장음표시 사용
31쪽
Sextum I quod iustae rei exceptiones, di appellationes ad
Septimi si tib d reus, non nisi per plures testes conuictus, vel
Octauum, quod sententia secundum allegata, & approbata , siue ad absolutionem, siue ad condemnationem rei, non verose enduin zelum, & affectum Iudicis froferatur.
ACcusatio, est criminis apud Iudicem, vindicationis causa,
ob bonum publicum , delatio . Accusator dicitur, qui per testes idoneos, ad probationem, legitimam , coram Praelato , se obligat. Quique legibus accusare non prohibetur. Et licet ad iuris apices regulares nou teneantur, recensean turque inter illos multa, quae accusatori S personam ab accusando repellunt: tamen , ut iudicio nostro tutior sternatur via, non ianulla ex illis apponimus, ut quis inhabilis sit ad accusandum cognoscatur. Primum enim ab accusando reiiciuntur Infames, tam iuris, quam facti. Excommunicati, φ Calumniatores,d di Conspiratores, Inimici, ' nisi suam prosequantur iniuriam; Accusatis de eodem crimine . Laici g laeculares , di Mulieres, hnisi sitam item prosequantur iniuriam . Socii t criminis, nisi agatur de criminibus exceptis, ut Haercii, Maleficio, Sortilegio, Sodo-mia , Furto famoso , Crimine leta: Maiestatis. Proditione, Si monia, in his enim casibus omnes accusare possunt, etiam in- .habile S. Deinde, nullus, subtallanis poena, accusiare notest, de crimine , quod per testes idoneos probare non valet. Accusatum alias,& correctu, siue apud Superiorem, siue apud Capitulum, scienter accusans, non audien ius, sed ta ioniS poena plectendus est. Cui poenae subiacet accusans alias accusatum, de iis, quae tanquam falsa, iam reiecta suerunt, nisi ad nouas probationes se obligauerit, in quibus deficiens, eam poenam subeat, quae reo
deberetur, si legitime probasset. Nullius accusatio recipienda est, nisi prius is rei se malo zelo ad accusandum non moueri, S ad probandum se obliget, sub poena talionis. quod si ex inaduertentia, vel ignorantia Iudicis
32쪽
non fiat, declarari debet quemlibet accusatorem ad poenam ta- r. a. o. lionis obligari. Accusatio de crimine in genere, x non expresso accusatoris nomine, nullo modo recipienda est , sed ea solum , qua delictum in numero , cum loci, personarum, & temporis circumstantijS, . offertur, ut possit & reus se tueri, & actor, si non probauerit,poenam talioni S subire . . e. exm Eec Accusans de pluribus criminibus , nisi expressὸ obliget se ad F. s.ffiis. d. probandum omnia, si unum, aut alterum de obiectis probauerit, ea κωρ g. in a talionis poena liber e istet . . . .. -- Αctore non probante, reus, absque alia iustificatione, ab
Accusator semiplenε probans delictum oppositum, per unum ' apud B.-- testem, omni exceptione maiorem, vel infamiam, vel id se audisse a viris fide dignis, talionis poenam evadit. nisi reus plene , ' usuam innocentiam probaret ; quia tunc minori aliqua,& arbitra'--isei . .ria poena actor plectendus esset. . non Prob ,-- Accusans scienter aliquem de falso, calumniatoris poenam i ' rit. a. q. . currit. Qui ' alium accusauit, & eius accusatio reeepta fuit , iuxta Iormam traditam; apri seque da accusatione sine SuperioriS c Onsensu, recedere non potest ; Nisi propriam iniuriam prosequa Glost j. e. i.d.
tur; tunc enim licitum ei erit suo iuri cedere.
