장음표시 사용
11쪽
Capsaris orationi ei scribendi generi ab aequalibus laudem maximana scimus tribulam sesso Cicero enim pruden illius commentariorum judex, dicit: Etiam commentarios quosdam Seril,sit rerum Suarum. Valde quidem, inquam, probandos nudi enim sunt recti et venusti, inani ornatu rationis tamquam veste detracta . . . . Nihil est enim in historia pura et illustri brevilato dulcius.' i Quanta seinde laude Hirtius ellar Casesaris commoniarios dicens: Constat senim intor omnes, nihil tam perose ab aliis esse perseclum, quod non horum eleptantia com-
inenlariorum Superetur . . . . Erat Uleni in Caesare cum suculla atque elegantia summa scribondi lum verissima scientia suorum consiliorum explicandorum.' in
Ex his iudiciis, quibus alia multa possum addere, lacile patebit, quale sit Caesaris scribendigonus. Nam Si tria genera dicendi discernimus, tenue, quod Simplex quoque et nudum Oeatur, Plenum SiVe graVe, medium, quod ex utroque est emporatum illius imprimis est nudum o simplex, ita ut Verborum copia, qua Voluptas atque admirati iniciantur, diligenter vitetur. Hape autem simplieitus non est ea, cui ornatu Omnino deSit, Sed ea, qua Ossit cognoSei, Caesarem rationi ornamenta non ignorare, Sed ea contemnere, propterea quod ei susiore verborum cultu rationem uelle transire in inanem tumorem bono intollogit. Ac si quando Caesar alius loqui se dicendi quasi luminibus Orationem Ornare videtur, nihil tamen dissoluti,sod iucunditat0m potius inassectatam cognoscas quam nulla assectati possit consequi. Tum Ommenlarios legentem sugere non potest, Scriptorem semper uti verbis usitatis eaque ita collocare, ut ea, quae Significari ac declarari voluit revera significe ac declarel. Recla nimioquendi consuetudo ei plane nota erat, praesertim cum vir magni ingenii esset atque ab in futile adolescentia usque ad vitae finem litteris summo studio vacaret. - Hoc igitur studio,
quod etiam e scriptis eius agnoscimus, esseclum esse putamUS, Ut cum rerum imaginem, quam ipse proposuit facile concipiamus, tum magnopere admiremur elegantiam ac maioStatem, qua nonnunquam rationem suam assecit. 3' Brul. 75 262. τὶ de sel. Gal. eom. VIII. praes. Τ Cic. Phil. II. 45. - Brul. 2. 252. - de ei Gal. Om VIII praes. 3 Cic. Brut. 5. 26 l. - Fronto epist. p. 23 ab. - Quint. de inst. Orat. X. 2. 25. mullis exemplis, quibus Os recie dispulasse de CaeSaris genere scribendi demonstretur,
unum assere liceat: Magnam calamital 0m pulsos accepisse, onmem nobilitatem, Omnem Senulum,i,mnem equitulum miSiSS . . . . Ominem Sse barbarum, rapiandum temerarium: non
Dosse ius imperia diutius sustineri. Nisi si quid in Caesar populoque Romano sit auxilii, Omnibus Gallis idem esse saeiundum, quod Helvetii secerint ut domo migrent, aliud domicilium,
alia Sedes remota a Germanis, potant fortunamque, quaecunque accidat, experiantur.' debet Gal. Om. I. l.
