장음표시 사용
151쪽
i statinii recti git. I me tu iu: Dimirum fuit, E iiii-tos, cum sa culi felicitas CAROLvu utriusque Siciliae rectorem constituit. s cia iii re maximam sano parti=m habuit invicti Rogis Consilium, scipion-tia , dux toritas. Non enim VOS pra torii, qua ultimille periculi tum adiit, quantum improbi laboris, quum aliquanto Post, P gnum sibi vindicatum abicit gro adorienti bidi hostibus, ad , cli iras ipse cum
ii isti uclui manu Venit, pugnavit, vicit. At o tempseris lac limi mam roc u talion mi Frustra CAROLvMi 'laconita optabat, frustra Holruria, quum duri simam illo harum provinciarum conditionem miseratus, ad hanC felicissimain Italiae parioni Inaiestate sua impletidam victor a luenit. Sane ut inbisce regnis perpetuam se ruri latem, incolumit
temque sunda et , nihil labori, vigilantiae, consiliisque suis Rex optimus reliquum iecit; quin P
Ce terra mar4quo parta, ct firmata, veterum Imporatorum gloriam in optimo rogimine institue do a quavit. Quis enimvero in Priticipe nostro Augusti studium in litteris optimisque artibus sevondis, Traiani magnificentiam, Titi facilitatem, At tonini , et M. Aurciti iustitiam , Constantini pi
tatem et religionum non agnovit'Quod exemplum regnans non praestitit iustissimi Bogis, et induugentissimi Patris p Quod monumentum Sapientiae ,
humanitatis, beneficientiae sibi in hoc regno non Disitirco by Coos e
152쪽
exegit Z Sapientia utique Chaola ea fuit, Equites, quae huiusce regni habenas moderabatur, quae populos, prou incias, urbes domi sorisque tum p
ce , tum Dello sevit, auxit, et Omnibus caename
tis cumulavit. Ab hac igitur Regiarum virtutum parente ac nutriCe ut omnia, quae mihi de tanto Principe dicenda sunt auspicer, attendite , quae, quantaque bona Regno liuic attulerit, et quam belle res nostras secundas ornarit, adversis praesidium fuerit. Recoidainini per Deum immortalem, qui status hvi'um provinciarum ante CAROLVM fuerat , quiboes angustiis florentissimae hae urbes premebantur, quam neglecta sertilissimi soli cultura. Nonne is summa sapientia, atque incredibili celeritate ad omnia curam et providentiam statim intendite' His enim squalore pene obsitis regi nibus , veluti Salomon Hierosolymis, divitias quan Uscumque paraVit, agris incultis ac prope dese
iis culturam, ex qua terrarum Orbi primum opes manarunt, et seracitatem restituit. Huc aries unde Unde accitas revocavit, Religionem famam tectam tuituS est, commoda omnia tum privata , tum P blica curavit. En quae lux, quantusque Splendor rebus cunctis tunc acci Mit, quae mini modo g stire , atque liuic auctori, parenti, restitutori, a que Conservatori Suo gratias agere videntur. O Prin- Cipem Vere saeculorum omnium praedicatione di
153쪽
p iri e regis felicitatem arbitratus osti At quid de litteris dicam , quae prorsus ante hunc Regem Pe sumdatae iacebant 8 O rerum diras vicissitudines ISiccine a natali solo Musae cilciuntur, ut, patria derelicta, alibi sibi lectum comparare cogantur pNunc profecto Magnae Graeciae, celoborimae illius musarum Sedis , memoria milii obversatur, quae digna olim extitit, ex qua legati Romani permultas gravissimam lyges collegerint, quibus aetemum illud
imperium regeretur. Nunc Pythagoricarum sch Laetim subit animum vocordatio, ex quibus tot pra
stantissimi philosophi, et legum conditores prodi
