장음표시 사용
401쪽
suae pecunia in tabulas ereditoris expensa ferebatur, o indebitoris tabulas accepta referebatur,s boc actum inter eos esset ut nomina fierent ρο sebant ;Theophilus in exeges iii. de literari
obligat. in quod perpendenda sunt Ciceronis haee verba : Scripsisset ille, si non iussu eius expensum tulisset non scripsisset hic, quod sibi expensum serre iussisset quae eum Theophili expositione indicant quod sit pra dixi, ita demum rationes expens oeaecepti debitoris o creditoris , induxisse obIisationem nomianum, quae scriptura dicitur, si conυenibset ut scriptura debitor obligaretur. Nam ct in aliis juris partibus, quod agitur, ea
mente id agi exprimendum fuit ut cum novatur vetus oblisaris, novandi animo intercesssse sipulat onem comprehendendum fuit e non enim vetus obligaιio transfundi in nreitiam intel- Iis tur , se non voluntate novantium veterem obligationem ad posteriorem decurrisse contrahentes appareat ; sed utriusque obligationis nomine , altera atque altera actio , petitioque
fuit , ante leg. Iusiniani ult. Cori de novationibus . Sis n obligatione nominum , quae novationis aliqua speetes est pse enim eam Theopbilus supradicto loco definivit , transmutationem prioris debiti in novam crediti formam , quae fatlegitimis verbis , ac solemni scripto . Si enim quis ex emisto , vel conducto , vel mutuo mihi centum debeat , quem
obligatum literis velim , id est , scriptura nominibus factis, quae vetus obligatio fuit litteratum , ut ' ictim Iusinianus
notat Instit. iir. de literar. obligationibus . Necessarium, i quit Theophilus, erat, iis me verbis ac litteris uti ad eum qui mihi obligatus erat : Centum quae mihi ex causa venditae a me , vel locatae rei , debes ; vel quae a me mutuo accepisti , ea te mihi daturum propria scriptura promittis Deinde scribebat debitor a Centum quae ex causa emti vel locati Titio debeo , secundum ea quae inter nos convenerunt , ex hac scriptura debeo . Sed hane formam expensi lationis puto a recepta Romanis moribus formula aliquantum aberrase , quam expiscati fumus de 3. cI. in Verrem . Sic
enim Verres Malleoli pupilli tutor, in rationibus pupilli no
402쪽
IN ORAT. PRO Q. Ros C. COM ENO sues men compendio scripsit : Expensa a Chrysogono servo se enim lego , nam creditor Cbr Monus fingitur sestertium
sexcenta millia. Mox consequenti scriptura: Accepta pupillo Μalleolo retulit . In eadem AB. aliquanto pos et Homo stultissime & amentissime , tabulas cum conficeres, & cum extraordinariae pecuniae crimen subterfugere velles , satis te elapsurum omni suspicione arbitrabare , si quibus pecuniam credebas , iis expensum non ferres , neque in tuas tabulas ullum nomen referres , cum tot tibi nominibus acceptum Curtii referrent . Ad quem totum inconius: Expensum ferre , est scribere te pecuniam dedisse . Acceptum referrent, accepisse a te se scriberente expensum tulisse te sibi scribe
Igitur referebat creditor in tabulas hoc modo οῦ veluti , ut emplo nostro nos teneamus , δεν plurus fuit Fannius Cbι
rea hoc modo in tabulis Dis i Expensa Q. Roscio sestertia CCCLIM . quae de Flavio Tarquiniensi rinurgi nomine abst lit . Roscius in tabulas suas hoc fere modo e Expensa abs C. Fannio sestertia CccLiri. quae a Flavio Tarquiniensi exegi . Item s data pecunia esset accepta ab C. Fannio; quam quam expendisse nibli es aliud, quam numerasse. Plinius iuiib. 33. cap. 3. expensa in rationibus , dicit I ut impendia,
Er dependere , a vetere more appendendae pecunia , cum scialicet numeraretur aut solveretur : Fesus : Dispensatores dicti , qui aes pensantes expendebant , non adnumerabant . Bine deducuntur expensa , sue dispensata , vel compensa ta et hine compendium , dispendium, assipondium , dupondium . Hae scriptura ex muttio consensu creditoris o debitoris nomen febat , o nascebatur obligatio nominum, ex qua creditor certam illam pecuniam per expenslationem petebat , condictione eerti , quae diei potuit de certis nominibus ; ut condictio ex mutuo se eertum petitur , de rebus e rediris . Et
in Cori Theod. Si certum petitur de chirographis ; quando scilicet chirographo comprehensa pecunia petitur per judicem .
