장음표시 사용
161쪽
Heuges Portusque depraedentur eousque excumini Maximum damnum, quod hasii sunt, accidit eis Anno i 186 quando Franciscus Dracu Anglus,diripuit Sandomitinici oppidum in insula Hii paniola, Cartagenam in Continenti : sed ea Angloriunxudacia in causi suit,ut Hispani circumspectiores facti sint, melius prospexerint securitati illarum Regionum,quae ab septentrionali latere a natura, ad miraculum us' sortificatae videntur: primum tot Insulis quae pro Septo auit vallo Nouae Hispanie sunt,muniuntque eam frequentia cecorum vadorum varietate fluctuum quos vulgus eorrenti dici qui ibi cadunt: Deinde uno fluctu rapidissimo, qui per Sinum Pariae intrans ubi os draconis vocatur deinde transiens inter Iucatan &Cubam, vertit ser troclum,inter Cubam de Caput Floridae adeo rapide,ut nauis expansis Velis eam uno puncto superare non posset. Hic Fluctus coniunctus varietati ventorum aliisque periculis maris illos animis dubios suspensosque reddet qui Portus quo se recipiant non habent. Quod plus est. Rex Catholicus eo naturae beneficio uten editicauit praeclara Arcε, in quadam insilla vicina, Verae Cruci sopido plaga dilexiona secit adhuc aliam Flauanaein Cuba, quae ex aduerso Florid est Gollit ili alios libum portunitatem inblandi Fluctum hec facultatem eo utendi. Edificauit praeterita Arcem validam in San. Dominici ciuitat quae situ adeo onortuno est,ut ad obtinendum illius maris. imperi. um extructa videatur. Vt concludam: Sicut situs italiae,ad obtinendum maris Medis tetranei dominium factus videtur, ita Se situs Hispaniae, ad im perium Oceani fornimius apparet. Monstratqucvrue experietia,Hispanos melius posse terre diuersa climata,
DE PHILIPPI NILPHilippinae ad Nouam Hispaniam pertinent, non quod inter eius aut Noui Orbis
fines comprehendantur: Sed quod Anno i16 . detectae suerint, per Michalem Ioperium Legaspe,quis I.udovico Velasqueo Nouae Hispaniae Prρre' ad detegendum missus suit: Dicte sunt Philippinae,in honorem floriamque Philippi Regis Hisbaniarum,cuius auspiciis, ea expeditiost scepta erati Estimatur in illo Oceano, qui se inter Nouam Hispaniam,&Tapio nam extendit, esse undecim mille,omnis generis de magnitudinis Insulas. Quamuis autem Hispant eas omnes, nomine Philippinarum com ehendanm tamen nomen, proprie iis conuenit, quae Septentrionatiores sunt rLirum huc usque plus quam di sibi acquisiverunt,cum una Mytiade hominem ipso inhabitantium ἰ Precipua dicitur Luzon, quae plus quam ducentas leucas, longa est. In ea ad saueibus magni fluuii ediscatum praeclarum oppidum sui Manila nomen est,id , duabus partibus mari & flumine cin tur i Vbi fluuius in Mare se exonerat,s binarunt Turcim robustam ab alia autem fluuii parte ciuitatula quae primum ligno de terra cingitur,deinde lapide dc calce. Maiori insularum, Vendenao nomen est, Lebriori Tandata, quae quod primum detecta fuerit, dicitur per excellentiam Phili P m. inter alias est illic Cebu,in qua E vita dicessit Magallanus: A mbitur a. locis est ndecimo gradu lititudinis. Hic de aliae insulae ei vicinae,abundant uniuersaliter venis Auri,de frugibus: Vendemo autem ovoque cinanomo cuius multum in Nouam His piniam deIertur. Anno elapso mandauit Rex Catholicus,ut ex Noua Hispania in eo Insulas boue vaccae equi, equae ad progeniem deserentur. Numerus Hispanorum, , a qui illas Regiones conquisiverunt, defenduntque, accedit hodie ad mille rexcentos.' Milites qui inter hos sunt, non excedunt Non in sentos. Edis earunt Arces in locis op- ibi fortunis,maxime in Luzon,in Pa y & Ceb tenentque. ibi aliquas Triremes Acco. , lam. In ciuitate Manila, habet domicilium Episco Meum it personis Ecclesiasticis: e tristibus Sancti Augustini,& societatis Iesu, quorum diligentia de labore, ad nostram io, , ω hisdem, conuersistinctisti eritrecta hominum millia Malor difficultis, quaeno in ipsorum e uersone est,consistit in pluralitate mulierum, quas illi populi ea resia nili enim isti gentilitati comuni, est habenti sunt hi Status multo maioris momenti. qua
