Sylua. Frutetum. Collis

81쪽

Arbores in Mua,frutices itε in fruteto de.

scripsimus. Superest ut locu alique costituam' herbis 'luaticis,& quae ut inquit Columella in herbosis nemoribus succrescui.Na quaestis uete sunt altiores & grandiores,eae paucissimas herbas *duciit in ipsa soli area: aut quia terres nu nulla habet solis iucunditate:aut quia crassissimς arboru radices tota ipsum sotu ambiat, ut nihil vel minimis herbulis reliquat, quo enutriri possint. In amoena aute sylva quod ne superius appellauimus qus plerum caedua est,& frequenter attondetur ad Qtis gratiam,cerste permultas herbas inuenimus,lum ad arbos res δc frutices conscendentes, tum etia humi serpentes,& toto solo errabundas: vel tuc maxime in motuosum est nemus, aut ad oriente

vergit. Ita colle costituere nobis licet in hac parte, & ob oculos Pponere eu locu que mox describebamus : in quo ,post arborum & frusticum descriptione,herbas etiam stivaru bres uiter describamus. Incipiendum autem a fili,cto,in quo filicii species paucis enumerabim'.

FILICTUM.

Filictum vocabimus soli tractu in colle aut monticulo,circa nemora,aut inter fruteta,vel etia seorsim,filicissi' omnis generis abundante.

82쪽

vulgus nostru appellat fugeroe.Iam igitur fis

lices omnium specierum describamus.

FILI x primit duoru est generu, mas & steamina .mare appellabimus ea filice quet Graecis pleris,sive plerion,vulgo osmunda regalis Usmonde reat, sine flore est & sine semine, folijstantii cubitalib',ex uno artu porrectis & viro, que latere pinnatis,subgraui odor radice per summa cespitu nigra,obloga,multis capillametis fibrata,subastringete gustu. nascitur in mostibus & saxosis. Cospicitur interdum filix mas

uno caule,recto uoru cubitorii alto,glabro,

viridi admodii: e cust summo dus veluti folli. cularii pinns assurgiit,breues,sub crassae,filicis

forma retinctes:caeterv nuq maiores .caule si

per mediu disseces in lam,deterso quodviscosi succi subinde erupit, cospicies deliniata veluti aquila expansis alis:qualis hodie depingitur. Thelypteris Grscis,latinis filix Remi vulgo de la fugere,alijs nymphaea pleris,pluribus rasmulis fruticat,folijs pinnatis Hus no singulari vi superior pediculo nitatur,radicibus logis,

obliquis,ex nigro in luteu flavesceti , aliquae etiamnu rubentes inuenititur. Ea herba ignis beneficio in solidam materia coacta fiunt hodie vitra apud nos , siue cyathi vitrei, quibus in poculis utimur. quae vitra filigna sive cyas thos filignos appellare nostris adolescentulis licebit,uenes de fugere. Dryopteris in muscosis roboru vetustiorufij.

83쪽

partibus nascitur, filici mari similis misi quia

minores habet incisuras, ita paulo craviora, viridiora, & breuiora,radices habet sibi inui. cem implicitas,hirsutas,astricto gustu,subdul, ces, quibus lusis,fit psilothron inquit Dioscos rides vulgus nostrum appellat huiusinodi fili,cem,arboream osmundulam.

Filicastrii quida appellat, alteram syderitidis specie, filice solijs referente:nascitur aute praescipue quatu ipsi vidimus eode in loco quo superius descripta dryoptetis:Lunaria maiorem vulo nostru vocat. folijs & alis filice foemina omnino videtur imitari,binii cubitoria, ramus lis exilibus, folijs utrinq; diuisis, qualia filicis, pediculo logo,prodeutibus ex alarii sinu surculis logis,tenuise,capitulo in cacumine orbicus lato,in quo semc cotinetur quod betae semine aliquato rotudius est ac durius .Eo n5nulli mi, ra nugatur posse fieri si quide ea nocte colligatur quae diui Ioannis festu praecedit:ipsamque herba alui chymistae quida, noctibus in luna lucere,unde lunariae nome inditu.Sed hsc Μagis relinquamus,quib' etia alia lunaria nyctes gregon appellata,in gedrosia praecipue nasceri visa est E longinquo noctibus lucere, unde nisctilopa quibusdam dicta est. Filicula latini vocant qua Graeci polypodiu, a pediculoru multitudine, quasi multipede,leius herbae radix multis cyrrhis veluti pedi quibusda innitatur. nascitur in vetustis petris,

84쪽

rirpibus,muris praecisis,& vetustis robora cauci cibus,palmi altitudine,filici similis,subhirsu. ta,no perinde tenui foliora diuisura:qus quidε folia parte auersa fulvis maculis notatur:sine semine est. radice hirsuta, crassitudine minimidigiti & acetabulis caua veluti qbussia polyporum cirris,pilosa,coloris intus herbaces,gustum austero subdulci. Dicamus iam de herbis fruticanti qus ars horibus sylvaticis & fruticibus alligatur.