Irem in eodem Cod. Si certum petitur de suffragiis; si qua'
403쪽
s66 C OMMENT. I. ΜRNARDIdo forte mas seratus , aut sacerdotii nom ne at quis petunum certam promitteret lilii iri alicui viro , apud principem praepotenti, ut pro obtinendo eo honore suffragatoν exsiseret. Qua actione ex illis privatis rationibus manante egisse Chaeream fguis negabit , nae ille poterit negare , mer die lucere. Scio equidem aliam fuisse magis solemnem nomisis faciendi
rationem , per argentariae mensae rationes ' quae forma oblia
gationis merito scriptura dicatur , re obligatio nominum et cum scilicet apud argentarios , qui publicae mensae praeerant ,σ quorum incium publicum speciatim mensa dicebatur, apud quos fere privari omnia negotia expediebant , sis pecunian meranda esset mutua , aut venditis , aut Iocatio celebranda. Ipse etenim argentarii pro iis, qui pecunias acciperent fideiubebant , pro iis se debitores cons tuebant. Pro quo facto adversus eos introducta es amo νeeeptilia , qua seli t nentur argentarii l. vlt. Cod. de constituta pecunia . Sic autem sere apud illos nomina flebant , quomodo superius adn ratum privatim facta e sed Codicis , ae rationum illorum multo certior Mes. De his in jure nosero plurimi loci, prae-Iertim sub tir. f. de edendo ct in Edicto Iusiniani 7. ac ς.
Sed horum rationes nihil pera nent ad hanc controversam 'nam de mensae ratione unum videtur exstare verbum in hac rota oratione , non ut in negotio gerendo inter Roscium σChaeream intervenisse ulla dicatur , sed obiter quas per
rransennam ex comparatione e qui locus primus occurrit in lacera oratione.
Ergo videmuν posse defin re id mersari in hoe iudicio. Empensa C. Fannius ccc Lir sesertia intendit Roseis . Depulsio Roscii , secum non esse nomen factum rite , quod neque ipse
in tabulis suis acceptum retulerit I neque C. Fannius ea r te in tabulis perscripta habuerit , quae longo tempore in ariversariis jacuerint . laesio , an id nomen quod in adversariis es , neque relatum in mundum , peti apud Iudicem
Nee domulabo visum mihi olim , antequam diligentiorem
404쪽
1N ORAT PRO Q, R OS C. COM GDo. 167 interpretationem hujus orationis aggrederer , in eo positam fuisse controversiam, quod cujus petitionis nomine C. Fannius arbitrum petere potuit , pro socio iudicio I eiusdem nomine judicem petere a praetore potuerit , qui sub hac formula decerta pecunia judicaret. Eo me invitabat locus Ciceronis iupag. sequenti; Senecae alter in lib. III. de benefe. quorum locorum interpretationem divina ope fretus , in sequentibus recipio mihi . Nunc quod satis si , advertite quam verum non st. Nam si sit verum , invenietur Roscius eum magno patroni pudore indefensus . Tota Ciceronis defensio hine es ;qmd certa pecunia petitur , eam oportet aut numeratam , aut
expenso latam , aut sipulatam o quorum trium si unum non set , nec deberi certam pecuniam , nee peti posse . Quod se replicabit M. SatFrus Orator petitoris, non iis nominibus p ii quidem pecuniam certam οῦ sed quod eam pecuniam , qua per arbitrum serietatis petere Fannius potuit , per judicem
stricto iudieio petere maluit I vera fuit ac jusa eius imrent O , eludetur tota illa defensio Ciceronis , o frusera in . venietur se jactasse in exsequendis tam diligenter tribus illis,
i ae supra diximus I hunc vero locum , quem maxime oportuit , ne attigisse quidem . M vero maximum vitium in dia videndo partem aliquam omisesse.