Accusationes contra Praelatos , ac insignes personas, quales . G ιτ via sunt Patres Ordinis,& Prouinciarum , Generales Lectores, ac clarissimi Praedicatores non sunt recipiendae, nisi a personis, d. et squarum Zelo non ambigatur, quarumque vita omnino laudabilis O ..,-ν..d' existimetur; ut grauissime sacri Canones decreuerunt. . a.' γ ε.τb . Receptam semel accusationem, nisi ex consensu actoris, vel Superioris authoritate, Iudex abolere non potest, & tunc minime, cum delatio, ac punitio criminis, ad euidens religionis emo- , t . . t. Iumentum, vergere dignoscatur. '. LMν. qu. 74. Legitimo accusatore comparente, non potest Iudex accusa--ergistionem respuere: sed tenetur illam acceptare , di prout de iure, procedere. In una accusatione, siue libello non possunt plures accusari,ni- 's plures ad idem delictum committendum concurrerint. DOpluribus autem delictis, siue ex eodem, siue ex diuersis sectis .ij. ' 'lresultent, idem accusari potest.
33쪽
. v. τώ. . . 'N Vangeliea, seu staterna respicit emendationem Pratris, 33 T. actum charitatis, S bonum delinquentis, ut scilicet resi- aT . i. piscat z iudicialis , vero respicit punitionem, actum iustitiae, bonum priuatum, aut communitatis, ut malus puniatur, in aliorum exemplum. Illa φ accedit ad Superiorem, tanquam ad pa- trem, ista tanquam ad Iudice in. .ris,st...ta Iarac nullus staterne denunciare debet,nisi Euangelica corre--besideri ptione praemissa, excepto casu, quo iudicialis correptio magis Profutura crederetur, S eo mimis, si Fratrem, remotis etiam labendi occasionibus, viderit emendatum ; iam enin' lucratus est Fratrem, si is eum secreto corripientem audierit. In iudiciali autem denunciatione, si delicta sint publica, di ex-Ceptuata, correptio charitatiua non est necessaria. Privata delicta dicuntur, quae priuatam de nunciantis, vel propriam delan quentis perniciem concernunt, ut Gula, buperbia, Ira,cte. Publica vero, quae in publicum Religionis detrimentum vergunt: ut, Crimen laesae Maiestatis vel diuinae, vel humanae, Haereses , Blasphen lae,Sortilegia, Profanationes sacrorum, Conspiratio in Generalem, qui est Princeps Religionis,& in Prouinciales, eorumque Commissarios, ac Superiores locales, eorumque Vulturationes , Percussiones, Homicidia, Subornationes in electionibus , Simoniae, Peccatum nefandum, Fornicationes, Adulteria. dummodo periculum sit, haec tria ultima publicari posse, secus inter publica, & perniciosa numerari non debent. 4 a quo etiam fragilitas, va peccandi libido oblata, vel captata occasio, seu malitia, consideranda sunt. In priuatis item delictis, licet regulariter charitatiua correptio praecedere debeae, tamen quando emendationis spes non affulget, nec tunc erit
Inhabilis d accusandum , est etiam inhabilis ad denunciandum iudicialiter. Denuncians iudicialiter, tenetur tempus, locum, crimen adnotare , ac testes nominare, quos deinde Iudex ex ossicio examinare debet, si denunciatorem accusare rationabile iudica-
Si facta demum de nunciatione, de nunciator insistit apud Iudicem , eumque stimulat ad procedendum, & puniendum s qui Atunc personam actoris , sub titulo de nunciatoris abscondit; Ἀ-
34쪽
netur Iudex illum cogere , ut se denunciationi Bbseribae,&adprobandum, tanquam subdolus accusator, obligetur. Et a licet purus de nunciator talionis poenae noli sui iaceat, s. quia non est accusator, sed solum Viam aperit iudici ad i quirendum; tamen, si falsum de nunclauerit ν poena extraordinari s dbis. Visi. 2puniri debet. . t. A s. Aduersus h Praelatos,& magni nominis viros, ab infimae pleis n δε ε his hominibus denunciationes nullo pacto recipi debent i sed Leontra ipsos, ut plurimum , per accusationes procedendum est. s λ.λώ. Per litteras missiuas , sine nomine, nullus Iudex moueatur ad ω- ι .ab aeeas procedendum, inquirendumque. Alias procussus erit nullus. vivi. Canonicἡ denuncians, tanquam testis examinari potest; non
