장음표시 사용
221쪽
noist e paucis intra castra relictis, imperauit, multo ignes faceret,educto eκe rettud disposito circa latera praedicta viae, passus est trantire Barbaros:loco rum 3 iniquitate, in qua ipse fuerat, in illos conuersa,parte carercitus terga eo rum cecidir,parte castra fecit. navit Dareus,ut falleret Scythas discessu,canes is asinos in castris reliquit, quo, cum latrantes rudentesque hostis audiret,remanere Dareum credidit. Eundem errorem obiecturi nostris Lygures,per diuersa loca bubalos laqueiae ad arbores alligauerunt, qui deducti frequentiori mugitu speciem remanentium prpbebant hostium. Hanno ab hostibus clausus,locum irruptioni maxime aptu, aggestis leuibus i. materiis incendit,tamen hoste adlcsteros exitus custodiendos auocato, viliter per ipsam flammam eduxit: admonito ora scutis,crura veste contingere. Annibal, ut iniquitatem locorii, Scisopiam instante Fabio maximo effuge. ret,noctu boues , quibus ad cornua fasciculos alligauerat,sarmentoru subiecto igne,dimisit,cumi ipso motu adolescete flamma turbaretur pecus,magna di cursatione montes, an quos actum erat collustrauit Romani qui ad speculan dum concurrerant, primo prodigium opinati sunt,deinde cum cuncta Fabio renunciassent, ille de insidiarum metu suos castris continuit, Barbati obsistente nullo profecti sunt.
Te insidiis in itinere factis. Cap. VI.
V Vluius Nobilior, cum ex Samnio in Lucanos exercitu educeret,8 cognouisset a perfugis,hostes nouissimum agmen eius aggressuros,fortissimam legionem primo ire . vltimo sequi iussit impedimeta, ita factum pro occasione amplex hostes,diripere sarcinas coeperiat. Fulvius legionis de qua supradictu est,quinque cohortes in dextram partem viae direxit,quini ad sinistram,atque ita pradationi intentos hostes,explicato per utraque latera milite,clausit, ceciditque Idem hostibus tergu eius in itinere prementibus,dum flumine interueniente, non ita magno Vt transitum prohiberet,moraretur tamen rapiditate,al, teram legionem in occulto citra flume collocauit, ut hostes paucitate cotempta audacius sequerentur quod ubi factum est, legio us ob hoc disposita erat, ex insidiis hos em aggressa vastavit.
Iphicrates in Thraciam cum propter conditionem locorum,longum agmen deduceret, Sc nunciatii ei esset hostes summum id aggressuros,cohortes in tras, bis latera secedere,& consistere iussit,caeteros fugerea iter maturare. Transeunte autem toto agmine, cetissimos quosque retinuit,Si ita passim circa praedam occupatos hostes, iam etiam fatigatos, ipse requietis de ordinatis suis aggressus fudit,exuit pyraeda.
Boii in sylva Litana, tua transiturus erat noster exercitus,succiderat arbo una res,ita ut ex parte exigua sustetate starent,donec impellerentur,delituerat deinde ad extremas ipsi, ubi, ingress sylvam hoste, proximas ulteriores impuleriit, eo modo propagata pariter supra Romanos ruina, magnam manum eliserunt. Quemad
222쪽
emadmodum ea quibus deficimur, videatur non deesse, aut ius eorum expleatur. Cap. VIIT Caicilius MetelIus,quia usus nauium,quibus elephantes transportaret desi 'ciebatur,vinxit dolia,constrauit, tabulamentis, ac super ea positos,per Siculum fretum transmisit. 'Annibal cil ad praealti fluminis rasitum elephantes non posset pellere,
ne nauium aut materiarum,quibus rates continerentur, copiam haberet ius mystcra
sit serocissimum Hephantum sub aure vulnerari s eum qui vulnerasset,irans nato statim flumine procurrere elephatus exasperatus ad persequendum doloris sui autorem,tranavit amnem S reliquis idem audendi dedit exemplum.