Satis igitur constar mihi vidulur, Caesaris Orationem excellere simplicitate perspicuitate elegantia, quibus virtutibus instructus ille summis omnium aetatum Scriptoribus iure annumeratus est. λ)Ιdom sero iudicium sacere nobis licet se Xenophonte. Qui vir, quamquam non splendet copia illa atque ubertate, qua Herodotus insignis est, neque ingenii altitudine animique gravitale, qua Thucydides unus omnium maxime floret, lamon mentis sanitale iudiciique elogantia valet multum. Itaque reci de Xenophontis enore scribendi dispulasse videntur scriptores veteres, in quorum Verba illi nerus hoc modo composuit: Sonus, inquit, quo usus est lenis est o mollis orali subtilis, limata simplex, Sed non Sine PrVi ac Sanguine, preSSn, Sed dilucida rebusque apta, non suco illita, sed nativa Suavi late ac venustate commendata, hi minibus figuris tu dicendi abstinens, lenitor et sequabiliter pronusens, ad decentiam compositu omnibusque Allici sermonis oporibus se veneribus condita. Idom alio loco confirmat:. Orali non captat flores ac lumina dicondi, sed nativa simplicitato, sed inassectata suavitale,sse aequabili unitat ita se commendat, ut segentium animi admirabili quadam deloelatione alliciantur alque relineantur. ε)Νonne easdem laudes supra Caesari tribuimus Ac profecto quas orationis virtutos in Caesaris omnisentariis invonimus, easd04sere in Xenophontis Anabas admiramur. Ab utroque enim scriptore re g0Stae, errae, itinerum dissicultateS, formae pugnariam, more gentium, omnia tam plano ac perspicue describuntur, ut quasi Oculis nostris subiecta inluseamur: iutriusquo OrationeS, quarum Xenophonti maXimam partem directae, Caesaris Obliqua sunt naturali quadam simplicitat ac perspicuitato exesellunt. Illud autem, quod Quintilianus se Caesare praedicat tantam in eo vim inesse, id cacumen, eam concitationsem, ut illum eodem animo dixisse, quo bellaverit, appareat, in Xenophontum transferri non polosi Contrai Plutare ius Caesar 'in summam artis dicondi vim assostiatum non esse hoc niOdo com Drobat ' Cic. de orat. II. 14. 58. - Brul. 35. 32.
12쪽
huius magis admiramur iucunditatem ac suavitatem, quae tanta est, ut iam antiquitus apiSAtticae nomine sit Ornatus quippe qui apis sedula instar dicendi flores de serpserit summaque elegantia in usum suum converterit. seque iniuria Xenophoniis sermonsim melle dulciorem )emsque Voce MUSa quasi locutas esse ' scriptores veteres videntur dixiss0. 3
Iam ero Si consilium, quod uterque scriptor Secutus est, examinamus, aliud sui Caesaris aliud Xenophontis Quae res ut intell0gatur, paulo longius nobis repetendum St. Caesaris vitam universam inluentem sugere non potest, eum maxima regnandi cupiditate inflammatum mature dominationis imperii Romani Oecupandae consilium cepisso. Cuius rei legi se locupletissimos adhibemus Ciceronsem set Suetonium , quorum alter dicit: Multos annos regnare meditatus magno labore, magnis periculis, quod cogitaverat, effecerat muneribus. O- numentis congiariis, pulis multitudinem imporitam lenierat, suos praemiis, adversarios elementiae spe devinxerat. εὶ iter aulem affirmat: Quidam putant, captum imperii consuetudine pensitatisque suis set inimicorum viribus, usum ecasimi rapiendae dominationis, quam aetate prima concupisset. Bellis quoque contra Gallos Germanos, Britannos gerendis nihil aliud petivit, nisi ut gloriam suam atque auctoritatem augeret ' Atque Caesarem commentariis, quibus illa bulla magna cum perspicuitate ac gravitate narrantur, editis Suam causam defendere et sustentare voluisse, haud dissicile est ad intell0gendum. Illud, quod statuimus , consiliu in non alienum suisse a Capsaris consuetudine et moribus. ex eo coniciaS, quod alios quoque bros Scripsit, quibus eum idem consilium Secutum esse conflat, libros dico contra Catonem. Iaudes enim huius viri, acerrimi Caesaris adversarii, quii Cie. Orat. IX. 32. .' Cic. orat. XIX. 62. y Paulo iniquius iudicat Dionys Halici, qui quidum Xenophontis Ormam elocutionis similem HorOdolo ess e consirnaal. allam n hune pra osori Oh nia torsem rationis grandilalsem dicens: ,,νφος δε καὶ καλλος καὶ stεγαλοπρεπειαν καὶ το λεγoqενον ἰδίως πλασ/ι ἱροορικον ἄσπερ)
β Suel Caes. 30 - addit haec: quod existimasse videbatur et Cicero, Scribens de ossiciis, tertio libro, semper Caesarem in re habuisse Euripidis versus, quos sic ipse convertit: Νam si violandum est jus regnandi gratia Violandum est aliis sebus pietatem OluS.' Sall. Cat. 54. - Plui. Omp. l. - Suet. CaeS. 22.