.ui, aliqui existimanti Vltra copiam enim alia maiorum dinuri modita reperiuri sum
162쪽
instu Dreo: Ado, tum id subiugandum Insulas vicinas,&conserirandum Molite casiTum ad introducendam nauigationem in illum Archipelaguin,&Nouam His omniam, Et commercium inter Chinamst Mericii: Hae res magni momenti sunt Sed id clusit grauitate rei, incit hec omnia ςit, quod inde iamluam lieno,incepta sunt collia isti secta se arma Mahumetana qui paulatim tibi dominium parabant, cum insulas1 in Orat Asia. Castellanis Nous Hispaniae &Peruvia facilius est expeditionem susci pere quam Arabibus.ex sua Repione i Preter id enim, quod nostri viribus sunt supearitares, nauis duorum mensium spactoappulit exPeruuia in Philippinasίminor distantii est . Aealpuleo & ὶ Ialisco) quo dimidio anni spacio,nauis ex Ara rata pertingere non posset: Non ob id tantum, quod haec illis viculior, tuam illa sit,sed quod venti generale nauigationi Castellanorum fauorabiliores, quam Maurorum sunt. Castellani enim linea recta, Mauri autem inflexa nauigant i Consciunt praeterea illi institutam nauigationem uno tractu, hi autem multu diuetiis tractibus. Mutatureum ei, ad C. put Comorinum tempus estiuum in hiemale: idem quoque fure eis,accidit Malaccae
ubi expectandi sunt venti qui vulgo Mon Zoni dicuntur. Quod plus est, Castellini semper vento secundo, di in Mari Pacifico nauigant: Arabes utem Archipelagum in trant,ubi prae insularum frequentia.obuiam habent aut incidunt in mille. Fluctus p .riculosos, & in varios ventos subitos: In populos latrones, di prauarum actionum: Adiunge rebus supra dictis: Sicut estimatio Caltellanorum iuvamento est Luctanis ob vicinitatem, ita de horum virtus illis id egregie rependi tibi autem hi populi sese comi ungent unient facient* semper in illo Mari quod volunt, Mod perpendente, Chincnses prospiciunt sibi, suspectaque habent,vicinitatem di arma Christianorum.
LvSITANIA.DIcamus nune de Statibus,ad Regem Cathollatim, ex causa regni Lusitanici ipsctantibus Hoc regnum,quod uero miliaria longii,so aut elatu est, quamuis nee regione aut terra,valde magnum, nec per se facultatibus valde diues siti in situ tamen ad nauigationes commodissimo, de ad faciendum prularas acq sitione, oportuni sibmo est i inhabitatur 1 populo, tanti animi, ut expeditiones in Barbariam. Aethiopiam Indiam, Brasitim seceriti Suntque nunc vo. anni quibus sibi conseruat dominium locorum & Portuum maioris momenti, dictatum Prouinciarum, de Patronatum nauigationis Oceani Athlantici&Lot. Antequam autem pergamus, opus est duo verba dicere de Insulis Terceris,quae etiam coronae Lusitanisae sunt. He insulae, propter e tum sitiim,adeo opportuno dc necessariae sunt, Vtabsque eis ipsin nauigatio in Aethy piam, Indiam Brasiliam, de Nouum orbem, ferme iustitui non posset. Classes enim huaee, dictis Regionibus veniunt Hispalim de Olysipponem eas ferre vitare non potallunt Classes Occidentales, ut ventos sequantur: Orientales autem d comparandum sibi ventos fauorabiles. Celebres his diebus iactae sunt, primum propter obstinati nem incolarum, contra Regem Catholicum, in successione, in coronam Lusitaniae deinde, propter victorias, quas circa ipsas Hispani, aduersus classes Franeue de Angliis obtinuerunt.
