장음표시 사용
2쪽
de PawkVCancellario di Subthesaurario Scaccarii, mi e Dominis Commissiovariis Fisci Regii, D'' Praefecto Militiae coemitatus Dorces iae, di Sacra Ma sati Regia a Coustiis secretioribus, Me enati suo colendissimo.
mine I ut, qui Opus aliquod in lucem edituri sunt, de seligendo
e benefactoribus suis magnae authoritatis Patrono, cui idem inscribant, sint soliciti Fateor neminem esse cui pluribus nominb
3쪽
flatu Dedicatoria.bus sum devinctus, neque me quenquam seire cui, potiore jure, omnes laborum moeorum fructu imo & meipsum, si opus sit quam Honori Vestro dedicem. Id mihi singulari favore Vestro inter alia feliciter cecidit, multos annos Vestram Vestrae iaque Familiae sanitatem mihi, ut Medico o
dinario, nempe curae meae, concreditam fuisse: atque exinde non tantum munificen
tiae ac liberalitatis Vestrae estinus peta cepi ; verum etiam, ex fama Vestri de me judicii, apud alios existimationem & fidem promeruisse visus sum. Quin &, si forte in angustias aut difficultates quibus vita humana facile obnoxia est incidissem,genium
Vestrum ad me,sive reali operi sive consilio, sublevandum, paratissimum eXpertus sum. Quapropter hoc meum qualecunque
opusculunt Honori Vestro humillime consecro : non quod prolixas & intric tas hasce Speculationes lectione Vestra dignas putem: (neque enim fas aut aequum esse
4쪽
reor,ut Vir tanti acuminis ,tantaeque in rebus gerendis dexteritatis, imo quem Deus& natura ad magna Regni negotia coaptirunt, ad studia lasec contemplativa avocetur: sed quod in votis sit,ut posteris, iis saltem in quorum manus hic Liber venerit, innotestat, me, utcunque dignas referre gratias nequeam, non tamen eousque ingratum aut beneficiorum immemorem
esse,ut nollem a quo profecerim agnoscere, aut ut vellem Nubd non sim solvendo,oblbgationem, data hac recognoscendi occasione odioso silentio rescindere ani vero quod
ut dixi hic Liber vix satis idoneus sit
quem Dominatio Vestra legat, expedit aliquam saltem subjectae materiae ejusdem
rationem hic verbo reddam. Tractat de Natura, nomine tenuS n
tissima, re paucis intellecta: hoc est, tractat de Vita naturae emergetica, qua Dinnes, cujusvis ordinis, creaturae substantiales dotatae sunt. Quaeque ea ipse est natura de qua
5쪽
qua tam magnifica splendidaque cum ab antiquis tum a modernis Philosophis pra,
dicata sunt. Verum ii pauci qui hane
naturae vitam hactenus agnoverunt, neque
substantialem ejus in rebus materialibus originem declararunt, neque eandem aevita vegetabili aut animali satis discrimin brunt: nedum secretioribus ejus vestigiis insistentes, quibus mediis & viis eadem a naturali ad vegetabilem & animalem provecta est, investigarunt: minime omnium, quo modo anima materialis, vegetabilis&sensitiva, evita materiae, gradibus essentialibus exaltata,emergunt, demonstrarunt. Agit,praeterea, de primis vitae materialis Facultatibus,perceptiva,appetitiva & motiva, earumque operationibus,action passion cessatione,motu & quiete. Denique, de probatione hujus vitae naturalis,tam a priore, quam a Posteriore, satagit. Et a priore quidem probatio, pro meo modulo, hic absolvitur: a posteriore vero tantum inchob
6쪽
tur. Enimvero, consummatio hujus post rioris partis majoris molis est quam ut vita mea, senio prope confecta, ei sit subeundo. Ad totam quippe rerum universitatem suo modo spectat, ut vix unius hominis opera
perfici posse videatur. Quod vero ea quae silpersunt maximam partem experimentis sint invenienda, spe randum est , Regalem Societatem, aliosque sedulos veritatis indagatores, id luminis propediem esse orbi literario allaturos,ut ea quoque ad optatum exitum perducantur. Interea loci ( ne ulterius sim molestus Tractatum hunc,obsecro, in Clarissimi nominis Vestri clientelam dicatum, boni comsulas, & Ainstorem solito favore prosequa
8쪽
Quibus auspiciis in hanc de Vita Naturae sentem
tiam primo deveni, ut scias 'ae velle, siqua possim,favorabilem tuam ( candide Lector
. censuram demereri, ipso limine tibi aperuero. Hinc enim quanti judicium tuum facio,quamque non ingratiis te totius consilii mei participo, clare iii, tellexeris. r. Multa olim mecum reputans de modo intellectio, mi/-rnis humanae, facith adverto nihil a nobis simul concre& distincth concipi. Instar puellorum sumus,(uti et 1