Carthaginensii duces instructuri classe,quia sparto deficiebatur,crinibus tosam mulieru ad funes efficiedos usi sunt cidem Massilienses 8 Rodii secertit. M. Antonius a Mutina profugus,cortices pro scutis militibus suis dedit. Spartaco copiis eius,scuta ex vimine fuerunt,quae coriis tegebantur. N5 alienus ut arbitror hic locus est reseredi factsi Alexadri Macedonis illud nobile,qui per deserta Africoitinera, grauissima siti cum exercitu assectus,oblatam sibi a milite in galea aquam spectantibus uniuersis estudit, utilior exemplo temperantia quam si communicare potuisset. liasses
Ue distringendis hostibus. Cap. VIII.
Oriolanus cum ignominiam damnationis suae bello ulcisceretur, popula tionem patriciorum agrorum inhibuit, deustis vastatis plebeiorum ut discordiam moueret,qua consensus Romanorum distringeretur. Annibal Fabium,cui nes virtute nes artibus bellandi par erat, ut infamia distringeret,agris eius abstinuit caeteros populatus. Contra ille, ne suspecta ciuibus fides esset,magnitudine animi efiecit publicatis possessionibus suis. Fab.Maximus quinto Coccum Gallorum, Umbrorum, Etruscorum, Samnitium aduersus P.R.exercitus coiissent,contra quos' ipse trans Apenninumontem castra communiebat,scirpsit Fuluios Politivmio,qui in prisidio urbi erant,copias adlSitium mouerent: quibus assecutis ad sua defendenda Etrusci Sinai Vmbris descenderunci relictos Samnites Gallosis Fabius de collega Decius aggressi vicerunt.
M.Cutius aduersus Sabinos, qui ingeti exercitu conscripto, relictis finibus suis.nostros occupauerant, occultis itineribus manu misit, qua desolatos agros eorum vicos , per diuersa incendit. Sabini ad arcendam domesticam vastita tem recesserunt,Curio contigit 8 vacuos infestare hostium fines, S exercitum sine praelio auertere,sparsum caedere. T. Didius paucitati suorum dissides, cum in aduentum eam egionu, ruas expectabat trahere belluma occurrere eis hoste coperisset, cocione aduocata aptari iussit milites ad pugnam, ac de industria negligetius custodiri captiuos: exquibus pauci qui profugere, nuciaverut suis puga imminere. At illi,nelsu sust sisti. spicione praelii deducerent vires,omiserunt occurrere eis quibus insidiabantur: legiones tutissime,nullo excipiente,ad Didium peruenerunt. BelloPunico quaeda ciuitates,quae a Romanis deficere ad Poenos destinaue
223쪽
rant, cum obsides dedissent, quos recipere antequam desciscerent studebant,si mulauerunt seditionem inter finitimos ortam, quam Romanorum legati dari. mere deberent, mitas, eos velut contraria pignora retinuerunt nec ante red
diderunt quam ipsi recuperarent suos. Legati Romanorum cum mi Ient ad Antiochum regem, qui secu Annibalem victis iam Carthaginesibus habebat, consiliu eius aduersus Romanos instruebat,crebris cum Annibale colloquiis effecerut ut is regi fieret suspectus cui gratissimus alioqui erat de utilis propter calliditatem & peritiam bellandi ς Metellus aduerius Iugurtham bellum gerens,mitas ad se legatos eius corrupit, ut sibi proderent regem.Cdm etiam alii venissent,idem fecit.Eodem c5 silio usus est Sc aduersus tertios .Sed de captiuitate Iugurths res parum processit vivum enim tradi sibi volebat,plurimum tamen consecutus est: nam cum interceptae fuissent epistolae eius ad regios amicos scriptae,in Omnes eos rex animaduertit,spoliatus consiliis,amicos postea parare non potuit. C.Caesar per exceptum quendam aquatorem, cum comperisset Afranium Petreium, castra noctu moturos,ut citra vexationem suorum,hostilia impediret consilia, cinitio statim noctis vasa conclamare milites,4 praeter aduersariorum castra agi mulos cum fremitu, 8 sonum iussit continuare, quos retentos volebat,& arbitrari castra Caesarem mouere.
