Laurentii Pignorii Patavini De servis, & eorum apud veteres ministeriis, commentarius : in quo familia, tum urbana, tum rustica, ordine producitur & illustratur

291쪽

polam. Cicero filius: sed peto a

te , ut quam celerrime mihi Gnarius mittatur , maximo quidem Graecus. multum enim mihi eripitur opera in emscribendis 'pomnematis. Erant in munisterio & LIBRARIAE. Antiquus lapis; SEXTIA. XANTAS CR. LIBRARIAE M. O L. II. - JuvenaliS, periit libraria, ponunt

. Eusebius diserte scripsit, Origmni ad manum fuisse lidrarios , un1 cum puellis, quae scite & concinnEscriberent. Quo fit, ut minus er dam interpreti antiquo Juvenalis,& veteri nescio Iuris civilis epitomatori , qui pondera hic & lubram substituunt. Tetigit haec et K ganter

292쪽

23o LAvR. PIGNOR Ius ganter Galenus , cujus haec sunt Latine reddita; nam quod ad nos attinet , decima fortasse proVentuum n srorum pars impenditur, reliqua vero

partes novem substantia ipsi adjiciuntur: attamen video te ne in res quidem egregias insumere quidquam audere, non in coemptionem, comparationemque LIBRORUM : nou in eos qui Sc RIBANT exercendos, sise N Ο-TIs ct s 1GNΙs id faciant , ut C I T 1 vS ; sive exquisitis FIGv-RIS ut PVLCHRIus: sicut ne meos quidem , Pi EMENDA TE R E C-TE E legant. Inserviebant librariis GLUTINATORES, conglutinandae nimirum papyro operam impendentes. legebatur olim Neapuli,

MANNIO STICHIO TIBERII CAESARIS GLUTINATORI

In vetere glossiario glutinator est, meminit & ' Cicero ; etiam ve-

293쪽

D g SERVI S. 23 Ilim mihi mittas de tuis librariolis duos aliquos, quibus Drannio utatur glutia natoribuου, ad cetera administris. Chartae autem ipsae papyro & glutino constabant. ideo apud Spartianum Firmus tyrannus jactabat, exercia

tum se alere posse papyro ct glutino,

quod chartarum quantitatem immensam haberet. Ceterum de charinta & glutino late ' Plinius. Neque vero in chartis tantum , sed & in membranis glutinis usius fuit, si antiquo Persit glossatori credimus, qui bicolorem membranam ita interpretatur , quod pars altera seu facieS membranae crocea esset, glutinata altera. Libris materiam cortex

olim, papyrus, carbasus , ovilla temgora , lintei, plumbum, & alia studipeditarunt, ut cuilibet animadvertere promptum est. iique quod cim cum ligneum teretem surculum, veΙ

osseum convolverentur , votum uasunt appellati. Surculum ipsum seu

294쪽

23 a LAVR. PIGNOR Tussurculi capitula, quae & cornua, uinbilicum vocabant. Porro de his,& de universa scribendi ratione,

contexuit insignem commentarium V IN C. CONTARENVS noster,

quem ille non diu patietur a studiosis desiderari. Librariorum administri, quos vocat Cicero, videntur

fuisse Pu MICATORES , HALLEATORES, ORNATORES. De

pumice Catullus, ' Tibullus, Plinius : de cetero ornatu Domitius Vlpianus. At quoniam minium in voluminum quoque scriptura usurpabatur, inde nomen factum est se

Excepto si quid Masuri rubrica n

ubi glossis veteres : Rubricas vocat minium, quo tituli legum annotabantur. At ut viventes bibliothecas aliquando aggrediamur , haec erit sta

295쪽

DE SERVI S. 233' Cornelius Nepos , & ue Messala Corvinus litteratos & litteratores appellant. Quo videndum an respexerit idem Cornelius, cum in vita Pomponii Attici scribit, in ejusdem familia fuisse pueros litteratissimos. Hujusmodi fuit Mecoenati Q Melisi is , Spoleti natus ingenuus, sed ob discordiam arentum expositus, qui cum se gratum 2 acceptum in modum amici

videret, quamquam asserente matre,

permansis tameu in statu servitutis, praesentemque conditionem vera originianteposuit. horum aestimationis index erit Daphnis ille, cujus meminerunt it Plinius, & Suetonius.