instituamur:) quaerimus elementa, ex quibus syllabas sex syllabis, dictiones 3 ex his, sententias concinnamus. Qui concretam alicujus effectus causam noverit, confusam ejusdem notitiam a priore habet: nondum tamen praecish quid in specie operatur, aut quo modo effectum proximh attingit, satis assequitur: & cum varii effectus ab eadem concreta causa proveniant, formalem rationem ob quam modo hunc, modo illum in specie producit, plane ignorat. Si ergo velimus distincte rem aliquam dignoscere, oportet inadaequatos ejusdem conceptus inveniamus, & accurate ab invicem distinguamus. Analysis igitur accurata ejus dem ineunda est, ut, si fieri possit, varias ejus rationes, sive realiter, sive sola ratione, sive medio modo, scilicet ex parte rei, distinctas, adamussim internoseamus. a. verum nemo hactenus, quod sciam, cuicunque Metaphysici inadaequatorum conceptuum mentionem adaquato-Pssim faciunt de iis ex professo tractavit. video hanc Spartam derelictam esse. Eam alacris aggredior, dc e hie prosequor, dum ad ferendum de iisa a judicium,' '
9쪽
iudicium, an recth an secus h rebus petantur, satis instructus sim. Nam profecto non pro arbitrio nostro fingendi sunt 3 sed ( nisi errare velimus h rebus ipsis
eliciendi. Fundamenta eorum duo prima sunt, vel praesentia, vel absentia eorundem in rebus de qui, hus respective affirmantur vel negantur. Intellectus enim noster non est adeo objectorum comprehensivus, ut plura simul distincte concipiat. Quapropter quae in rebus conjuncta reperit, separat, seu abstrahit,useorsam contemplatur. Tripliciter autem haec praesentia vel absentia considerari potest s vel directe, vel oblique, vel reflexe. Unde tria genera coinceptuum de eodem objecto fluunt: ut ens, directe comceptum, est positivum sui quod est 3 oblique, est vel
unum, vel Verum, vel bonum 3 reflexe, est vel genus generalissimum, vel conceptus simplicissimus, vel conceptus quam minimum entitatis exprimens, &c. Primum genus dat entitatem fundamentalem , secundum, naturam N proprietates ejusdem, tertium, notiones secundas. Verum, ut quod res est fatear, haec
duo iundamenta magis ad judicium de rebus inventis, quam ad ipsam inventionem, spectant. m. asia Subjungam itaque duo alia fundamenta, quae ad inventionem directh tendunt 3 nempe similitudinem redis, e rerum, Sc dissimilitudinem. Illa communitates rerum, disserentias, fundit. Non hic loquimur de similitudine metaphorica, sed de formalis ea nimirum in qua conceptus sermales Sc unitas formatist fundanturi Est autem haec similitudo duplex , vel analoga, vel univo-
ea. Illa dat conceptus formales analogos 3 haec univo.eos. Similitudines autem omnes fiunt conceptus sermales, si omniem dissimilitudinem (una excepta exsistentia iii singulis non considiirando praecidus. Sic enim ac- unitatem sermalem, quae est Minas seu identi-
10쪽
tas aequipollentiae in singulis. Similiter fiunt conceptus universales, seu genera Vel species, si porro ipsiam
exsistentiam in singulis amputes. Sic enim nanciscuntur unitatem universalem, & capaces redduntur communis definitionis seu descriptionis, & thesaurus intellectus sunt, in quo solo realiter exsistunt, Sc ubi in promptu asservantur, ut quoties opus sit producantur, Sc suis inserioribus aut aliis rebus pro re nata applicentur : sed eo ipso frequenter in conceptus formales, praesertim si de individuis praedicentur, relabuntur. Etenim in hoc casti resumunt exsistentiam praecisam. Nam praedicatum contrahitur ad subjectum, ei se conforme praebet. Non exspectandum est, ut omnia quae de hisce fundamentis commentus sum hic recitem. Satis sit, duas adhuc distinctio, nes, alteram ad similuudinum, alteram ad dissimilitudinem spectantem, retulisse. g. Similitudo diuvissitur in quiddilatitiam, " Similitudo
dirausam. Dictionis insolentia ( diserte Lector
ne te commoveat. Res nova novum quaerit nomen. titia,'
Duae sunt interrogationes generales, an, & quid. Priori respondet, quod est, posteriori, es. Met physici OIim finxerunt voces quiaeditatem & quidditali rus nobis perinde liceat fingere quocitatem Scquod italitium. Profecto multo fortior ex nostra parte militat ratio. idditas enim per essentiam,
naturam aut rationem rei, satis exprimitur: ut quid-ditas entis, essentia entis, viZ. entitas 3 quidditas corporis, natura seu essentia corporis, viZ. corporeitas 3 quae respestive idem sunt. Tantum ut satis distincte, absque omni ambiguitate de cognitio-one quidditativa disseratur, hae voces excogitari videntur. Verum ea similitudo quae consistit solum in
ponendo quod rea sunt, nomine, ( quo exprimi absque a 3 periphrasii