Scipio Aphricanus ad excipienda auxilia cum commeatibus, Annibali Velicium Termum dimisit,ipse subuenturus. Dionysius Syracusanoru tyrannus,cum Aphri ingenti multitudine traiecturi essent in Siciliam, ad eum oppugnandum castella pluribus locis c5muniit,custodibus prccepit,ut ea adueniet hosti dederent, dimissis Syracusas occulte rediret Aphris necesse fuit capta castella praesidio ibi tenere,quos Dionysius redactos ad quam voluerat paucitate,pene iam par numero aggressus vicit, cilmsuos contraxis et 8 aduersarios sparsisset. Agesilaus Lacedaemonius,cum inferret bellum Tysapherni Cariam sepe tere simulauit:quasi aptius locis montuosis,aduersus hostem equitatu praeualetem pugnaturus.Per hanc consilii ostesionem,aduocato in Cariam Tysapherne,ipse Lydiam,vbi caput hostium regni erat,irrupit oppressis, qui illic age bant,pecunia regia potitus est. De seditione militum cbmpescenda. Cap. IX.
. : . in M/Πliui si um comperisset coniurasse milites in hybernis Campanite iugulatis hospitibus,ipsi res eoru inuaderet,rumore sparsit eodem locoetum Ruti hybernaturos:athita coniuratorum consilio turbato,Campaniam periculo liberauit,& ex occasione nocentes punivit. Lucius Sylla cum legiones ciuium Romanorum,perniciosa seditione furerent,consilio restituit sanitatem esseratis 'Propere enim annunciari iussit,hoste adesse,8 ad arma vocantium clamorem tolli,signa canere discussa seditio est, uniuersis aduersus hostem consentientibus. Cn.Pompeius,trucidato ab exercitu Mediolani senatu,ne tumultum moueret, si solos euocasset nocetes,mixtos eis qui extra delictu erant,venire iussit:ita
224쪽
3c noxii minore cum metu,quia non segregati,ideo non ex causa culpae videbantur accersiti,comparuerunt,& illi quibus integra erat conscietia,custodiendis quoque nocentibus attenderunt,ne illorum fuga inquinarentur. .eresser. ι Caesar clim quaedam legiones eius seditionem mouissent,ade,ut in pernicie quoque ducis viderentur consurrecturs,dissimulato metu,processit ad milites, postulantibus p missionem, ultro minaci vultu dedit: exauctoratos poenitentia coisit satisfacere Imperatori,obsequentioresque in reliquum operas aedere. Quemadmodum intempestiua postulatio pugnae inhibeatur. Cap. X. Q. Sertorius, quod experimento didicerat,imparem se uniuerso Romano-riim exercitui, ut barbaros quoque inconsulte pugnam exposcentes docere adductis in conspectu duobus equis, altero praeualido,altero admodum exi-ti,duos admouit iuuenes similiter affectos, robustum inacilem:ac robustiori imperauit equo exili univcrsam caudam abrumpere, gracili autem valetiorem per singulos vellere:cum 3 gracilis secisset quod imperatum erat, validissimus fistulacum in infirmi equi cauda sine effectu luctaretur, Iam inquit Sertorius Romanorum cohortium per hoc vobis exemplum ostedi misi te insuperabiles sunt uniuersas aggredientibus:easde lacerabit S carpet,qui per partes attentaverit. Idem cὐm videret suos pugna signum inconsulte flagitantes, crederet, rupturos imperium nisi congrederentur,permisit turmae equitum ad lacessendos
hostes ire, laborati submisit alias,S sic recepit omnes: tutis, viris 34 sine noxa ostedit sexitus flagitata pugna masisset: obsequetissimis inde eis usus est. Agesilaus Lacidaemonius cum aduersus Thebanos castra super ripam posuisset, multos maiorem hostium manum esse intelligeret, S ideo suos arcere acupiditate deceris di vellet,dixit resposo dcum se ex collibus pugnare iussum: ita exiguo praesidio ad ripa posito accessit in colles. Quod Thebani pro metu interpretati transierunt flumen,& cum facile depulissent praesidium,caeteros insecuti auidius,iniquitate locorum a paucioribus victi sunt. Scorylo dux Dacorum cum sciret ditaciatum armis ciuilibus populum Ro. ebrio necu tamen tentandu arbitraretur, quia externo bello posset concordia in ciuescosuescere,duos canes in conspectu popularium commisit, his , acerrime inter ipsos pugnantibus.lupum ostendit,quem protinus canes,omissa inter se ira,aggressi sunt, quo exemplo,prohibuit barbaros ab impetu Romanis profuturo.