Raeter Septam de Tanger oppida, quae Rex Catholicus ratione coronet Lusitanici i L pos det ad Proetum Graditanum Et Magaranum extra Fraetumio. ab Artilla miliaribus magi, Meridie versus, habet Rex Catholicus in Ora Asricae, a Capite Aoue. Iro, ad illud. qtiod Guardasu dieitur usque, duo Statuum genera: unum ipsius, Miud autem immediate est eorum,qui ei sedere uincti sunt. Subsunt ei Insulae Maderse o tu, sancti, Capitis Viridis, Argitin,Sancti Thomae & aliae vidinae. Hae Insulae sustentant
se, si annon habent quoque, mittunt bie in Europam saccharum, fructus maxime. quibus summe abunda sicut de vino Madera: sacchari maximam copia conficit Sanct.
Thomet insula. Hi Status, ab aliiv on dii examur, quam Pyratis Anglicis de Francicis qui tamen Caput viride non transtitiit. In Insilla rudo Arguin rc is uici Georgy d. I
163쪽
Mini dicti, tabent Lusitani duas domos. Arcium forma, in quibus cremersoriam rogiorum procuratores degunt,& Gmercia cum vicinis Gumex,& Lybiae populis me cent traduntque ad se Aurum, Mandita,& populorum sinitiniorum. inter Principes. nostris adherentes ditior honoratiorq; est Rex Congo,possidet enim Regnum quos in sub frigidissimis Europs est. Lusitani ibi duas colonias habent: Vnam in sancti Siluatoris ciuitate. Alteram in Insula, quam Loandam dicunt. Trahunt ex hoc Regno diuersas opes sed praecipuae sunt plus minus quinq; millium Mancipiorum, quae hine
quotannis in Insula &Nouum Orbem euehuntur. Pro uno quoque quod euehitur mancipio,penditur vectigal coronet Lusitanicae. Ex hos Regno facile ad Presbyterum Iohannem perueniri posset.non enim longissime hinc abesse existimatur. Congo Regnum adeo Elephantis, de annonae copia omnique alia necessariare abundans eii ut ei expeditioni singularem commoditatem adserre posset. Congo finitima est A ngolt. regnum,cum cuius Principe nunc belligeratur Paulus diaetius Lusitanorum Capita- . neus: Belli causae praecipuae sunt aliquae fodinae Argenti,illis quae Potosii sunt non minus dites: tanto autem illis meliores sunt. quantum Argentu pum mixto impurone pristat.Vt quod verum est dicatur : Si Lusitani tanti secissent res vicinas, qu1ti longinquas, easq; vires quibus Caput bonae spei superarunt penetraruntque in indiam. Ma. licam& Moluccas,contulissent in expeditionem Africanam, facius minoriri: expensa maiores opes reperissent: Nulla enim in Orbe regio, Auro Argentoque ditior est regnis Mandingae.Aethiopia, Congo,Angola Butua rero Matitura, noro, Quieti cui Mono pota pe Casati, Monae mugi. Cupiditas humana autem semper rem alterius pluris, quam suam facit: Et res longinquae propinquis maiores apparent. Inter Promontoria Bdnae spei, & Guarda suense, habent Lusitani Arcem Ce falae& Mezambique Illa seruant sibi patronatu negociationis regnorum circumstantium,quae omnia Auro Eboreque summe abundant: hac sibi faciliorem reddunt nauigationem l adimi psorum enim classes, hibernant aliquando ibidem aliquando ibi reiiciuntur. Habent in hi, partibusRegem di indae sibi amicissimum: go.Quiolae aliarumque vicinarum Insularum tributarios,ihil quam populus deest Lusitanis: Praeter enim alias in si lis, quae hic quasi derelictae iacent, est hic Instila Sancti I. aurentii. inter maiores aut so sitan Alaior, totius Orbis censenda, longa est r2 . lata autem η8o. miliaribus.
Quamuis parum colatur,est tamen ob siam bonitatem. Oilturae capax.distinxitq; eam natura in flumina, Portus&Sinus commodissimos. Hi status coronae Lusitan cae non alias quam vires maritimas timent,quourcarum tantum esse possvnuSed perpetuus cursus classitum Lusitaniae,quae sursum deorsumque. per illas oras nauigant,eos promsus securos reddit, ceperunt l, Anno 1 89. apud Mombaram quatuor Triremes T - .ci&vnam Nauem longam, quae eo usque nauigare ausae suerant.
