theriacae tutela, contagioni Pestis audere se se exponere. ideoque 13 dici consueuiti Peste laborantibus remedia nihil proficere, atqu2 cessare Magistros, ut ad rem cecinit Poeta G. 3. Georgic. si uotaque nocent Aries: cessere Magistra, i
Phillyrides Chiron, Amisiaomusque Melampus.
Et nonne tempore Marci Antonini Imperatoris, Pestilentia in Urbe grassante, ipse Galenus a medendo se abstinuisse, dc Pergimum Patriam suam secessisse fatetur in eius bb. de libr. θ, ijst Norat nimirum pestiferam Luem Medicorum praesidijs contumacem, ac rebellem, ipsisque medentibus noxiam, ideoque tutiorem esise 14 sugam: ex quo fori an vulgatum illud t Pellis tempore, Recipe Pillulas de tribus a Medicorum Schola decantatas Cede cito , longinquus abi, serusique reuerte. Quae ob ipsarum praestantiam prae coeteris commendantur a Medicis Alex. de Benedici. de Peli. c. s. Paschal. bb. a. pract. cap. 9.Andr. Gall. de Pest. M. 6. falc. s. Ioubera. de Ps. cap. io. Forest. de Ps. bb. 6. observ. is. re merito extolluntur a nostris. Ria de Peste tit. de remeae ad curanae Pest. num. 33. Annaeus Robert. bb. 2.
rer. tudicat. cap. lo. Franc. Anton. Cossa cons. 33. per tot. Togat. cap. I . Genes col. a. Marchm. de Pest. p. z. cap. 6. num. i. s pro-1 I blem. 34. remed. i. Nullum i quippe medicum Remedium Pestis, vel efficax Alexi pharmacum a Maioribus nostris reperitur inueniatum, nec adhuc Saeculum nostrum agnoscit. Et quam Pestis sint
85쪽
6 Hieronym. Card. Gastald. Traci
ignota remedia, aperte tradit Crato in hbest. de Peste, post eius con
Potilentes, a nans, febres esugere, vel bis assctis mederi,nisi Aatm Ira valde per abscessus expurget, di cillimum esse Immo nondum reme dium verum repertum, quod vim illam mi matis plane retundat, es' exhauriri. Alibi etiam inquit, Verum Pestis Alexipharmacum penes Deum dumtaxat repositum , neque a Medicis exploratiam fidemque confirmant Sennertus lib. 4. de se . cap. 3. Gesner. lib. I. epistol. 6 . Zaccut. de prax. admiranae lib. 3. obseruat. 33. s rursus demia c. princip. Ustor. lib. q. in paraphr. hist. Fr. Palmar. quoque desur. pestilenti cap. II. id affirmans subdit, ideoque ad communiamenenorum Alexiteria, scardiaca medicamenta confugere, necesse est. At Galenus de Peste agens, bb. 3. de praesag. expuls sex. 3. ali,cuam excogires meae tuam ad putredinem, qua Cor occupauit Z Et, inquam Ego, quis ignorat Alexiteria, quae venena cohibent, nihil certi contra Pestem haberer Est quippe Pestis venenum a quouis alio longe secretum. Medicos noui Loem omia ingressos, Alexia
terijs apprime munitos, biduo tamen, vel triduo Pestem contraxisi x Ise, ac citisiime occubuisse, nec ullum subsidiarii auxilii punctum
fuisse repertum. Et quamuis Correptorum alij, Curationis beneis scio conualuisse viderentur alios tamen ab initio Contractae P
Is stis, ijsdem remedijs usos, perijsse constat. t Vtinam vero multos Medicorum praesidia non sustulissent. Audiamus quaeso Hippocratem bb. 3. Diae secl. 3. tex. s 6, quid de Pharmacis ille dicat in Athenarum pestilentia adhibitis: ea si quidem refert, indequest dit , Et luc, quae osserebamur, agrὸ admittebant; nam Pharmaca multos ostendebant, quorum ροι hc habebant, subito multi peribant.
