장음표시 사용
261쪽
pno GYMNAsMA A, et stinam concesti, haec si aude ab illis interceptae stet tum quod Annibal, cum puer adhuc esset, a patre Amilcare Imperatore aris admotus Juras et se , quamprimum per aetatem pollet, hostem fore Romanis. Quin Sc Sallustium idem facere, ipsius argumento est historia. Quid non igitur alio hic caularum locus valet, Nam ut causas rerum, quae evenerunt , quod ab his autoribus facilitatumeti vademus, primum exponendas si sciamus Est profecto multiplex hujus passimque , nec certo in loco, Usus cum nunc praecedant, nunc suos sequantur eventus. Nam quanquam prima quaedam , principalesque summa rerum causae sint, quas nosi principio lector , auditorve cupit tamen turi subinde aliae atque aliae actiones casusque eY- sistant, ipsorum alias atque alias causas este constat. Vnde si inter narrandum obiter am-t bucetur, mire orationis Xtendetur corpus Quare Cicero tim suarum se laudum minus Lib. t gravem scriptorem fore intelligeret, videret epi ocli que L. Luceium Q ' insignem sui temporis senui . historicum bellum civile scribendum ce- s. Q. si iste , scripta ad eum epistola , omnibus petitit modis suas ut res, exemplo Graecorum seorsum perscribat, atque ita se ornando historiae
leges negligat Posi autem inde, si a continentibus suis scriptis sejungat, causis, eventis, ad unctisque amplificet, quoddam
corpus confici. His porro ex locis augeri rem Oportere, L. Luceium admonet, dum causas consiliaq; rerum suarum casus etiam, eventa explicanda esse scribit.Ad uncta autem sunt tempus, testimoniaque Luceti quem ea, quae s dicio audanda putaret, Or re, quα
262쪽
que huc etiam pertinent multorum in Ciceronem perfidia inlidiae proditioque quae jutavit est notanda. Hic nemo mirabitur, consilia dc actiones,quas supra in locorum expositione adjunctorum loco complexi sumus,lii
causas 'venta dici. Sunt nam i iis, quoruconsilii falli aiunt,ad tincta maXime.Verun causarum de eventorum nomen accipiunt cum sumta ab adjuni is, unde omnis rerunducitur copia , inter sese componuntur causae effect a, haec vicissit in illas, ostendit: Quare causa Meventa magnam cum a tu .ciis cognationem habere, nemo mirabitur. I
de namque hi licet nati loci sint, tamen citatissim patent. Itaque his locis, unde ornrui historia, si comparationis locum adjecisset, non video non modo unde Historici,sed Rhetores, Poetaeque, qui maxime solent,na gis amplificarent. Hinc Caesar, ut Brutus apud Ciceronem disputat, quia minus rerum sua nim historiam vestiit, commentarios in scri psit, caeterisque scribendi ansam praebuit, ut qui vellent, easdem copiosius tractarent, quasi calet austris quibusdam inurerent. His ipsis ex locis lact ea illa Titi Livii ubertas est petita unde tamen Dionysi tun Halicarnas reum, qui ipse Romanas res perscripsit, inulto magis auxisse intelligas ut mihi is, quod de Demochare Brutus Ciceronianus idicat, non tam historicum , quam rhetore egis videatur.Hinc Maro noster,hinc Homrus ea sima serunt, quibus quae voluerunt, notam dilucide enarrasse, quina facta ubiquaania ob oculos posui si videantur, hi
263쪽
P os YMN AsMATA. Dcile animadueriet, qui cognitis locis Mam incandi ratione, utrumque cum judicio le-set. Sed hac de re suo dicetur loco nunc, quod volumus, sium locorum, augenduiue rationem in celebrandis iactis diligentius, ad jusque magis captum indicemus. Unum gitur iactum si oratione laudandum sumamus sit Theodosii Imperatoris , quod insi- gne maximE Gymnasium Bononiae instituit : primum e descriptionis loco , atque adeb π: adjunctis ipsum describamus unde ingenium . moresque Principis eluceant, .causae tam honesti&utilis facti, quasi per transennam nareant. Fecit da Titus Livius principio oriae suae de secundo bello Punico .ubii r- ibus Annibalem depingendo, animique bona vitiaque plurima exprimendo , quicum viro Romano futura res e sibi, lectorem statim struit. Secundum vi ab adjunctis res ipsa eriteXplicanda , quantis inde sumendis fructi
bus qui in proi siores expenderentur, hanc
scholam adornarit, confirmaritque Deinde a1 causis, cur hoc in loco, d tot tantaque stipen via prole fibribus constituerit ut certe hinc in eliquam totam Europam, qui recte Rempu- , cam administrarent , doeti mitterentur. um ab eventis mirum in modum augeas, si, quae anterea loci emolumenta, aliaeque natio
ex Academiari ceperint,in quotidie ,pers quarta qui, quibus in locis hine
mi, sive cognitione rerum humanarum
Lysicarumque utiles Reipublicae exstiterin ive legum sciciaria, quid aequum S iniquum let, edocuerint sue denique medicinae encio laborantibus opem tulei int. Postremo
264쪽
piant L Ille S, achil in hoc aut cum aliis aut cum aliorum imperat O ulniri clarci.ι conferendo.
