T. Liuii Patauini Historiarum ab vrbe condita decadis quintae libri quinque, nunc primum excusi

121쪽

LIRE R Q U A RIN S. 6 Callorum disserere. Multorum iam ante cladibus expertum peri culosum esse tantam multitudinem in Macedoniam acciper ne grauiores eos socios habeant quam hostes Romanos Quinque milia equitum sat esse quibus&Vti ad bellum pollini &quorum ultitudinem ipsi non timeant. Apparebat In omnibus merce dem multitudinis timere nec quidquam aliud sescula adcre consulenti nemo auderet remittitur Anrigonu qui nuntiaret,quinu milium equitum opera tantum ci regem,contemnere multitudinem aliam. Quod ubi audiuere barbari caeteroru quidem fremitus filii indignantium se frustra excitos sedibus suis: Clondicus rursus interrogat ecquid ipsis quinq; milibus quod conuenisset numeraret. Cum aduersus id quo P misceri ambages cerneret, immolato fallaci nuntio quod vi sperauerat ipse posse, in rebretro ad Histrum perpopulati Thraciam qua vicina erat viae re dierunt Quae manus quieto sedente rege ad Enipeum aduersus Romanos Perrebiae saltum in Thessaliam traducta, non agros tantum nudare populando potuit,ne quos inde Romani comeatus expectarent, sed ipsas exscindcie Vrbes, tenente ad Enipeum Perseo Romanos ne urbibus sociis opitulari poli en I plis quom Romanis dose cogitandum fuisset: quando neu manere amilla Thellatia unde exercitus alebatur potu illant, cq progredi, cum ex aduerso castra Macedonum, qui ea rependerant spe, haud modiocriter debilitauit Eadem auaritia Gentiu regem libi alienavit. Nam cum CCC talenta Pellis nulla Gentio numerasset signare eos pecuniam passus. Inde X talenta ad Pantaucum missa, ea praesentia dan regi iussita reliquam pecuniam signatam Illyriorusigno portantibus suis praecipit Parui itincribus Veherent: dein eum ad finem Macedoniae venticisci, subsisterent ibi ac nuntios ab se opperirentur.Gentius exigua parte pecuniae acccpta, cu assi/due Pantauco ad lacessendos hostili facto Romanos stimulare tur M .Perpennam ML Petillii legatos, qui tum forte ad eum,

nerant, in custodiam conlecit. Hoc audit Perseus,cotra xisse eum

nccessitates ratus ad bellii vilip cu Romanis, ad reuocadii qui pocunia portabat misit: elut nihil aliud agens, Aut quata maxima posset praeda ex victo Romanis reseruaretur. Et ab Eumene Ero,POn ignotis quae occulte acta erant,aedit. Dc captuus actum essedi ipsi evulgauerant, e Iumeno consulem vitandae suspicionis

caula catioteficit Pectus post reditu ab Eum e laopontis spe

122쪽

DEC. Q UINTAE.deiectias,Antenorem&Callipum XL enibis adiectat ad hunc numerum quinq; pristes erant 1enedii mittit,Vt inde sparsae per Cycladas msulas naues, Macedoniam cum

humento petentes,tutaretur Cassandreae deductae naues, in por

tus primum qui sub Atho monte sunt, inde Tenedum placido mari cu traiecisseimstantes in portu Rhodias apertas naues Eu/damumq; prosectum earum,inuiolata at petiam benigne appellatos dimiserunt cognito deinde in latere altero quin i uaginta

