장음표시 사용
291쪽
quidam membri latius diffundatur. Hie autem partem ad mortificationem disponit, atque pro dispari gradu, iam influxum humorum penitus praeeludit, adeoque simul extumescentiam imis pedit, jam vero, effluxum impediens, eandem jugiter auget. Idem quoque interdum evenit ,
quando pravis nutrimentis humores sunt eorrupti.
Unde in uno subiecto ab hebetudine nervorum exoriri potest gangraena sicca, & in altero h mida. Gangraena itaque sicca sne dolore prae.
Alio tempore ne i contrario prorsus modo eorripiuntur: non sopitur scilieet, sed augetur quasi eorum vitalitas, vel rectius, materia quae. dam acris, Huae motum & vim propellentem arteriarum extinguere aut cohibere valuit, sed non statim eundem in nervis praestare potest es, sectum , eos tamen irritat, velli eat, lacessit eunde fit, ut antequam gangraena infestatur locus atque Omnes excluduntur humores, pluribus saepe septimanis antea in parte gelida ardens oriatur
dolor, cui vix quidquam excogitari possit simile.
Hie etiam post gangraenae accessiam durat, a. saepe non ante extinguitur, quam putrefactio vim suam destructivam exseruit. Tum aurem do. lor eo sortius regionem laesioni vicinam aggre--i ur, prout gangraena augescit. Sunt talnea ia
292쪽
his erueiatibus gradus, qui, ut rei quae dissimi- ues nervorum affect iones, naturam gangraenat adeo parum mutare videntur , ut jam cum horis ribili dolore, jam sine ullo, gangeaena observe tur siecissima, atque etiam gangraena humida iam cum dolore praecedaneo , lim cum stupore& sensationis deperditione ingruat. Eiusmodi va. riationes a subjectorum varias conlli tutionibus
multum pendent , 3c praecipue in gangraena senili la) dc quae frumentis vitiatis debet origionem, occurrit. Dolor tamen communissime maior esse solet in sicco quam in humido sphaeelo, qui sensum nervorum humori hus adfluentibus ae, prementibus magis hebetat. Vera inter gangraenim siceam Sc humidam differentia in eo consistit, quod aut circulatio in vas s perfectae intercipitur 3c cohibetur, aue humores libere irruunt, sed difficilius iterum reis ducuntur, unde vasa destruuntur tandem, vel a/humores superfluos propellendos inepta redduntur . Hinc in gangraena sicca exarescit pars afficta , hine sanguis non erumpit, si in patre propiore, quae sana videtur, fit incisio, vel si effluit, iustus est δc coagulatus, In humida vero aegest
293쪽
velut sumtatur humotibus , qui tandem stagnantes & putridi quasi , per conrapium mortificationem propagant, atque totam humorum massam ita saepe solvunt, ut per leviores scalificatione ς oriantur haemorragiae, aegre haud raro sistendae. Gradus interceptionis humorum veram inter ominues tres gangraenae species efficit differentiam .di ratio hujus in natura & indole caussae, san- si aenam in corpore efficientis dile te scit. VII. Si caussam primariam semper perspiceremus eiusque diverso modo & divella efficacia agentes qualitates , & unam unam quamque caussarum speciem ab aliis per certas dii inguere possemus notas, minori saepe difficultate malum hoc de pascens praecaveremus. Uide inus quidem pro diversa indole caussarum remotiorum etiam variariphaenomena, atque haec ab illis aliqua ex parte dependere ; sed quomodo unaquaeque agat, imis perfecta modo novimus experientia . In febribus malignis partes saepe sine praegressa inflammatione gangraenam concipere, & febrem iam velut critice cum gangraena desinere , iam mali in gnos & late serpentes ae depascentes carbunculoς atque anthraces, vel cum acri praecedente in-sammatione , vel repente , sine praeviis violen- Tom. V. . T
294쪽
tior ibiis symptomatibus, generare experient; a do. cet. Ex venenis quibusdam , animalium morsu vel ictu in corpus introductis, & suis symptomatibus illa referentibas, quae post laesiones par. tiam nervosarum exsurgunt, gangraenam saepe triri, scimus . Homines mali habitus, pallidi, scor butici, arthritici , lue venerea, R fluore albo laborantes a levi saepe inflammatione gan. graena corripiuntur. Post dysenteriam pluresque