runt, qui Graeciam Italiotidem , nec non univer-Sam , quanta cluanta est, Italiam illustrarunt. Sed heu quantum Immulata litterarum iacios tunc erati Vtinain ipsae nunc humanum sermonem exprimere , esitarique Vobiscum pomonti nonne vobis quam tum Regi nostro dolidant plenissime testarentur '
luti exsuscitatae litterae in spem venere fore , ut novam Ditentissimam liuo faciem optimi Principis providentia induerent. Ut primum Vicit, et rcgnare exaspit inviClus Rex, simul regnare et Novo Circumsuiuii splendore litterao visae sunt. Erat DPmpe in hac hirtis Arctii gymnasium , sed heu scelus indignum i a statiotiatio milite occupabatur, eratqNequaquaversum militari ins denii a s datum. Hinc mulite exacto, Rex in pristitium contubernium, quod in Disitirco by Coos e
154쪽
Hegantiorem formam restituit, et novis catlaedris, legi bus, et reditibus auxit, cxules musas vit. Quam vellem, Equites , ut ea in me nunc abundaret orationis facultas, qua, ut par est, dicendo cxplicare pomem, quaenam deCoris a e
sto divinae scientiae, philosophiae, mathematibu , iurisprudentiae , medicinae, historiae , philologiae tunc facta suerit. Quid quod ipsum veluti pare
tem res politica et nautica, commerciorum diasCiplina, et ars militaris agnoscunt Z Sed tibi etiam, o sancta antiquitas, tuus stat honos per C A L . Quis enim pro Cto nostrorum hominum pretium vel minimum vetustis littoralis lapidibus, nummis , anaglyptis, sigillis , vasis, et id Mnus ii
numeris thosauris stat Misset Al rem modo immo tali memoria dignissimam, quaeso, audite. Quis umquam putavisset, Florculaneum, Pompei , Si bias , Votores urbis gravissimis Vesuvii conflagrationibus subversas ac sepultas, aliquando Pruderatas pristinast pulchritudinis sbrina in exhibitur 'Ιd tamen augusti Regis auspiciis, et pirovidentia optime pracst itum est. Et dissicillimum dictu prope suCO, quantam Omnigenarum antiqui talum supellectilem , quantam inscriptorum lapidum copium ,
quantam statuarum ex aere et PRPio mArmore multitudinem , quantum Picturarum Stup ndam ni merum , elegantiamque; quantam donique tori malum , gemmarum, Morum gaZam liue Use
155쪽
hes, magnitudinis Romanae veluti aemulae , in apricum protulerint. Sed plura etiam, et maiora diacenda supersunt. CAROLvs Xvirorum societatem
ad tot vetera cimelia illinstranda instituit: CAROLus magnificentissimam bibliothecam mox publici iurissaciendam , et celeberrima musaea paravit: C BOLUS, regia studiorum univei sitate apud Peteliam intra sines Crotoniatidos erecta, Magnae Graeciae splendorem restituit. Quid cetera per CuITam, Si
quidquid dignitatis litterae ct artes in hoc regno - habent, CAROLo debeant ZAt sinite iam nunc, Equites , ut a CAROLI S pientia repetam quoque maximam eius sollicitudinem et industriam in iis omnibus perficiendis , . quae optimi Regis praecipua sunt munera. Quid
enim magis curandum sapientissimo Principi est, nisi ut urbem, quam magnam adeptuS PSt, maximam sectat Z Id vero quam optime Rex exequutus fuerit, vos ipsi scilis. Si enim operum magnificentiam spectetis, si commerciorum frequentiam , si quaestuosas civium negotiationes, non est quidem , cur nostra haec urbs e et regnumquid ceteris vel ditioribus vel amplioribus cedat. Sed quod ad operum magnificentiam spectat, lustrale , quaeso, hanc principem urbem: ipse regium iectum, spatiis hinc inde laxatis, augustius reddidit; ipse egenis, ne tanta pauperies per urbem et regnum graMaietur, et pueris puellisque ed
156쪽