qui iudicialiter. pelianeue . de
f orpus delim. r. de mosae, D Elictum vel est permanens post sectum, ut vulnus, fractu
ra ; vel transiens , ut iniuriae, blasphemiae , sornicatio. de eo Mactualis delicti inspectio, si est facti perma. . n. c.m nentis; vel probatio, quod tale delictum commissum fuerit. si
transeuntis. Ante quamcumque informationem, tenetur Iudex inquirere de tar.Lit- α
corpore delicti, & facere constare, quod delictum commissum ιη μη fuerit; processus enim, in quo prius de corpore delicti, praeci- 'pue facti permanentis non constat, omnino est nullus; & si ex ip- ω 'so constitutus esset reus, etiam si confessus fuisset,nihil illi noce- uasa, ι iare potest confessio. 1 abat .geost Corpus delicti permanentis constat, eum Iudex cadauer, vulnus, incendium, Se . visitat, coram testibus, S sexibi mandat repertum esse tale delictum, secundum sermulam, suo loco , assignandam. Corpus delicti transeuntis, cum videri non possit, sufficit Con- eurus s. Qsare per indicia, &coniecturas, quae probent commissum esse delictum. Si enim proceditur ad instantiam partis , satis est, si Iudex examinet testes, capiendo in imationes cc ntra reum , quae, unico contextu , probent delictum esseccmmissum , Natali delinquente. Debet tamen Iudex non inquirere contra reum , nisi prius constet, commissum esse delictum. et am si te- mgiis evstes deponant ex se, tale delictum, a tali persona, commissum reor. in
In causa veneni, vel lethalis vulneris, vel deflorationis viro C a visa
35쪽
nis, in quibus Fratres periti non sunt, ad constandum de eorpore delicti, adhibeat Iudex Medicos, Chirurgos, di Peritos in arte ἱ ex quorum iurata depositione, constare faciat qualitates corporis eclicti, si tamen in illis locis talium copia suerit. & describi faciat omnia reperta circa cadauer, quantitatem vulneri S, ligamenta , dic. examinando saltem duos testes, super repertis, di visis. Et si occi ius repertu S suerit, cuiuS nomen, patria, cognomen nesciantur, describatur per accidentia extrinseca, & ap- parcntia staturae, coloris, Vestium,&c. adnotentur vulnera ,
S ipsorum serma, di qualitates . nimirum si erant mortalia, vel leuia, ct in qua parte corporis. Vulneratum interroget de Authore, causa, tempore, credibilitate , praesumptione eius, qui eum vulnerauit, de socijs, do armis diligenter, & omnia, cum iuramento deposita, in scrip tis apparere faciat. quia, contra quem vulneratuS nominat,procedi potest ad inquirendum , & nolentem reuelare Authorem, cogat Prauatus praeceptis, & carcere, vel diligenti custodia, prout vulnerum qualitas permittet. Nominatus autem a vulnerato, si sit suspectus de iuga, poterit ad custodiam, ante insormationes detrudim σ Quaerelatus, & consessus delictum transeuntis facti,condemnari potest, etiam si de illius corpore non constet; quia haec aliaeprobari non possunt. Secus dicendum est de delicto per. manente, in quo nihil operatur consessio rei, si de eorpore delicti sermiter non constiterit. Ex qua regula excipitur casus occisi, cuius corpus non reperiretur, sed apparerent aliqua signa, effusi sanguinis. Si his accederet rei consessio , condemnari poterit.
INquisitio, qua Iudex ex ossicio crimina inquirit, vel est gene
ralis , vel specialis, vel mixta. Generalis, respicit omnia delicta, & omnes omnino personas, spectatque ad Generales, Prouinciales, & eorum Commissarios, ac Uisitatores, ad univcrsitatem causatum destinatos. Specialis, instituitur contra speciales personas , de certis criminibus .
Mixta, vel est specialis, quoad delicta, & generalis, quoad
personas; ut cum scitur crimen, ignoratur vero Author: vel est generalis, quoad delicta, di specialis, quoad personas; ut cum Fratres talis Conuentus infamati sunt de transgressionibus Regulae, eae autem uesinuntur.
