장음표시 사용
141쪽
etzs LILII GREG. cYRALDImus. Plethon philosophus patrum memoria celebratus ἔ-XX I X . mensis, bis uero δνι st XXX. putauit, id quod non esse diu
num suo instituto ait Gaza: qui Zc illud scribit, Athenieses in lunae ratione parii recteinnumcris couenire. Vnde Sc poeta Comicus ipsam luna ideo Atheniensib. irasci in fabula inducit, qd ad suum ipsius cursum nore filii dies metirent,& susi dei cofunderent. Scribit ad haec Polemon, quod hanc ipsam diem Graeci aliquando uocauete Demetriada, ob memoriam scilicet Demetrii regis. Meminit& Harpocration. Vlpianus rhetor in quada Demosthenis oratione ait Athenienses soli
ros numerare usi ad N ir . mensis diem, hoc est, ἐνκεκατην -- praeterea ly X m. ωτην Ιαι Aina, δc deinceps minorem numera praeponentes maiori ad XX. usq;: qd tamentio usqueadeo seruatu videmus: ipsam Xκ ut die tum est,uocari μοιχα, post quam a Am καχύ ,δc caetera, ut ante proposita est, iis pad XXX. diem. Sane animaduertendum a
pud pocras,& inprimis Hesiodum, non plane obseruatas has numerandi figuras quippe quod in media secunda decate ita sit soli
tus numerare Hesiodus, sui Hr.3c κτημ μεουεν, hoc est, mediam quartam S sexta
media, pro eo quod est, decim aquarta lunare sextadecima: id quod etia Pollux,&in ipsum poetam uulgata comentaria obseruata Pro tu
142쪽
DE ANNIS ET HENs IB. LIB. et a TProtulit et idem poeta alia non ulla licentia Poetica, quae hoc tempore parit usitata sunt
nisi penes poetas. Idem et aliquado facitHomei us,sed parcius: id enim illi no ex professo, ut Hesiodo, accidit. Pollux & Plethon Maliam mensis diuisionc attulere: in quatuor enim partes ita discernur, ψ
est, instans,medium, praeceps &recedens. Sane ut ad nostram norma menses reducerent
Graeci, ita statuerunt, ut Possideon, Gam Iion, Munychion, Scirophorion, Metage rnion, Boedromion, & Pyanepsion unde cim dies haberent deficientes,hoc est ι--παr, quia unum & XXX. dies habent ad nostram consuetudinem, & propterea graece a Gaza -κεκα ora uocantur. Reliqui uero decem ranisi φ5--r habet,quia ANX. diebus Numerantur,&ideo δεκαφθινοι ab eode Gaza dicunti prerer Elapheboliona,qui octo duntaxat fiscores habet, & quarto quot anno, hoc est, Embolimo & intercalari,noue: atq; ideo ea φθινοι & ἐννεαεξ re dictus est, ut apud nos Februarius. Porro S Regyptios eodem modo quoGreci, menses numerasse obseruataimus, id qd c si ex aliis,tum maxime ex Pluistar.uidemus,apud quc tum in Vitis, tu in lib. Isidis&Osiridis legimus, ra; p μη
prsterit hoc icpore altu ordine habere scuti
143쪽
dc in Armenia maiore: nam ut Indus Ios plius scribit, Armenii annum in XII. menses ut nos diuidunt, similemq; intercalarem liabent diem: sed die ipsum in horas suas LX. partiuntur,eas p ad solis aspectum interdiu cognoscunt,noemi uero intuitu siderum, de stellarum. Sed quid cum nubilum est an eo tempore sunt sine horarum cognitione Et quidem haec de uaria mensium obseruatio ne sufficiant. Nec a praesenti negocio sorte alienti su
rit, si de Epacta hoc loco aliquid adscripse rO, qua Fortunatianus Consultus oc Isido
rus adiectionem uocant. επακτη quidem graecum est uocabulu, quo&nostri iam ut suo ututur. γειν enim inducere est: nam lun ri superexcedens solaris cursus numerus, id est, undecim,inducitur S superagitur,ut so li luna conueniat. Epactas ait Isidorus pecundenarium numerum usq; ad tricenarium
in se reuolui,quas ideo Aegyptii adiecere,ut
lunaris emensio rationi solis aequetur. Luna enim iuxta cursum suu X X I S. semis dies lucere dinoscitur, & fi ut in annum lunarem
dies c c c L IIII . remanet ad cursum anni δε-
laris dies XI . quas Aegyptii adiiciunt: unde S Epactae,& adiectiones uocantur. Abst his non inuenies lunam quota sit in quolibet anno & mense & die. Continentur autecirculo decem nouenali: sed cum ad XX I π-epactas
144쪽
DE AN Nis ET HENsIB. LIB. IasEpactas peruenerunt, qui est circulus de cenano uenalis, iam sequenti anno no adclea super XX IN undecim, ut decem annumeres detractis XXX, sed inde reuerteris, ut undeci in pronuncies. Hactenus ferme Isido rus. Sedenim ut facilior huiusceEpaeis ratio tibi sit, & quo pacto inuenias ac utare, sic est agendum. Annia Christidie natali pernu
merum XIX. dividantur, nam totidem an