Ali iam nan In hi, verbis eone luditur periodus superior quae de- ieit , nio ου lege r creindi ιν i. suillisa , 3 e. is autem Clis rea . Solone fre di.'. I Ioeus est , quem supra divi pertinere ad argentarios , etiam ipse eorruptus; in quo legas pro homines , hominis , quod modo lubstituam non haheo, sed iubenter intelle χerim hom nia publice electi , omnino argentarium intelis ligo; nain qui aliena, rationes tractetae conficiat praeter urgentarium , vix alium est que inquam dare .
non sui sie 1atis ad expetit lationem te. e time saetendam . in eod eem alimrutrius , vel ereditoris vel debitori . vel expensum vel aecepto latum; sed
utriusque eae mutuo anandatu . Inde est, quod Labonius redemtor aedis Caiastoris , quam Verres eκ Senatu se is luito reselendam loeaverat , tam instanter petit , ut erres tamquam persectum ae probatum Opus , acceptum reserat, in act. HI. in Verre in I ut no
mine iacto exigere illam pecuniam deeensoribus ab aerario posset alioqui obligatio nominis , ut de Theophilo
seripsimus , non eonstitit alterutro seribente. Forma autem expensitati innia Lahonii fortasse suit talis r E pensa reipublicae ob fνra risis His coissoris c. Verro praero. 1 anto ex s. c. f sortia ror. In Verris tabulis aec
pium referri oportuit fortasse hoe modo:
405쪽
a ριον . Id etiam possis breve dieere, moto νιam Ago elegister , vide Festum
I Muia . In Moestiis sed Mi similis est loeutio apud Senecam de benes e. lib. Vl. e. a Ilitia . inquit , qui a I sitrii, ,
stio te aio rem ae potentem post as,
Qtita Lor fiat mons a Et tamene ex rationum calendarium dieitue , sed non quia utensurnain , ut Cicero dixit , Priseiano teste, iA tst , ratio-aeum in singulos menies breviariumst; verum quia si neu lia Calendis solvendas uturas in ea lendario perseri-hebant . l. lecta. s. de reb. eredit.
M aliis imis pluribus . Aeron in illum loeum Horatii r
Stricto iudieio , vel jussieto stricti iv.
xis , ideoque Se per iudicem a prae re petitum, 14 addictum. petitur illa pecunia , non per arbitrum , qui inhona fidei iudieiis addicebatur . Et sponsio illa legitimae partis , id est , tertiae ejus quantitatis, qui in judicium erat deducta , in his strictis iudieiis interveniebat , non in judieiis honae fidei, quantum ex hoe loco datur intelligi . Li. si am, lius Quo genere re plus petitur , id summa , non resertqua titulum si id quod eae it ut si
sit sestertius nummus auium quatuor, euius aestimationis in iure nulla ratio, etsi dicis eausa iniorveniret ; veluti , si res veniret, aut locaretur sestertio
ditio aut loeatio intelligitur r nam; mauinaria venditio aut loeatio , nec venditio nee loeutio est, sed donatio. l. ii quis conduxerit , juncta . l. IC.s quis ante,ss. de aequir. possess. Inde est quod in donationiblis, quae sebant per mane pationem, id est , per aes Se liberim , fiebat mentio sestertii nummi unius assum quatuor . l. ult. Cod. de donationibus i quae leκ in lieat, in eelebrandia donationibus comprehendi sol itam sestertii mentionem. Et eam ejus nulla aes intatio sit , si plus sumnia petetur apud iudicem stricto iudieio sestertius tiumntiis , actor caulam amittet , neque facile nis mi-cio. . T. IjI. Oras. I in
nor annis restituetur , Magnam eausam este oportuit , ex qua major annis a s. restitueretur . ii quia νgens , Instit. de actionibus.
c.νtae t Non ad vivum Cicero resera. vii haee iura ; potest enim iudieiuni esse inearii, veluti in pratoris stipulationibus , quibus quod interest continetur, quod est ineertumr sed exisppditius est eertam si inaniani evmprehendere, quod eavet l. vlt. ff. de praetoriis stipulae. Sed la in epteris stipulationibus ineertia , quae se iacerti I3 ptitor onos dicuntur l. 6. Cod. de eon trah. se eommitt. stipulat. quae definiuntur ex Opposita certarum definitione , quibus nominatis non apparet quid , aut quale , aut quantum si , quod illa stipislatione eontinetur, qu in genere sunt stipulatione, saetendi aut non faetendi omnes , 1e quaeeum que adnotantur in l. ubi autem non apparet 7s. ff. de verbor. oblig. quo fit ut esse iudieia etiam incerti ponsint . contra quam Cicero disputat . Sed eiti, mihi hae ratio videtur suinis, ut quia sere stipulationibus ineeristis vlearia est taxatio rius, quod interest . eujus definitio est in iudiei, potestatu ; eas actiones arbitrarii, Ciceronem imputasse , Quomodo stipulationi adjecto 4 locus solvendae pecuniae, veluti Epheli centum dari , ne it arbitrariam actionum , id est, ut arbitrio iudiei aestimandum veniat , quid dare promissorem Oporteat, quam quam promiserit, certum quid certo loco se daturum . aestimabat enim iudex in hanc rem datus, quid intersit petitoris , vel qtia ni rei , illo loeunon esse solutam vel aceeptant peeuniam, quo illam dari eonvenerat. l. a. q. ult. f. de eo quod certa loeo , quod pertinet ad augendam vel diminuendam Obligationem. i. quod si mphesi β. ult. 34 l. uit. dicto iit. de to quod certo loeo , in qua l. quod Ephe i , eκ pendenda verba hae iunt r
tabero uexa audex , qui Λυἱe actionἰ adiaci ictoa est. Ceterum ex hoe lueo ad. notato , judicia bonae fidei perpetuo esse incerti , propterea quod praetor litem dirimendam permittens arbitra ex bona fide , immentum illi totiusneevtii Moistatem eum miliar, ut vel' δε a torum
406쪽
eorum quod astor petit , vel partem vel magnam. Vel exiguam , prout illius religioni videbitur , addicat, quod sine interprete Cieem satis plane exsequitur.
