장음표시 사용
51쪽
bi, antequam dos numerata sit, facile patitur. Iustinianus vero, qui mulieribus minime fuit aduersarius, cum dotibus valde faueret,quantum potuit hanc exceptionem restrinxit. Ita que non soluin eam anno uno conclusit, sed
N postea totam prope sustulit. Nam in Nov. cx. ubi de ea pluribus verbis agit, statuit; si matrimonium plus quam biennio durauit, non nisi tribus post elua dissolutionem mensibus Imo ei mox bauc eXceptionem proponi posse: si plus quam
eam excep. decennio, nullo modo posse. Iudicauit enim rionem con esse probabile, dotem, sicuti cauta est, nume. clusis ara' ratam vere fuisse, cum tandiu maritus tacuit, sinus.&vxorem benigne aluit atque exhibuit. Ideiri Iustinianus ad eundem Mennam P. P. edidit longam constitutionem, de exceptione non numeratae pecuniae. Cuius quidem legis sui scriptionem, diem &Consulem desideramus: sed facile coniicimus,esse huius, quo de nunc agimus, temporis. In ea vero singulariter etiam statuit, exceptionem non numeratae do tis summoueri, si non modo dotale instru
mentum, sed S post illud ea utio de dotis nu
meratione conscribatur. Exceptionem autem Et exceptἰ- non numeratae pecuniae, quae Olim totoq iinonem non quennio obiici creditoribuS, R eos nouae pron Mero α bationis necessitate onerare poterat , vltra
sar et ... bjonnium produci vetat. Sane quantum olim
istum Ane. fidei & auctoritatis veteres tribuerunt sumgaui . rum Argentariorum mensae, scripturae, cauis iocibus. tabulis, unde re obligatio nomia um
52쪽
descendcbat, tam tribuerunt parum priuatis literis, syngraphis, chirographis. Itaque earum literarum vix ulla erat aut vis, aut obligatio. Referre quidam im tabulas suas solebant boni patresfam. quid cuique deberent: saepe etiam suorum creditorum tabulas obsignabant e ut
ex multis Ciceronis locis intelligi potest. Sed usus rerum docuit, lubricum esse talibus tabulis facile fidem adhibere. Itaque talium ut appellabantur nominum pesigationem in usu postea non fuisse, Iustinianus ait Inst. de lit. oblig. quamvis obliuiosus Tribonianus, eo rum mentionem reliquerit, i. I. De ann. leg. l. 4. De pecul. Sed & si debitor manum suam
agnosceret,iamen ut fraude extortam esse causari posset, placuit. Itaque olim competebat perpetua quaedam non numeratae pecuniae eX-ceptio : quae quidem simplex exceptio non erat sed & libera a probationis necemtate , cuius Onus in ipsum auctorem reiiciebat. Postea Imperatores hanc exceptionem, quae grauis videbatur, nonnihil represserunt, varie tamen. . In'fragmentis Hermogeniani Codidis propo- μ οπDitur quaedam constitutio, quae exceptionem non numeratae pecuniae, non anni, sed quis' seisis ebis. quennii spacio descere cauet. Lib. 2. cod.Th. stitutiones extat altera posterior, longiorque constitu. Princilio, quae loquens de debitore chirographa -δε
rio: Si sinquit suam manum fateatur, sed sibi
nihil numeratum pro hac obligatione causetur, tunc chirographi discuti oportebit aetatem et ut si iure delata contestationibus tem-Iι POsδ
53쪽
pora debitor taciturnus exegit, cauillationis istius perdat obctaculum,&e. Iam vero Iustiis uianus ea tempora reuocat ad continuum biennium,quo huic exceptioni locus sit sed interea debitoribus viam contestationis ostem
dii qua illam essiciant perpetuam. Sed ct creditoribus , quibus solutionis exceptio S apo.cha opponitur, tribuit intra dies 3O. 'uandam replicationem pecuniae non numeratae, hoc' est, non solutae aut redditae, ut illi apochis suis sidem detrahere etiam possint. Non dubium est, quin hae literarum infirmationes tandem in Rep. magnas turbas dederint. Propterearique & Gallia has exceptiones reiecit: & olim apud Graecos non nisi se receptas, intelligi'potest ex Demosthenis oratione κατ. Διονυσ. tan- δη quoq*e loque propterea minus nunc in hoc iure ex-- plicando immoror. Sed illud pro coronidaitim δε m. adiicio, quod illis ipsis Iunii Kalendis, in qui-- pro . bus versamur, Iustinianus statuit, ubi dehi-bandae β. tum scriptura probatur, & solutio obtendtiatiosis. tur, solutionem aut scriptura aut quinque t sibus probari debere. l. l4. C. de testib. De probationibus & fide instrumentorum scio Iustinianum permultas leges edidisse. Sed eae