onerarias suarum,stantibus in ostio portus Eumenis rostratisq/bus Damius praeerat,inclusas esse: circvuectus .ppere ac summo*tis terrore hostium nauibus, onerarias datis qui prosequeretur X lembis in Macedoniam mittit: ita ut in totum prosecuti redirent Tenedum Nono post die ad classem iam ad Sigium stantem rodierunt. Inde Subota insula est interiecta Elea, Athobtraiiciun Forte postero die q Subota classis tenuit,quin pri X X X naues quas hippagogus vocat, ab Elea Prosectae cum equitibus Gallis equisq*, Phanas promontorium Chiorum petebant, unde transmittere in Macedoniam post ent: Attalo ab Eumene mittebatur. Has naues per altum serri cu ex specula signum datum Antenori esset,prosectus a Subotis,inter Erythrarii promontortu Chiumq; qua artissimum fretum est,iis occurrit.Nihil minuS credere praefoeti Eumenis,u Macedonum classem in illo vagari marim unc Ro/manos esse,nunc Attalum aut rcinissos aliquos ab Attalo ex ca/stris Romanis Pergamum petere. Sed cum iam appropinquatia forma lemborum haud dubia ciuet,ec concitatio remorum diro Ctae in se prorae,hostρ appropinquare apparuisset: tunc iniecta trepidatio est,cum resstedi spes nulla esset, inhabiliq; nauium N, nere, di Gallis vix quietem ferentibu In mari. Par,eorum a proupiores cotinenti litori erant, in E thream enarunt: pars velis da tis ad Chium naues eiecere, relictisq; equis effusa fuga urbem polebant. Sed propiu Vrbe lembi accessuq comodiore cum expo fuissent armatos,partim in via fugientes Gallos adepti Macedo/nes cecideruncipartim anteporeain exclusos:clauserat enim Chii portam,ignari tu fugerent aut sequerentur. Dccc ferme Gabiorum occisi, Cc vivi captuequi pars in mari fractis nauibus absumpti,partim neruoS succiderunt In litore Macedones XX eximia equos formae cum captiuis, eosdem clembos, quos ante

miserat, Antenor de here Thessalonicam iussit, di primo quou

tempore

123쪽

LIBER LUARTVS s tempore ad classem reuerti:Phanis se eos expectaturum.Τriduum ferme elastis ad urbem stetit Phanas inde progrcssi sunt, di spe colentis reuersis X lembis euecti Egeo mari Uelum traiecerunt. Dum h αῖα untur,legati Romani C.Popilius diuincimius,&G Hostilius a Chalcide profecti tribus quinqueremibus Uclum

ciam venissent lembos ibi Macedonum XL, ω restis Eumenis quinqueremps inuenerunt Sanctitas templi insulaeq; inuiolatos

praestabat omnes Itaς permixti Romani ri Macedones,&Eu

menis nauales socii intemplo inducias religione loci praebcnte, versabantur.Antenor Persei praesectus, cum aliquas alto praeferri

onerarias naues ex speculis significatum solet parte lemboru ipse insequens,parte pet Cyclades disposita, praeter A sit quae Macedo

niam peterent,omnes atat supprimebat,aut spoliabat naves: qui

bus poterat Popilius aut Eumenis naues, succurrebat: sed vecti nocte binIS aut ternis plerunq; lembis Macedones fallebat Per id fere tempus legati Macedones Illyriiq; simul Rhodum venerunt: quibus autoritatem addidit, no lembois modo adiiciatus passim per Cycladas atq; Egeum vagantium mare,sed etiam coitinctio ipsa regum Persei Gentiiqi, fama cum magno numero peditu equitum qi venientium Gallorum. Et iam cum accessissent animi Dioni ac Polyarato oui Persei partium erant,non benigne modo responsum regibus est,sed palam pronuntiatu bello finem se autoritate sua impossituros essentaui pii quo u reges aequos adhiberct animos ad pacem accipIendam. Iam veris principiti erat, Oul Iduces m prouinciam venerant, s. Emilius in Macedoniam, Octauius Orcum adclallem Anicius in Illyricum, cui bellanduaduessus Gentium. Patre Pleurato rege Illyriorum, matre Eur dira genitus,stater duos Platorem utroq; patente, Caravantium

matre eadem natum habuit. Hoc propter ignobilitatem paterna minus suspecto, Platorem occidit,& duos amicos eius, Ettritum&Epicadu,impigros viros: tuo tutius regnaret.Fama fuit Honi, ni Dardanoh principis filiam Etutam pacto statri eum inuidisse, tanquam his nuptiis adiungenti sibi Dardanorum gentem:& similius id vero fecit ducta ea virgo Platore irerfecto grauis deinde dempto fratris metu popularibus esse coepit: violentiam instaingenio intemperantia vini accendebat Carictum, sicut ante disclum est,ad Romanum incitatus bellum, Lissum omnρ copias contra ut XUM armatorum metunt. Inde fratre in Caviorum