opori re. Sunt enim sormalae verba ,
qua datus est arbiter hoe iudicio C.
Pilo . eeeM l . autem sestertia meministi, me retro postulasse , non ut veram iam mam litis, quae in hoe iudicio vertitur , sed ut aliqua effet in
qua aequiesceremus ; nam numerorum notae omnes eorruptissiniae .
As It ollam Ibi deberi ν Observate
iuἀieiorum strictorum 1e sormularum perieulum. M aucupia , adeo in i piis minat illimae minutiae periculum magnum e reabant litigatoribus. Quid e . nim minutius sestertio , cuius ratio
nulla est, ut dixi Et libellae igitur
quanta ratio , quae est sesertii num. mi pars decim Volus Metisnu, deponseriba, Sc mensuris , quae libella fort. lis aestim .nsa veniat denariolono ro raronenti, se aliquibus ..enarii Ooclei partibus e sed mihi videor Leaeippi .ut Democriti atomos partiri.
ctati sormam , ac legem attentam. Seeollimans . Sie en rari sive luminum ius est, quos injuriae nomine iuvitum, proverbia est. En enim se te durumae rigidum , simplea , unii Orn e . unias moli; eujus ea itus unus est eo demnatio in lolidum , vel ablolutio ;quod aequitatis tractatum non ud mitisti e , qui in unoquoque arbitrio va rius ae multipleκ oecurrit , ubi eam.
pus est aequitatis . . Quid est in arbitrio Mite, moderatum , Perpetuo humanior ae benienior est sententia aequitatis. Quia o aeq. tua o meliua 1 Legite , ti an iam aequias O melias fit id uari , quae est expressa formula actioni, rei uxoriae ; quo judieio dotem a se viro olim suo datam , mulier quae ab eo divertit, repetit. Cieero lib. III. Ossie cap. q in diaudicanda suar. In ii, tamen judieii , in quibus ex bona fide agitur . videtur hoe loeo Cieero in.
nuere eamdem formulam usurpari io.
Ii tam . Certe iis ipsis vi ipsa inest quod est aequius tu melias . nam viri
honi Oise;o eonvenit . aequo ae honoe ecto, quod melius ea L aequ; u se. qui , euius dirit ese nolum unum ire moria m hi supcie. itat in l. st .s ieris vias eommunis. 6. quod vero ad nianis dati . ff. de surtis .
Plus s. muro i In bonae si ei iud. eii, nihil est per culi otu. petere. Irautio atro. i Confidit , qui et otia
iudieem agit ; di .fidit . qui apud a s bitrum .