36쪽
In generali Inquisitione Iudex a nullo iuramentum exquirere e.Roman. de debet. Admoneat tamen subditos,&per sanctam 'bedientiam 'praecipiat, ut dicant , quae Dei gloriam, & Religionis candorem Oncernunt, dummodo occulta non sint. Ideo,ne de speciali persona, vel delicto occulto in Inquisitione generali perquirat, omnino caucre debet. quod , si secerita ar.tm.e. a. vltra mortalem culpam, quam committit, ossicio destitu dus Obii istic.36. est, & Subditus, quibusvis praeceptis adactus, respondere non tenetur, utpote non iuridice interrogatus, ac tandem Inquisitio specialis, quae super huiuscemodi diffamationein sorte institueretur, nulla est eo ipso. Ab hac tamen restrictione Prouinciales iis visoaritis excluduntur, ad quos sindicandos destinantur Visitatore S. Vnde e. urier verba illis integrum erit, de Prouincialium regimine in genere ,& in specie inquirere nominatim, etiam nulla infamia praecedente .: ' 'non tamen ad illorum vitam, & mores descendendo,quod etiam de Guardianis, fieri debet. . a Poterunt etiam Visitatores Prouinciarum,de suo praedecessore immediato, generaliter inquirere, ut vel hac ratione, in suis
Occultum autem in iure nominatur, quod, licet duobus, VeItribus testibus notum sit de illo, tamen nulla exi stit infamia . . Quod si de delicto,alias occulto per duos,vel tres testes aliquis fuerit conuictus, is non publice: sed coram ijsdem testibus secreto puniendus est , nisi atrox delictum esset, cuius correcti O, caeteris transiret in exemplum.
Et si principalis ipse in Inquisitione generali,vel alio quocum
quς modo , antequam infamia notatus sit, vel ab accusator 'r praeuentus , suum crimcn Iudici fateatur , publice puniri non potest, etiam si postmodiim accusatus esset; sed illi coram Dissi nitoribus, vel probatis aliquibus Patribus, salutaris poenitentia imponi debet, sumpta tamen in scriptis ipsius depositione , ne relabendi occasionem, ex impunitate, arripiat. In generali inquisitione,etiam inhabiles,& exceptuati admit
Si unus, aut alter subdistas occultum delictum aperiat imprudens , & ex inquisitione generali, nulla contra reum resultet in lamia ,' Iudex, contra ipsum procedere non potest, nisi ipsum paterne, di secreto admonendo. Nulla in generali Inquisitione infamia requiritur. Quod in illa ad Prauatum desertur, tanquam ad Patrem, in
specialem Inquisitionem deduci non possit; L d solum paternevorripi, etiam si multi id detulerint ; dummodo Patrem ,
37쪽
non Iudicem interpellarint,tunc enim esset simul actor,& Iudexrnisi ex infamia, ut Iudex procedat ad Brmandum processum. Articuli, super quos Inquisitio generalis , seu Visitatio instituenda erit sunt illi, qui in Statutis generalibus describuntur, quos Visitator descriptos habere debet, & circa primum, & se candum , & deinceps inquirere . Scripto, soli ipsi Visitatores, maxime in Visitatione paterna, nullo alio praesente, &c. Subditorum dicta recipiant, praecipue ea, quae graues, & ulteriores culpas ostendunt, ut ex ipla postea indicia, pro specialibus inquisitionibus, elicere possint.
Visitationes autem huiusmodi, ultra sex Menses conseruaro non debent Visitatores, nec tenentur; quod etiam in Statutis Ordinis seruari mandatur in omnibus processibus,seu consessionibus Fratrum, & actis iudicialibus; itaque semestri elapso, numerando a conclusione causae, causis omnibus iam agitatis, &per finalem sententiam ultimo terminatis,imponitur perpetuum
Ad retinendam vero delinquentium memoriam, &ad rem uenda ex Archiuijs Prouinciarum, odiorum, S simultatum femina,que ex inspectione processuum oriri facile possent, poterui, ac debeant eorumdem delinquentium nomina, causae, liberationes , vel condemnationes in libro Prouinciae notari, cum sententijs per extensum , manu Secretarii Prouinciae exaratis, ac etiam ipsae originales sententiae, Prouincialis, vel Visitatoris ,
aut Commissarii, ta Diffinitorum subscriptione, sigillique Prouinciae impressione munitae fideliter, di ex integro in ijsdem
Archiuijs asservari. Tenentur omnes, sub culpa violatae obedientiae, Zc poenis Minibitrarijs delicta notabilia, quae sciuerint, iuxta superiores re gulas , Praelatis visitantibus reuelare , etiam si Fratris crimen antea secreto correxerint . eo vel maxime, si per obedientiae praeceptum adacti Berint; renuentes autem, aut aliter dogmatizantes , in poenas Statutorum generalium incidisse certum est.