Et itidem his versibus describit Lucres. bs. 6. derer. nat. Nec ratio Remedi ommunis certa dabatur, Nam, quod aljs aederat vitaleis aeris auras IVoluere in ore licere, Ur Coeu templa tueri; Hoc a. ys erat exitio, lethum ne parabat. Atque mihi haec adeo nota sunt, ut saepius ad Loemocomia, aegrotorum statum si scitanti, experientia Constiterit, medelas non paucis properasse necem. Quod etiam quandoque contingit leuiorimoibo astectis, immo & bene valentibus, qui ad potiorem valetum dinem Pharmaca sumunt. Oh quoties medicamen, quod prodece de buerat, non profuit, & quod debuerat excernere, non excremuit. Quod si conualuerint agri, ait Ausonius
riti ope, non Medici. Icet autem assirmare, ex Loemo comijst longe plures Naturae
86쪽
beneficio, quam Pharmacorum euasisse: quin Phlebotomias,&Pharmaca dumtaxat proficere vita fuisse, cum vitalis facultas iam Pestis venenum instingere, & hebetare coepisset ς at initio morbi nunquam. Et sane quod prius Natura morborum medicatrix non effecerat, frustra ministerio Artis tentari contingebat,non sine maiori Vitae discrimine. Illi vero , quibus Vitale robur apprime valiadum erat, ubi a praepotenti causia corripiebantur, Pestilentiae virus Naturae viribus retundebant per Abscessus, vel Sudores, aut Dia-phoresim, dc enervata pernicie, quae prius Valida urgebat in corpore, moxque hebetari coeperat, Artificum subsidijs videbantur comtialescere. Alij et iam futilibus auxilijs adhibitis, incolumes a Bubonibus, Ec Carbunculis, se euasisse iactabant . inter mulierculas quoque non una, Cataplasmate suo, Bubones sibi fanaste gloriabatur . Sed Naturae, non Arti est tribuendum, cum eadem Artis subsidia, tot alijs aeque affectis, eodem tempore praestita, nullam a tulerint opem; certumque sit, alios quosdam domi latenter sustinuisse morbum, dc pristinam valetudinem vindicasse, absque ullo prorsus medicamine, quod non nisi Naturae viribus supra venenum tribui potest, aut peculiari conditioni Pestis debet adscribi. Sicut 18 enim t huiusmodi morbus quandoque non nisi certum genus, aut certam animalium speciem assicit, ita etiam non mirum, quod ex affectis quaedam non interficiat pro varia corporum crasi, ec viscerum, humorum, ac spirituum diathesi. as Nullum i vero aduers is Pestem praesentius Remedium comprobauit usus, quam sana corpora adiuuare, ne inficiantur. Idcirco recte ait Basit. Magn. Homil. 43. contra Ebriosos. In Pellem tantum sana corpora assiuuanda , ne morbi vulgentur, atque malum pra- seniatur , asynendum vero ab his, quι ram morbo sunt occupati, ne
erescat Contagio. Digna quidem Basilij diuina miseratione ad nostrum leuamen , bc tutamen scripta sententia. Haec namque aduers is praeteritam Vrbis Pestilentiam fuit unica, & salutaris Antidotus, Medela, atque Tutela, adeo selici rerum euentu comprobata, ut dum alias italiae Prouincias supra veterum Annalium memoriam exhauriret Pestilentia, cum Vrbe, caeterisque Sedis Apostoli licae Regionibus, tam leniter egerit, ut vix Pestilentiae nomen me
ruisse videatur. O felix nedum Vrbs, sed tota Ecclesiastica Plagae ab imminenti pernicie tam prudenti Regimine vindicata S O sane sapiens institutum ad Pestem auertendam, & profligandam, omnibus numeris absolutum, ad Populorum praesidium , dc subsidium, nunquam satis praedicandum , ab optimo quovis Principe eXpeten-1ο dumi Licet enim Pestis t olim rara, & ab aetate Noe ad piaculum