Quemadmodum sit incitandus exercitus ad pretium. Cap. XI. M. Fabius S Cn. lanlius Coss aduersus Hetruscos propter seditiones detrectante praeliu exerci tu, vltro simularunt cunctatione, donec milites pro εbris bostium coacti, pugnam deposcerent, iurarent se ex ea victores redituros. Fulvius nobilior cyaduersus Samnitiu numerosum exercitum,& successibus
tumidu,paruis copiis necesse haberet decertare, simulauit una legione hostili a se corruptam ad proditione: imperauit, ad eius rei fidem,tribunis, A primis
ordinibus A centurionibus, tum quis 3 numeratae pecuniae,aut auri argentique haberet, conferret,ut repraesentari merces proditoribus possiet: se autem his
qui contulissent pollicitus est, consummata yictoria, ampla insuper praemia daturum . Quae sua persuasio Romanis alacritatem attulit & fiduciam unde si etiam
225쪽
etiam praeclara vici oria,commissis statim bello peracta est. C.Caesar aduersus Germanos Ariovistum pugnaturus, confusis suorum d )iriari animis,pro concione dixit,nullius se eo die opera nisi decimae legionis usurum cosreet, et quo cosecutus est,ut idecimani,tanquam praecipus sortitudinis testimoniolco T i' gerentur, di caeteri pudore,ne penes alios gloria virtutis esset. M abius,qui egregie scieDat,di Romanos eius esse libertatis, quocontumelia exasperaretur,4 a Poenis nihil iustum aut moderatum expectabatimis te gutos Carthaginem, de conditionibus pacis: quas cum illi iniquitatis Minsolentiae plenas retulissent, exercitus Romanorum ad pugnandum cocitatus est. Agesilaus Lacedaemoniorum dux,cum prope ab Orchomeno socia ciuitate castra haberet,comperitat, plerose ex militibus praeciosissima rerum deponere intra munimeta,praecepit oppidanis,ne quid ad exercitu stultinens reciperetur,quo ardetius dimicaret miles,qui sciret sibii omnibus suis pugnadu. Epaminundas dux Thebanoru aduersus Lacedaemonios dimicatulus, ut non solii viribus milites sui,verum etia assectibus adiuuaretur, nunclauit in
concione,destinatu Lacedaemoniis si victoria potiretur, omnes virilis sexus interficere,vxoribus aut eoru 8 liberis in seruitute adductisThebas diruere,qua denuciatione cocitati, primo impetu Thebani Lacedaemonios expugnauerui. Eutidas dux Lacedaemoniorum pugnaturus eodem die, qua clas vicerant socii, quamuis ignarus acta rei, vulgauit nunciatam sibi victoriam partium, quo constantiores ad pugnam milites haberet. Aulus Posthumius praelio quo cum Latinis conflixit,oblata specie duonim in equis iuuenum,animos suorum erexit,Pollucem Sc Castorem adesse dicens, ac sic praelium restituit. Archidamus Lacedaemonius aduersus Arcadas bellum gerens, arma in castris statuit, Sc circa ea duci equos noctu clam imperauit ouoru vestigia mane tanquam Castora Pollux perequitassent ostendens, adiuturos eosdem ipsis praeliantibus persuasit. V m Pericles dux Atheniensium initurus praelium, cum animaaduertisi et lucu, ex quo utras acies conspici poterat,densissimae opacitatis,vastu alioqui & Diti patri sacrum,ingentis illic staturae homine, altissimis cothurnis,& veste purpurea,coma Venerabilem in curru candidorum equorum sublimen constituit, qui dato signo pugnae,proueheretur:& voce Periclem nomine appellans,cohor te coniectaretur eum, diceret, deos Atheniensibus adesse:quo penit primo coniectu teli hostes terga dederunt.