nihil habent, quod nos iam remoretur. Luin bentius vero alias & utiliores & grauiores, quae tunc editae quoque lunt,nunc persequaT. Itaque nec in ea, quae legem Fusiam Cantinniam sustulit quamvis hui iis diei sit, immorator. Sed transibo potius ad i. 1 i. C depraescrilang. teinp. quae uia quoque Kalendis prodiit. Nam
54쪽
Liber I. Is Nam etsi tantum in libris impressis dicatur Iustiniano Consedita: tamen eum scripta sit ad Mennam P. P. satis ibi intelligitur secun- dii; Iustiniani consulatus. Neque vero facere possum, quin & alias accumulem eius leges de praescriptionibus, atque adeo de usuca pione. Nam etsi pleratque sciam esse posteriores, quaedam etiam sint sine die &consuler tamen operae precium est, plerasque in hunc locum coniunctim coniici , praesertim cuin diuelli commode vix possint. Certe vix ulla est pars iuris, in qua Iustinianus aut magis elaborarit, aut ius vetus magis transformarit: se uti & de usucapione transformanda suam legem inscripsit. Constat ex Lege xu. Tab. suisse usucapio' Ee deos, nem, eamque aut unius anni, si res esset mo- capio iis bilis: aut biennii, si immobilis. Sed pertinebat bus; qua tantum ad immobilia hona Italica. Num & rμm tem
haec demuna mancipi esse dicebantur , & a 2r' 'priuatis dominis tenebantur pleno iure, quidem iure Quiritum: vi dc erant immunia.' Prouincialia vero praedia magis in bonis tantum esse dicebantur: ct cum tributaria distipendiaria essent, quodammodo publica esse videbantur, & propterea nec mancipi dice, hantur: nec tam facile poterant usucapi. Longo tamen tempore posselsa, poterant acquiri. Sed hoc longum templa' erat, aut decennii inter praesentes. aut vicennii inter absentes.
Iustinianus ut sustulit illud discrimen domi. niorum, quo res tantum in bonis nostris esse,
55쪽
2oμ. Balduini Iustiniansu. vel esse nostra ex iure Quiritum dicebatur, scuti postea dicemus ex l. vnic. C. de nudo iu-D Italia re Quirit. Sic di differentiam locorum ine-
pq it ct ptain esse putauit,& eandem in Italico solo &Prρμ ' με Prouineiati v sucapionem esse debere iudicauit. Sicuti & postea hoc quoque locorum discrimen, quod in lege Iulia de fundo dotali
obteruabatur, sustulit. Et vero cum iam pridem, quicunque in orbe Rom. habitabant, eis rant ciues Rom. sic & omnes prouinciae ct regiones huius orbis, Iuris Italici esse intelligi debebant. Sed ut longum tempus ex prouinciis in Italiam induxit loco biennii. hoc est. praedia iuris Italici citius usucapi noluit, quam
quae olim non erant Iuris Italici: sic rerum mobilium usucapionem non unius anni, sed triennii esse debere statuit. l. viaic. C. de viae. transsor. Cuius quidem legis nouae dc mutationis bene memor Tribonianus, ubi veterea meminerant anni aut biennii, in Pandectis caute scripsit tempus statutum, constitutum, lege definitum. Saepe etiam longum, aut dilatinum : ubi veteres biennium dixerant. Esse .
autem continuum tempus satis constat. Continuum dico,non utile: & Continuum, non in-
. terruptum. Sed ut defuncti possessio proderat heredi, ct illius bona fides huius malam fidem tegebat in diutina possessione rerum immobilium: sic etiam ut rei mobilis hoc iusseruaretur, Iustinianus eadem constitutione
persecit, quod & ipse in Instit. de usuc. fate
56쪽
malam fidem defuncti nocere heredi putabant, quasi is furtum fecisset : quod furtum non videbatur in rebus immobilibus. Sed Iu sinianus tam illarum quam harum usucapionem esse debere facilem , exeepta temporis disserentia, iudicauit. Et si autem olim etiam placuit, ut venditoris possessio emptori prosit, ct haec continuatio recepta sit eo exem.