in libertato se publica d0sendenda per totam vitam occupatus, post cladem Pompeianorum in Africa acceptam sibi ipse mortem consciverat, scribere auSu erat Cicero CaeSar ero, Catonem a Cicerone coelo aequatum esse, moleste tulit praesertim eum illis laudibus tecta qua dam vituperatio ipsius conlinseretur. Itaque libris, qui Anticatones appellari solunt, Catoni obtrectavit dicens , id quod eo spectabat, ut suam causam sustentaret, inimici auctoritatem sa-mamque apud Romanos plane everteret, se in eius vita et publica et privata nihil reperisse, quod laude dignum esset. 3Νunc ad ipsum propositum vertamur. Similis ratio atque librorum contra Catonem de bello Gallico commentariorum est. Nam Caesar, cum bellare a Senatu iuSSUS non SSet, quam ob rem adversarii eum obiurgaverant, quod contra leges et instituta suscepisset bella, i primum Ommentariis scribendis magnam dedit operam, ut se defenderet, ut Senatus populique Romani voluntatem ad sua studia purduceret. Quod ut emiceret res a se gestas describere studebat, quasi ab illis gentibus ess0 irritatus, ut populo Romano indignum missos, arrogantiae hostium edere. ε)Aliud quod Casesar omnisentariis scribendis secutus est, cum illo consilio, quod posuimus,
arte cohaeret. Intellegens enim, earum rerum, qua Sibi proposuerat, multo graviorem et dissiciliorem partem esse reliquam, seoque iam rem esse deductam , ut nisi vi armorum id . quod Volebat, Ssequi non posset Omnibus rebus contendit, ut amicis suis animum adderet, dubitante confirmaret, adversariorum consilia turbaret.
Multi quidem etiamtum erant, qui Capsari faverent, cum omnes, qui antea a Marianis siolorant tum ii, qui ab illo ben0sieiis magnis erant alligati. Sed hi, quorum nonnulli, cum
adversarii omnia terrore t metu complevissent, Caesaris parte palam equi non auderent, Onendi erant, ne animis deficerent neve de re sua desperarent. Praeterea multitudo erat, quae magna consilii inopia fracta exspectandum esse arbitraretur, donec altera laetio, cuius princeps orat Pompeius, maiorem violoria spem praebuisset. Quos ut ad suas partes trahoret si Ommentariis perlectis de ipso magnam opinionem cepissent, se effecturum esse sperabat. Quid
denique dicam de consiliis saetisque oorum . quorum animi omnino alionali erant a Caesare pCuius de re publica merita la non probabant, ut rumoribus salsis de acceptis in Gallia cladibus dispersis famam eius Opprimore molirentur. β Eius modi rumoribus latius vulgatis ne Romani sidsem tribuerent, Caesari summopere erat prospiciendum. λ Tacit. n. V. 34. Plut Caes. 4. Cato min. 36. 52 54. Plin. p. III. 12. - Suet. Caes. 6.' Suet. Cases. 24. sic statuit: ut senatus quondam togatos ad explorandum statum Galliarum mittendos secreverit, ac nonnulli dedendum eum hostibus censuerint. ε do et Gal. Om. I. - 12, 30-46, - ΙΙΙ. IV. 3.' Cic. ad tam VIII. l. 4.