Do etiarem stabularum i Leuite o κeoneesso i do Πι ἐνεε ρ tertii. eeeo i I. Tribus autem proxime loeia . sciaui ει de pecunia, ti tabularum Fannii fi de spolitionem factam mani se'o die ita
Sais Iaatia os R siu. . promἰM Fannitis. mpromita quo Lego. repromis 37 ιο ερει-os , sellieel a C. Flavio Tarqua-niens eius, quod exegi ss M partem di midiam te daturum suo Ieio, ut infra exi equitur . Aro εν-m Amfer; Notate . qua da cunila praetor aditus iudieem da, tria de eadem in arbitrum sit g toreaeompromiserint , eum de bona fido iudieiuni reddere. Et eo pertinet quos supra nota υi de Festo, arbitrum dieἐjudicem , qui totius rei habeat arbi telum 1e facultatem. mu/ma. ει ὰ Hiartim l Lex quidem Iulia privatorum , ut eris imo , iudi- eiorum , post annos ei rei ter O. ut eon te io, lata, vetat eum, qui iudex sit alleuiuή negotii , eius rei. de qua iudex est, arbitrium reeipere l. s. sed
si in servum, si si quis iudex, ff. de
reeeptis qui arbit. recep quod non puto vetitum ex eontrario . ut qui arbitrium reeepit eo nipeoniissarius, ne audea sat eius rei . Eidem εν ι, striis in Duir Dinis 3 In eamdena sententiam Seneea lib. III. de Benes cap. 7. m. t.νea , inquir ,
407쪽
bera ti nullIs astricta vineu Iis religio, di detrahere aIiquid potest, Se sententiam, non prout leκ aut justitia sua. det, sed prout humanitas aut misericordia impulit, regere i ingrati actio
non erat Iudicem alligatura , sed regno liberrimo postura . Locus autem Mneeae est de arbitro a pratore dat , qui ex bona fide nesotium dirimat . totus locus Ciceronis est de arbitro compromissario, cujus etiam infinitam Iieentiam idem Cicero insnuat, etiam eo iudieio quo eertum petitur. Sie supra pro Quintio , arbitri eam promtisIarii sententiae opponit summum jus : Si quid , inquit , in controMosam
veniret . aut intra parietes . aur summo
jure experiretur . Summum jus , id est, districtum ti asperum; de ut idem pro Caecinna loquitur, quod est in verbis ει litteris , se eonsistit in aueupio syllabarum ; eui contrarium est aequum
ti bonum. Qt aurum en Im in tiIus 1 Litigatores qui in arbitrum eam promis erunt, ut virum bonum disceptatorem negotii sui elegisse eum videntur l. a. F. I. f. de receptis. --..i Vir bonus es qui, quaerit Horatius rQua constra parram, νἱ Ioges, iuraque fer ι , o multae magnoque secantur iudice
Nam vir bonus δέ iustitiae . id est .
aequitatis , magis quam Iurisconsultusi quam maximam laudem Ser. io Sulpieio tribuit Tullius noller Philippi. ea I . arbiter sumtus , semper de summo iure deeedit, δι inclinat in id quod est minus. Et praeelare Aristoteles lib. V. Ethie. ad filium ea . IO.
ocn επιεικνς εςιυ . id est et Iuris non faecerbum exactorem agit Mir bonus , fastilud amminuit ae ρσαι , ut Horatiano verbo utar, esiamsi aes Ariorem sentem νιam lex eum Mocori quod quomodo. ib. 'i' ς' ivm ν toro eo capite Cetera eum as judia in Id est, eum Praevident suturum . ut eorto ia stricto iudicio Ventes apud judicem formulae excidant , quae eertae te solemnes fuerunt , δέ praeeila I potius e-
ligunt apud arbἰttum ex compromissito agere, qui de lite deeitat. Cap. s. adnumerasse se nega rie
numerationem re contrahitur obligatio , id est mutuum, quia numeratione impletur substantia illius obligationis l. 6. ff. de Senatusconsulto Ma- per expens lationem eontrahitur obligatio litteris . ut supra diae imus. per sit purationem eontrahitur verbia obligatio , eertis olim , Se solemnibus ac conceptis . Expensitationem autem duplieem supra posui , nee muto ; ut sit expensi latio se genaris nomen , Miubastae libi Ipeciei , quae lolum nomen generis ferat ἱ nam pri Uatis ra tionibus factam expensitationem no habeo , quo appellom nomine quam expensitationis ; quam putamus satis abunde probasse , praeter hune locum de expentilatione Chrysogoni Sa Ra-bonii. Altera speetes expanslationis. quae apud argentarios fit publiee, pro peie friptura dieitur , δέ mensae Γνἰ- ρ ra i nam expensi lationem eiIo eum apud argentarios nomina fiunt , ipsa
Cieero testis infra pro Caecinna , duqua . s a Deo Vita suppetit , ad illum locum dicemus olim plura. Gel lius autem manifeste diserevit ab exispensi lations , mensae rationes . Praeter eas rationes, quas supra serips , adii- ei te Se hane letitentiam : Expensam ti tam uo. esse, codicea Fannii constemanr .