124쪽

pentem vi aut terrore subigedam csi mille peditibus quinqua Rinta equitibus missb,ipse ad Bassaniam urbem quinq; milia ab Lista ducit. Socii erant Romano ritaq; per mistas nuntios prius tentati, obsidionem paties dedere sese maluerunt Caravantium in Caviis Durnium oppiduciducialente benigne accςpit: arx uantis altera urbs exclusit:& cu agros eois effuse vastaret, aliquot palati milites agrestium concursu interfecti sunt. Iam MAp.Claudius, adsumptis ad eum exercitu quem habebat Bullianorum Apolloniatium Dyrracino' auxiliis, Psectus ex hibernis circa Genusuum amnem castra habebat: audito foedere inter Perseari Gentium, legatois violatoq: Iniuria accensus,bellu haud dubie aduersus eum gesturus.Anicius Pr eo Ne Apolloniae auditi, lugin Illyrico gererentur,praemisiusq; ad Appium literis, ut se ad Ge*nussuum opperiretur,triduo di ipse in castra venit,& ad ea quae habebat auxilia, Partino iuuentutis duobus milibus peditu & eq/tibus C C, peditibus Epicadus equitibus Algalsus praeerat. PMrabat ducere in Illyricu,maxime ut Bassanitas solueret obsidione: tenuit impetu eius fama lembo p vastantiu maritima ora LX XX erant lembi,autore Pantauco missi a Gentio ad Dyrracinorum di

Apolloniantium agros populandos. Tum classis adto eo tradiderunt se:deinceps & urbes regionis eius ide faciebant,

adiuuante inclinationem animo clemctia inomia crevistitiaptoris Romani. Ad Scodram inde ventu est, id quod belli caput fueratnaon eo solu quod Gentius eam sibi caeperat velut regni to/tius arcem sedet quod Labeatur gentis multitissima longe est.&difficilis aditu. Duo cingunt eam flumina, Clausala latcre urbis quod in orientem patet praefluens Barbana ab regione occidetis

ex Labeatide palude oriens. Hi duo amnes confluentes Incidunt Oriundi flumini,quod ortum ex monte Scodro, multis diatuSauctum aquis mari Hadriatico insertur. ons Scodrus longe altissi mus regionis eius ab oriciate Dardaniam subiectam habet, a motidie Macedoniam, ab occasu Illyricum. Quanim unitum situ naturali oppidu erat, gensq; id tota Illyrio direx ipse tuebatur:

tamen praetor IRomanus,quia prima successerant prospere,fortu nam totius rei principia secuturam esse ratus, repentina valitu rum terrorem,instructo exercitu ad moenia succedit.Quod si clavisis portis mutos portatus turis dispositis armatis cise adiuuat,

125쪽

LIBER Q U ARTVS. 8 vano cum incoepto moenibus peptilissent Romanos. Nunc porata egressi Praelium loco a quo maiore animo commiserunt a sustunuerunt Uulli enim refuga caelobati,cum CC amplius in ipsis Ducibus porta cecidiisent tantum tulertinticrrorem, ut orato res inremplo ad praetorem mittac Gentius Teuticum Iliblum principes gentis, per quos Inducias peteret, vidcliberare de statu cium suarum posset. Triduo in hoc dato cum castra Roma na quingentos ferme passus ab urbe abessent, nauem conscelidit di flumine Dalbano nauigat in lacum Labeatum, velut seactum LNum petens ad consultandum:sed, is apparuit falsa spe excitus,

Caravantium fratrem multis milibus armatorum actis ex ea re Rione quam missus erat adiiciatare. qui posta evanuit rumor,

tertio post die nauem eadem secundo amni Scodram dcmisit:praemissisq; nunciis ut sibi appcllandi praetoris potestas cret, coDia facta in castra venit. Et principium orationis ab accusatione liti irata orsus suae, postremo ad preces lacrimasq; etfusus, genibus praetoris accidcias in potestatem sese dedit. Primo bonum animul abere iussus ad coenam etiam inuitatus,in urbem ad suos rediit, recum praetore eo die honorifice est epulatus: dcinde in custoclia Casino Tr. militum traditus, via gladiatorio accreto X almeis ab rege rex ut in eam fortunam rccidare. Anicius Scodra reccopia nihil prius irequisitos Petilium Permanamq; lcgatos ad seduci uiuit,quibus Olcndore suo restituto, Perpennam extemplo mittit ad comprehciadcndos amicos cognatosq; regi S. qui Odeonem Labeatium gentis urbem prosectus Etlevam uxorem cui liliis duobus Scerdilio Pleuratoq; Caravantium fratrem Sco/dram in castra addurat. Anicius bello Illyrico intra XX X dics persccto,nutium victoriae Perpennam Romam misit di post dies paucos Gentium regem ipsum cum parente coniuge ac liberis ac fratre aliisq; principibus lilyriorum .Hoc unum bellum prius poe/pinatum queo tum Romae auditu in Quibus diebus haae age,

hantur, Perseus quoq; ut magno terrore erat, propic aduentum simul Emibi novi consulis, que cum Ingciatibus minis aducibiare audiebat, limul Octauia Pr Nec minus terroris a classe Romana di miculo maritimae orae habebat Thessalonica Eumenes Athenagoras praeerant cum paruo pr sidio m aratorum. 4 Androclcia praefectum mittit italium sub ipsis naualibus crustra habae. Emam, equites cum Antigono misit ad tutan/