13쪽
Accedit, quod Pompeius, qui quidem diu neque adduci potuerat, ut, quid fieri vellet,
aperte indicaret, neque quidquam fecerat, quo Caesarem laederet, lum autem valetudinis specie Roma selicta in Campaniam se contulerat atque ad senatum miserat epistolam, qua Caesar gravissim Offenderotur Namque hae epistola exponit Pompeius quae et ipse et Caesar pro re publica Deserint, demonstrat . Caesarem sibi parem iudicari non posse atque ear cogit, ut ita dicam, Senatum disceptare, uter utri praefersendus sit. Caesar autem , ut lius res, de quibu per amicos certior erat actus, aequo animo pateretur, fieri non potuit. Immo vero ut rationes Pompeii conturbaret, ut Omnium stulos animOSque magis ad Se OnVerteret, ut nemin0m summa laude ac fiducia senatus populique Romani digniorem SS , quam ipsum, civibus persuaderet, maxim cum diligentia nitebatur. Quare res a Se gestas, quibus ingenium suum invietum se ars militaris maXima spectantur, tam diSerle XPOSuit, ut ii Se non Solum Pompeio par appareret, Sed etiam, id quod maxime gurat, quasi alior Marius omnibus aetatis suae imp0ratoribus anteferretur atque in Summum populi favorem PerV0niret. At sunt, qui id, quod statuimus, reiciunt, proptoro quod aliter se illis commentariis iudiearunt icuro et Hirtius. Allor senim Orum scribit: Dum voluit alios habere parata, nil esumerent, qui vellent scribser historiam , inopiis gratum Ortasse incit, qui volunt illa calamistris inurere sanos quidem homines a scribendo dol0rruit. y Allor idem sero affirmat:. Commenlarii sunt editi no scientia lantarum rerum scriptoribus deesset adeoque probantur Omnium iudicio, ut praerepta, non praebita acultas eripioribus videatur. ε)His aut0m iudiciis non assentior. am Hirtium non magnam auctoritatem habere inter viros doctos salis constat. Neque Ciceronis iudiei multum est tribuendum, quia quo tempore omnes sere advorsarios Caesar sevicerat, Brutum edidit. Veritus igitur, ne, si quid, quo Virum, pene quem summa rerum SSel, Mnderet, Seripsisset, magnum in perieulum veniret, non tam Caesaris consilium, quam rationis genus respexit. Atque Ciceronem in Caesaris scriptis diiudicandis dixisse qua illi grata essent, ex eo intellegas, quod quamquam amicia erat Catonis tamen libros , quibus Caesar illius virtutes detrectare Studueral , - ut supra demonstravimus velisementer probavit. Ita eum res se habeat. etsi Caesarem in scribendo et id spectasse, ut memoriae posteritatis consul seret, non nego tamen, ut Ciceronis de commentariis sententiam
amplectar, impetrare a me non possum. Immo prorsus recte mihi latuisse viduntur illi viri qui dixerunt, Caesarem commentarios quasi luculentissimo meritorum suorim testes existimationis suae tuenda populoquo commendanda causa edidisSe in Vonio nunc ad Xenophorilom, cuius Anabasis longe ali Spectat, utque Caesaris commentarii. Dubitari quidqui non potest, quin Xenophon perscribenda expeditione Cyri minoris, quo intori uel Graecorum Xercitum inter difficultatos gravissimas salvum atque incolumem in patriam reduxerat, quod saelum non solum anti Iulius. Sed eliam nostra memoria eximium quoddam virlulis ne oonsilii exemplum amplissimis laudibus lutum si, ut ipsiu atque arti Suae imperatoria momentum posterilali relinquere voluerit. Sod eum non gloria Si ductus, verum immia consilia saeta tu ad utilitatem vitae direxori id qui)d in sexordio huius commonialionis diximus eum in libris quoquo a se scriptis aliud ac gloriam oculum Ss iust iure censemus. Ac pro sueto mulli se docti viri in hanc sententiam uel sunt ut existiment Xenophon-lsem Omn studium quo in libris seribsendis si usus , ad rei publicae Salutem promovendam, ad civium suorum utili tulsem augendam ad liOminum mores corrigendo conlusisse. t Quod studium se in Anabas quidum scribenda dimissum esse, uerius inluonti obseurum esse non potest. am primum se se re qua commotus Xenopii in Cyrum Graecorum amicum, ilia Artaxerxi acerrimo Grapeorum nimieo bonum in serotiat, comitatu QSl ni parere idoliar illum nihil aliud