in quibus sei licet id nomen , quo do
agitur . non est. Velim autem maxime vos ObserUare , parum tonuenire
Ciceroni eum juris nostri decretis, nisi nos ponamus , ut antiquissimi interpretum , eondictionem duorum ρο- nerum δ' unam specialem eorti, id est. certae pecuniae . quae petitur condi ctione si eertum peterue , Se ad causam mutui pertinet , ae simplieiteoeondictio dieitur l. I a. ff. sub et t. darebuε ereditis si eertum petetur , tido ecindictione . Altera i pretes condictionis generalis est, in quam etiam venit quod ex aliis eausis ti titulis obligationum certum debetur ; veluti ex testamento, ut apud Quinctiliamim: Certam , inquit , pecuniam pero per stipulationem , tera um peto μ restament Item ex mandata currum petitur 1. de eadem re . ff. de exceptione rei
408쪽
nult. ae de rerum amotar. Pertio Dent autem hi tres modi . ut dixi ad actionem si ter tum petetur. arga mento l. r. ff. de eondi'. triticaria. De numeratione manifestum est . De stipulatione autem hae e verba sunt Pauli in I. a. ff. de rebas ereditis rines is , inquit , credimus , quodam ain
motio . Intellige , si stipulatio inter
numerandam pecuniam intereesserat , ut ex ea quaerator actio ex stipulatu.
gem modo iudieandum , s expensa
feratur peeunia , quam mutuo tradia .
Bene autem inter se ista tria compa-xantur ; nam idem iudieiuni est numerationis Se stipulationis l. Onima mea rebus ereditis . Rursum cum Parantur inter te stipulatio Se expensitatio I r. ff. de annuis legatis l. non figura 18. ff. de oblig. Se action. Et cum lint sipulatio Se expensitatio inter theom. parabiles , comparatur autem stipulationi numeratio ; igitur u numeratio comparabilis expenitiationi , per primam eo inmunem sententiam Geome. trieae diseiplinae r Θ eidem res mit vatia, O inter se furer 7uatia r quod axioma non modo in lineis ti numellis , motu aut tempore, veruin etiam
euicumque rei , in quaeumque dileiplina Meommodabitur, est perveeeuarium ; ut colligit Proetus lib. III. in Iib I. Euelidis elementorum. Quod supra serips , speeiem habet aliquam
veri, mihi tamen non satis .aeit; Iea videtur εαιτι x Me indissolubilς. nam ex quocumque contractu peeunia ceris ea peti potest . non modo εκ hix triis bax, quos Cieero enumeravit l. 9. Ceristi is de rebus Ged tis , per aflionem stitieet si eertum petetur ; se enim appellatur l. r. ff. de eondia. tritiearia, Se actio certae peeuniae a Seneca lib. IIl. de Benefie. eap. 7. potest esse, ut , eum ita jus esset tempore habendae huius orationis , ut sellieet ex his eausis, quas pereenset Cieero, certa pecunia peti poti ei; postea praetor aliquis generalem actionem secerit ti proposuerit , si quando quoeu misque ex eontracta certa pecunia pete. retur . Certe Senem d. loco eertae peis
euniae actionem quasi genere dilerevit αλ acti e loeati M eonducti: Primum, inquit , omnium , para optima benici
ex conducto, aut ex locato datur . Foristasse quasi etiam tum non potuerit ex loeata aut eonducta re, agi actione ereditae Meuniae certae tonit quam nostra iura seiverunt , in quarum verba nos iuraVimus . . Cum rertia parte i Singularis est Io.eus , quo iudieatur in tertiam pδrtem
ejus pecuniae , quae in judietum deduceretur . eavere solere actorem eat Omniae nominet eujus pecuniae ex immsone exigendae hie videtur modus fui sese, ut reus apud iudieem , etiam eum eausa ageretur, M absolvi se peteret, Se actorem de ealumnia damnari. Gel. lius lib. XIV. op a. l. 3. Cod. Fler. mogen. de ealumniatoribus , be plus petendo . Quam reeiproeam petitio. nem nos Putamus appellari a Ium niano action*m ealumniae , in h. hae autem , Instit. de poena temeis litigantium . Hoe tamen observandum . pro vetera illa tertiae partis sponso ne, postea introductam sponsonem de-einiae litis , id est , deeimae partis
ejus rei, quae in litem deducebatur. in ius deei nidi loeum eum suetemnet postea sumtuum ti impendiorum litis aestimatio ; tandem Iustinianus eam
dem deeimam in usum revocavit dio vel l. II 2. 6. πρει-- mraxiat 1 a Cavete autem, existimetis tertiam istam litis fuisse eanidem cum saera mento, de quo Varro lib. IV. de Lia
gua Lat. Festus in Satramentum. P a de tertia solus actor repromittit . ιδ eramento eontendunt 8ι reus, M at sid est, ex ealumniae causa solub t ζ in tertiam quam repromisit , eos '
mnatur. Sacramento uterqite apoia '
erum, id est . aream pontifieum, p'cuniam deponit , quam judici amitrit . Deinde tertia prone it reos
III. victi saera meatum ad WTamomdit ; sve petitor victus est, 'Deinde cavetur de litis eu;ui cui summa ; saeramentum de a vis r . est quinquaginta assium, de anis q