L. Sylla,quo paratiorem militem ad pugnadum haberet, praedici sibi a diis
sutura simulauit. Postremo etiam in conspectu exercitus,priusquam in aciem
descenderet,signum modicae amplitudinis,quod Delphis sustulerat oraba polebatque ut promissam victoriam maturaret.
ωάj,- C.Marius Osagam quandam ex Syria habuit, a qua se dimicationum eum.
βοι his tus praediscere simulabat. ertorius cum barbaro,& rationis indocili milite uteretur,ceruam candida insignis formae per Lusitania ducebat,& ab ea,quae ageda aut vitada essent,
226쪽
prinoscere se asseuerabat,ut barbari ad omnia taldiuinitus imperata obediret. Hoc genere Strategematicon non ea tant sim parte utendum est, qua imperitos existimabimus esse, apud quos his utemur, sed multo magis ea, quae talia
erunt,excogitabuntur,ut ab his monstrata credantur. Alexander Macedo sacrificaturus, inscripsit medicamento aruspicis manum,quam ille extis erat suppositurus hierat significabant victoriam Alexandro dari, quas clim iecur calidum rapuisset, Sc a rege militi esset ostensu,auxit animum,tanldeo spondente victoriam. Idem fecit In nides aruspex,praehunt Eumene cum Gallis commissuro latis Epamin undas,Thebanus aduersus Lacedaemonios fiduciam suorum religione adiuuandam ratus,arma quae ornamentis affixa in teplis erant, nocte subtraxit persuasit, militibus,deos iter suu sequi, ut praeliantibus ipsis adessent. Agesilaus Laciagmonius, cum quoia a Persaru coepisset, quoru habitus multum terroris praefert, quoties veste tegitur, nudatos militibus suis cui alba corpora de umbratica contemnerent,ostendit. Gelo Syracusaria tyrannus bello aduersus Poenos suscepto,cum mulios coepisset,infirmissimum quens praecipue ex lauXliaribus qui nigerrimi ermi,nu .itantia datum in conspectu suorum produxit, ut perluaderet contemnendos. ribus Cyrus rex Persarum,ut concitaret animos popularium, tota die in excidenda quada sylva eos fatigauit,deinde poliridie praestitit eis liberalissimas epulas, d interrogauit,viro magis gauderent: cumspei praesentia probasset, Atqui per haec inquit ad illa perueniendum est. Nam liberi beati, esse,nisi Medos viceritas,non potestis ais ita eos ad cupiditatem praelii concitauit. L.Sylla quia aduersus Archelaum praefectum Mithridatis apud Pyrea pigrioribus ad praelium militibus utebatur,opere eos fatigando,compulit ad poscendum ultro pugnae signum. Fabius Maximus veritus, ne qua fiducia nauium, ad quas refugium erat,minus constanter pugnaret exercitus,incendi eas priusquam iniret prastium iussit. De disibluendo metu quo milites ex aduersis omnibus conciderunt. Cap IL SCipio ex Italia in Aphricam transportando exercitum,cdm egrediens naue
prolapsus esset,&ob hoc attonitos milites cerneret, id quod trepidationem asserebat,constantias magnitudine animi, in hortationem conuertit. Et ludi-dite inquit milites, Athricam oppressi.