morbos exanthematicos, male curatos, seu, qui humores vitiarunt, una vel altera pars gangraena
infestatur; & inflammationes , ab impuritatibus putridis priam arum viarum ortas, in gangraenam facile abire, saepius est observatum. Inflamma. tionem erysipelatosam, quae minus videri poterat adferre periculi, Sc in qua cutis colorem
vix mutavit, sed pars adsecta figore singulari dc soliditate, illi, quae in inflammationibus oboservatur dissimili, coniuncta insensibilitate prehenditur gangraenam aliquando generare . atque singularem erysipelatis speciem eum tumore latius extenso, gangraenosas formare plyctenas latius serpentes, constat. In aetate etiam longius praevecta ex caussa leviore hoe malum saepe oboriri , atque impeditas evacuationes eundem saepe praestare effectum observarunt Medici . Talos
2 ngraenae, prae er senilem , magis superficiem
295쪽
ες Iva flant, quam profundiora. δc ad mixtas plerumque referri merentur . sed cui is indolis sint dic redines , quae talem habent effectum , an omisa es principio primario consentiant, atque eode iri modo agant , vel etiam , licet divellae , tamen
idem praestent, & quomodo in primordiis prae-- veri , cohiberi aut sopiri possint , nondum diis
lucide oste usum, quamvis ad curationem feliciis ter instituendam hoc maxime seret necessarium. Gangraena certe non est contagium speciale , sed omnia plerumque . hanc domandi remedia nihil prosunt , nec antea sistitur gangraena , quam caussa efficiens exhausta suerit ac remota. Natura insuper magistra discimus , caussas intero dum esse complicatas, ut caulla principalis sim.plex admodum esse possit, sed accessoriae , quales sunt di arrhoea, pressio levior externa, mae stitia &e. prioris maxime augeant enicaciam .
Idem de gangraena senili valet, ubi alonia vel rigiditas plerumque primaria est caussa, sed a coeessoria, saepe levis, ut levior contusio, mare. ria arthritica congesta, illam reddit validiorem. Decubitus dorsalis continuus per se nec rosin cauia sari potest sacri ossis, coxarum , scapularum ; sed per irritationem saepissime adiicitur acris quae. dam materia, aut aliae immiscentur . caussae ac cetariae , quae statum reddunt deteriorem.
296쪽
Caussa eiusque anendi ratione diiudieata,euncta Medico cognitu & paratu sunt faciliora.
Sic e. p. gangraenam videt esse metuendam , ubi excrescentia quaedam, os excretum, aut aliud quodcunque impedimentum maiores vasorum ut venarum & arteriarum ductus occludit & nervos comprimit, vel etiam vasa ipsa in provecta aetate osseam induunt indolem ubi in fili ratio tymphae in tela cellulari tonum vasorum plane e Tot inguir, ubi per contusiones violentas organi satio aliqua ex parte est destructa: ubi maiori aut minori vasorum & fibrarum irritatione copiosior humorum procuratur affluxus, sed huic non proportione debita respondet effluxus, atque ideo vita membri effocatur. Fit hoc ultimum in primis per contusiones minus violentas, per divulsiones partium mollium , punctiones & imper- fct is incisiones tendinum & expansionum tendinearum , per continuam irritationem sensibili in partium , aut nervorum imperfectas laesiones, spasti eas consti ictiones promoventes. Porro, pangi aenam facile generari constat, ubi inflammatio ad summiim evehitur fastigium quae species tamen rarissima esse videtur, cum malignitas
quaedam in inflammatione delitescat, quando i
297쪽
gangraenam abit): item , uui per nimiiim caloris aut frigoris gradum vitalitas turbatur 3c destruitur; aut deuique labe humorum putrida
corpus corripitur. In his enim casibus vis oscillatoria vasorum nimium intenditur aut relaxatur, ut tandem prorsus agere desinat. Impedimenta vero & caussae enumeratae rite cognitae minori
difficultate removeri possunt, ita ut vitam saltem servare Medicus valeat, si molesta laesionis vestigia vitari nequeunt.