87쪽
Dauidis, nihil de Populari Peste inter Iudaeos legatur, apud Romanos prioribus saeculis fere obsoleta, inter Persas vero, & Graecos alia quando tantum audita; mox tamen per saecula redijt, saeuijtque, per septumesimum , deinde per annum quinquagesinium deba chata postmodum crebrius inualuit; iamque trima Bizantij, fi quens in AEgypto, ac Memphi praesertim familiaris, & nunc adeo frequenter in varijs mundi Regionibus Viger, ut de communi curiasu, & ordinario, iam prope iudicari valeat. Quamobrem, ad Rei publicae quoq; beneficium, alium institui Tractatum Politico - L galem de Contractibus. Iudicijs, & vltimis Voluntatibus tempore Pestis pro meo iudicandi munere inter tot tuitos, insolitosque eueniatus in hac Vibis Pestilentia digestum. Et quamuis Praeuidelli, Ria par, aliorumque Tractatus de Peste habeamus; ea tamen, quae ad rem varijs sunt disipersa locis, ac diuersis ab Auctoribus conscripta, in unum quas locum redegi, ut haud immerito sperem, quod non pauca ab alijs minime lucubrata praeseserat . Et quae nuper difficuleates fuerunt, non ferro, sed calamo recidendae, facilia reddat in
88쪽
CElebriores Pestilentiae totius Orbis, quarum extat memo
ria, per tempora, & loca recensentur; ex quarum enum
ratione colligitur Pestem nullis Gentibus pepercisse, praecipue vero nullam Regionem toties, ac Italiam, nullam Vrbem saepius, ac Romam corripuisse. Cuius rei duplex causa assesetur. Cur autem nouissima Vrbis Pestilentia, omnium miti
sima fuerit, peculiariauertendae, oc profligandae Pestis instituto adstribitur.
Nstituenti mihi nouissimae Vrbis Pestilentiae
narrationem, ad germanam auertendae,& pr fligandae Pestis normam conscribere , non e tra rem videtur celebriores, quae ab antiquissima hominum memoria ad nostram viqv aetatem extiterunt, ordine temporum recens
re ς ut appareat nullis Gentibus, nullis Regnis, nullis Prouincijs, nullis Ciuitatibus Pestem pepercisse,ac eX earum inter se comparatione, nullam Europae Regionem, quam Italia, toties eo malo correptam, nullam Vrbem saeptiis insectam, quam
89쪽
Ante Chri Τι aduentum Pestilentis Terras in auere
Anno Mundi Σ4 3. Pestis ingens, totius pene AEgypti, ac AEthio. piae Urbes vexavit Euse . in Chromc. tas Dan. Plens in Chron tu Ps. . A. M. 2 3 oo. in Graecia, AEaco regnante, qui Auus Achillis, ac P lei Pater fuit, saeui jt Pestis. Ouid. metam. l. 7. A. M. a 3 3. in AEgypto grauis extitit Pestilentia, ob quintam plagam , qua Moyses Pharaonem affecit. Exod. cap 9. Us Satian. A. M. r. 83. in Sethim Arabiae Petreae, viginti quatuor millia Hebraeorum Pelte deleta, ob sornicationem cum Moabitis, M. Madianitis, ut Numeri cap. 23. ex Chaldeo Paraphraste , s I colo Sabano. A. M. 273 o. Troia Phrygiae notissima Ciuitas sub Laomedonte Priami Patre, Hectoris Auo, Pestilentia laborauit Senec. in
A. M. 2 78. in Italia, Aborigenes ,&Pelasgi insueta Peste laborarunt . Dionys Halicarnasi. t. p. I Euseb. A. M. 2866. Graecorum Troiam obsidentium Exercitum Conta gio infecit. Homeri Iliad. p. A. M. asio. Post Troiae excidium, Graeciam, & vicinas Asiae R giones Pestis infestauit. Herodot. in Vita Homeri R. M. 29 o. Philisteos AZoetios horrenda Pestis vexavit. Reg. 'cap. S. Salian.
