장음표시 사용
251쪽
Habetis iam , Viri ornatissimi, quae in pi sentiarum de Academia nostrae laudibus dicere constitui. Long plura ex tanta argumenti fertilitate veniebant in mentem dic: -' sed malui brevior haberi, quin pioli χῆ
imis oratione vestram audiendi pati ratiani offendere Et ineptum plano videri potui si , pr siumsissem ei bis exprimere omnes linis Academiae laudes, quae tantis Principis illi . . tris imi virtutibiis, quae tot celeberrimis pa- ronor una tantorum titulis , quae tot profes - una dotibus, quae denique tot studiosoruni oribus illustrata , toties orbis terrai unatos in se converterat. Vos igitur omniumlp narum generibus instructissimi Vtici, emtam nostram excolite, , quam estis di citi. Spartam exornate os studiosa uventus, qui soletis, honore me et proceres magnates Academicos si prosequimini. vos ita gerite, ut bonis is a probatis moribus diligenter studuisie liendamini. Sic omnes apparebitis grati agistratus, sic leges: statuta Academi- quae proxima Solis die praelecti sunt, vo- virtutum calcaria magis subditura, quam Urem sunt incus irra. Sic denique Acade-ia nostra plurimum ut audistis ornata, in- magis atque in gis erit ornatior futura.
Urbes laudantur non secus atque homines. M
ancipio sunt ea spectanda, quae tempore
lentem urbis celabritatem antecellerunt: lauia
252쪽
ut conditor, civesque qui administrarin. inhabitaruntque deinde quae ipsi sunt te dpore conjuncta, ut ager, flumina, monti mare , portus, Cenia, foveae, et ita 8c civqui inhabitant postremo quae insecuta fortunii quibu commemorandis com rationem movemus , ipsasque eversor odium constamus si quis Athenas, Romam , ut quondam fuit, laudet dicatqu
quibus artibus jam inde a primis actis a R
anulo fundamentis eo incrementum accepernon modo Italia urbium ut celeberrima , totius terrarum orbis caput lumenque exstret quorum deinde vitio, inertiaque concdere, retroque labi coeperit. Sed cum fere lasdem sibi h. ec potisamum vendicent, quoru lcelebritas dignitasque in omnium posita ocliis elucet maxime,quae has ab iis, quae tem re antecedunt, simulque juncta sunt, praedcandi via sit, indicabimus. Conditorem igitur commode primum descriptionis loco, atque adeo ab ad unis describemus unde cognosci potest, quae ipsi potentia, de praese tim, quae animi Virtute prudentia, justitia, fortitirdo, temperantiaqufuerit. Deinde a causas erit augendum , cur e in loco urbem locaries quae si maritima, ferti lique in agro posita sit, eo nimirum consili iecisse dicendum, ut hinc mari, hinc agro gna vis hominum ali,sustentati l postet T eventa erunt explicanda, quanta jam ne condita urbe hominum multitudo victi hic,quomodo, ct quam facile quaerat Postam conferendo hanc cum aliarunt urbiuagro situque mire rem extendes ostendend que hujus agrum alit fertiliorem aut certe pa
253쪽
plaustris modo res apportari. Jam as a primo illo urbis conditore spectan- es , adjunctorum idem nos locus admo- odsi igitur legibus Sc religione Rem- licam novam primus bene constituit, a
sis extendenda res erit: eo nimirum con-
, fecisie, ut uste pieque viveretur; le non post et religio in ossicio retin Deinde eventa explicanda erunt quies ex eo usque tempore juste, modeste,
vi Ventium, tum universorum , tum. Orum Xlliterint. Quae omnia, si tit cita sunt, copiose exponaso incrementum inet oratio : majus quidem, si quaeque de eae an paratorum loco dilates. Praeter haec, irecte instituit , considerandum : ut si simul cum urbis primordiis iterarumaque sardia erexerit illis, ut animi divi in humanarumque rerum cognitione rerentur his , ut suas suorumque fortu- tuerentur. Consilia ubi exposueris, even- inde ab urbe condita enarranda erunt quot
uantosque viros undecunque doctili mos, c uo quemque tempore tulerit; quae cujusque
uditionis testimonia , aut scripta exstent. que haec subinde comparando dilatabuntur cinae. Hunc in modum Sc quae interim bel- tilia, de fortia facta exstite lint,prosequen- una erit quae nunc universorum, nunc mo u-
in militiae sortitudo, Virtusque, quo
pore, quo in loco cognita,perfectaque sit. que hic non solum ex companationis loco,
254쪽
si voles, quaeque varie extende, sed perso
nas desci ibes , consiliaque faciendi aperies. Breviter, quae ratio urbes laudandi ab iis,quae tempore praecesierunt, usumque hic locorum ostendimus. Verum si, ut saepe, de conditor bonisque ejus institutis, nihil certi in medium adferre poterimus , solumque in confesti, si iii bem vetustam esse , sempeique feresinc mentum sumsisses nihilominus , quorum i administratione virtuteque contigerit, a randum erit quae nunc singulorum, nunc universorum prudenter juste piὸ fortiter, temperanterque facta exstiterint, quo Respublicaci omen Viresque accepit. Atque hic singula cujusque facta, eae ad unctorum loco copiosEomnibus expositis circumstantiis, enariari, personaeque describi postulat. Tum, qua causa: tam universos , quam singulos ad faciendum
impulerint, dicendum Varie autem per comparationem unian lue amplificabis, dum aut eXcessum aut iiiiii ludi sit dissimili, tudinem denique rerum res iam , Oi trarietatemque Ostendes.