Nee minus eonsultum foret singularium quorundam phaenomenorum nosse caussam ; ex. gri cur necrosis in uno individuo rapidissimum habeat progressum & cursum patentissimum intra nycthemeron absolvat, cum tamen caussa specialis, tam vehementer agens, detegi nequeat; in alio autem non intra annum figatur δc incrementum sistat tardissimum : cur in nonnullis constrictionibus partium nervosarum gangraenae sinis gulari velocitate progrediantur, sed sine multa in parte morbida intumescentia de commutatione coloris, ut caro tantum pallidior evadat Sc ser sitate saniosa penetretur: quomodo locum mutare gangraena possit, e. g. a brachiis ad crura
sic porro: qui fiat, ut gangraena jam sina
298쪽
praevia inflammatione oriatur , iam inflammatio pro essectu gangraenae haberi queat: quae rati. sis gangraenae, quae interdum ep demice gra&ri observatur e quomodo inflammationes membra. uarum ossium , nisi mature discindantur , sutipuis rationes excitare possint gangraenosas: unde eve niat quod gangraena senilis , partes carnosas tororipiens , multo velocius serpat, quam ubi cutis tantum in se statur: quaenam ratio sar, eur gangraena, antequam latius divagata suerit, aut
partem vi ae necessariam occupaverit, aut febrem excitaverit , subito mortem interdum adserat.
Sed quis hae e omnia sussieienter explicet λ
Ex allatis constat, multa, uuae a 3 eoAntationem gangraenae pertinent , adhuc ignorari ,& valde periculosum esse in Prognos aut Cura morbi huius certam sibi constituere regulam, aut normam ubique imitandam. Quod vero dudum novimus, egregium nobis adsert usum , cum d ceat , non in omni gangraena pari modo essa
procedendum , neque ab uno eodemque remedios cereioquin optimo, in omni casu eundem effectum expinandum. Pro varietate enim catissa. rum methodus curandi variare debet. Didicimus
s. g. in gangraena, quae senes haud rato inva-
299쪽
dit, optum fingularem prodere emcaeiam: sed
iustra tamen hoe intempestive utimur mediea' mento, ubi atonia persecta , vel strictura, seu exarescentia vasorum in caussa est . In gangraena vero , ubi acredo quaedam irrirat nervos , illud remedium omnino est validum. Sed ubi nervi ob torporem & stuporem adfligi videntur ad Valerianam , Sal volatile cornu cervi , Arnieam , Theriacam , Vinum, Veseatoria & reliqua similia confugimus . Cortex chinae heroicis plans medicamentis adversus gangraenam merito adanumeratur, quia humores corrigit, putredini .meae iter resistit & vires firmat; atque in eumdem finem Amicae radix Sc Serpentaria virgianiana vim suam ostenderent; sed in summo iu- flammationis gradu, ad gangraenam praecavenadam minime chinae corticem porrigendum exta
stimo . Atque etiam , ubi caussa est localis , ubi in loeo affecto irritatio continua, fibras erispans& humores jugiter alliciens, nulla vero humorum putredo adest, ubi gangraena loealis ab existerna caussa in eorpore sano exorta est, ubi gradum jam sistit & linea separationis valde est inflammata, ubi denique febris inflammatoria gangraenae est adnexa, malum potius quam bonum china praestat essectum. In gangraenis elici auIescentibus raro etiam china prodesse solet.
300쪽
'Dantur tamen casus, ubi china in initia quudem foret noxia, sed sub decursu morbi, ob putri laginem absorptam , sit necessaria . In gangraenis, quae criticae existimari possunt, utpote post febres accedentes, aut ab acreo line quadam universali, sed certo jam loco, quasi fixa, exortis, aut post contusiones exardescentibus , frustra id agitur, ut sistantur, ante quam caussa removetur, & pars adsecta destiuitur. Unicum commodum inde sperandum , quod partes adhuc sanae servari sorte possint, ne absorpta puciitagine citius infestentur, atque ita propagatio per contagium praecaveatur, Praematuras interim amputationes, & ad carnem usque vivam scalificationes nihil prodesse, plurimum vero saepissime nocere deprehendimus. Si exspectamus donec natura per suppurationem limi res inter viva & mortua definiverit & putredinem inde metuendam anti septicis impedire studemus, tutiorem utique ad curam absolvendam eligimus viam. Legantur pulcerrimae circa amputationem