126쪽

dam maritimam oram, ut quocu* litore applicuisse naves hostiuaudissent,exteplo serret agrestibus opem. Μ Macedonu missa ad praesidium Pythoi de Petrae, quibus praepositi erat Histiatus Ne Theogenes, Midon. His prosectis ripa munire Enipei fluminis aggressus est,quia sicco alueo transiri poterat. Huic ut omnis multitudo vacaret foeminae ex propinquis urbibus coacta cibaria in castra afferebant:miles iussus ex propinquis siluis

postremo sequi se utrarios ad mare quod minus CCC passus aberat,iussit,& in litore alios alibi modicis iteruallis fodere montes ingentis altitudinis spem faciebant, eo magissa nullos aper

tos evergerent rivos,occultos continere latices, quorum cnat in mare permanantes undae misceretur. Vix deducta summa harena erat,cum scaturiges turbidae primo tenues emicare, dein liqui dam multam.fundere aquam velut deum dono coeperunt. Ali quanti ea quocpies duci famς5 autoritatis apud milites adiicit.

Iustis deinde militibus expedire arma, ipse vi tribunis primisq; ordinibus vadit ad cot lados transitus, qua descesus facilis arma iis,qui ulteriote ripa minime iniquus alac us esset. His satis erapioratis, illa quoq; primuit ordine ac sine tumultu otii agmine ad nutu periumq; ducis fierent prouidit. Vbi Oibus simul pronvitiaretur quod fieret,ne loes exaudirent, incerto imperio accepto alios ab se adiicientes,plus eo quod imperatu sit, alios minus a cere:clamores deinde dissonos oriri omnibus locis, prius hostesu ipsos quid paretur scire.Placere igitur,Tr militum primo pilo legionis secretum edere imperium: illum & dein singulos proximo cui*m ordine centurioni dicere quid opus facto sit: siue a primis signis ad nouissimum agmen siue ab extremis ad primos persere dum imperium sit. Vigiles etiam nouo more scutum in vigiliam serre vetuit no enim in pugna vigilem ire ut armis utatur,sed ad vigilandum ut cum senserit hostium aductu, recipiat se excitetq; ad arma alios . Scuto prae se erecto stare galeatos deinde ubi festi sint innuos pilo, capite super marginem scuti posito sopitos st,re: ut fulgentibus armis procul conspici ab hoste possit, ipse nihil

prouideat.Stationum quo more mutauit armati omnes, res

nati equis equites, diem totum perstabat, id cum aestiuis diebus

urente assiduo sole fieret,tot horai aestu re languore ipsos equosq; lassos,intcgri eatam hostes vel pauci plures ciabant. Ita r

127쪽

LIBER UARTVI. 'ex maritima statione ad meridiem decedi, dia postmeridianam succedere alios uistit: ita nunci fatigatos recens hostis aggredi poterat.Haec cum ita fieri placere concione aduocata pronuntiatier,

adiecit urbanae concioni conuenientem oratione. Vnum mpe.

ratorem in Ocrcitu prouidere & consulere quidastendum sit debere,nunc pse nuces iis quos aduocaucrit in consiliu:qui non sint aduocati eos nec palam nec secreto iactare cosilia sua Milite haec tria curare debere corpus vin validissimum & pernicissimum habeat arma apta cibum paratum ad subita imperia caetera scire de se diis immortalibusti imperatori suo curae esse. In quo exerciam milites consul di imperator rumoribus vulgi circumagatur,ibi nihil salutare esse Se,quod sit officium imperatoris prouisurum, thene gerendae res occasionem eis praebeat: illos nihil quid futu/tum sit quaerere ubi datum signum sit, tum militarem operam nauare. Ab his praπς ptis concione dimisit, vulgo etiam Vcteranis satentibus, se illo prunum die tan a tirones quid agedum est et in

re militari didicisse. Non sermonibus tantum is,cu quanto assensu audissent verba consulis, ostenderunt: sed rerum praesens effectus erat.Neminem toti mox castris quietum videres acuere alii gla/dioxata galeas bucculasq; scutorum,alii lorica rurgere: alii apta recorpori arma, peritaq; sub his membroru agilitatem: quatere