is . r. ' Si quis autem in Visitatione Fratrum desectus non manifestauerit, sed malitiose, & callide eos in aliud tempus, cuicumque ordinis Praelato manifestandos ,' aut litteras contra quempiam seruauerit, & postea in iudicio, seu visitatione deduxerit, pro-eFiris. ν, ω du erime, audiri non debet, sed eo ipso actibus legitimis per-
πιι odo. h. e. petuo priuari, & infamis declarari.
ἡ ρp.rtear.e. Specialis inquisitio, quae ex Generali deducitur, nisi infamia '- -- μ' praecesserit, per duos saltem testes legitimos, initio processus
38쪽
probata, nullo modo fieri potest, acta aliter facta, nulla sunt. Nisi reus praesens de huiusmodi probatione non excipiat. Exceptis
sequentibus casibus. Primo, si sint delicta exceptu ata, ut laesae Maiestatis diuinae, vel humanae, Homicidii personae eminenti S, Subornatio in electionibus, Simonia, Sodomia, Sacrilegium in Monacho, &c. Secundo, si crimen in iudicio committitur, ut si testis falsum deponit, actor calumniose agit, &c. Tertio, si delictum committatur notorie coram Iudice, ac testibus; tunc enim potest delinquens oretentis incontinenti examinari, & condemnari ;& hoc in continenti, durat per tres
dies aQuarto, si habeatur consessio iudicialis, facta cum iuramento, siue sit coram iudice competente , siue non: siue facta expro- sessis, siue incidenter: siue sit delictrcircumstantia, siue aliud distinctum. Ac etiam si in iudicio constet Iudici,per depositiones testium , etiam si incidenter commissum esse crimen: tunc illa notitia, quν induit rationem ficti accusatoris, infamiam supplet, & aperi viam Iudici ad inquisitionem specialem; in alio tamen processu formando, si delictum sit a principali distinctum.
Tandem , si quis confessiis sit crimen extraiudicialiter coram multis, ta hec ia ctatio, per duos tesses contestes, probetur. Quinto, si delictum sit ita evidens, & notorium, quod nulla a valcu tergiversatione celari, utpote , si sat coram Conuentu, vel maiori parte illius, etiamsi accidat aliquando, euidens est dclictum, & ignorari authorem. Tunc enim sine famae probatione, potest contra authorem inquiri. non tamen poterit condemnari, nisi duo saltem testes , de criminis patratione d
Sexto, si euidentia adsunt indicia contra aliquem de patrato delicto,&illa congruenter probata sint, ut si factum sit furtum iam notorium, sur autem ignoretur, inueniantur tamen aliqua apud Fratrem, quae fur u indicent , poterit Iudex sine fama, ad inquisitionem , contra talari iurem, deuenire. Item si de commissi crimine adsit in eommunitate, vel eius maiori parte vehemens suspicio contra aliquem, potest Iudex contra illum , specialiter inquit ere. In his omnibus casibus, sine praecedente infamia, contra spe tales personas, procedi potest . sicut etiam, dum per accusationem, denunciationem, vel exceptionem proceditur.
. Iuramentum exhibeat Iudex Testibus, dum specialiter inquirit , secus acta sunt nulla. Sacerdotibus quidem tacto pecto
39쪽
re, reliquis vero tactis sacris Scripturis, ut moris est In hac speciali inquisitione,ac etiam in omnibus alijs actibus, ad contentiosum forum spectantibus, paterno foro excepto Iudex Secretarium, seu Scribam peritum , & fidelem , sibi eligere debet, qui omnia causae merita inscripta redigat, quem Notarium ex indulto Apostolico ereet, ab eoque fidelitatis iuramentum excipiat, cuius in ipso processu monumentum appareat , ut vel hac ratione legitimus sit processus. Assumere enim duos Asse res ad testium, & rei depositiones excipiendas', nec Religioni honorificum , nec causis, ut plurimum utile euadit, in quibus silentium maxj me commendatur. Nisi hanc assistentiam in repetitione testium, in tortura, in ratificatione post torturam, vel in aliquo notabili causae actu Iudex expedire cognouerit. Ad haec, ad specialem inquisitionem ex ossicio descendi non potest, nisi constito prius de corpore delicti, iuxta krmam inserius assignandam.