plo,quo defuncti possessio prodest heredi; tamen venditoris bonam fidem non prodesse emptori malae fidei, etiam placuit. Non enim emptor venditoris personam. vi defuncti heres sustinet. Ne hic quidem differentia est inter usucapionem rerum mobilium & immobilium: sed discrimen est, cum de bona vel mala fide quaeritur. Atque haec quidem breuiter repetita nune sint, ex prolixis Iustiniani constitutionibus de iis, quae tempore capimus. Nunc pauca ex iisdem adiiciamus de praescriptionibns temporis, hoc est, axceptionibus, quae alterius actionem summouent. Ac in primis quidem occurrit illa quadriennii praescriptio, quam no-ser legislator non quidem primus introdn-xit, sed ex Lenonis lege repetitam confirma.
uit & amplificauit: Illam dico, quae fisco competit, qui rem alienam vendidit, S a domino vel hypothecario creditore quia emptor conueniri non potest ) conuenitur quasi posse sideret. l. vltim. C. de quadrien . praescriptio.
Repetiit quoque jamplifica. vii qua odriennii
praesicriptionem coindultam a Zenone.
57쪽
st a D. Balduini Iustinianus. Equidem ingenue dicerem , iniquam posse videri talem primum legem,quae fiscum,loco possessoris, adversarium profecto duriorem opponit, ct veluti serrogat : deinde, quod actionem longiori tempore dignam tam valde constringat. Sed quid non,posteriores prae sertim Caelares, fisco suo indulserunt i Iam vero, si tantopere placuit, ut qui rem a fisco
emit, statim securus sit, nullamque metuat euictionem: cur Tribonianus nihilominus in Pandectas retulit . emptorem non nisi sim
plana a fisco euictionis nomine petere posse λI. s. De inr. fisc. Certe ineptum est hoc dicere. si nulla euictio esse possit. Illud agnosco : ut emptor quadam huius securitatis illecebra trahitur ad hastam sicalem, ct in eo est melioris
conditionis, quam si emeret a priuato: sic etiam alio modo fuisse eum magis oneratum, si hereditatem emeret a fisco . quia tunc ipse directo teneretur creditoribus hereditariis. l. 1. C. de her. vel act. ivon. Denique ut fiscus aduersias alios utitur quadriennii praescriptio, ne, sic & interdum alii ea utuntur aduersus illum. Nam antiquo etiam iure, nunciatio honorum vacantium finiebatur quadriennio. l. I. g. Diuus. De iur. fisc. sicuti Sin commisi serum causa praescriptio quinquennii fisco potest opponi. l. 2. C. de vecti g. &cΟm. Neque tamen inissam faciam d. l. vlt. quia obiter commonefaciam, nimis esse putidum,
quod latui interpretes, qui Iurisprudentia rix
58쪽
-Fauore putant esse artem Gnathonicam, inde repΘ- . .
tunt rancidam illam suain cantilenam, Omnia proprio, esse imperatoris. Ius inlauus non minus pa- non ta. trimoniuin suum quam fiscum sui iuris esse men,quos uiat, ut quod ex illo procedit, habendum sit μα--- perinde atque si ex hoc procederet. An pro. μ p
plerea priuata patrimonia ungulorum ciuium, stia usoreste dicentur elia principis 3 Scio, quid olim pistarina Ambrosio fuerit obiectum. quod ct ipse nar- bi l riseiarat in Epist. 33. Sed Seneca lib. I. de Bene L p . non inepte ait: Omnia Regem imperio possidere, singulos dominio. Uerum fatuis hominibus tantum non tribuam, ut eorum causa ad mam disputationem eMurram.