polisso, nisi ut se maximo patriae amore indue domonstrare civesque SuOSPari amore imbueret. Tum pum amore illagravisse civium suorum eorum quo utili tuli e selici- lati Sservisso, inde lueset, quod rebus male gestis Xiguum Graecorum manum per terra incognitas partim ineuitas partim a sentibus bellicosis a serocibus habilata , lania cum cura ac diliguntia in patriam perduxit, ut Olus exercitus Omnem suam Salutem in uno Xenophonte Osilam esse existimarol. senique Anabasi dila homines, qui is tempore luXuria corrupti erant, ut Ore suos mutarent atque ad virtutem redirent, essici Oluit propterea quod Scriptor, Ont inplans hominum et virtulos se vilia, haec verbis gravissimis Olat, illas collaudat atque imilandas proponit ' Hoc Oeo non alisenum vid0tur, paucis Occurrere iis, qui Xenophontem, quod Lacedaemoniorum civitatem , mores, instituta summis laudibus extulerit, ab Atheniensibus vero mentem liabuerit abalienatam, vituperare solent. - Onne illis semporibus in re publica Allieniensium morum disciplina prorsus dissoluta erat, ita ut Omnis civitas mollissima puerorum educatione eiviumque luxuria, intemperantia, temoritate Dacta atque sebilitata aderet Contra apud Lacedaemonios vigebant morum simplicitas, constantia, sortitudo. duas virtutes admirans enO-λ Drumann Gesch. Rouas ΙΙΙ. p. 393. - Rank0. de Xen vila et ScriptiS, P. T. ansielit des en p. 4. y Anab . . , - ΙΙ. . Teusset. 0Sch. d. R im Lilleratur. p. 364. Lindemann Ub0 die religios-sillsieli Lebens
14쪽
phon omnem Graecarum civitatum salutem, imprimis Atheniensium a Lacedaemoniorum disciplina repetendam esse putabat. Ad id studium quod ei commune erat cum multis atque Optimis viris, non inopia patriae amoris, Sed amore ipS ductum Sse, ex aliis quoque libris, quos de illa ipsa se scripsit, colligas. 3Reperiuntur porro, qui Xenophonti, quod cum Agesilao Lacedaemoniorurn rege, amicitia intima coniunctus in pugna apud Coroneam acta contra Athenienses dimicavorit, patriae amorem denegare velint. Ipsum quidem lio tactum probari non potest; sed si diligentius
eXpendimus, excusemus licet, quod Xenophon non tam hostis in cives suos, quam adversarius in eo pugnavit, quorum auxilio ex patria erat Xpulsus, quibus devictis Salutem civium suorum exspectabat. Denique eum ab amore patriae Suae Omnino non retraetum Sse, inde apparere mihi videtur, quod, curia Atheniens0 Lacedaemoniis, bello Thsebano implicatis auxilium serre decrevisssent, filios suos Athenas misit, quorum alter in pugna apud Mantineam commissa sortissim dimicans Occisus St. Iam redeat dispulatio, unde digressa est. Si ea, quae de consilio utriusque Scriptoris exposuimus, compleX erimus, ad id, quod Supra diximus, revertemur aliud voluisse Caesarem,
aliud Xenophontem. Sed quamquam multum interest inter Caesaris et Xenophontis studia, tamen id , quod iis seri solet, qui sua acta describunt, ut esserondis suis laudibus leg0ntium animos laedio assiciant, neutri viro evenit. Immo uterque omni vehementiore animi impotu liber sapientia ac moderatione est usus. Cuius rei testes asserre tepat Teusilium et illinorum, quorum alter dicit: Ohne j in Prahleret ii versalien de aucti nur en Schein de Obj0cti-Vitat aulaugebeti , eis Caesar sein Person aias tressitelisi in Licht u tollon. Altorius Verba haec sunt: Re a Xenophonte ita narrantur, ut ex rebus ipsis laus sponte morescat et ad auctorem redundet. εὶ
Restat, ut breviter attingamus se commenlariorum et Anabasis fidem. - Ac primum quidem. Si quae Scriptores vetere de vita utque indole et Calsari et Xenophontis memoria tradidorunt, Ontulerimus, dubium non erit quin uterque vir vera narrare potuerit. Erant enim in Caesare lanium ingenium ac tanta mentis sagacitas , ut omnium et hominum et rerum naturam rectissimo perspiceret. Atque cum in rebus domi sellique serendis diu multumque esset VerSalus, fieri non potuit, quin quae aliis gravia viderentur et singularia, levia esse putaret et cotidianu. y Εnget. . . . . Sqq. Teu Gl. l. e. p. 367. i illi laser. l. c. P. 15.