tionum aeeurate ti more lare , . ex adversariis, quasi ex tabulisnum, expensam eam peeun am
409쪽
eii puto suisse juris gentium; eerte fuit optimat fidei. quein se definit
Boetiua ad Ciceronis Toplea a Cum res
interponi ιν. Ex eadem notione fidue ia-xius pater, is quem naturalis pater elegit, eui filium suum manet paret, ut eumdem remanet paret. Item fiducia inter ereditorem Se venditorem verti dieitur a Paulo lib. 1entent. tit. I 3. d. loge eommitaria, cum revera manet patio inter Uenἱsset; quo genere
alienatio fit. s. in dominium eredito. ei, fidueia, id est, rea fiduetaria data
transi r eontra quam in pignore, quod in dominio debitoris manet. Sod
a me a potius eomparatur fidue a pi-fitori, quam venditioni, a Paulo d. oeo ἱ ti a Tertulliano lib. de Idolo. Iatria , ad snem ; qui indieat , tae ita
fide interponenda . praeterea iusiurandum nonnunquam praestitisse qui fidueiam aeeiperet; s loeus recte legatur Sie autem recte legetur, ut puto ι ει-
a Iam EtHiii, i non , de Lahai. i. a mu- ames , Itib pista ori vis fiduciali , iurarisa Ment , O se notant. In ao libro pistremus ast titulus blasphemiae in Deu m, A. Idololatriae, quod eum fiduciam acet petent Christiani do Ethnieis , jusjurandum interponebant , rosanae religionis 1eiliret , Se eave. ant eam rem, quae fiducia data erat, Testitutuni iri, eum sa pecunia , quam dederant , retanderetur a debitore , eamque rora Leiebant agvoeatis dii, Nationum, quo modo fidem neglant 1 Christum. De ea re tota nos 1le exi. sima inua. si quando ex aliqua eausa, quales intervenire plurimae possunt . in 1peeiem abalienare a te quis rem
suam vellet, metu fortasse potentio. rum , aut tyrannieis temporibas ; antequam vel manet paret illam, vel in iure eederet, quo genere dominus ex iure Quiritium fiebat; is qui rem mancipio Meiperet. et iobat fidem ae mi. ni stertiam hominis a m ei, qui ut plurimum risita fide, interventa tam a
etiam a liora m am eorum, rem , quam mane ipio in iure aceepturus erat, ueuius nomine etiam pretium eκ luturus, te remancipaturum promittebat , quandoeumque sbi pretium, quod ex sol. isset. esset restitutum. Ante au tem quam alienaretur rea illa eκ j
re Quiritium, ut dixi; quia quo genere dominium alienatur ex iure Quiritium , per legis α' ionem ςeluti per mancipationem , aut in jure cessonem,leκ illa remanet pandae rei diei non potuit , neque enim in diem . neque iub eonditione celebrari potuerunt actus illi legitimi. Sed eum pure ali
nata hoe modo res esiet, Se dominium in ereditorem transget, praetor inamsdueiae actione tu praetoriam putamus la tionem fidueia proponit in hane so
hie C eero iudieat, 14 lib. II. de Divinatione ; quo Ioeo ut in Topi eis , fidueiae eonjungit tutelam , foetetatem, Se mandatum , ea quibus damnati di-racto judicio fama minuuntur e l. I. ir. de iis qui notantur infamia. q. ex quibusdam. Instit. de poena temere litigant. Di recto autem judieio tenetur is qui fiduciam aeeipit, mandatarius vel procurator , depost mi , laeti, non niti directa actione eonveniuntur. COutrario autem iudieio qui tenentur, is
qui fidue iam dedit . mandator , adultus , is qui deposuit , insanies non fiunt ; quia in contrariis isti, oudieii
non Ae perfidia agitur, aut fide rupta, lea de ealculo Se iude multate l. 6. suristi. I. ult. f. de iis qui notantur insa-mia. Formulam autem suisse filuet eam quam supra diximus, Inro bonoab ne otier oporter, indieat Cieero lib. VII. ad Trebatium epist. 12. D lib. III. deo itietia r quae de edicto per toris publi-ee propolito, stingulis privatae rei arbitriis aeeommodabatur, si quando fiducia e utracta esse dieeretur. Addo, abesse a figueta oportuisse dolum; quod s praetor non edixit, eontractus Iamin natura id ea igit; ut eum in
410쪽
omnibuε honae fide; eonteactibus abense debeat , quia nihil est tam eontrarium boni fidei, quam dolus ; in aliis
tamen evuberet hona fide , ut in tutela , fidueia, mandato, deposto, s eietate. Speciem tamen fraudis aliquam etiam lego Lieinia vindieatam se imus, in fiduciae contractu 1 l. ult. r. de alienae. iudicii mutandi earisar in qua lega Ohi iterato de indu aria a Triboniano fidueiae verbo, quod is eontractus in usu esse om mn deserat, lex tamen fidueiae manifesto paret in his verbis a verbi eνatia , ut potentior
piae , O per Me iuram ipse aee iat ouo easu is qui alienavit, id est, fiduciae dedit, communi dividundo non potest agere ; quia leκ Lieinia 'impedimetito est. Interim notate, inter exemplom a Boetio allatum, ti exem.
