Dissertatio inauguralis de diagnosi medica quam pro doctoris medicinæ laurea rite obtinenda in antiquissimo ac celeberrimo Archigymnasio Patavino publicae disquisitionis submittit Gaspar Tambara Liniacensis

11쪽

iti materie Orga te aut mali respeetum habeat. Vires vitales non oli1 corporis, verum etiam et animaea orma deflecter possurit utraque antem triplici modo aberrare og fiant quantitative dest nimis exaltatae aut depressae, vel etiam suppressae, et hoc aut in toto organismo aut in puIis ejus ausi ema tibus et organis, aut licitam partibus ad alti gula a stemata priueipalia speetantibus. Qualitativa se in modo Magetidi a Dorma desecteutes aut ita variis sy- lema liba et organis aequales aut disserentes imo

et oppositae in vetaiuntur quo laeto erui debemus ausensi h litas a terilabilitas, an assimilaudi et repro- dueendi saeuitas, et quali in modo alienatae int. Tandem quoad commercium vitale duplex iterum

dari potest ratio virium a crina desseeleutium, eo insensa nempe et oppositione vitali, quartam qualia sit modus inter ara temata et organa detege dus est Materiarum autem organteoranimalium et fluidas e solidae quantitativa et qualitativae et cum quo virium vitalium statu coniuncta eruendae suu His praemissis mulationibus quae in organismo accidere posgunt et qua var iam morborum indo- Iem eo lituutit, nune ad ea quae medici menti inesso debeti in investigatione symptomatum quibus morbi

manifestantur, accedamu .

Primum lana earam indagari debemus, quo eruitur a a morbo praesente pendeant, vel a mome

12쪽

tis lateraI bus; dein sympto mataria uex ita imo cum morbo ipso cohaerentia, s e dicta essentialia ab a eidentalibus non essentialibus, et idiopathica st ymiapathiel distiuguautur oportet S mpto mala haec geor- a m desumpta in unum colligenda sucit, dei dum, quo tuter 8 singula sunt iuueta, an per con-

incisum a per antago ismum systemata atque ora na invaserint, an in morbo per olum ejus deeursum quoad intensitatem atque extensi talem aequali modo sibi saeces er ut scire oportet. Tandem symptoma tum omnium colle torum aedes, eorum intensiva a que extensiva maguitudo aeati manda est. Sed ex hac phae omenorum tantum e usitatione medicus de morbo idea in nimis generalem atque strae tam sibi pareret, nisi et aegrum omni alere cognoscere studeret, nam non quidam morbus dignoscendus atque de vi Metidas est, sed individuum quodam morbo ad elum in an talem est restituendo n=. Peculiaris texturae organieae ratio et peculia is Liae qua illas, quae ita ipso generatiotiis et singu. lis individuis diveraa laegiunt ne, et quae alioude progressu temporἰ pro vario rerum e reum sta utium influxu modis eantur, ita caussa suu quod unieti,

que iudi vidua singulum ae proprium inesse debet

mage udi motum ira cum rebus externis tu com mercium veniat, et a pote ullis morbiseis diversimodo meiatur, unde varia ad morbos disposiliouea

13쪽

13e untur ita ut eadem aura morbita agent , une major, tune minor it in morbum proelivitas, tune uuam tuu al vd morborum e tis ira seenam prodeat. Eriti de patet quanti sit momenti in morti riam diagnos meta aegri eo ostitutionis atque di Gautionis aestimatio Quapropter ad dispositio em erue tam aequeutia aduolauda erunt Primum diapositio ad morbum non tantum generalis sed etiam speeialis et oidem totius organismi et ingulorum eius systematum atque organorum consideranda venit; uti praeeipae illa organa respieienda qua lium diata musae morbifiesto Metam subierunt praeterea dispositio ante eausae noeivae comparatur eum dispositione peracto causae morbisoae in corpus i. vum impetu. Tandem deveniamus oportet ad rationem quaomui respeet rigorosiori causa morbilleas examinisu tetendae aut, ut etiam hae ex pari indolis morborum a agnos; sussoletatur. Omnia ea quae odiga ismi statum arma convea e utem subvertero,

leui causae morbi sieae nuneuilantur hujusmodi causa in duos dividuntur series praedisponentes nem p quae per se solae morbum adueere, o valeut, sed tacitum ecastotiem praebent ut organi&mu alterius seriei causis quae occasionales dieantur assici possit. De praedisponentibus iaci vestigatioue dispositionis jam retulimus nune ad eruendas causas oc-