Ut taceam Xenophontem neque ea sagacitate esse instructum, qua reconditas vel philosophia vol historiae quaestiones cum Subtilitate ac Severitate perquirere posset, et Superstitione quadam laborasse, unde actum St, ut, ubi rerum cauSa non intellogat, praesentem deorum vim ad millsere soleat: i tamen ad vera cognoscenda atque perspicienda iisdem sors a Caesarot naturae et doctrinae praesidiis munitus erat. Deinde uterque se , quae narrat, non tantum audiverat, Sed coram viderat, non solum in tormerat iis, sed praefuerat, ut illud iudicium, quod Platentia de Caesare lutit, eum ab excelso quasi, quem teneret, loco qua ratione inter Se re continerentur, quae 3USae, qui eventus ossent quae in luce collocanda , quae adumbranda , tacillime prospicere et diiudicare mluisse, η de Xenophonte quoque fieri OSsit. Sane quispiam dieat , - id quod in Xenophontem transferri non potest, Caesarem. per totam vitam lot tantisque rebus occupatum , cum commentario non prius, quam bella laserint finita, scripserit, y mensuras itinerum, montium, numinum, numeros captivorum et Occisorum aliaque non sola memoria tenere potuiSse. At multa eius generi vel a Caesare ipso vel id quod verisimilius est, ab aliquo Seriba annotabantur; multa etiam reserebantur a quaestor in publicas rationeS 3 Res ipsa autem, quae gestae erant, CaeSar accuratiSSime perscribere poterat, praeSertim cum de iis Saepius ad Senatum retulisset si et ad amicos inter ipsa bsella misisset epistolas, quas constat editas esse. Neque dubitari potest, quin togati, Si quid Caesare absente gesserant, ad eum perScripserint. Quibus litterarum prassidiis adtulum Cain
sarem otiam post longum tempus componere potuisse commentarioS, quibus Omnia verissime tradita sint, Sponte apparet. Quamvis igitur et Caesar et Xenophon vera narrare potuerint, num Voluerint quaerendum est. Quod Spectans Xenophontem praeponam, quoniam vir proposito Sanctior erat Caesare, quem una regnandi cupiditate atque gloria esSe commotum, supra dixi. Atquo illo studio existimationis sua tuendae fidem commentariorum dubiam reddi ac Suspectam, non est, quod pluribus verbis confirmetur. An putaS, - ut Xemplo utar, Caesarem, quo loco caUSas
belli eum Ariovisto gerendi exponit, si longiorem, quam assolet, suturum fuisse ac diligentiorem, si causam habuisset manifestam, neque ei timendum fuisset, ne Ariovisto, qui a Senatu rex atque amicus populi Romani esset appellatus, y devicto in invidiam civium suorum veniret Immo vero mullum valet inpud me auctoritas Petri Victorii, cuius verba haec sunt: Servat Anab ΙΙl. l. l. qq. η Do fido et auctoritate Caesaris de ei Gai commentariorum P. 3 ipperdey. quaeSt. CaeS. P. 4.
