장음표시 사용
381쪽
i tem6 dicebat C ar armorum, legum tempus, agnoscerent, cum nostri Reges, vij nquit Propertius, O de Romanis.
Quanto ferro,ia tofietate potentes Stann. idtrices temperat illa manus.
Mox Caesaraugustae conuentibus accersitis anno Domini i3 quod Reipublicae calamitatibus.& danis optimii eli me dedi remediu reuocatis unispo nis priuilegiis, priuilegiu generale, aliaq; nolui regni insigniora priuilegia;
quibus nunc fruim ur magnanimii 1 e victis ottendens coiirmauit, author itatemq; iustitiς Aragonii Magistratus ad auxit, A firmiore ac maiorem stabi- . liuit, iuramentoque promistit seruare omnes solos, priuilegia, libertates; v scis,& consuetudines regni Aragonum in perpetuumq; statuit, ut eius succei res primogenitus regni gubernator, eorumque vices gerentes ac cς teri ossiciales teneatur iurare ante omnia,certamq; iurandi forma soro conseri psit, q addes vinculo reali, quod ex iurameto prςdecessorum fuit ortum, vinculii personale ex proprio, ν quod de prope in omnibus Regibus, & principibus seruatur,
ut die eorum inaugurationis, leges,&mores maioru iurare consueuerint; optima quidem ratione, ut sit aliquod vinculum religionis, quo impediantur facile admittere susurrat ones adulatorii de soluta illo tu potet late, quod que .ctiam olim populus Romanus ante imperia in principes Iege regia translatu, proprias iurare leges pro more habuit. Sacramenti namq; religio saltim prael labit, ut metu diuini numinis cohibeantur, qui potentiae libertate accensi quo appetitus ducit, facilius inclinant; necnon etia statuit, quod priuilegiu generale Aragonii a Petro Tertio,vulgo vi Alexa ter magni titulo codecorato,cocessu, & eius declaratio a Iacobo Secudo facta. quod sint sori,&pro foris in beatur stati fit: Libertates namque regni, in moderatione,& prudelia positae suiu, no in pertinacia,& praxipiti cosilio,nec furore: quin tantopere a bellico tumultu, atq; populi iudiciis abhorrent,ut quς amatoribus bello partς fuerunt, minimE bello retetas suisse videamus, sed libentis in clementia Regum, ac ciuili iam legii pr sidus conquieu se. Modis ergo licitis, zi & honei his itid acendus 1 cii Rex, & suadendus ver bis placidis ad iustitiam seruandam, & ea faciendum; ν ς M:
quς pro bono. iegni facere tenetur, non tamcn cogenr annalium,e. 3 sic
o lit, i. elegia. de Rom: laudibus. P sor.vni. tit de prohibi.
bens filias, nut i γ & te de testam & facit illud a
382쪽
tus, i. rescripta.C de precibus Imperato. offerend. l.vni. C. de in ius vocan. Bart.in l. i. cura. s. in fili.
de constitionibus Prinei p. Abb. Ω alii in eap. quae in Ecclesarum. ubi la
quistion.criminat. titu. de inquisitio. .f. n. ii. Gallini. de verbor. significatio
ne, lib. ro. cap. 33. a nu mero 3. Se V. versicu. Comunis tamen Doctiatum.&.num. 34. Conradus intemplo omn. iudie. lib. t. p. l. s. . versic. , &s.