PAEDAGOGI, MAGISTRI,& PRAECEPTORES huc referendi sunt, quorum usus apprime necessarius , C. t Cassium induxit ut crederet , hereri quavd que remittendam esse proprii servi manumittendi necessitatem. quod tamen

296쪽

234 LAVR. PIGNO RIVS receptum non est. Ea dem necessitate compulsius. ' Atlgustus , cum urbs fame premeretur , servorum maXimas copiaS L CXceptis medicis, S praeceptoribus, trudi urbe praecepit. Redagogi puerorum & puellarum ductores fuerunt, & doctores. - PlautuS, Nego tibi hoc annis viginti'ssi pri mis copia, Digitum longe a Taedagos' perim ut sterres adibus.

revenisses domum,

Cinc culo praecincitin in sella apud

magistrum asideres, Tum librum legeres. Hoc sibi voluit Manilius: Componet teneros etiam qui nutriat

297쪽

DE SERVIS, 233 Et dominum dominus pratexta lege

D. Augustinus: cum videamus exempli gratia, ct sine tribulis areas tritu- rara , quamνis adjuvent si adsint; st*ς ρη guis posse pueros pergerς ius bolam, quamvis ad hoc non sint inutilia paedagogorum alumenta. h jus sane operae, pueris & puellis navatae notitia facit, ut minu& mir mur , cum apud si Val. Maximum legimus, puella virginitatem a fervo p dagogo, Faenio nescio cui Saturnino proditam. Fuit autem non raro prae postera valde & translatilia pa- rentum cura in paedagogi S comparandis. Aristides : quid autem fnonne nutrices, litteratores, ast pedagogi pueris ita dicunt : oportet te nouimpleri, ct modeste per vias incedere,

ac senioribus assurgere , ct parentes

a De gest Telagii. Et hos videtur Oppianus Episcopos appellare, seu inspeetores lib. I. O 3. de Pinscat. b Lib. 6 cap. I. vide padaguum eruciarium calpurnii Raeci. c in Platonica I.

298쪽

a36 LAvR. PIGNOR Ius amare, non tumultuari, non alea ludere, non si vis, alternare pedes: verun-

tamen non propterea magni se faciunt nutrices , nec philosophis se se profe-γunt. itaque quacumque maximi sprerit , duarum est fortase vel trium minarum. Fadagogi vero etiam cum ac janitores aliquando pro padagogis, cum artem de sierunt, aquo animo fiunt. haec &similia docuerunt paedagogi, ut ambulare in via demisso capite; uno digito salsamentum, duobus tan- er piscem, panem, carnem, sic Ioa-ere ; sic vestem gerere. Magistri pueros & puellas docebant & ipsi. D. Hieronymus : magistrum autem pueri tui, de quo dignatus es staribere, quem plagiatorem ejus esse non dubium est,fape Euagrius presbyter , dum adhuc Antiochia essem , praesente corripuit , ille respondit, timeo,

dicit se a domino suo fuisse dimissum. Quod ad puellas attinet, extat in signe

a Tlutauh. vi Iutem doceri posse.

299쪽

signe testimonium ' Iuliani Jurisconsulti is a cognatis 2 propinqris pupi perductus ad magistratum, jussus est alimenta pupillae, ct mercedes,

ut liberalibus artibus institueretur, fracceptoribus dare. h Martialis ;

'ruid tibi nobiscum es ludi scelerate magister 'Inrafum pueris, virginibusque ca-

Suetonius : Cacilius Epirata Tusculi natus, libertus Attici Satrii equitis Romani, ad quem sunt Ciceronis epistolae , cum 'iam patroni nuptam M. Agrimo doceret, suspectus in ea, ct ob hoc remotus, ad Cornelium Fatarum se contulit. Neque vero servis ipsis defuit magister, aut paedagOl gus familiaris. de illo antiquus cippus Tibure,

300쪽

de hoc Romae,

FLAVI. STEPHANIPAEDAG. PVERO R. IMP. TITI CAESARIS

Paedagogo CAPSA RIVM adjunis gemus , eX auctoritate ' Vlpiani:

si collactaneus , si educator, Astadagogus ih i; si nutrix, velfllius sibave

alterius eorum, vel a remn F, vel Oa

anus oec. - Juvenalis, Eloquium, aut famam Demosthenis, aut Ciceronis Incipit optare , ct totis auinquatribus optat,auisquis adbuc uno partam colitasse Minervam,