14쪽

ea ton lex ae edamus in scopum oportet ut m diea tu aegri et aliorum relationibus, quas ad pediscrutanda momeuta ausalia ita usum trahit, summam impendat circumspectionem, priusquam momem tum ossatum pro causa morbille agnoseat; qua de re aegri dispositionem sub qua causa morbi sic egit, totam in ciantum possibile est detegat. Canetae eireumatantiae quae ad morbi sieam reseruntur causam, uti eius agendi ratio, directio, extensio ternia pus duratio, repetilio respἰ iendae veniunt, quae ut eausae morbifieae qualitates omni ex parte explorea tum sol si plares egeriat eausae tutio tempus et aueeessio inquirenda sunt, quibus si gulae egerunt, ut Deile symbola, quam quaelibet contulit innotes eati Si vero medie us ausam morbiscam rite perspex Tit, veramqae agnoverit, tune eam cum sumpto mali. buxis asam uesti is et praeseutibus prudenter eo sinvat, ut itide erui possit inriciantum Imptomatum indoles, maguitudo, sedes praeeipua, initium, tolus qua decursus et morbi duratio iudoli causae modi

hisi eae agetidi rationi dimetioni, tempori et loco Momenta ex juvantibus atque nocentibus dea. sumpta diagnosim quidem formare insufficientia, sactam tame corroborare valent, quando iam ex pra cedentibus momentis instituta sit. Da eruenda morborum o M. Collectio, seu

15쪽

syndromea omnium symplomatam morhosorum simul sumptortam, tum pathoguomon eorum tum acci dentalium externam morbi formam exhibet. Nemo eerta in dubium vocabit. hane diag oseos partem valde esse momen losam asta adolem eiu eru- Eudam. Cu et symptomata vel ex commuta et uuic causa, ut tu simpliei morbo vel ex pluribus causis diverso modo agentibus vii in moebo complicato proventu ut Quodsi itaque numerum symptomatum morbosorum, et suciet otium muli pi e um multisario laesarum consideremus, nota miramur, si innumeras m Deborum formas invenimus, quae nil aliud a tot morborum phrsiognomiae eonsideranda sunt. Ut nobis morborum forma eognitionem adiicit ramus, uecesse erit eruere Symplomata omnia praeterita, et praesentia, et quidem relate ad tempus, prout per totum morbi de uraum eonstitem ut variarunt, sibi guee exserunt, Iutensitato et numero aucta vel imminuta; et relato adspalium prouli corpore ad reliquas, an ab orgavo eo oris uno vel systemata est ring progressa, vel tandem ab omnibus animae saeul- talibus ad unam, vel al, universo organismo ad partem singulam concentrala sueru ut Dei a sumptomati

has ominu ibus ad propria, a generalibus ad specialia, idest a charaeteribus lassis ad illos ordinis. generui, tandem spretes et varietatis deseenditur, at-

16쪽

que olleeta eum morborum singulorum imagin has quae in athologia poetali delineatae humniunt eonserenda sunt.

De morborum munitudine eruenda Magnitudo morbi semper determire acida, scilieri vehemen tiae aut Iovitatis gradatio varia Haee in diag o si aesti- macida et in morbi denominaliouo exprimenda est; nam si diro guo sim eo certior at o saeilior erit eventus fausti aut infausti determinatio, et quoad th

rapiam medelae gradus gradui morbi rite poterit Matre ludo morbi duplex consἔderanda venit rintensiva se gradus, et copia virium adsectarum et exiensἱva seu quantilas materie organ a morbo detentae; adiute usitatem et dignitatem morbi dεsniendam oportet, ut mediens completam morbi naturam, fleeursum, symplomata quoad gradum, extensio emet numerum cognoseat; deiu et coguilionem sibi paret non solum de dispositione aegri de eotiditione systematis aut organi morbo detenti, sed etiam do ejus insux in organismum totum in vitam, in aletudinem aegri Hinc semper sit instructus exactis anatom aa, et physiologiae cognitionibus, De non pathologiae, ae vera experientiae prἰue piis. Tandem in computum trahat ausa oecasionalea, aliaque momenta lateralia.