alii pila alia micare gladiis mucronemq; intuemut facile quis cerneret, ubi primum conserendi manum hoste data occasio ester, aut victoria regia,aut morte memorabili inituros bcllum. Iridi

laus quo γ, in aduentu consulis simul Mucris principio strepereola mouetiq; ud hostes velut novo bello cernercnmota a Phila castra in aduena ripa posita: nunc ad contemplanda opera sua circumite ducem, haud dubie transitus speculantem: notum M aae res Romanis auxit animos, Macedonibus re, gis eorum haud mediocrem attulit terrorem .Et primo supprimere in occulto famam eius rei est conatus, missis qui Pantaucum inde venientem appropinquare castris vetarent ita iam 5 pueri

quidam vili ab suis erat inter obsid-s Illyrios ducti, di quo qua: paccuratius curantur, eo facilius loquacitate regiorum ministro

rum emanant. Sub idem tempus Rhodii legati in castra veneriit, cum iisdem de pace mandatis, quae Roma ingent aram patrueacitauere. Multo iniquioribus animis a castrensi consilio auditi

128쪽

sunt. Itas cum alii praecipites sine responso Rendos castris, pro

nuntiauit post diem quintum decimum seretponsum daturum. Interimit appareret quantum pacificantium Rhodiorum autoritaS Valuisset consultare de ratione besti gerendi coepit Placebat quibusdam de maxime maioribus natu, per Enipei ripam muni tionesq; vim facere:confertis & vim facientibus resistere Macedo/nas no posse, ex tot castellis aliquato altioribus ac munitioribus,

quae validis praesidiis insedissent priore anno deiectos alus place bat Octauium cum classe Thessaloni ram petere, se populatione maritimae orae distringere copias regias:vt altero ab tergo se ostendente bello,circumactus ad interiorem partem regni tuedam, nu dare aliqua parte transitus Enipei cogeretur. Ipsi natura booperi bus inexuperabilis ripa videbatur: disterq quod tormenta ubiq; disposita essent, missilibus etiam melius di certiore ictu hostAsiti audierat Alid spectabat mens tota ducis: dimissoq; consilio Perrebo mercatores Schoenum & Menophilum notae di fidei iam sibi prudentia homines, accersitos secreto percunctatur, quales ad Perrebiam transitus sint.Cum loca non iniqua esse dicerent, prae/sidiis autem regis obsideri spem cςpit, si nocte improuiso valida manu aggressus nec opinantos esset,deiici praesidia posse. Iacula enim di sagittas, cstera missilia in tenebris, ubi quietatur pro

cui prouideri nequeat,inutilia esse: adio cominus geri rem inmixta turba quo miles Romanus vincat. His ducibus usurus,p torem Octauium accersitum , exposito quid pararet, Heracliam cum classe petere iubet,& mille hominibus decedierit cocta ciba

ria habere. Ipse P.Scipionem Nasicam Q. Fabium Maximum fi/lium suum cum quinin delectis milibus Heracliam mittit, velut classc conscensuros ad maritimam oram interioris MacedoniC, quod in consilio agitatum erat, 'astandam.Secreto indicatum cibaria his praeparata ad classem esse, ne quid eos moraretur Inde iussi duces itineris ita diuidere viam, ut quarta vigilia rertio die Pythoum adorti possent. Ipse postero die, vidistineret regem ab circumspeet u rerum aliarum, prima luce medio in alveo cum sta/tionibus hostium praelium comisit: pugnatum utrinq; si leui armatura,ncc grauioribu armiSm tam ina quali alveo pugnaci poterat. Descensus rip xtriusq; in alueum trecciatoria scrinc paseluum crat:medium spatium torrctis alibi aliter cauati pauloplusu mill e passus patebat. Ibi in medio, spectatibus trino vallo

129쪽

LIBER LUARTUS. mcastrorum hinc rege hinc consule cum suis legionibus, pugnavi est. Missilibus procul regia auxilia melius pia; nabant,comminus stabiliorue tutior aut parma,aut scuto Ligumno Romanus crat. Meridie fere reccptui cani lius consul utilit: ita die diremptu praelium est,haud paucis uinet intersectis. Sole orto postero die,

irritans certamine animis etiam actius cocti rium cstried Roma ni,non ab his tantum cum quibus cotractum ccrtanam erat, sed multo magis ab ea milicitudine quae disposita in turribus stabat, omnigenae missilium telorum ac saxis maxime vulnerabantur.