huic simul tempore conjuncta sunt se primum ab aeris temperisse locos ducitur. Restati ea persequenda , quae urbi, quam laudamus, si naui tempore sunt conjuncta. Hic primum spectandum, quo in climate,coelique parte sit posita inde aeris temperies cognosci potest. Neque enim parum refert, languidio-1ibus, an ferventioribus, seu temperatis Solis 1 adiis sit subjecta ut sunt fere omnes hae, quari iter Cancri Ursaeque circulo sunt positae. Deinde
255쪽
Dcinde dicendum erit de agris, qui adjacetuit, In iis autem omnibus ea, quae nu-
us admonet aquidem agros fertiles, fluvios scosos navigabilesque montes vitibus On-stos, tum mare navi ast equentatum, hoc
teiant, urbis nomen dignitatemque m
rimis conservare dubium noli est martem potest, in oran , an meditullio aest
I Verba deficiunt Vis quuntur praesertim Menander Rhetor
clicum stant as, quod infinitum est, studios buissent , quae videlicet publicae munitiones uteriorque civium muctura ectet, ne niemni quidem . Atqui nos ad locos, at Nipsos ad fontes laudaturum ducimu urit quanti in pio suo quisque arbitrio volet, hau
Nauam ni ad laudem urbium perti est' s
circuinstantias Xplicare infinituin sit quod ique iero praeter diversa hominum' u , rationemque qua reaad Victus, sua quae-a' ato linae, aliis thermae, aliis alia id genus limi uctus sit, ut sciat, quaecunque pi aetetu
256쪽
deinde ducta locos, augentur plurimum. Postremo igitur de publicis munitionibus, interiorique civium structura, de ipsis civibuerit dicendum. Haec igitur ab ad unctis mini strata, copios erunt singula, omnibus enarratis circumstantiis, explicanda,i per reliqui subinde loco ducenda, amplificandaque Itque, si in bono climate sita sit civitas, primu aeris temperies , alique clementia, de tela perata sub ipsa solstitia , dierum noctiumque longitudo pluribus erit describenda deinde icaussis haec erunt locupletanda mora enim atri
Solis ignit, Septentrionalibus frigoribnimis est l. i. cctam ; sed in medio positam,
hinc frigora, hinc aestum fugist, unde
illud dierum noctiumque si io tempore nec majus nec minus justo incrementum, quorum alterum sub Arcto, alterum sub Solis cursun sitis accidit. Ab eventii quare homini lita aeris intemperi impediri, quo minuatoto anno victum domi dc foris quaerant, mniaque in agris felicius proveniant. Acc di eo de ipsa ingenia coeli beneficio praesentiora perspicacioraque reddi. Et haec quideinonania multis explicari postulat. Postrem,&e comparatione petenda copia est ut si hieauram salubriorem hominibus maturescentiab isque frugibus accommodatiorem declares quam ejus quacum confers urbe A similiatem extendes, si cum ea urbe conferas, cujpositum pluribus notum , maximeque prob tum vides. Hunc in modum, si vo es, di iii in ilitudinem repugnantiamque collatio maperies. Quod autem hac via ordineque elocis amplificandi commode utamur tam
cum dc auter recte fiat , emo sibi hic lege Praescrib
257쪽
Q A. praescribi putaverit. Nam postquam ex ad- torum loco, qui omni rei, de qua agitur, iactus est maxime, quae voles ob oculos eris deinde e comparatione copiam su- si magis augere voles, subinde a causis liceti. Verum id aliter atque alue fieri pose, in universum sic dictum voles adeo ut saepe , dum uno in loco longiorem moram trahimus, plures interim alii ex suo aliquid, vel antequam inde digrediamur , commu
minibus, oblicis item munitio ibus, restis, 'si que civibus. Haec de aeris temperies de agi , edicendum, de fluminibus, stagnis, monti- bus, piscin:s, ipso denique mari, aut vici- np, aut trabem alluentes; quantaque e sangu- utilitas, voluptasque capiatur, ab alunciis copiose erit exponendum; nunc ea ipsa destribendo , nunc aut classicorum autorum, heri potest, aut vicinarum gentium te tirnoniis confirmando Atque hac vi resiquidem ipsa mirὰ augebitur Quod si vero magis haec extendi voles,singula celeberrimis urbibus comparando ostendes , hanc sive agri ubertate, sive suminum copia, volunt a
