Compendium geographiæ territorialis cum omnibus, & singulis statibus, provinciis dominiis, ac rebus notabilioribus Europæ, Asiæ, Africæ, & Ameri cæ compositum ab abb.ate d. Jo Carolo de Stadel ..

151쪽

tem: Ad Meridie,Palatinatus Rheni inserioris,& Lotharingia:ad Occidente Flandria r ad Septentrionem, HOllandia . Aer admodum frigidus hic est , nihil

minus territorium admodum fertile est; variae in his Ducatibus reperiuntur sic turigines aquarum calidarum. Princiis

pales fluvii sunt Rhenus, Mosella , Rosra, & Lippa , qui omnes annuunt in Rhenum , & Mosella quidem prope. Confluentiam , Royra prope Duesburgunia; Lippa prope mesalium ; nec desunt varii Canales ob commodum communi nis , ω transportationiS. 4Post obitum Joannis Guillelmi nullos liberos legitimos relinquentis, variae discordiae, imo bella exorta fuerunt in Germania , ob successionem Juliae , Cliviae , Montium , Marchiae Praetende tes horum statuum fuerunt , Ioannes Sigismundus Marchio, & Elector Bran-deburgensis nepos Ioannis Guillelmi ex parte suae matris Mariae Eleonorae. Phi-pus Ludovicus Dux Neoburgicus Ioan nis Guillelmi frater , e parte suae con

jugis

152쪽

gis Annae . Ioannis II. Dux Bipontinus, etiam frater propter conjugem Magdalenam: Carolus Archidux Austriae,etiam frater ob coniugem Sybillam . Quibus; etiam accessit Carolus Gonraga , Dux , Cliviae, & Nevers, Potentiores inter hos praetendentes erant Marchio Bran-denbusgensis , & Dux Neoburgicus, qui, etiam ad arma devenerunt, Brandenhurgensis fretus ope Hollandorum; Neo-i burgicus confisus in auxilio Hispano- rum : tandem haec res amicabiliter com- . posita fuit, & remansit Neoburgico Ducatus Iuliae, & Montium, cum Domi- .l natu Ravensteinensi ad Mosam; Brans denburgico vero accesserunt Ducatus, Cliviae, Comitatus Marchiae, & Raven i sberg. Loca principaliora sunt Dusse l-ε dorpium , Solinga , Clivia, Vesalia in-ι ferior, Reesium, Orsojum, Duisburgum, a Emmericum, Comitatus Mors .

, S. Io. De sphalia, .

, estphalia , alias fuit patria vete-

153쪽

rum Saxonum,eius extensio comprehen

dit circiter quadraginta milliaria Ger-' manica ab oriente ad occidentem, non comprehendendo Ducatus . Iuliae , &Cliviae , qui sunt in eodem circulo West phalico. Territori u ferax est multi graminis, & herbarum , unde abundat animalibus , bobus , porcis , & similibus . Principales est phaliae fluvii sunt es ra , Ernsius , & Lippa , qui scaturiginem habent in Episcopatu Paderbornesi; e- sera alluit Monasterium , plerum qi suum tractum habet a Meridie ad septentrionem. Inveniuntur septendecim differentes status in estphalia, videlicet Episcopatus Monasteriensis , Comitatus Bentheimensis , & Lingensis ;Principatus Ostfrisiae r Episcopatus OLnabrugensis , Comitatus Lippensis , Ravensburgensis , ' Teclemburgensis , &Dieboliensis : Comitatus oldenburgensis, & Hoyensis , Episcopatus , & Principatus Mindensis , Comitatus Schavmburgensu ; ad Meridiem , Comitatus Marchiae , Episcopatus Paderbornensis ,

154쪽

Dueatus mest phaliae. Monasterium, Se..des Episcopalis , pulcherrima mest phaliae Civitas est , Cujus Episcopus ad mi

nus , vigiati millia armatorum hominum in campum educere , & potest suststentare. In Ducatu estphaliae repe ritur Arnsberga , & erle . Epist. Monasteriensis habet Cosfeld iam , Meppe-nam , Vechiam , Stromburgum , Bumclelum. In Episc. Osna brugensi, princi . paliora loca sunt , Ola ab ruga , & Iburgum. In Paderborn. Episc. Pader borna,

ctoratu Hannoverano .

Saxonia inferior sit uata est ad Me

155쪽

ridiem Daniae, & habebit quadraginta

milliaria Germanica in extensione ab oriente ad occide mem , & totidcm a Meridie ad Septentrionem comprehendendo etiam Ducatum Holstein ensem . Frumenta in abundantia tellus hic producit , multi etiam notantur saltus , &animalia sylvatica . Dividitur in octo , vel novem partes principales . Electoratus Hanno veranus, Ducatus Luniae-

burgensis , & Lavenburgensis sunt in medio ἔ Ducatus Brunsvicensis , Episcopatus Hildeshei mensis , Archi-Episcopatus Magdenburgensis, Episcopatus Halbet stadiensis sunt ad Meridiem : versus Septentrionem reperitur Archi-Episcopatus Bremensis; Episcopatus Uer- densis , versus occidentem : Dueatus Mec et burgensis versus Orientem et Ducatus Holsteinensis , respicit Septentri nem , dependet dictus Ducatus a Reg Daniae in parte. Fluvii considerabiliores sunt in Saxonia Inferiori, Albis, We- sera; Alterus, Hamma, II me novius, Leinius, Ocerus, Eldus. inidam dicto