dus,quia delicatiorem Reges habent palatii; t & qui G
quid illis traditur,melle litu tradere oportet: zec ex quacuque caula aduersus eius honore, latum,maiestate,pace, unitate, ta tranquillitatem regni est aliquid moliendii, si tanqua lesse maiestatis criminis rei, proditorum, &rebelliu poenas cupiunt euadere,cum non sit habendus
fidelis subditus, qui subjici nequit, etiam a Principe lς- sus: Imo, ut inquit Seneca, optimis ciuibus, ct fidelibus subditis expedit iniurias Principiarn disimulate; no omnia Rcgum secta,&gesta ad iniuriam recipere; qui enim vult esse quietus, non sit ad maior ii vindictam curiosus: maxime enim ut inquit Bald . . ) bonii obedietit sentitur, ubi discolis dominis flexis genibus obeditur, potentiorum enim iniurias,hilari vultu non patienter tantum serendas; quia ut inquit Seneca: κζ Iobile et incendi aeuus ect patientia: Vincit qui patitur: si incere, disce pati. Vt quidam Aulicus interrogatus, quomodo senectutem in aula consecutus esset Respondit: Iuturias se rei do, & gratias agendo. Sunt enim nonnulli, qui acu fortasse puncti, pro ictu gladiatoris reputent,existimates ut Cicero in Catonem dicere solebat, este in Republica Romuli, quemadmodum fuerat in Platonis politia vive dum. Similiter ex eodem prςcepto, quod proximus est diligendus, sequitur necessario, ergo malefactor pi niendus: sed hac poena, coram isto iudice, hoc ordine seruato,non necessario sequitur, nisi quatenus definitur lege,& statuto, ut pax,& tranquillitas ciuium seruetur;& charitas erga proximos augeatur. γ Vnde, licEt quoad principia tale ius sit immutabile, tamen quoad conclusiones, applicationes,& declarationes, quae ex illis sequuntur, non per primas, & necessarias cons que tias i Principe supremo,lege,vel co suetudine, et poterit ex causa mutari, distingui, relaxari, & declarari, quς non derogatio , sed interpretatio appellabitur: veluti in prccepto illo de Sabbathis sanctis candis, quod in diei Dominicae obseruationem mutauit Ecclesia, ex quo inductae sunt Ferit in honorem Dei: quibus, li-
383쪽
Marant de ord. iudic. .p:dillinct.: 6. n. 8 ; .veri. men Princeps supremna potest. Caraui. in litibus
licet partes non possint pacto renuntiare, a tamen lex, ct Princeps poterunt declarare, eas non esse seruandas in certis calibus, ut puta propicr contumaciam rei, ut in in cartatis, & bannitis, vel propter periculum morae,
vi in debitore suspecto de fuga; b vel propter grauita
rem criminum e seu propter necessitatem, aut cauta pie cons is . . n. i.vol. .Cacia
Similiter super matrimonio liure naturali,&diuino sed excipiunt ut:. indissolubili, ii lex canonica, ac Princeps ecclesiasticus disponit, vel cci ta declarandi consensus sorina e indu - Ρ pan. in lucub adcens,vel superiam contracto ex magna causa, in casu pariticulari dispensans; f diuortiumque quod ad modo bona gratia factum permitens, : non tanquam ius diui- . num relaxans, sed in casu particulari, iusta causa oc- , currete inon habere locu explieans, b aci in radice ma i issen. e. to n. i elo rintrimoni j dispensans &h c non sol u super rato, sed etia is ut aliqui voluerunt super consumato. K Quorsi opi- det. xuar in i x .serat M ti
nio dura ei nec videtur quoad vinculu sic luco , t quo
384쪽
coniuges iure naturali , ct diuino ita inter se repe
riuntur ligati, ut sola alterius coniugum morte naturali, valeat dis lolui, is licet ratum, morte spirituali, hoc est in ressu religionis,voto solent emisso, dissoluari r is quia in eius contractu tacita resolutiva conditio incit, sed quoad thorum ex aliquibus causis, etiam in matrimonio j a '' carnali copula consumato reperitur permis a separa- Rebus cons. q. pertor . tio O iudicio Ecclesiae, ut puri propter aquiliam ma
riti,& probabile periculum vit corporalis, vel spiritua
ros. Fraci Marc. i. .decis lis,vel propter alterius coniugum adulteri u. Ex ea-
, ios: ἡ dem ratio ae euenit, victiam matrimonium spiritualen. . veri vel qui aruuli r, possit in aliquo casu, ex causa, aston ano Pontifice distra i , , ἡ ' i pensatione obtenta, dissolui, siue illud sit tantum ratum
verisi aut est matrim0hist ex voto simplici, , siue traditione consumatum, voto so
obstantibu ,. lcmni ' diximus autem caulam cile ne cellariam, quia a- 11 P Matth is.& v. t ut i . liis io dispensatio,' sed dissipatio esset; ν peccavetque e. gaudemus, de diuo i. c. Ii I mortaliter dupentans, dispensatusque non latis in to-
ro interiori esset tutus, i cum sit pars iustitit dini ibu-
e .fin ubi not. Abb. de sono tiuae,ad cuius causam reduci debet. Prςdicta autem e .