Porro vi Instinianus confirmauit illam, dil Dd sis . qua dixi, praescriptionem quadriennii: sic su- lia anni mstulit quandam annalem s ut vocat exceptio- tuis pra nem, quae Italicis contractibus opponebatur : scriptio cuius quidem cum tempus esset utilo, saepe plures annos comprehendebat. Audiemu po,sonaue postea, quam ct in aliis causis Iustinianus ab- iu1.lomet. horruerit ab anno utili. l. vlti C. de tempor. in licosub Pteg. eesiit. ubi & qnis utilis, quis continuus movebori annus sit , dicam. Mirarer in Italia olim actio- nes in personam non nisi anno uno durasse, ni si si re vlaeapionem rerum nobilium sit istemius anni & Praetoria iudicia, sicuti de edicta, uisse aonalia meminissem. Qui inierpretatileinde sunt anniam elso utilem tempus lon: ius, sed incernim essecerunt. Cum igitus hoc umniano non placeret, in uniuersum statuit. ue in Italia, siue in prouinciis, actiones in per
59쪽
- ea 'sonam non nisi longissimi temporis, hoc est. norum annorum praescriptione tolli. l. Vna. C. de
quo esse so. 3ΠΠ Acept.idque exemplo Iheodotiano. Ivisis. risconsulti longioris quam 2O. annorum prae scriptionem nullam commemorant. Sed cO
stitutiones posteriorum Caesarum certos ut ait Iustinianus fines dederunt perpetuis illis actionibus. Ac Theodosiana quidem constitutio quae id maxime constituit, adiecit. kπο- thecariam quoque actionem 3 O. annorum es se, si aduerius extraneum aliquem possessorem,non debitorem agatur l. 3 .C. de praescript. 3 o. ann. Quid igitur,li debitor ipse pignus possideat y Iustinus Imp. statuit, tunc hypothecariam actionem esse annorum 4O. l. penuit. C. 'patbε- illo tit. quod latius explicui in commentario riam ve- de pignorib. Quid nunc Iustinianus Genera-νο οπη'' liter ait ind. l. r. hypothecariam esse quadra
hah,ὰ ginta annorum. Sed intelligi hoc debet, ut ita Ffimis, ' lege est expressum. Nam ct Iustinianusa ibitore eam auunculi patrisque sui legem secutus est. ptisaea. Uellem vero Tribonianus fuisset quoque illius memor, cum Pandectis ascribebat ex Pad- . IO,creditorem praescriptione longae possessionis a possetare pignoris summoveri posse l. 12. De diver stemp. praescript. Cumque repeteret,quod ascriptum est in l. i.& 2. C. si ad . cred. Praeseri. opp. & l. vlt. C. de act. & oblig. Praetereo, quae singulariter Ecclesiis conceiast noster legislator, ubi de usucapion e vel prae- scri ptione quaeritur. Satis enim superque illa
pse exposuit in suis Novellis. Sed ut huc de- . lapsus
60쪽
lapsus semidigressus a l.u.C.de praescript .long. temp. quae Kalendis Iuniis Iustiniano D. cons. lata est, ct longi temporis possessionem , prae sertim bonae fidei,confirmat: sic iam desinam in ι8.C depraescript. 3Ο.aun. quae eodem anno
ad eundem Mennam scripta est non multo post, ct illud ipsum magis atque magis illustrat, cum ei, qui longo tempore, bona fide, rem possedit, tribuit ius vindicandi, si deinde posse Lsone ceciderit: ei autem,qui mala fide posses- .., nn sonem nactus, sed sine vi, possedit annis 3 O. fi hoo . exceptionem quidem concedit, si possideat: dei eone sed ubi possidere desiit, nullam actionem. sit vindi-
Ocio, quo minime abundo, nimis abuterer, cotionem , si constitutiones, quae t m verbosae sunt,ut in. msu ρ Φ
terpretem abigantipotius quam requirant, OcΙ' criisse recitarem : ct ubi nullum aut morae aut non item Uerae meae precium est, immorarer. Itaque .
3ergo, re alias huius diei & temporis leges tersequar, praesertim quae obscuriorem dispuationem continent: ut illae sunt, quae ad cauam hereditatum pertinent, in qua constituena Inninianus maxime elaborauit, iamque mi-i Eommode occurrit, quod felicibus istis Iu-ii Kalendis statuit de querela inofficiosi te. amenti: I. 3o. C. de inoff. test. De ea querela mitiplex olim fuit quaestio: ct in ea re comis Inenda atque definienda maximam Iustinia. S DPeram posuit,vixque tandem sibi ipsi sa-DCere potuit, cum eo tamen nomine mulini variasque leges edidisset. Vetus & nobilis Simul cum quaesito,ande inossicioso agat iam is, cui a. q*ςτε