15쪽
hoc ipse Casesar in conmientariis, ut, cum aut sellum nulla necessitat illatum a se ratione cooptum Ostendere Vult aut improbum aliquod factum equiana esse declarare, utilis argumentis in a re latur. λ)Accedit, quod , Asinius Pollio commentarios parum diligens se purumque int0gra seritate composito putat, cum CaeSar pleraque et quae per alio erant gesta, temere crediderit, set quae per se, vel conSulto Vel etiam memoria lapsus , perporam didorit, sexistimatque roscripturum et ori secturum fuisse. Hoc iudici Ossensi sunt alii, qui putarseni Pollion0m homi-nsem malediesentissimum , in seriptoribus diiudicandis parum equum iudicem se praustitisse. yi Alii autem confirmarunt, Pollionem , qui quidem non alienus fuisset a malignitat ac morosa asperitate, tamen nisi veritate ductum non Ssse, ut illud iudicium ori et de Capsaris commentariis. 3 quidum vero ut Pollionis iudicium , quamvis cum ingeni se moribus Cnosaris pugnare videatur, nihilominus maximi faciam , auctoritate adducor aliorum scriptorum , imprimis Appiani Dionis Cassii, Plutarchi, Ciceronis, qui non solum Caesari piserumque minus fidei ha- boant quam aliis tu uetatis Scriptoribus, Sed etiam nonnullis do rebus, qua in Ommontariis reseruntur, a Caesare dissentiant. Qua eum ita sint, si sontentiam de fide se veritato Caesaris rogatus ero. Olum me accommodabo ad urbitrium et nutum Selineidseri, quo viro seria sero subtilius de Casesaris in-g0nio et scriptis disputavit. Huius autem viri rationes hae Sunt: Originses se instituta populorum . Silus locorum et eius generis reliqua diligenter et vere radidit Caesar, eum pleraque porum, quae PS Viderat tam accurate tantaque perspicuitate exposita sint, ut idoloni visorum repraesentationem uelle cognOScaS, ea ero , qua Percontationibus accepta resert cum
ipsius acumine ingsenii tum Taelli iudicio, qui cum his in rebus Summum auctorem appellat, in salis probata haberi debeant. Nec minor cum side ac diligentia in suis consiliis sexplicandis,
item in tradendis rerum gestarum atque eventuum Summis, quae nec lacile poterant adult0rari, neque ut adullorarentur opus habebant, Versalus idoliar. - Sed de causis bellorum , quae omnia pariter iusta ac necessaria sibi fuisse demonstrat, de legatorum legionumque mirifica saepe virtute, de sua Suorum quo cum vietis agendi ration modorata illa al tu humanitatis plona denique de Omnibus, quae ad famam Opinionemque hominum tuondam pertinerent incertum St, qua fide scripsserit.' ii
Xenophoniis sero sidum ut vocem in dubium, animum inducere non OSSum, praesertim cum eximiam suisse sciam eius morum innocentiam ac Sanctitatem. Captus quidem uerit gloria, ut suam personam in clara posuerit luce captu SuperSlitione quadam animi, qua nonnunquam si impeditus, quominu rerum causa plane intellegeret captus admiratione quorundam virorum, ut eorum virtutes maioribus colobraverit laudibus eorundum suo vilia se milius apstimavori v0 praselui miserit silentio: hi attamen non St, cur eum inhonesto consilio ductum ver deflexisse Suspicemur. Quod quam vorum Sit, conicere OSSumuS, et quod, Si quando lapsus erat, errorum suum confiteri non dubitavit, y et quod ne in iis quidem rebus, qua ad ipsum l)0rli nubans, animi atroclum Secutus est. Considoremu modo, quanta animi moderatione montio uela sit se medissima illa ursidia atqu0 cased ducum raucorum de inersedibilibus miseriis sericulisque summis quibus Xercitu Graecorum oppreSsu atque asilietus erat, i do turpissima trocentorum Graecorum per Aristarctium venditione, i de repentina Thynorum incursione, qua enophon in summum disci impia venerat. 3Qua de causa quamquam Ctesiam Diodorum Siculum, Plutarchum nonnullis de rebus, qua sunt levissimae, a Xenophoni discr0paro inveni lumen Anaba Sim accurata lectione perscrutatus mullum tribu illis viris qui si statuerunt, ut dubitari non possit, quin Xenophon
non modo potuerit vera narrare et voluerit, Sed etiam Vera narraverit.