. pediunt Principes j supremi seculares in rebus profa-3. p. M t. i.conci 3. Castro nis ad eos pertinentibus quoad politicam Reipublicae veri ut etiam prior Eoti mi illi aiionem; ecclesiaiticus vero in spiritualibus .&
385쪽
Ecclesiasticis, & alijs ad regimen, & gubernationem Ecclesiae Militantis expectantibus, quia illis, iuris diui
ni, & naturalis interprςtandi est concessa potestas, quod intelligendum est de iure diuino, dante formam in actibus humanis, vicit illud, quod in ore duorum, vel trium siet omne verbum, is quod i re communisuit ex causa in testamentis limitatum, quia facile in ultimis elogijs falsitas committitur, non vero intelligas de iure diuino prohibente, & puniente , quod nullo casu reperitur permissum, ut est illud, non intchaiae ris; quod si aliquo casu reperiatur permissum, ut in illo praecepto de non occidendo, quod in hoste, & in bannito, ex iusta causa, & in damnato legitime. a iudi ce reperitur concessum; quo casu valebit constitutio humana contra illam prohibitionem, tali causa exi stente ad statuendum, quae excludat peccatum, nam si Peccatum non excluderet, in vim praecepti nullatenus valere posset, cum nulla lex possit peccatum suturum remittere, licet in vim permissionis valeat, α, quia licet non tollat peccatum, tamen facto in hoc seculo impii nibile reddit, vel propter maius malum vitandum, vel propter m ius bonum consequendum, a qualis est lex nostri Regni, quae facta dominorum, de Baronum crga suos vasi alios seruitutis,quantumuis iniusta impunita, in hoc seculo reddit, cum eorum respectu neminem in superiorem recognoscant,ut exsequentibus apparebit.
in negotio de testibus. c. Praesul. r.q. . I.hae consulti A ma, C. de te iam Mat
Petr Cenedui: collecta. . p colit ei a. tr. A Glos. venia incan. de nique, .distin. Doctor. in c.inter opera de sponsal.
Explicatio latissima obseruantiaru . Leontio lucris in ma abi tutam pote Regni Aragonum, circa absolutam potestatem Baronum,in suos vastallos seruitutis.
Famis es ei sis acutissimus. flum
Defenduntur Histant a calumni,s altilii struis scis 'torum, circa mesta ab eis apud In-
386쪽
Rex . Cragonum habuit in sarracenis suorum locorum, eorum boni, , solui potesὶ -
Paeti a post quis see facere riptitium
G seminem alterius .m de intest tu. l. li- ....i r tui . . ail. uti io. Rex Sarracenos baptimatos ad ius commune' pagonum reduxit hed Barones noluerunt amithere ius seeruitutas, quod in eo , E rum bona habebant. ii. i . Quam ii s afuerit multer conuersorum expul- sio in oceanoma , . de numero expulγο-rum, ex quo laudatur Rex noster Philippus. . t ' Principatu, de poticus, qua δε iustus. i s. Manus Regia qualuntur Aarones in fragonia quid1 t. an in clijs prouinciis, in fragon a in alis capibus vigeat i 6.
dera appellarentur, γ' aliquarum obseruantiarum Regni intelle lus .is.
zm d esset . crimen es: seni orem in tali loco,
, et talis isci. '. 22- , centum irri apud Romanos qui sent. ro. Ratio risignatur, quare a Baronibus in causis seuorum , sar rum non detur appellati ε.