C.Caesar cdm forte conscendens nauem lapsus esset, Teneo te terra mater inquit qua interpretatione effecit, ut repetiturus 1llas a quibus proficiscebatur terras videretur. T.Sempronius Gracchus Cos acie aduersus Picetes directacti subitus terraemotus utras partes cola disset, exhortatione cofirmauit suos, impulit,ut consternatu superstitione hoste inuaderent,adhortatus, deuicit. Sertorius,cum equitum scuta extrinsecus, equorum pectora cruenta subito prodigio apparuissent,victoriam portendi interpretatus est,quonia illae partes solerent hostili cruore respergi. Epaminundas Thebanus contristatis militibus,sex hasta eius ornamentu
227쪽
insulae more dependcias, ventus ablatum in scpulchrum Lacedaemonii cuius
dam depulerat, Nolit c inquit milites trepidare, Laced rmonis signincatur Rrteritus.Sepulchra enim funeribus ornantur.
Idem cum tax de coelo nocte delapsa eos qui aduerterunt crruisset, Lumen inquit hoc numina ostendunt. Idem instante aduersus Lacedaemonios pugna, cum sedile in quo resederat, succubuisset,ac id vulgo pro tristi significatione confusi milites interpretarentur, Immes inquit vetamur sedere. Lu.Sulpitius Gallus defectum lunae imminentem ne pro ostento exciperet milites,praedixit futurum,additis rationibus causis defectionis. Agathocles Syracusanus aduersus Poenos simili eiusdem sideris diminutione, qua sub diem pugnae, ut prodigio milites sui consternati erant, ratione qua id accideret expolita, docuit quicquid illud foret ad rerum naturam, non ad ipsorum propositum pertinere. Pericles, cum in castra eius fulmen decidisset, terruisseis milites,aduocata concione,lapidibus in conspe tu omnium collisis ignem excussit,sedauit, turbationem,cum docuisset similiter nubium attritu excuti fulmen. Timotheus Atheniensis, classe dimicaturiis aduersus Corcyreos,gubem tori suo qui proficiscenti iam classi signum receptui coeperat dare,quia e remiriatiis, gibus,quendam sternutantem audierat,Miraris inquit tot milibus linum perfrixisse.
Chalabrias Atheniesis classe dimicaturus,excussis ante naue ipsius fulmine exterritis per tale prodigium militibus,Nunc inquit potissimum iucunda pugna est, climaeoru maximus Iupiter adesse nume suum classi nostrae ostendit.
228쪽
tegematum libri secundi praei alio.
Ispositis primo libro exemplis instructuris ut mea sert opinio Hucem in his quae ante'commissum prstium agenda sunt,deinceps resis' demus pertinetia ad ea quae in ipso praelio agi solet a deinde ea quae post praelium:&eorum quae ad praelium pertinent species sunt.