Ν0qu asssentior iis qui Xenophontis idem infirmur studuerunt, quod acerbius iudicaret d Menon Th0ssalo, t eui a Platone meliore mores tribuerentur. Primum enim Uaeritur, utri illius mores magis cognoscor liquorii, Platoni an Xenophonti, qui et aequalis erat Menonis set acla ius ipse viderat atqu0 90ctaverat. Deinde ex eo, quod Plato Menonem adoleSconteni suisse amabilem dicit, non sequitur, ut illo se vir quidsem vilia turpissima commiserit. Deniquo Dars plurimis viris . qui de ea re iudicare polorant . probata est, cum alterum partem Secuti sint alii ulli opudiavorini, liam de causis bellorum elerisque rebus octo et SpulaSSe allolompor norun illis sexumplis pro viribus nostris, si modo sunt, demonSirare Sum Onul UPUS. in Quo modo Xonophon sexcusandus sit, Xponit Κulmerus his argumenti S: Quippe id propriuin os omnium eorum, qui, ut Xenophon, magis ad aliorum OnSilia Se componunt, quum suis ipsi utantur iudieiis, ut, quorum virorum admiratione capti teneantur, et lia Se dedere alvu addicor solseant, ut, quae ab illis laudabiliter gesta sunt, illustriore quadam ei ulque
ma nisi sentior spodio Obiciuntur, qua rursus illis adha0Serunt vitia, vel luno eorum aciem fugiant se leviora quam revera suerunt, ei videantur. Ita sit ut de alii non ranu quidem claris viris, sed quoium non pari studio ducantur. Saepenumero iniquius Iudicare videantur.
16쪽
is Menonem superbia, insolentia aliisque vitiis suisse praeditum, ne Plato quidem negare OleSt. 3Ita si res se habet , seque quin ita se habeat dubitamus, tantum abest, ut vituperatis Menonis moribus Xenophon veritatem laesserit, ut magnum dederit testimonium sua innocentiae ac voritatis quippe qui magni viri vitam turpissimam gravi oration nolare non dubilavserit. iSi denique ea, quae de comm0ntariis se Capsaris et Xenophontis disputavi, memoria repeto, venit mihi in mentem Ovidii 0 0rseidibus die sentis:
Nec diversa lamen, quae Verba alia Sententia Subiecta, in Sum meum Convertam Capsari enim commentariorum summa atque dicendi genus consentiunt quodammodo cum Xenophonte; ut consilium, quod ill secutus est, et fides non sunt adem, atque huius. Quamquam aulem Commenlariorum fidem, quae Omnino non est nulla, in dubium vocamus, quia Caesar illos libros seripsit Oconsilio, ut civibus virtutes suas Ostend0ret atque amam suam lueretur, maiorem vero fidem esSe sensemus Anabasis, ad quam scribendam Xenophon ambition non sit commotus tamen, cum uterque scriptor libros ediderit eos, quorum et rebus et scribendi genere animi nostri erigantur atque alliciantur, perlegentes comm qnlariOS. Caesarem, Anabasim Xenophontem eximia laude ornamuS.
i K illiner. l. c. p. 17. - religer. l. c. p. 239. POSirsem doesere possum, eo perperam iudicasse qui Caesaris commentarios modo Suetonii modo Celsi, Xenophontis Ana basim hornislog0nis nomini addixerunt. Sed ne sextras ne huic libello concessos prodeam, hanc rem miliam, quoniam inter OmneS, qui doctrina valent plurimum, viros, et Caesarem comm uatarios et Xenophontem Anabasim scripSisse,
17쪽
19쪽
20쪽
summum fuisse Hannibalem. 4. Quibus virtutibus Graeci insignes misso secte dicuntui' 5. Multi et magni viri inconstantia rerum lestos. 6. Demosthenes etsi non SSeculus est quod Voluit, tamen in magnis vrris numeratur. 7. Quamvis Themistocles iure laudolure sit nomen eius quain Solonis illustrius non minus rapetarum Oe quam illud iudicatur. 8. Pompeius magnuS, Caesar maior. 9. Funestum fuisse Romanis diem Alliensem