ni Pania a Latina lingua loque di idistina est
mutuata. 23. mores a locis,quibus praeerant coc men K
de natura, Euhorum hominum de Mel nuda discrimen. 16. Clientelae seu coloniae quae apud Romanos diceremur, quare introductx.i . . . AM no an refle patrimi, a jalti cliente, oneremur. 28. Duca iis, C mu tus, O Marchronatus, an a
Romanis originem fumiserint o. V. lam peruitutis no in Regni quibus assimi. lentur, et a snt a cript iij, et cuν illani de parada dicantur. 31. Bona ν salti rece entis potest Baro secun umsorum occulare neque liberum latum habent, secus in a a Gallis Domini Regis E clesiae, vel Aeligionis. 32. salti alicuius Laronis si alibi se ron erant animo, ibi Ie Tetuo manendi non poterunt pei Baronem compelli assiitium L
PH. an postse quis obba re perpetuo in ali
1uo loco manere et ab eo non recedere. 3 , Ciuilitas natur iis immutari non potes tamen
secus, quo adessetius ex illa resultantes. Nemo potest habitane in Regno exemptus ab bessientia, et fidelitare D. Aegi sed i rejihabitare in locis scrinis, exemptus ab eius
I, olbserua. de consuetu dii te Regni Nobiles, tit
NOSTRI maiores, non tam eloquentiae Romanae, quam militari disciplinae dediti, incultis verbis, latam nimis dominorum potestatem, in suos vastallos seruitutis,&eorum bona, ostendere volentes, haec verba protulerunt. . De co uetudine Qgni, PAbiles Aragonum, alij dominuo rum, quae που pum Ecclesia, suos et fallos
387쪽
ηςς mixtum imperium, in loco occiderit magallum, domi pq iiς , lib. . cap ici, potest eum necare fame, si re, inso loco, licet D .Eeilarmin. to m. i. eon. nui' m aliam iuri dictionem criminalem habeat. Quorum x pueri gener lib. s. c.
, Vcrborum corticem, i ac literim tantum in tu tibii, taur
i sed cit mirum, quod barbara consuetudo, imo corrui, hi ψ pi num
lλ Videatur, dc tanquam iniusta lex, multi ibro; ii
que conditoris dignitas, commendet; sed sola aequitas, misterrimum genus f mortis sit,fame perire. d Vt ce , '' ' hi si
rinius exurie extingui, ataue occumbere sto. . Du. cum sm &depen.
Et o docet Quin miserrima omnium murti, sene.
aiunt, tam is , o tragus, & ideo inquit, quod multi eae pnisca lib. t. cap. su .nu.
plebe, quo maxima annoni inopia urbe inuassit, ne diu n
tina r/me cruciarentur, capitibus obuolutis, se se in Tia i iφης , C, de quit .
berim praecipitauerunt,& Saguntinos inquit Apianus et L eseri . et Alexandxinus maluist e ferro perire, quam fame mo- hqr ' xii quia famis, est omnium acutissimus ensis, ι nee alibi, 'quam apud Barbaros, tale genus mortis admissum et LSi vero praedictarum obseruantiarum sensum, & spiritum consideremus,& potestatis absolutς origine animaduertamus, nostrorumque maiorum incntem diligenter perpendamus, non illos eam instituentes, & in- ii u i. xroducentes, sed posteros si qui sunt qui ea insitae lita i iuperri. m. i. se bidinis, cupiditatis, S auaritiae fines abutantur, redar guζndo eue praedicabimus. Quod enim illi fecerunt, Dp hh. - ς tr dici oui ex radice charitatis emanauit, quae vero isti, ex radice cupiditatis prouenirent,duas enim radices,in duobus agris, a duobus agricolis plantari, tradit Diuus Augustinus i plantat alteram Christus, in cordibus bonorum, alteram vero diabolus, in cordibus malorum, quae plantatur ab illo radix est bonorum omnium charitas , quae plantatur ab illo, radix est malorum omnium, cupiditas; Vnde nec deradice cliaritatis aliquid mali, nec de radice cupiditatis aliquid boni, nasci potest, nec Deus attendit, ad id quod soris apparet, verum radicem intuetur, utrum charita
388쪽
x Numeri et s.' 5e i. Ma- charitatis an cupiditatis sit. usque adeo ut homicidium
L i. Ad Timoth.eap. r. M i politico t. de lib. 3. c. io. Chrysostom.Iabel in epithon . lib. i. politicor. traei. .cap. a. iv ptia pag. ss . Raphael. Bolateran.