eligendo. Cap. I. Vblius Scipioin Hispania, cum comperisset Hasdrubalem Poe
norum ducem ieiuno exercitu mane processisse in aciem,con
tinuit in horam septimam suos quibus praeceperat,Ut quiescerent, Sc cibum caperent:cum, hostes, inedia, siti, mora sub armis fatigati, repetere castra coepissent, subito copias eduxit,&commisso praelio viciis. Metellus Pius in Hispania aduersus Herculeium cum ille Oriente protinus die instructam aciem vallo eius admouisset,seruidissimo tunc tempore anni, intra castra suos continuit,in horam diei sextam,ais ita fatigatos aestu, facile integris S recentibus vicit suorum viribus. idem iunctis cum Pompeio castris aduersus Sertorium in Hispania,cum pe instruxisset aciem,hoste,qui imparem se duobus credebat, pugnam detrectate:quodam deinde tempore, quum Sertorianos milites animaduertisset magno impetu instinctos deposcentes pugnam, humerosis Xercentes & lanceas vibrantes,existimauit ardori cedendum in tempore,recepit, exercitii 8 Pompeio idem faciendi autor fuit. Posthumius Cos. in Sicilia cum castra eius a Punicis trium milium passu uni spacio distarent, & dictatores Carthaginentium quotidie ante ipsa muniamenta Romanorum dirigerent aciem, exigua manu leuibus assidue praeliis pro vallo resistebat quam consuetudinem contemnente iam Poeno, reliquis omnibus per quietem intra vallum praeparatis,ex more pristin cum paucis suilinuit incursum aduersariorum, ac solito diutius detinuit quibus fatigatis post se xtam horam,etiam se recipientibus,& cum inedia quos laborarent,per recentes suos hostem,quem praedicta profligauerant,incommoda fugauit. Iphicrates Atheniensis quia explorauerat, eode assidue tempore hostes ci bum capere, maturius vesci suos iussit, Si eduxit in aciem, aggressus, hostem ita detinuit,ut ei nec confligendi,nec abeundi daret facultatem Inclinato deinde iam die reduxit suos, & nihilominus in armis retinuit:fatigati hostes non
statione magis quam inedia,statim ad corporis curam & cibum capiendum se stinauerunt: Iphicrates rursus eduxit,ac incompositi hostis aggressus est castra.
229쪽
Idem cum aduersus Lacedaemonios pluribus diebus castra cominus habere
εἰ utras pars certis temporibus assidue pabulatum lignatum, procederet, iubda die militu habitu,seruos lixas dimisit ad munera,milites retinuit,& cum hostes dispersi essent ad similia munera, expugnauit castra eorum, inermes, cum fasciculis passim ad tumultum recurrentes,facile aut cecidi aut cepit. Verginius Cos.in Volscis cum procurrere hostes effusos ex longinquo via disset, quiescere suos ac defixa tenere pila iussit. Tunc anhelantes, integris viribus exercitus sui aggressus auertit. Fab.Max.non ignarus Gallos &Samnites primo impetu praeualere, suoru autem infatigabiles spiritus, inter moras decerta di etiam incalescere,imperauit militibus,ut contenti essent primo congressu sustinere,ut hostem mora fatiga rent quod ubi successit,admoto etiam subsidio suis, in prima acie uniuersis viribus oppressum fudit hostem. Philippus ad Cheroniam,memor sibi esse militem longo usu duratum, Atheniensibus acrem quidem,sed inexercitatum d impetu tantum violentum,exindustria praelium traxiti mox, languentibus iam Atheniensibus,concitatius in tulit signa,& ipsos cecidit. Lacedsmonii certiores ab exploratoribus facti, Messenios in eam exarsisse rabiem,ut in prael iucum coniugibus ac liberis descenderet, pugna distulerui. C.Caesar bello ciuili cum exercitum Afranii& Petreii circumuallatum, siti angeret,is 3 ob hoc Xasperatus,interfectis omnibus impedimentis ad pugnam descendisset,continuit suos, arbitratus ahenum dimicationi tempus, quod aduersarios de ira & desperatio incenderat. Cn. Pompeius fugientem Mithridatem, piens ad praelium compellere,elegit tempus dimicationi nocturnum, ut abeunti se opponeret: at ita praepara. . isti tus,subitam hostibus necessitatem' decertandi