17쪽

ITis eas dato iam attingerat morbus, dissie illim muprofecto erit optu, nee nou saepe impossihil ; itaquo medicus persaepe Potito tu esse dehat duo tantam limites desis ire, elli et an morbus si universalis qua ad ideat symptomata Mentialia per orgati, sinum totum, aut systema aliquod priueipale dimin dantur aut visu si V tomata afl singula tam tam organa reatringuntur. De morbori modi alione, seu parietate emem da. Sub nomine modiseationis seu a talia morbi intelilleutitur diuersi illi octorum habitus, qui a diversa intentitate, extensione, ne non diguitat et decursu dependent Nodificatio ergo tantum formam uoti indolem morbi respicitimae varia morborum modifieatio dependet valla eo aditione aegri totius, ve systematia latitum et organi cujusdam, hinc omui latero aegrum perpende dum est, sub respectu scilicet ejus temperamenti, constitutionis, habitus modi bosi aetatis sexus, vitae generis, ne non morti eum aliis vieibus repetitionum Vel a proprietatibus causae nocentis depecidet, ne non uoxarum lateralium hine quales, quanta vi, et quo tempore au aemorbificae in aegrum gerunt. De hujusmodi duobus mometitia eruendi jam antea mentionem feeimus. Tandem morbum a moria coesistentibus, disieatur, et hoeria posterum pertractabimus. Pro tali morborum aiatat se moliscatio se

18쪽

18lo inaffluetita eognitio molis ea Iouis morbi xv mmii prax est mome uti uam speetes morborum nota dantur ita praxi cotistantes aequales, sed milletiis itieasibus millena a medico observari possunt modifi

eatione .

De morborum ladiis revincis. Quilibet mombus quoniam te oro exoritur durat, et finitur, Ie gibus temporis abjeetus esse debet inutiquam quoad somam adeo conflans morbus observatur, ut certa per decursum non subeat mutationes summe saepe euentiales, quae nou solam semper Demam, inter dum et ladolem speetant Exemplo uobis in varia lae hae nune visibiles per deeuesum morbi exoditae mutatione eertis deficitu lue stadiis; nam pro horum diversitate phoe omenorum etiam auceessio, εue essionis series, moda et elerita variare consuescunt; hine medicus nunquam stadiorum Ogni uoue carere potest, si praeti eam sormaturus est via-guo im. Sequentia generali iti morborum decursu nodi mali observantur stadia Stadium nempe generati nis, prodromorum, introitus et formationis iuerementi et emes deerementi et finis, quibus pertinet

convalesce tia.

Nullus observatur adeo levis morbus, ut nouina Modus sit respectus nos solum ad stadium, iti quo in praesentiarum versata morbus, sed etiam ui praesen stadium eum iam elapsi bene conseratur, et

19쪽

I9 ideo morbus in quavis sere aetato sua comideretur; eundum stadia variabili non solum euratio morbi diversa, haud raro opposita instituenda, se et pro-gnosis, saepe toto melo a priori disteren, stabit ea.da uenit.

jam abactum et sanitatem adhuc uo dum restitutam status consueum in chronieis morbis, qui longas celebrata periodos, ad eos Goseendum dissitatis observatur. Cognoscitur tamen ex Perstante symptomalum morbi specialis desieetu, et ex imminutione et e sa tisne esseetuum mosti procede te. Quorum momeotorum ut sibi compare medicus coguitionem requiritur ut morbum quoad indolem et lotum eius decursum perseele cognostat ut decursum octi quale pereurrat stadium attento obser-

20쪽

ve animo ut denique illam ipsum eum moebi litato.

ria, ne non eum redeuus sauitatis signis comparet. Des morborum si licitat atque complicatio ne emenda. Coguilio horum momentorum e mpli eationis, simplicitatis, ne non e m positionis morborum melle summe est,eeessaria nam aliam simplex et aliam eomplieatus exposcit therapiam morbus. Simplieem autem vocamus morbum illum, qui in eodem aegro sub taui ea tantum specie et singila. im Nervatur eum eontra Omplicatus ille, quiati duabus aut pluribus i aegro obvius sit spe imbus Bue quoque compositus pertinet morbus, ille nempo qui iti diversia organis aut systematibus pluris ob eait. Ut autem med eas ad cognitionem horum per

ve iat momentorum sequentia, ut eruenda r priamum a pluries mor rum suu sima tum morbosorum revectus habeatur.