stum legis illius ult. id interesse, quod in altero secius nulla subest, idosqua fidueia valat; in altero punitur eonflium fraudis. Vellem autem Isdorus quomodo differentiam posuit inter pignus, fiduciam, Se hvpotheeam, adjesistat aliam nexum, nis forte de Manilii Iuriseons antiquissinii sententia putavit nexum nomen esse genexis , ad omnes contractus, ae sormulas pertinens, quae per aes 84 libram solemniter inter eives Romanos Ellp diabantur. In qua sententia videtur Cieero tuisse, maxime Topieta, Λ Io a dosinitiouo ; eum definit abalienatiomem, roditionem aliosi isseti 14 in lib. III. de oratore, eum .definit nexum,mod pej iiisam aetatio. Sed Mutius Maevola melius nexum esse dieit, qui per aes c, i ueram fiant tia oblisentvir, HAEMGuam si maneipio donauν. Nam idem quod obligatur per libram, neque R. um si, inde ne Eum dictum, Varro de lingua Lat. lib.VI. ei rea finem. Itaque ieeundum Maevolae definitionem nexum videbitur, pignus vel hypotheca legitimo modo eontracta ; quomodo intellinitiae nexus , in l. ult. Cod. si aliena res pictori data sit. Et fragmentum illud legis, qaod a Festo lis. datur in nuneupata poetinia, s mihi vinxo lex illa sapit ius deeemviralel videtur distinguere ititer ne Eum se man-
que , ιιῶ liuitia nanctipacta, ita jus . io . Mancipationem autem , aut familiae lenitionem , id est , testamentum poe
a 34 libram, Scaevola numquam ne νum
dictum, suit ; quod Cieero ti Elius Gallus non dubitaverint . Festus in
Virum pνἰmisiam l Proclive est suspieari , se egisse P. Satyrum eum Roscio , ut eum minimum laudans , plurimum laederet 1 eui latissimis meampum dedit artis elum ipsus Rci. ii . Et eum inulta υμ εμε dixisset, ut videtur , ea Cieero arripit quas serio dicta , lil pro testimonio rut eum primarium hominem Cicercidictum a satyro seribit, eontumeliosa dictum a Satyro aecipimus ; quassuerit Roseius dictus a satyro primarum , supple partium , quae commen datici est stentet , non honesti hominis . Cap. 7. Ipsum captit , 6 fporeIIἱ rasa Quia non est neglectum ab amplissimi, in republiea v Iris . ae de litterarum splendore elarissimis a id
etiam nos brevius perstringemus , quod de more in alenda vel detoniadenda barba , ae coma , a Romanis observat uni illi prodiderunt i Varro in primis , quem in eam rem ei tat Plinius lib. VII. cap. 39. is igitur Varro lib. II. de re rustiea cap. II. de Ardeatium publieis litteris seri-Ptum notat , tonsores ex Stellia primum venisse post annum Vrbis eonis diti CCCCLIIII. moil subdit Oliis ponsores non filis ad ea uaην anti vortim statvae , quod pter me habent euὶAltim O barbam magnam . Ea re Cieer pro M. Caelio . exeitat de inseris hae-hatoc illos veteres , qui tonsorem nesciebant . Sequens aetas , id est , post illum annum Urbis conditae os . id observavit fere , ut barbam ton derent non nisi senes , id est , eum eanescere inciperent s 34 ut Anaereon ait r
ἰd est, ut ego interpretor, eum pri muni canescente barba tonsorem admis.