candis , ab inchoato aptissimas aedes erexit, in quibus artes, quas vellent, ediscerent, et prosit rcntur : ipse permagnum illud bestiarum amplaitho reum prope Sebellium exstruxit ; et quid amplius dicam Z Lustrate finitimas regiasque urbes; cuinam Caserta praetorium magnificentissimum debet 8 Quis saluberrimam Iuliam aquam, quam olim Coloniae Capuae servituram Augustus Caesar deduxit, e so te, per ratis per plura stadia rupibus, in Augustae domus commodum derivavit Z Cui Herculei pomlictis tantam dignitatem acceptam reser urit, ut rein cipis etiam adspectu gaud arat, nisi CAROLO Z Praeter eo hinc consulto quamplurima illa et pra grandia stativa praesidia in praecipuis Regni urbibus
exesiala, et ea ingentia opera, quorum minis orportune restitit, quaeque eodem , quo extructa su re , animo ab interitu vindicavit. Sane quamvis mula haec omnia sint, sentire tamen, et laetari
modo, quod niteant, quod frequontontur, imo et magnum hoc Rogis erga tecta ipsa moritum p steritati comminadare videntur. Quid vero dicam de commerciorum albortate , et do multiplici eorum genere instituto p An quod a quoribris contraciis amplissimum portum in hac urbe Dcerit, aliumque Brundusii sorda vastitate collapsum restituerit, aint,liau rit Z quod populorum commodo quampi res vias StraVerit, Complanaverit , ac potisSinium Appulam, quam ad Bo inense usque nemuS P
157쪽
millia parmuum ax. protulit, sontibus etiani ex intervallo exstructis Z Filiit vero clicam de novis quaestuosisque artibus induciis, quas ex omitibus accitas teremum regionitas in urbem, et in cunctas Regni provincias invexit, et auxit. Quaeret hoc loco ox me forsitan aliquis, ecquae suerit Coora in populum Neapolitanum boue volentia , qui eorum commodis et felicitati unus uno tempori , et palerna prope sollicitudine provid rit Z Τametsi hoc, Equites, pro dignitate Ut par eSt,
explicam doss,er m , in m moriam tamen, quae- ω, revocato importunam illam tanti Principis ab
hac urbe abillonem; populum enim ipsum, Veluti fidissimum test in , interpellat oratio. O di ρi ace liissimam. Cordationem , quo Augustissimus Rex noster CAROLus ob Fordinandi VI. Germani fratris
immaturum obitum ad Hispaniarum novique orbis regna Capessenda, maximo aet II loque nobis suidpsiderio relicto, vocabaturi Vos scitis, quae t Cluosa conversio animos omnium ocCuparat , quae huius urbis, liuiusce regni facies crat. Νullus enim tam excors fuit, qui ex Secutura mox Regis a Sentia tristatus qua inmisiane non videretur. Iduo
civium multitudo tanta ex finitimis oppidis, et inunicipiis confluxit, ut plenae hominum viae , Plenae aedium smestrae, plena luctoriam sastigia iam emptit. Omnia ilic gemitis ins et suspiriis cit cumwnabaul; populus alaeuntem patrem deflebat, Disitirco by Coos e
158쪽
15i inopes nutritorem, aegri perfugium, sacerdotes pra sidium ; unamae voce omnes sibi ereptum lame tabantur publicae privataeque rei columen, principiana Ulendorem , religionis tutamen. Heu dolori Heu lac mael Compescito tame ri Sitigultus , Neapolitani omnes ; nam vestris commodis etiam hinc abiturus prospicit CAROLus. Ne enim in provinciae formam , principe absente . iterum hoc regnum redigeretur, riRDINANDvM IV. sibi per omnia
similem a sinu suo abstraxit, avulsit, ut in am