A. M. 3oi 7. Celebris illa extitit Pestilentia in Regno Iudae, Davi
Α. M. 3 3I7. Romae, sub Romulo Bellum Camerinis secundo inferente, Vehemens adeo Pestilentia exorta, ut absque ulla aegrotatione subitas mortes afferret. Plutarch. in Viti Romul. sHalicarnas . lib. 1. 'A. M. 5 3 7. Anno octauo Regni Numae, pestilens morbus Tracatus traliam afflixit, Urbenique Romam. Plutarch. In δε ama. . 3 I3. Romae, sub finem Regni Tulli Hostilij, Pestilentiat boratum est. Liu. dec. I. I p.
A. M. 6. Pestis in Hierosolymam immaniter saeuijt sub finem obsidionis Nabucdonosor Regis. Hierem. c p. 3ῖ i ς' phi),post obitum 2Esopi, huiusmodi Contagium, salubre Coelum corrupit. Tareis L τοί i. i. g. V : ii i'VIbi Conditae xxi. Tarquinij superbi tempore, Pe- tilentia Romae contigit, quς Viros, Pueros, bc Matres recis
90쪽
De Auert. & Proflig. Pest. Polit. Leg.
cum Atu per Vicos passim sternebat. Dion . Halicarnassi. 4.
A. M. 336 . V.C. 26 a. Romanos in Volscos arma mouentes Pestiis lentia ingens inuast. Du. dec. I. bb. 2. A. M. 3 s 3 3. U. C. 282. Pinario Macerino, dc P. Furio Fuso Coss. Romet, muliebris extitit Pestilentia, ob vestalem corruptam . Euseb. in Cronis. Anno a. Olymp. 77. ex Sabano. A. M. 339o. Cranonem Vrbem , maligni Aeris affatu , inuasit Contagium. Hippoc. de morbo vulgar. bb. v. A. M. 339 L. V.C. 29 i. L. Ebutio, dc P. Seruilio Coss. Roma id mali experta est. Liu. dec. I. lib. 3. A. M. 36o L. V. C. 3o I. Rursum Consulibus P. Curiatio, dc Sexto Quintilio. Liu. dec. l. G. 3.
A. M. 36i9. V. C. 3i 8. Coss. M. Cornelio Maluginense, M L. Papirio Crasso quij t. Liu. dec. I. M. 4. A. M. 3 6LL. V. C. 3 2 o. C. Iulio iterum , dc L. Virginio Coss pestilens Annus Vrbem veXauic. Liu. dec. i. bb. . A. M. 3 gr. . Athenas vis insana Venti ab AEthiopia, Sc AEγypto flantis, Pestem triennalem induxit. Thucyd. lib. Plutarch. in Peric
A. M. 3627. V.C. 326. Ex immodica siccitate Pestis orta, Coss. Aulo Cornelio Cosso. M T. Quiritio Poeno. Lm. dec. I. bb. Φ.A. M. 36 3. V. C. 3 2. Romς Pestilentia adfuito Fabio Ambusto, & C. Furio Pacilio Coss. Liu. dec. l. bb. . A. M. 3 616 V.C 3ss. Gravis, pestilensque omnibus animalibus A:stas Romς extitit, & Lectisternia placandis Numinibus tunc primum instituta. Liu. dec. I. lib. s. A. M. 3663. V.C. 36a. Cost. L. Valerio Potito, & M. Manlio Capitolino, in Agro Romano, nimia ex siccitate, dc calore Pestis exocta. Liu. dec. I. M. s. A. M. 3666. V.C. 36s. Post Gallorum irruptionem, & ad Allia illatam cladem, Romanis suborta in Exercitu Gallorum Pest,
A. M. 367 l. V. Q 3 o. Romae, M. Manlij mortem breuis Pestilentia consequuta est. Liu. dec. I. hb. 6. A. M. 3689. V.C. 388. Romae perniciosissima extitit Pestilentia, Coss. L. Genutio, dc Q. Seruilio Ahala, quae M. Furium, re Camillum alterum Romulum extinxit. Liu. dec. I. tib. I. NPlu taria. in Camillo. A. M. 369r. V.C. 39o. Coss. C. Genutio,& L. AEmilio Mamerco, clauo per Dictatorem fixo, Pestilentia in Urbe sedatur. Lia.