Vbi propius ripam hostium subissent, tormentis missa etiam ad ultimos perueniebat.Multo pluribus eo die amissis,consul paulo serius te pit suos.Tertio die praelio abstinuit, digressus ad imam partem castrorum, veluti per deuexum in mare brachium transitum tentaturus Perseus quod in oculis erat

anni post circumactum solstitium erat hora dici iam ad meridie Vagebat, iter multo puluere Murcalescente sole factum erat, lassi ludo dissitis iam sentiebatur,&metidie instante magis actassu,

rum Vtrunque apparebat. Statuit sic affectos recenti atque inte Dromolli non obiicere. Sed tantus ardor in animis ad dimicanduvmnoue erat, ut consuli non minore arte ad suos eliadendos a ad hostAsopus ciliet Nondii in omnibus instructis instabat tribunis militum , t maturarent instruere,circumibat ipse ordines,ammos militum hortando in pugnam accendebat. Ibi primo ala cres signum poscebant: deinde quatum increscere aestus,& vultiis minus vigentes voces segniores crant, quidam incumben tes scutis nixiq; pilis stabant. Tum iam aperte primis ordinibus

Imperat, merarentur frontem castrorum, Mimpedimenta con

stituerent. Quod ubi fieri milites senseres, alii gaudae palam quod scillas vi abore flagrantissimo aestu non coegisset pugna,

restinati citra imperatorem ducesq; externi erant, inter quos NAttalus, omnes approbantes, cum pugnaturum consulem cre debant. Neque enim ne his cunctationem aperuerat suum.Tunc mutatione consilii subita cum alii silerent, Nasica unus ex omni bus ausus est moncre consulem me hostam quidem ludifica, eos priore imperatores fugiendo certamcn matribus emitrere. vereri ne nocte abeat sequendus maximo labore ac periculo iii intima Macedoniae exacitust, sicut prioribus ducibus , peril illi

130쪽

calles saltus Macedonicorum montium vagado circumagatur Se magnopere suadere: dum in campo patet hostem habeat,agygrediatur,nec oblatam occasione vincendi amittat.Consul nihil offensus libera admonitione tam clari adulescentis: & ego insit, animum istum habui Nasica,quem tu nunc habes: & quem ego

nunc habeo, tu habebis Multis belli casibus didici, quando pu/gnandum, quando abstinendum pugna sit. Non operae sit stanti nunc in acie docere abus de causis hodie quiesse melius siti ratio/nes alias reposcito,nunc autoritate Veteris Impatoris contentus

eris. Conticuit adulescens:haud dubie videre aliqua impedimeta pugnae consulem,quae sibi non apparerent Paulus postimetata castra impedimentaq; collata animaduertit, postrema acie tria rios primos subducit,deindeprincipes, statibus in prima acie hastatis,si quid hostis moueret:postremo hastatos, ab dextro primu cornu singulorum paulatim signo φ milites subtrahens Ita pedites,equitibus cum leui armatura ante aciem hosti oppositis, sine tumultu abducti:nec ante dirima frons valli ac fossaiducta est, ex statione equites reuocati sunt.Rex quo p cum sine detrectatio ne paratus pugnare eo die fuisset,contentus quod per hoste mora

fuisse pugnae sciret, ipse in castra copias reduxit Castris permu/nitis C. Sulpicius Gallus mbunius militum secundς legionis qui

praetor superiore anno fuerat,consulis permissu ad concionem militibus vocatis pronuntiauit nocte proxima, nequis id pro por

tento acciperet, ab hora secunda VR ad quartain hora noctis tu nam defectura esse. Id quia naturali ordine statis temporibus fiat, sciri ante &prςdici possedia r quemadmodum,quia certi solis lunae 4 ortus bdoccasus sint, nunc pleno orbe, nunc senescente exiguo cornu fugere lunam non mirarentur ita ne obscurari de, cum condatur umbra terrae, trahere in prodigium debere Nocte, quam pridie Nonas Septembres insecuta est dies,essita hora luna cum defecisset, Romanis militibus Galli sapientia prope diuina videri: Macedonas ut triste prodigui occasum regni perniciemq; gentis portendes mouit: nec aliter vates clamor vlulatusq; in ca/stris Macedonum fuit,donec luna m suam lucem emersit. Postero die tantus utriet ardor exercitui ad concurrendum fuerat, ut di reugem de consulem suorum quidam quod sine prςlio discessum esset accusarent. Regi prompta dcfensio erat, non eo solum quod ho/stis prior aperte pugnam detractans in castra copias teduxillat:sed