in philologia. lib. 1ς. inpolitica, coiao's,
' laudatum, de eo vero qui misericordia ductus, absti nuisset a cςde, poenas expetitas esse legamus. kPhines uno pugione duos confoderat, a domino commendatus, aeterni Saccrdocij testamentum accepit. Non quod
ipsum, bonum per se sit homicidium, quod lege prohibitum esse scimus, sed quod illud, relando aeclum Dei,
patrauerat. Contra vero Saul,non occidit Agag Regem priueti . e. 'clyti as pinguisiimum, & Opimis gregibus ovium, de armentocis, a so. a num. 11. cum rum, & vestibus, & arietibus, & uniuersis quae pulcra erant, pepercit, nec voluit ea dispergere, is, grauem ex ea re Dei indignationem incurrit, non quod i malus es- '
set affectus misericordiar, sed quod contra Dei praecep
tum pepercit, de rebusquE Amalech concupiuit, non
est in Phines laudatum homicidium, sed charitas, & . Zelus, non est in Saule damnata misericordia, sed con- cupiscentia, partim laudis, partim rerum opimarum Amale lic: sic pariter in nostr casu, laudanda est charitas maiorum,quae suit causa, huius introducendae con- suetudinis, & exprobanda cupiditas posterorum, qui . ea abutuntur,&licet consuetudinis, non sit exquirenda .
pag. 3 α ι. vers. hinc Vtie. ratio, quare fuerit introducta, tamen xt omnibus pateat, hanc obseruantiam, quam extranei a regno, &primordi; nostrarum legum ignari, duram ac irrationabilem iudicanti rationabilem & iustam sui origine fateantur, hunc que errorem, qui maxime nostrorum Baronum honori detrahit, deponant, scimus namque ut dixit Beatus Paulus l) uia bona est lex , si quis ea legitime utatur: Duplice nostrae introducendae absolutς potestatis ratione, lais gnabimus, quarum prima sit, quod cum secundum Philosephum, m duplex sit Prioc; patus, des poticus S politicus, primus est Domini ad seruos, ad cuius nutum& voluntatem,eos gubernari oportet. Secundus cst, patris ad liberos, qui habent ius in aliquo renitendi. Sub primo Principatu,constituuntur gentes barbarae,quae sec.ndum D. Thomam, ' Aristotclem, Salios,oportebat pro arbitrio regi,& gubernari: sub quorum numero, suerunt Sarraceni nostri Regni, quos me to bestias appellauit Oldradus. . Inde reprςhenduntur,nouisti me & eleganter a Botio, , nonnulli scriptores, qui in Hispanos i inue- σhuntur, quod adeo fuerint diri, in Indos,quia hoc peccatum, illorum sui qui illa saciebant, non totius nationis, & vix erat ut aliter fieri posset, cum
389쪽
tanta esset immanitas illorum populorum ut belluinis factis, belluas omnes superantes, filios, parentes pro cibo comedentes ut ad humanae naturae studia i h uocari nullo modo possetit, nisi aedita suissent in illos, exempla supliciorum atrocissimorum, quae tamen Epis copi, religiosique nostri, postea cohibuerunt: sed in i
. rio gentes cserς, se arum more viventes, instar serarum erant intcrdum necessario tractandae, atque ita fiebat, ut quos amor virtutis non poterat, saltim acerbioris
supticis nactus, intra cancellos humanitatis consistcre,& cohibere valeret. Ita paviter nostri illi primi Arago
nenses, qui a Sarracenis, terram, castra, di loca occupata recuperauerunt, ne eos tanquam hostes occiderent,
sed tanquam clientes servarent, in poenam infideli tatis, & barbari ei, seruili conditioni subposiverunt, ut pro arbitrio, nulla certa lege seriaria, eos reserent, &gubernarent, ut respondit Ariovistus Caesari. Ius se Llli, qui vici sint,ise quos micissent, quemadmodum ellent leperarenti Item populum Romanum viciis, non ad alterius pr. scriptum , ed ad tum arbitrium imperare consueuisse.