locis amplificandi apud Ciceronem. Interdum factum laudamus, Hilata non tam serea causis, quae has sequunt eventis , quina ex ad undiorum comparationis loco id quod Cicero fecit, gnat lac sari agens , ipsumque laudans quod M:ulcello ignovisset. Postquam igitur exordiua tempore ejusque, quo dixit, diei circumstantia, duxis et clementiam sapientiamquCaesaris ab adjunctis statim laudat, ornatque nempe a sua, totiusque Senatus laetitia iectum hoc probantis, propterea de Republica subinde melius sperantis Adspergit paucis obiter laudem Mercelli, quod ipsum ex hoc loco est usi una meo valet, ut clarius illustriusque facitum ejus reddatur , upraesitantissimo, amplissimoque viro ignovisset. Deinde ex comparationis loco Ciceamplificat , de confert hoc Caesaris seci ucum maximis ejus bellis, rebusque gestis quibus omi abus jure anteferri oportere, pluribostendit. Porro hac in comparatione ora tantam moram trahit, dum interim abjunctis circumstantias admiscet, tit Omnquae ad laudem pertineant, totaqU Orat
nisi quod pauca ad finem alio spectantia jecit, hoc solo ex loco vestita, amplificata deprehendantur. Quare quantum ex loco extendi possJt cuna plurim is apud Ciceron emplis, tun hoc studioso perspicuum potest.
265쪽
Acis . G candi, apud T. Livium hiasoricum Deviterque eas e uexplicandi.
Hinc autem' iis locorum usus , quae Iaudandi amplificandique ratio sit, quanquana is quere putem 'amen non abs re fuerit, haec ipsa in historia, classicisque auctoribus paucis indicare. Narraturus T. Livius contra Romanos res ab Annibale gestas, ut statim intelligi posset, qualis is est et, qui tantum indiscrimen Romanorum nomen adduxerit
'rimum ipsum Ducem ex descriptionis loco tepinxit his verbis: Misi is Annibal in Hispa-imam, primo statim adventu omnem eXerci- in se convertit Amilcarem sibi cedia tum veteres milites credere,eundem vigoremam Vultu, vimque in oculis, habitum oris, ineamentaque intueri. Deinde brevi effecit, ut pater in se minimum momentum ad favo rem conciliandum esset. Nunquam ingenium dem ad res diversissimas, parendum , atque semperandum, fuit. Itaque haud facilὰ discet rieres, utrum Imperatori, an exercitui ca- ior siet. Neque milites alio duce plus con- dere , aut audere plurimum audaciae ad ericula capessenda, plurimum consilii inter sater:cula erat. Nullo labore aut corpus atlgair, aut animus vinci poterat. Caloris ac rigoris patientia par cibi potionisque desii in naturali, non voluptatis modus finitiis, giliarum somnique, nec die, nec noctelia tempora id, quod agendis rebus i. t quieti datum . Ea neque molli
266쪽
116 A PATII ONII strato, neque silentio accersita. Multisae militari sagulo operium, humi et centem inter custodias stationesque militum conspexerunt. Vestitus nihil inter aequales excellens arma atque equi conspiciebantur . Equirum peditumque idem longe primus erat. Primus praelium iussiat ultimus conserto praelio eX- cedebat Has tantas viri virtutes ingentia vitia aequabant inhumana crudelitas , perfid: plus quam Punica, nihil veri, nihil sancti, nublius Dei meth s, nulliuia jusjurandum nult
religio. Hactenus more Lin dirarumque descripsit se quae quidena Omlii. EO, UI rem
de explieare voluisset, omitti potuistent Subjicit autem ex adjunctorum loco, his verbis Cum hac indole virtutum ac vitiorum triennio sub Asdrubale traderatore militavit, nulla re, quae augenda audendaque magno futuro Duc ecter, praetermissa.