vis ac benevolentiae suae veluti pignus perpetuum, regem nobis rolinqueret. Profecto, Equites , non possum non animo exultarc , quotiescumque Venit in montem tanti regis lγenevolcnua, et quae abca proficiscebatur mira facilitas ct humanitas. In his mimvero ita excolluit CAROLus , ut quum somtuna multos, dignitate plures , virtute omnes reges supcraret ; humanitate tamen a nullo umquam superari visus fuerit. Ad quom enim regem, Vel potius patrem facitos aditus Ipse omnium qui relis aures praestabat, omnes veluti filios miraiani itate excipiebat, eoque impensius aetabatur, quum Hipplicantium dos luriis satissa re cito p Set , quis an is mom bat, si nulla cluandoque ,
nem reticii occasio adesset. Date mihi sane hanc veniam, Ecluilos , ut sciens ac lubetis praeteream magnum illum quidem principis hcneficentiam, et i
gentem erga amictos, et adversa fortuna Vcxatos,
159쪽
Rmorem: cujus auream nunc vocom audire videor , qui illud potissimum regium esse aiebat, rogias opes regio animo largiri , id oque immor in tali Deo longe maiores habebat gratias, quod multorum inopiam sublevare posset, quam quod rem gnaret. Praetereo insuper et eius mores in tanta sertuna innocentissimos. Quid Denape sibi Prin- cpps indulsit, quod non omnes homines, non iura omnia concessissi tit Z Quis re em umquam vidit praeter ChaoLvM , qui sibimet ipse prius, quam Pompulis imperaverit, et Clu'istiati e pliilosophia r armis irae et invictias immanem pestem stiga erit , Voluptates vicorit, timorem et a gritudinem dei cirrit 8 Practereo denique cetera Principis singularissima ornam tita : maiora nimirum man 'nt,
quae persequi longe formidat oratio. Νon tamen pati possum, Equites, quin de CAR I iustitia nonnulla hoc loco attingam. Quo enim conflantius ipse
omnes homines ad iustitiam natos esse tenebat, eo sibi magis persuaserat, regibus eam Viri utem , ut perpetuae commendationis, et famae sun lamentum, Restimandam maxime esse, atque colendam. Quo
quidem sibi proposito, dissu illimuni ost explicare, ecqua regiae justitiae aequabilitate omnium commodo et utilitati , digui lati et honori, huiusce Regni insuper felicitati consultum iverit. Sed a tendite paulli,sper , quos viros soro et iudiciis pra secerii. Ecquando illis sanctiores vel aequi bonique Disitirco by Coos e
160쪽
amaritiores siru missinius ille Allu mensium Areopa- , giis victit 8 Non alios iaciniae homines in Senaeum 'CUopta il Princips, nisi qui donatii suae bene au- - i
l iles fuissent. Quid vero dicam de publicis consi- liis , in litibus Commodorum suorum prorsus obli- ias, Civium titili alom unice luebatur Z Quid de iudiciis, in quibus nihil ad gratiam , nihil con- j lvai tum , s 'd semper idem de Oadoni 1 et it crevi Quid de legibus, quas optimas et aequissimas tu- 'lit , i t quas I embratim si ulsas , intino dilapersas, iac dissipatas hic I operit, cίis omnes in corpus luniam Cc gi iussit 8 Mirum sane , quibus quan- 'iisque i chiis providentiam suam intenderit Cha Lusi Hactenus, Equites, ex tanta hac orationis insantia audistis cluaenam Principis nostri Sapientia fuerit , quinam in regnando mores , quae artes :Nolite DuuC, quaeso, a me exspectare, ut Principis plotalem et roligio em vobis etiam commendem , Cui proscino Nori lanium mea, cluae Nulla eSt, Sed Dullius omnino polost par oratio in eniri. Praeierquam mini quod nemo ignorat hac potissimum vii s
post se Sp in imitandi ademisse , accedit quod loi-cupletissimi etiam liuiusce rei testes sunt populi, qui regiis ad exemplum compositi, lanti religionem secerunt , quanti par est ut optimus quisque s