HERBAE HERBORIBUS

Clymenon,siue clymenos, herba a quoda rege sic dicta,latinis volucru aut luolucru appellatur e re ipsa,nepe φ arboribus sese inuoluat, in sylvestribus motosso locis: caule fert quasdratum,fabae similem:&liu plantaginis, sed pextremam oram lenissime fimbriatum: lliculos.supra caule in sese in flexos,ut in iride,cre, bro irretientibus inuice polyporu cyrrhis.Officinae & herbarij partim cypria vocant,partimetia saponale,siue saponaria: argumeto quod pinguedine quanda in aqua saponis modo res mittat.VuIgus segetam appellat,berbe a pege. Periclymenon Graeci, latini volucrii maius, herbarij caprifoliu aeurefuel. Scribonius Larogus sylvae matrem appellat:vnde etiam vulgo matrihIua dicta, & nonunquam vincibostu. amplexicaulis est frutex,ramulis lignosis, ru fir, minis per interualla, umbilicatis folijsafiij.

85쪽

terra caesi js,supernh herbosis,mollibus Aaccis sylvestris myrti,vet,quod idem est,rusci,cacus ne duobus folijs tunicato, ita ut difficulter

eruatur, radice crasse. Inuenitur in sepibus de aruis, conuoluens se fruticibus aut arbusculis ter assidentibus. :matis altera,volubilis maior appellata,ramis exit rubetibus,viticosis rambitque viticulis sitis proximas arbores,ijs conuoluendo sese vis lax . folium ei vehementer exulcerans &acre. Sed de clematide,plura in vineto.na haec etiam in vineis nascitur.

Clematidem autem Aegyptiam dictam,'qua

nonnulli vocant vincam pervincam,invenies descriptam in arbusto: item etiam in hortulo. s MI LAX aspera,folio est periclyment,ras mulis exilibus,multis, paliuri modo aculeatis.

Repit p arbores ambiedo eas ab imis ad sumama usque. Semen in racemis labruscar modo cohaeret,rubro colore cu ematuruit, gustu te, niter mordaci,radice crassa,praedura.locis paslustribus & asperis enascitur. Smilax laruis, folio est hederaceo, molliore, Devigatiore ,palmitibus praeter spinas, quib' caret,omni alio modo similib' supra dicta . Couoluit se arboribus,quemadmodum de illa. Soemen habet nigrum, ut lupini,dc exiguum, suo per quod circunquam flores exiliunt candidi, copios, orbiculati. Caeterum topiarius est fruotex:per istates vires,folijs in autuno cadetis'.

86쪽

Mariς dicitur,feau nostre dame,folia fert he,

deracea,minora tantum,caules cratas,vel vePlinius inquit iuperuacuos,geniculatos, vicis nis arborib' capreolom ritu se couoluetes estores cadidos odoratos :corymbos hederae,sed molles,aliquantu acres, gustu lentis. radice est nullius usus in medicina, praelonga tamen dein miram molem extuberante, ita ut merito

quoi rapum terrae dici possit. MALA COC SON etiam putat Ruellius eandε esse cu ea qua vulgo superius sigillii sanctae Mariae appellata diximus.Nal similitudi,

nem refert heders,molliore tame habitu,asene serpat humi, sese vicinis fruticibus volumine crebro colorquet: folio hederaceo, flore albo, baccis rubetibus,crassa radice veluti bryoniae, ead' altissima,ut vel aqua haurire,vel labere

fodietib'dignoscaL quare radix glutinoso turg& succo cu friat,in quadam unguinis specieresbluta nihiscit. Ta aqus vel cupida vel amas creditur,ut etia si in asperis ossendat *silijsse, nimiru aqua subesse quis certior fact' fuerit. SIGILL VM quot salomonis appellat vubgus nostrum, quod Graeci polygonaton dixe,

re,quia eius radix frequentibus geniculoru nodis interuallata tumeat. prosilit in montibus, frutice cubito proceriore, folijs lauri, latio. ribus & laeuioribus , quae gustata quendam mali cotoneae aut pudicae saporem referant

87쪽

eum astrictione nonnulla. Flores per singulos folioru exortus exiliunt candidi, qui flores,solioru numerii loge superant a radice ad cacu, men supputati, nam tertii aut plures ab unos quoque sinu foliorum emicant: radice cadida, molli, longa,crebris nodis articulata, densa, grauiter olente, pollicis crassitudine: floribus excussis,baccae pisi fere tuberculo dependent, ex viridi nigricantes, & in quendam ordinem digestae.

HERBAE LACTE MA.

NANTES.

Tithymali genera omnia a succo lacteo nos, me sumpserui, ital de hs Urimis agedum est. PRIMUM tithymali genus,a Graecis chas racias appellatur ova si vallaris, qu bd propter

ramos multos vallis & sepib' aptu sit diciε &masculinus tithymal',aut amygdaloides,quia habeat folia amygdalo vel oleae similia : hodie

magna ex parte vocatur expurgia ab expurgado,vulgo esula maior:sesquipedali proceritate digitalii crassitudine prouenit,quinis sensive caulibus,solijs oleae sed logioribus,leniter pus

nicatibus,circa radicem duntaxat angustiorisbus,nam in cacumine iunceam comam gerit: radice aspera,crassa .inuenitur in asperis.