iniecit Praeterea sic constituit acie,ut Ponticorum quidem oculos aduersa luna perstringeret, suis autem illustrem & conspicuum praeberet hostem. Iugurtham autem costa memorem virtutis Romanorum,semper inclinato die committere prstia solitum,ut si fiagarentur sui,oportunam noctem haberent ad desitescedum. Lucullus aduersus Mithridatem & Tigranem,in Armenia maiore apud Tigranocertam,cum ipse non amplius xv milia armatorum haberet,hostis autem innumerabilem multitudinem,ebs ipso inhabilem, usus hoc eius incommodo, nondum ordinatam hostium aciem inuasit,at 3 ita protinus dissipauit, ut ipso quoi reges abiectis insignibus fugerent. Cl. Tyberius Nero aduersus Pannonios,cum barbari seroces in aciem oriente statim die processissent,continuit suos, passus pestiuos nebulas hymbribus qui forte illo die crebri erant,verberari, ac demum ut fessum standoac pluuia non solum animo,sed&lassitudine deficere animaduertit,signo dato adortus superauit C.Caesar in Graia,quia compererat Ariovisto Germanorum regi institutu,&quasi legem militibus non pugnandi decrescente luna, tum potissimu acie
230쪽
commissa impeditos religione hostes vicit. D. Aug. Vespasianus, Iudaeos Saturni die,quo eis nefas est quicquam seriae
rei agere,adortus superauit. Lysander Lacedaemonius aduersus Athenienses apud Aegeopotamon in ε ῖρθη stituit certo tempore infestari naues Athenielium, deinde reuocare classem, quare in consuetudinem perducta, cum Athenienses post digressum eius ad con. trahendas copias dispergerentur,extendit ex consuetudine clasi cm, S recepit. Tum hostium maxima parte ex more dilapsa, reliquos adortus occidit,&ini.
De loco ad pugnam eligendo. Cap. II. MArcus Curius,quia phalangi regis Pyrrhi explicita resisti non posse animaduertebat, dedit operam,ut in ngustiis confligeret, ubi conserta sibi ipsa esset impedimento. Cn. Pompeius in Capadocia elegit locum castris aeditum, unde adiuuante procliuio impetum militum,facile ipso decursu Mithridatem superauit.
C.Caesar aduersus Pharnacem Mithridatis filiu dimicaturus, in colle instruaxit aciem,quae res expetitam ei fecit victoriam. Nam pilae aedito in subeuntes barbaros emissa,protinus eos auerterunt.
Lucullus aduersus Mithridatem dc granem, in Armenia maiore, apud Tigranocertam dimicaturus, collis, Ximi planum verticem raptim cum copiarum parte adeptus, in subiectos hostes decurrit,& equitatum eorum a latere inuasi aduersamque,ac eorundem partem peditum perturbatam insequutus, clarissimam victoriam retulit. Ventidius aduersus Parthos non antἐmilite eduxit, quam illi quingetis no amplius passibus abessent, ais ita procursione subita adeo se admouit,ut sagittas quibus e longinquo usus est,cominus applicitus eluderet: quo ostio, quia
quandam fiduciae etiam speciem ostentaverat,celeriter barbaros debellauit. Hannibal apud t Numistronem,contra Marcellu pugnaturus, cavas 8 prae η rim ruptas vias obiecit a latere,ipsas loci natura pro munimetis usus, clarissimum ducem vicit. Idem apud Camias cum comperisset Volturnum amnem, ultra reliquorum naturam fluminum ingentes auras mane perflare, quae arena russi pulueris vertices gerent, sic direXit aciem,ut tota vis a tergo suis,Romanis in ora coculos incideret: quibus incommodis mire hosti aduersantibus, illam memorabilem adeptus est victoriam. Marius aduersus Cymbros ac Theutonos constituta die pugnaturus,firmatum cibo militem ante castra collocauit,ut per aliquantum pacti,quo aduersarii dirimebantur,exercitus hostium potius labore itineris profligaretur:fatigationi eorum deinde incommodum aliud obiecit,ita ordinata suorum acie, ut adueri sole,& vento Sc puluere barbarorum occuparetur exercitus.
Cleomenes Lacedaemonius aduersus Hippiam Atheniensem, qui equitatu praeualebat,planiciem an qua dimicaturus erat,arboribus prostratis impedivit, N. inviam ea uiti fecit.