nis suum conficit luna circuitum: quibus se diuisis, unitas addenda est, quoniam eo quo Clu istus natus est tempore, luna unum sui circuli annum iam peregerat, ut Mathema tici docent. Ergo cum praesens annuS,quo nos hscscribimus,millesimus sit D. XXXI πab ipso Christo nato,sic ut diximus, si sit di uisus, nullo superabundabit: ideo p XI. erut Epacte. At uero quoties numerus superat,is per undenarium dispertiatur: quo compe ro, S per tricenarium diuiso, quotquot su
per extabunt, Epactae numerum costituent. Cum uero XXIX, contigerit, quo modo anno superiore, quoniam is numerus, id est. N X I S. parum abest a XXX. pro integro
mense reputatur,nulla Epacta ideo in eo esse dicitur, quando etiam ad primum annii tu nae cursus reditum est, in quo nulla Epacta est,& prima Martii novilunium est. Cum igitur Epactae numerum habueris,ipsum cape,
ilis addas mensis numerum, id est, quotus Epasiae irae
145쪽
is sit a Marticinum etiam addendus eius mensis dies, cuius uis nosse lunam. Quod si inde conlaetus numerus no XXX excesserit, hic quantuscunq; sir, erit dierit Lume numerus, a noua scilicet Luna. Quam rationem ut planiore facia, huius in statis anni excplo ostendam, cuius Epacta N I . Si ergo quaeris quota hodie habeamus lunam,qui dies est Idus Octobr. id est X V dies mentis,assume XI Epactae numerum, dein adde numeria quotus sit Octob. a Martio,qui oetauus est, ipsum cum NI colunge, fient XIX,superadde messis dies, 'quindecim uidelicer, quae summa conficier NXX HII,quatuor supra XXX uides: ergo quatuor dies Lunae habemus hoc ipso diem v Octobris. Age hoc idem monstremus altero exemplo. Si quota Luna futura sit xx πeiusde OEhohr. die, hoc est, tertio KL. Nou bris,nosse uelis, Epactae numeru NI,quc di
sit a Martio adde,hoc est, VI II, qui numeruscu Epacta Xi X coficit: addito insuper XX πnumera diersi mensi si, qui zLIX copter,s
moue XXX,tum reliquus numerus,hoc est,
NIX ,erit Lunae dies. Sed ne te fortassis,ut fit interdum,Epaciae numerus effugiat,hic tibi cycli figuram effinxi, qua quotannis, quota futura sit Epacta edoceberis. Huius igit an ni quo lisc ipsa coimentamur Μ.D.NNSIN. Epactis numerus est x i.
146쪽
POlitis, reliquum est, ut de die, eiusq; diis xentiis ac partibus agamus. Dies quidem dis Eius est a Deis, a quibus no Romani modd. sed &aliae gentes nominauerunt, planetis si deribus p dicauerunt. Vel dies di ius a Z , quod diei Iupiter rector existimatus est: κ inqua, cuius rectus in numero pluriu est Δ, , Κ a
147쪽
ut ostendit in primis Plutarchus ita scribes:
qui dicant, quod Dei dies opus sit. Certe M. Varro, Ex Deo, inquit,dies. Et alio loco: A Deo dies appellat. Ain a dio deflectur, dium uero sub coelo lumen uocar, ut cum sub dio dicimus, quod sub diuo dici rectius docti quida affirmat. Festus diem inquit dici qd diuini sit operis, siue qd aer diurnus dehiscat
in cadore. Dic Graeci δειερ uocant,qd ut ait Plato, εμετουσι, id est, ii ominib.desiderant: b. gratulantibus me tenebris lume emicuit. Et propterea antiqui, ut idem scribit, prius ε-- dixerunt, posteriores S demum. Uares,st J tamen quasi V--, hoc est, mitem dc mansuetam, dictam putauere. Dies aute, ut mensis 8c annus, partim naturalis est,pa Dies naturalis. tim ciuilis. Naturalis cites est tempus ab exoriente sole ad solis occasum. Atl ideo,ur pu- , to,diem, hoc est Muio, Pindarus in Olymp. Solis filium appellat. Nox uero ab occasu solis est ad orrum,appellata quidem quod no- Ciuilis. ceat,uel quod graecer νυἱ dicitur.Ciuilis dies, quem legitimum Isidorus uocat, tempus id est quod uno fit coeli circumactu, quo dies
Merus 3c nox continetur, ut cum dicimus aliquem dies XXX. tantum uixisse, tunc enim etiam noctes intelligimus. Graeci uoce com Posita κ μερυν uocant, & sic a M. ello in astronomicis definitur: Nis uis δ' 'rem ἡ α
148쪽
meron, inquit, est una rursus &ipsa magni circuli latio, seu transitus. Huiuscemodiu ro dies quatuor modis definiuntur. Alij a solis exortu ad exortum eiusdem astri statu
rur,ur Babylonii,&uulgus omne. Alii a me ridie ad meridiem, ut Vmbri,& qui Astrologiam profitentur.Alii ab occasu ad occasum solis ipsius ut Athenienses, dc nunc Arabes. Alii a media nocte ad mediam noctem diem
existimarunt, ut Romani sacerdotes, item
Aegyptii, dc Hipparchus, ut scribit Plinius.