teque , sive denique ipso maris usu aliis lotist
' criorem, aut certe per omnia parem est o
licandum . Jam de publicis urbis in c
hniciora: bus, tectisque dicendum quantaque t Ovearum, aggerum, murorumque altitu io, latitudoque erit describendum qui portarum, turrium propugnaculorumque num
258쪽
rus, quae magnitudo firmitasque ubesse
cis machinis rebusque ad arcendam vim aicommodatis, sint omnia referta. Haec ut
pluribus exposita verbis, descriptaque irint, a causis erunt augendaci cur fovearicenia, aggeresque ita duci ponique placirit quo consilio hac distantia, hoc in loco
turres propugnaculaque locarint cur tanti sumtibus, tot tantisque laboribus e omnicve Xerint, nempe, ut quam minima manu hostiles incursiones, impetusque sustinendo, propulsandoque , vitam, fortunasque suas deffarent. Atque hic subinde eventa naarabunt quorum hostium impetum , oppugnationque quo, Sc quanto tempore fortiter sustinuerint,furorem fregerint; discedere demum cuignominia pauci plurimos coegerint. Quin postremo comparatione omnia majora amplioraque reddes, maximis munitissimisquili bibus hanc aut munitione per omnia paredocendo , aut multis etiam partibus superirem. Atque haec vicinarum gentium testimoniis, praeclarisque Regum , atque magnor hominum indiciis dilatari possunt Tedia: tem cieiunat quentiora magnificeq; exstrumeta tum plateas , braque ad hominum uslatiora, divorumque templa angustici a quod non parva laus sit. Vt quaeque maxiexcellunt, ita pluribus erunt verbis ornan
hominumque de iis testimoniajudiciaque ferendaci tum cum vicinis pulcherrimis civitatibus conferenda quo ipso aut pare aut long majorem hujus celebritatemgnificentiamque doceas. Quod si lubet, ipsa ex aliis locis licet extendas. Restat devibus ecte dicendum 'orum jam viventiu
259쪽
fim de vita defunctis dixerimus, ouae stud a, ii mores, qua praeclare facta exsitant, spe-ὶandum. Commod autem quaeque in sua artallum genera sparges sua prudentia , a jultitiae, quae erga eos religio, ei irata, entes pietas dicitur;sua item sonitudini tem 'rantiaeque assignabis. Caeterum cum supra in patria laudibus laudandi amplificandi tu rationem ostenderimus, quae insistendi hic via iit, inde peti pote: . Haec de urbium laudibus, una quae vituperari oporteat res nempe con- rarias facile colligi potest.
.i ct ornandi, amplificandi quae ratio r
, subinde Ditueamur. In quibus laudandis,
ituperandisque , cum Rhetores , tum
me a lorici heroicique vates versantur Temporis autem servato ordine laudari opor
rere ipsa nobis praescribit ratio poeii, a ei
id de industria mutant bus. Praecipui autem hi loci sunt causae de eventa : quanquam alii fomnes, qui supri, huc adhibera poli ut potui primum causis , deinde quae evene- rint, explicentur. Quare Vargilius, postquam paucis proponendo, Musasque invocando ho- manum auri os sibi benevolos attentosque reddidit , causas statim commemorat , cur ne in Juno , in ignem pietate virum , Ot jubores, periculaque adire coege: l anti rea Et, I ri tenuere cosem,
cirrthago Italiam contra Tibera oue
260쪽
Prama uod ad Trojam pro caris gesserat
Nec dum etiam causa irarum sivique
Exciderant animo. Manet alta mente era
His accensasuper, aritatos aequore tota Troa restiquias Danaum , atque immiti sthim, Orcebat ortae Latro, multosque per annos
Errabant, actifatu maria omnia circum. Tantae motis erat Romanam condere gentem
His irarum unonis E causis , quae infortunia Eneae ro anisque evenerint, dum complures annos per mare errare deinde Liicio bellum gerere coguntur, poeta stilitatissime narrare occipit vix duodlabris absolvit: Vix e conspectu Sicuti te uris in altum Vela dabant ii, is puma salis aere ruebant. Sic ante hunc in utroque suo operem erus primum causas, deinde insecuta cani, eventa Hunc in modumi T. Livius secundo sescepti a Poenis in Romanos belli antequaa eventa, resque gestas enarret causas pri
mum dicat, ubi videlicet Sicilia Sardini qile, ita nimia ce eri reruni desperatione Ito