HI Status sent, in Persa, Camebaia, India citeriori & vleteriori in Persa habent
Lusitani regnum Armuaii, in Cambala. Insulam Diu, Dama in,&Ba ain. In India citeriori possiuent, ut, InsulamGoam, de vicinas Arces. Cochin, Colam,& Insii-lam Mauar : Portum Colembo in Insula Zei Ian. sed praecipua est Goa,ubi habitati Prore de vires Indiae Armutium&G magni estimantur, propter dominium maria&commercium Sinus Persici&Cambaiae : in & Colam, propter copiam piperis, quod ibi oneratur: Maiiar, propter piscationem margaritarum, quae in illo Maristi Columbo,propterexcellentiam& quantitatem cinamomi quod ex ea Insula evehi - . tur: Daman&Baetam. propter fertilitatem regionum circum sitarum, quare Iohan- ines tertius Lusitaniae Rex veteranis praedia in dictis restionibus assig Auit. Goa m ximi momcti, propter sui situs oportunitat cui terrae urtilitas coniuncta est Omnes
hae Indis regiones, v ndant sosjpio,palmi, ode niaxima incolarum pars se synent lau
164쪽
ut Ortiri, fructibus. Pipere &Zinlibere. Habet Rex catholiis hic adhue aliquo
Principes amicos ali Tributarios, Amicorum primus ditiorq; est Rex Cocinest qui primum vasullus Resis Caliculi Esis suit, nec multum potetia valebat,nunc amicitia&commercio,cum Lusitanis,tales opes viresque acquisiuit, ut ei vicini Reges inuideant. Rex Colan quoque amicus est. In ambobus his locis, habet Rex ciuitatulas magni momenti: Sunt ibi quoque diuersi Principes tributarij,
v I RES. Lusitanorum in his statibus vires, in duabus rebus consisti ini: Vna emitus sorti.
tudo: Altera munerus classium, earumque praestantia: Ad situm quod attinet. Lusitani scientes se propter exiguum suorum numerum, in mediterraneas regiones magni momenti expeditiones suscipere non posse ne se viribus pares esse. Persis, Gu-Σaratis, Principibus, Dccan, Regi, Narsingae N aliorum, eo incubuerunt, ut illos situs sibi pararent qui ipsis multum commodi videbantn ad dominium maris,& negocia tionis sibi parandum. Et in quibus pauci fronte maximis exercitibus obuerere possunt. Cum itaq; domini portuum & maris sint, commoditatem tantas vires maritimas iungendi habent,vtibi nemo sit, qui ipsis resistere possit nauigiaq; ipsorum talia eoq; modo instructa sunt,ut eorum unum,tria nec quatuor alterius generis non extineant. Vt aliquid dicatur,ex quo quid ipsit in India possint cognoscatur Franciscus Almeida cum 2 i. aut paulo pluribus nauibus,sregit Mama luchos in vicinia Diu: Alsonsus Albu
quercius,cum clas e so. magnarum nauium, aggressus est Caleculium . Cumai. cepit Goam . Cum s . recuperauit eam. 23. nauibus cepit Malacam 2o. naitibus ingressus est mare rubrum: Cum tr. nauibus recuperauit ArmuZiu. Deinde crescentibas seinperrebus,duxit Lopezius Suaretius,in expeditionem maris rubri.,7. naues magnas: Lopsetius Sequetra cum 2 nauibus magnis sed numero populi, quam antea Vnquain maiori .tentauit Guiddam, in mari rubror Cum Ao. Dium. Henricus Menezius, cum O.
nauibus ruinis tradidit Patane oppidum. Lopetius Varius Sam pato, reliquit in A rmamentario 136. nauigia bellica, omni instrumento init ructa. Nonius Acugna cum so . nauibus suscepit expeditionem in Diu,inii erant tria Lusitanorum, indorum.quinq; in illia praeter simulos armis instructos, quos ipsi, magno numero secuducere solent. Dominus Constantinus Braganraus,habuit in expeditione Onor 6o.vela, nec minus
in ea, quae in ione Pepatali sicla fuit.