156쪽

i rum Principatuum gubernantur a suisi Principibus propriis, praeseserentibus titulum talis Principatus . Status , Brei mensem , & Verdensem Rex Sueciae ;i Magdenburgensem , & Halberstadieni sem Rex Prussiae obtinent . Civitatest Hamburgensis , i & Lubecensis sunt liberae ,Hanseaticae, olim erant 66. . . Capita Statuum sunt Lun nebvrgum ad Ilmenovum , Lavem burgumia sad Albim : Brunsvicum , ad Ocerum ;Hildeshemium ad fluvium ejusdem nominis : Magdenburgum ad Albim , ri Halberstadi , & Brema ad me serum: Verdena , ad Alerum ; Rostocejum status Meckelburgensis. Electoratus Han- noverant Residentia est Hanno vera , Civitas munita , cui subsunt Calemberg , Hern hausem Neustad, munstoris, Gru- benhagen , Ober ali , Mons Bructerus Status Brunsvicenses, & Zellenses.

157쪽

S. II. De Saxonia Superiore , ct Electoratu Saxonico .

Saxonia superior In se continebit quadraginta milliaria germanica circiterin computum faciendo ab Oriente ad occidentem, & comprehendendo etiam Lusetiam ; a Meridie ad Septentrionem circiter numerantur milliaria viginti quinque : Territorium frumentorum feracissimum est , sed non vini , ob aε rem rigidiorem Fluvii principaliores sunt Albis, Muida, Sala, Elyster, Unstructu , Sprea , & Neissus perlabuntur Lusatiam a Meridie ad Septentrionem . - - - Dividitur Saxonia superior in Du- earum particularem , & Hlectoratum Saxoniae cum Marchionatu Milaiae, qui sunt in medio ; unus verssis Septentrio nem , alter versus Meridiem : Land graviatus Thuringiae est ad occidentem ;Marchionatus Lusatiar ad Ol ietem . Comitatus Thuringla sunt Sch marZenburg, Stalberg, Hohenstein, Belchi ingen, Giei-

158쪽

chen r Civitates liberae, Mulithusa, Nordhusai Ballivus Ord. Te ut, Z eZenae residet. Wittemberga , Civitas principalis est Ducatus Saxoniae; Dres da, principalis Milaiae, ubi ordinarie resident Electores Saxoniae; Erfurtum , Civitas principalis Thuringiae est , cujus Ddominus est Archi. Episc. Moguntinus. Baut Zena, ad Spream,Ci vitas principalis est

Lusatie. Abbatia Qued limburgensis huc

pertinet . iAd Circulum Misaiae pertinet Pirna , Haganoa , Kontgsteinium , Bischosia merda, Schandavia , Hohenstei-nium , Mauriciburgum , Stolpa, urcena , Osci, atE , Strela , Mutilberga , ubian. I 47. a Carolo V. Ioannes Fridericus Elector captus fuit. Milaiae remansit Capitulum Canonicorum Cathedr.

Ad Circulum Lipsicum pertinet Lipsiaia, Grimma, Ilenburgum , Borna , Rochlitium , Dochelen , Leilaicri Colditium Pegavia. Ad Districtum Metalliserum pertinet Freybergas' Chemnitium , Cygnea , Stolberga , Annabergum, Schne-berga , Catharinae berga. Adsunt & alii

159쪽

Circuli, me issen fellensis, Merseburgensis , Ziticensis , &c. g. I 3. De Franconia Orientesi. Franconia Orientalis, ad contradistinctionem Regni Franciae occidentalis continebit ab Oriente ad occidentem circiter triginta milliaria , & viginti a. Meridie ad Septentrionem. Franconia in quibusda in partibus saxosa, montOsa , & inculta est; in aliis locis ferax est frumenti , & vini. Fluvii Franconiae principaliores sunt Moenus, Tubera, Red nit Z , Pegnit E , Sala. Civitas principalis Franconiae potest esse Herbipolis,quia ejusdem Civitatis Episcopus , Franciae orientalis Dux audit. Nor imberga Civitas libera Imperialis est , Artificibus abundat. Mergenthemili Sedes est Magni Magistri ordinis Theutonici ; numeratur etiam ad Circulum Franconivmia Norimberga cum . Rottenberg , & an

nexis Statibus Civitati concessis a Iosepho I. Imperatore, necnon Episcopa-

160쪽

. . .

mium.

S. I 4. De Has .

. . a

Varios Status comprehendit Hassia, ejus extensio ab oriente ad Occidentem potest esse viginti milliarium germani corum, & totidem a Meridie ad Septentrionem . Hiic Refer, Cassielium, Zigen heim, Flomburg, Creuaberg , Marburg,