HIc est ultimus modus procedendi,&potest bifariam iniri,
nimirum Civiliter,& Criminaliter . . Ciuilis exceptio est, dum repellitur Iudex, testis, ac electus, vel eligiendus contra quos adducuntur inti abilitates, &exclusiones, & nil aliud intenditur, nisi ipsorum repulsio a recensitis muneribus, nulla autem ipsorum punitio. Hinc quaecumque talis exceptio , si probat, puta quia Iudex, Testis, est inimicus, infamis,&c. tunc repellantur a iudicio, di a testimonio ; nulla tamen illis, nec ordinaria, nec extraordinaria, poena imponitur. pari modo nec Excipies talionis poena plectendus est, si excipiendo non probat: sed sub iudicio, & testimonio talium remaneat. Praeterea sine Exceptore praesente,&Excipiente , nullo modo Iudex potest processum exceptiuum incipe re . P raecipue ubi de electione, & electo ageretur. Si quis excipit contra electum, & visonem non probat,poena arbitraria puniri debet . βi contra est endum, mitiori poenamuinandus est, vi falsis criminationibus aditus occludatur. Criminalis exceptio, non solum intendit excludere, sed puniri exeluis de obtestis criminibus, di probatis. & tunc naturam accusationis induit . unde exceptor deficiens, talionis poena puniri debet. .
Si ciuilis sit exceptio,in eodem processu terminanda est: si criminalis, in alio. . . . . . . si
40쪽
Contra eligendum in ipso electionis die exceptio non debet admitti, nisi tam in promptu esseet probatio, ut breuissimo tempore expediti posset excep tio. Criminalis vero nullo modo audienda est , sed suis dilatationibus agitari debet, ut & exceptor probare, di reus se tueri
I Ndicia sunt maleficiorum signa, ex quibus Iudex contra de
linquentes ad inquirendum mouetur. Haec vel leuia sunt, vel gravia, vel grauissima;& licet Iudicis prudentiae horum discrimina, utplurimum relin qnanturiat tamen, ut illius iudicium in re tam controuersa, mimis, quam fieri potest, a semita veritatis aberret, per sequentes propositiones indiciorum materiam explicamus. Indicia leuia sunt. Dictum testis inhabilis e nisi per torturam inhabilitatis maculam abstergat, tunc enim non indicium, sed testimonium reputabitur. Dictum socij criminis, quia tunc non est testis , sed denunciator, nisi tortura confirmetur, quia tunc facit indicium graue , &Vehemens. Consuetudo delinquendi in eodem crimine , bis, terve, secundum regulam legis: Semel malus,&c. nisi per triennium probetur cum laude vixisse. Phisonomia mala, Rubor, Pallor, Timor, Tremor , Inconstantia, quae solent saepe esse fallacia indicia. Inimi ilia non capitalis, nimis leuis est, si grauisti capitalis fuerit, ε diam ad capturam rei sum et t. Fama, si originem trahat a viris probis, & honestis, est indicium ad specialem Inquisitionem. Et si statim ex delicto emei serita personis fide dignis, lassicit etiam ad torturam . Haec omnia & similia dicuntur indicia leuia, quia solum sussiciunt ad aperiendam viam Iudici, ut specialiter inquirere possis,non tamen constitue re reum,& eo minus torquere,nisi alijs indicijs adiuuentur trans-seantque in grauis indici3 naturam. Indicia Frauia sunt Consesso extraiudicialis, vel sacta v sine vi, metuue coram Iudice incompetente r Scriptura manu rei sacta, ut litterae amatoriae. Mina , ς delictum praecedentes, a viro mprobo prodeuntes, secus si a probo, alioqui excandescenteis: tunc enim ad inquirendum solum sussicit. Sequestratio solius Cum sola, in loco secreto, & suspecto, obscuro, vel obseratis foribus, vel nocturno tempore. Exclamatio puellae, Vcl pueti,
vςi offensi eum iuga, vel tremore, vel pallore delinquentia. D Variatio