PR ter Principes amicos de tributari attingunt. hi status sines potentissimorum Hostium: nimirum Persarum:qui sibi ius in Armuatu arrogant, cuius Rex, quon-dim in superiorem,egnitus suit Restis Cambale qui pretendit sibi ius in Diu m compe tere, qud ea Insula aliam loca,quondam ipsius fuerint; Nietzamalucci& lealcani ita dictitur a Lusitanis duo potentissimi Principes Regni Decan Regis Calicut ij Nais r set Reges Persae& Narsngae, nunquam Lusitanos bello aggressi sunt. quod eis sen per cum alijs,longe potentioribus hostibus negocium fuerit. Alij multa moliti sunr ad rea perandum Diu,Caul,Goam, aliaq; loca, sed nullam magni momenti ex pedition
ad optatum finem perducere potuerunt: situs enim locoru ad prime commodi sunt. recipiendo auxilio maritimo: Quamuis autem illi .ut facultatem serend; alix diu in eriperent,expeditiones hieme susceperunt, nihil id tamen illis profuit quod nati v qu litas,& animorumLusitanorum serocia, nulla pericula estimarint: dum itaq: certa obsessi nempe sustinendo obsidionem & conando patientia aduersa vincere:socii autem dum ut obsessis opem serant,omni periculo ventorum & Maris se exponunt. Omnia hosti si molimina irrita reddidersit. Sed nullus hostis. Lusitanis magis grauis es' Tum ea,qui ex mari rubro, ea Gmoditate quam ei ciuitas Adena suppeditat. lepe eos india expellere tentauit, ad quod faciendum,nunc Rege Cambaiae nunc a propria.ambitione inuitabatur. Maior classis,quam instruxerit,iuit nauium quam aduersus Diumst,quae in turpem fugam acta est: Misit deinde aliam. 17.nauium magnai um clas
165쪽
iam in expeditionem Armumnam quae classis, sere tota oppressamnquatrataq; suit In Zeilanequidem, nihil praeter Arcem Colom habent: Rex enim qui eorum Tribuitarius erat, Mauro qui Singapandar dicitur, regno exutus,nunc tanquam exul vi uit conseruatd: se, auxilio.quod ei suppeditant Lusitani.
IN India ulteriori habet corona Lusitanica regnum Malacense, & Insulas Molucis. Malaca caput regni est, quod ad 27o. miliaria se extedi sed propter aeris insalubritatem, rare inhabitatur, nec ibi aliud oppidum incolis frequens est, quam dicta ei. uitas Malacca, Eatili insitu est, ut omnia commercia coniungat, immo omnia iti. nera quae fiunt, per illum immensum Oceanum, faucibus maris rubri ad Caput Li-ampo usque: Eo quoq; deseruntur opes Continentis de illarum tot Insularum ut limul magnitudine non cedant Europae. Malaca quondam multo maior erat: Extendebat se eni in secundum plagam maris,ad plus quam tria miliaria Lusitant,ut eius defentiosacilios esset, reduxerunt ea in Arcem,quae ultra miliare in ambitu non continet. Duos r 3 tentes hostes habet, nempe Reges Ioride Achem, quorum ille, terra potens est te mari potentissimus.Malacam obsederunt reduxeruntque,plus quam sismet in magnum periculum,sed auxilio, quod ei ex India venit, semper cum strage dc ruina hostid indefensa suit.Tandem fregit Paulus lima Regem lor,expugnauitq; Arcem,quam in vicinia Malacae exstruxera an qua Arce, inter alia spolia, reperta sunt soo. tormenia bellica aerea. Hic Status,in magno periculo Versatur, propter potentia Regis Aeh quae omnis,in eius pernicem conuersa est: Epistimatur,quod Rex Catholicus,vi eum securum reddat, expeditionem Achensem commiserit Mathiae Albuquerci' quem ante duos annos, m authoritate de magnis viribus in Indiam misit: Reliquu est Ma- Iucco.ubi Lusitani ut ibi securum redderiint ut commercium Garyophii lorum, quς in Molucis nascuntur . Et Nucum Myristicarum, squae Insulae Bandan propriae suntJhabeb5t Arcem in Insula Ternumque Are ob desectum auxilii, his retro annis sed didit Mahumetani, Nihilominiis Lusitani, qui se in Insulam Tidor cotulerant.inanti ibi habenim commercia in ipsorum manibus.In Orbe toto nulla est regis cuius populi, ex pluribus compositi, sint nationibus magisq; inter se animis, moribus inguis, differant, nec instabilior fraudulentior per .sdiosiorque alibi gens quam in India est. Quare inunquam ibi pax quies, nec boni aliquid est. i.