Apud Romanos quidem, ut ait Censorinus, indicio sunt sacra publica, dc auspicia magi stratuum quorum si quid ante medium no etis actum esset,diei qui praeterierat adscribe hatur. Si quid autem post mediam noctem dc ante lucem faetiim fuisset, eo die gestum dicebatur qui eam sequeretur noctem. In his horis quatuor &uiginti qui nascuntur, eundem diem habent naturalem: qua de re ex Varronis lib. humanarum, que de diebus scripsit multa quidemGellius&Macrobius: sed plura Plutarchus in quaest.capitum Roman Orti, dum causam inquirit: ita enim post allatas rationes coclusit: Quare,inquit,cum
ob di ctas causas ortus diei & occasus principium difficili me capi possit, relinquit ut m dium diem,aut mediam noctem quas par
149쪽
3 LILIr GREG. GYRALDI principium statuamus potius aute secundu hoc est, medium noetis. Fertur enim a nobis
a meridie ad occasum: a media uero uoci ad orientem ad nos redit.& hunc ipsum,in quit Gellius, Romani ciuilem appellarunt, quia sexta noctis hora oritur. Nostri quoq; quidam Christiani, inter quos Isidorus NBedas,in eo qui est denat.rerum,hanc priu cipii diei rationem ita perscribunt: Hebraei aute δἰ Chaldaei dc Persis diem a mane ad mane deducunt, umbrarii uidelicet tempus luci supponentes: at contra Aegyptii ab occasu ad occasum. Vmbri Sc Athenienses a meridie ad meridiem dies computabant. Haec Bedas. Porro hoc teporeGalli Germani*,eosq; sequentes nationes, a meridie ad mediam iiqetem, dc a media nodie ad meridiem dies diis st nguunt, hoc est, XII horis, & alteris aerihoris squin ostialibus. Sani ante repertas huras apud Romanos, diersi diuisionem uariis modis faeta esse legimus quos breuiter subsignabimus. Scribit Censorinus nusqua tari tabulis horas nominatas ut in alijs postea legibus,sed ante meridie &post meridie,quod
uidelicet bifaria diem meridies discernebar Alii diem quadripartitu censebant, &no fiesimiliter, quam rem militaris similitudo test Noctis diui o. rur, in qua dicit, prima uigilia item secunda, de tertia, & quarta, quo modo N a Graeci*
150쪽
Sut dc alia & diei &nostis tepora proprii SN discreta nominibus, quae apud ueteres tum pocras,tum historicos,aliosi scriptores inuenimus: ea ut rectius potero ordine suo ex pona. Incipia uero, ut Romani, a nodie me dia,quod tempus principiti d postremii diei fuerar,Grsci με νῆιον uocar,& Homer. 4γis,ut notat gramatici in iij. Odyssetsi alii ali ter.Tempus uero qd lauic proximii fuerat,de media noete uocabat, uel ut ait Macrob. me diae nostis inclinatio. Hoc sequebat gallici Gallicinium. nisi cum galli canere incipiunt: hoc a Grscis
dixeriit, cum uel galli, uel,ur alii tradunt,om. nes mortales silent. Plautus in Asin. Redito conticinio. Ingeniosus poeta Ouid. . Meta morph. partem hanc nodiis muta silentia uocat, de Medea agens his uersibus: Egreditur tectis uessici indutu recinctas, Nuda poderet,nudis humoris, in usa capillos. ut uagos mediae por multu bilentia noctis
Tum est ante lucem, S sic diluculum uoca- Dilutulum. tur, id est, ut inquit Macrobius, cum incipit dignosci dies : hoc tempus id esse uidetur, quod Graeci dicur ὐπου λυκαοIr, 3c Homerus νυκma. Mane dicit cum lux uidetur, Mane.