Maxime cum propter eorum perfidiam, ' de inlidelita 7 tem soris,& priuilegijs Regni frui indigni iudicarentur. 'Non quod ex hoc illis fieri iniustitiam sit conccisum, sed quod per talein potestatem, res ad prim quum ius
reducerentur, quo non erant adhuc iurisdicuo ne si sed iustitia, & caetera omnia, manu Regia gubernabantur,
s & administrabantur, quo sensu etiam Dominus Rex lin personis,& bonis Sarracenorum i in suis locis regalibus degentium, habebat pariter absolutam, & plenam potestatem ; vltra quos, in locis Barosum, quaedam
aliae reperiuntur gentes exterae, quarum maiores, Baronum terram venerunt inhabitare, qui propriam liber talem contemnentes, eidem Sarracenorum legi, Principatuique dominorum despotico, sese sponte subicce runt,& ideo vas alli seruitutis appellantur, quia licet
non lege, vel emptione, natura tamen uter ii dici valebunt. Et quamuis Accurs. Bart. aede ali , videantur
in Caesar in commenta. de bello Gallico, lib. t.
R l. libertas. . serui, ubi Cin Bald. Casti en de alii,
si de ilat .homiti Malirens. consili. et r. Dum Ο-ith. s. Gom. de A me qua de po- tella in se apsis,liv. t. cap. . num ' S O erum. 2.lti .de equo vulnera.gloi' coult. in c. r. se Iudeis, la s. iii l.in insulam, num. s. de verbori
obligat . Noster Molin. vetb.infidelis,vers. i. ubi
T Obserua. Item Sarrac nus 4. in lin. t.deludeis, obserua. Item in Aragonia sarraceni, tit. de genera. priui . fora.tit. de sat-racen .sugiti .de soro viii tir .de non alienand. pos
sessio. tributa .inter c.ricctos
proposit se ne l. oli- manus disputa. i. Thessi sexta, Bald .io i. si qua pet-cunia, C de oper. liberti Asilici in constitu.Neapo
390쪽
Tractatu SY l.see s volem, L inter & honlinent alterius, cum ex hoc eorum status Iabs
eod tit. late vaeo in t -- lateria, cum libertatis tutella ad ius publicum i perit,
His tamen non obilanti laus, contraria sciatentia ve-C de E ise de Getic. rior eli, e & melioribus fundam ciatis sulcita, quia ire millio obseruantiae necandi vas fallos, fame, frigore, &io nec aliud videatur facere, qui se hominem alterius facit, quam personam seruituti supponcie, cum leges,si uos, homines nostros vocent, a S cum nemo sit ivcmbrorum suorum dominus,h videtur quod non potu rit dominis etiam a volentibus concedi ista facultas occidendi eos,&nc candi pro libito, ti,ac fame, ut ob si standum. s. seruum seruantia noliri Regni videtur permissum.
ii, x. resolui. c. .dcc sui, mastis ad rerrorem id erat, quam vitare ipso compe-
de custo.reor. Romis. sin teret, & iundamenta contrariae sententiae procedunt, in
d se tu i uiti 'i νς dis ima , ct plena seruitute, ex qua omni o status te, de eleganter Falthas. anichilatur, c non innen in hac, quae licet restringat li-ci 4, ν a .i b. bς xx ῖem, non tame ad veram ct formalem seruitutem t. cap. i. cum trib. ieq. ω reducit. Quod etiam potest exemplificari in pronussios . u. ta h. ne, qua quis si facit religiosum, &jo conuentio bus, Leonat d.Lesius de tui . re quibus quisse locat ad seruiendum 1 in triremibias
gijs,& in venditione illa, i, qu colim sui ipsius fieri si e bat, ad munera gladiatoria, quae auctoratio dicebatur,& iure valebat, sum homini libero omnia saccre liceat, i quae iuremon prohibentur, Si deo rccte potuerunt isti de quibus agimus, legi vastallorum seruitutis se submit tere, ex pacto cum Baronibus inito, vel corum terras in habitando. Neque obllat noster I. C.h dicens, eminem e e dominum membrorum suorum, quia hoc intelligitur, de dominio illo iuris gentium, quod habent domini inscruos,& ideo respondit, Hilare actione legis Aquiliae
gricol de ceost. lib. ii. glos. & S licet. in dici. i. nec si volens cum multi abs s relatis a Balthas. Com. de Anies'. ubi sup.