Secundum genus vocatur tithymalus foemina, siue myrsinites a Diijs, aut carstes a fruactu nuci simili: folio est multo maiore q myrari,acuto,pungent grauis odoris,ramulis pala

88쪽

meis,alternatis annis fruticantibus:fructii nucis similitudine, unde vulgo ossicinis,nux vos

mica dicitur,sed pauciori madet lacte.hac specie in nemoribus saepe vidimus.

Tertium genus Plinio tithymalus paralius

vocatur,sive uno vocabulo tithymalis: Theo. phrasto coccos,vulgo esula minor:peculiariter etiam nonulli euigilem matutinu vocant,du re uel ematis murculis est rubetibus,palmum altis,

quinis senissive a radice exeutibus,solijs lini,angustis,paruis,oblongis,in ordine digestis,capis te in cacuminibus orbiculato,in quo semen,ut

eruum emicativario colore.

Quartum genus :helios pion appellat,quo niam capita cum sole circumagat: vulgus Voscat tithymalu coronariti, folijs est portulacae, tenuioribus atq; rotudioribus,surculis a radio Ce ldeutibus quatuor aut quint,tenuibus,alstitudine palmi,rubetibus,albi succi plenis,capis te anethi,semine ceu in capitulis. gignitur mas xime in aedificioru ruinis & circa oppida. Quintii tithymali genus cyparissa vocat in campestribus nascentem,ita dictu a foliorum similitudine:caule est palmeo,aut eoicerius lo,subrubente: folijs pin tenuioribus,mollioribus,exilioribus 3:vt omnino nouella pinus existimari possit. Sextu,dedroides dicitur, quonia arborescit, petrophyos siue petrsu, in petrosis nascatur, vacans superne in orbe atq; comosissimii,suc

89쪽

ci plenum,ramis subrubentibus, circa quos folia sint myrti sed tenuiora,semen characiae.. Septimum,platyphyllon vocantia foliorum latitudine,nulli enim sunt latiora folia , verba. sco simile est hoc tithymali genus.

PITY Vs A,omnibus herbarijs officinssque ac recentioribus medicis, esula nominatur. sis quidem esula fruticosa est,caule supra cubiti altitudinem assurgente,geniculato, folijs piceae, acutis,exilibus,flore paruo, purpureo, semine instar lenticulae lato,radice crassa,candida, lascteo succo turgente, quam recentiores graeci, Barbarorum freti nomenclatur torpeton vel turbet appellauerunt. LAT HYRIs officinis catapulta minor,vulgo surge, a purgatoria facultate, tithymali vocabulo quibusdam noscitur:frutex est, toti, us lactis copia turgens, caule cubitali, vacuo,' crassitudine digiti,in siimmo eo sunt alae,folio . in caule oblogo, amygdalae simili,caeterum lastiore Iaevioreque. quod autem ramulorum cas minibus exit proceriusculum, aristolochiae, aut oblongae hederae figura cernitur.

Peplos,quam officinae esulam rotudam,vulagus vineale reuelium vocat, reuellis malin desulines, qu bd sumentes antelucanis excitet,in vincis inuentum, nominant. nanque inter viates & in hortis reperitur, frutex lactei plenus succi, folijs rutae, paulo latioribus, circinnata coma,palmari,humi procumbente, fructu sub

90쪽

folijs rotudo, tribus loculis discreto, in quibus

semen nigrum,papauerint magnitudine. SCAMMON IV M,succo etiam fere lacteo manat, alis colophoniam, alij dactylion vocat, ramos habet multos ab una radice,trlcubitos, pingues,& quadantenus crassos: folia quoque hirsuta helxinae aut heders, nolliora,triagula: flore candidu,male olent rotundsi, & cauum ceu calathus: radicem grauiter olentem,liquoris plenam, oblongam, crassitudine brachiali, candidam. Colligitur succus capite radicis destracto, & in modum testudinis inueris incisa. cauernula,ut in ipsam lachryma confluat:qugdeinde minutim excipitur.

RELIQUAE HERBAE TAM

SYLVESTREs Q.VA'M ETIAM

Polemoniu siue polemonia aut philetaeria, certamine regum inuentionis , vulgus herba, riora falso ambrosa appellat,rura boscisaluta, suulpe de bola.nascitur locis motosis, macris &asperis,cauliculo quadrato,utrol latere *desitibus folijs, effigie nepetae, salutae modo & sca, bris & candicantibus: ramulis etiam utrinque digestis , exilibus , quorum fastigia corymbighyssopi visuntur spicata, vel,ut verius dicam, coronata, in quibus nigrum insidet semen:ra.dix struthij vel lanariae herbae similitudine re. fert,praelonga,cubitalis .Non sunt auditat,qui persicariam vulgo dictam esse polemonia ars