Haec quidem, cum illud tempus praecedant, quo belli dux declaratus est,omitti potui sient Quae sequuntur eae adjunctorum, seu qui de
nascuntur, causarum 4Ventorum loco sumuntur cur videlicet Annibal in ira Hi
do bello nihil prolatandum arbitretui . . Saguntinos petit in Olcadum fines exercitui ducat. Sic ille. Caeterum, ex quo die dux est declaratus , elut Italia ei provincia decreta bellumqtae Romanum mandatum cli et nihil
p. ilatandum ratus ne se quoque, ut patrem
Amilcarem , deinde Asdrubalem cunetante cadus aliquis opprimeret, Saguntinis inici rebellum statuit. Quibus expugnandis, in liaud dubie Romana arma movebant: Olcadum fines prius , ultra Iberum beata P a te magis quam tu illi: One Caata i
267쪽
tris gentibus, jungendoque tractus ad id L. Him, aderi positi. His demum subiicit vcnta gestaeque rei narrationem Carte amurbem opulentam, caput ejus gentis, Xp. guat, diripitque quo metu perculsae minoi ea, civitates, stipendio imposito imperium ac cereium. Victor exercitus, opulentusque
Carthaginem novam in hyberna est deductus. Ibi large partiendo praedam, praerent cum fide exsolvendo cunctis civium 'rum ociorumque animis in se firmatis, ere primo in Vacceos motum bellum. Nudae satis narratio est nisi quod obiter petitas adjuncti circumstantias inferat nonnullas. quod genus sunt urbem se artriam opu
rniam, suae gentis caput tum exercitum pulentum praeda deductum esse Prosequiturarem nariationem temporis, cujus mentio-
in iacit, servato ordine. Hermandica, Arcala, Cari orum urbes, vi captae Arbacala,&irtut eo multitudine oppidanorum, diu de acta. Ab Herm ndica profugis exsulibus Oladum priore aestate domitae gentes cum se
nYictent, concitant Carpentanos adortique inibalem regrestum ex Vacceis, non procul ago fumine agmen grave praeda turbavere.
rura haec nudaque sunt omnia, nisi, quod ab ad unctis est , oppidanorum virtuteri multitudine Arbacalana diutius esederens ina neq procul Tago impetum in Annibalis agmencile factum. Quae sequuntur, paullo copiosiora iunt. Nam Consilia Annibalis aperit,
yopterea amnem tra icientis, ut intiansitu
anima hostes invadere, causa ferocia
268쪽
hostium Carpentanorum, turn ta nultitu
dine , tum fuga Annibalis minus timentium Atque haec Livius stro obiter testimoniamplificavit dum invictam aciem dicit, aequo certaretur campo Sic ille Annibal; i.
lio abstinuit, castrisque super ripam positiscam prima quies silentiumque ab hostibusuit, agmen vado trajecit; valla ii ita producto, ut locum ad transgress i itim hostes haberent, invadere eos transeuntes statuit equitibus praecepit, ut cum ingrcsib aquan viderent, adorirentur peditum agmen ripa elephantes quadraginta disposuit Carpentanorum cum appendicibus Olcadum Vacceorum ita centum millia fuere Inviacies, si aequo dimicaretur campo. Itaque ingenio feroces, multitudine freti, quod metu discessisse credebant hostem , id moro: vici oriam rati, quod interesset amnis, clamore sublato passim , sine ullius imperio , qucuique proximum erat, in amnem ruunt. Hactenus consilia , causasque exposuit; quibus subjicit eventa , nempe infelicem Carpentanorum pugnam, deditionem. Et haec quidem ipsa satis a circumstantiis, quas explicat,illustrat his verbis: Et ex parte altera ripae, via ingens equitum in flumen immicta, in dioque alveo haudquaquam pari certamine concursum. Quippe ubi pedes instabilis, cui vado fidens , vel inermi equite, equor mere acto, perverti posse: eques corpore at misque liber, quo vel per medios gurgitis, stabili, cominus eminusque rem gereret pamagna flumine absumta ' quidam vertico
amne delati in hostes , ab elephantis obtrsunt. Postremi, quibus ingrestis in sua ripain
269쪽
ripam tutior fuit, ex varia trepidatione cum in unum colligerentur, priusquam ex tanto e reciperent animos , Annibal agmine
cit vallatisque agris, intra paucos dies Carpent nos quGquem deditionem accepit. Hunc in modum reliqua toto corpore , alia magis, aliantanus, ut quaeque res postulat , his ipsis ex
locis extenduntur Rariores autem compa
rationes sunt locus , in hoc praesertim genere, omnino ad ornatum , ampliticationemque omino latissimus unde poetis , rhetori que copiam sequentibus, crebrior historine ad ornanduna magis iam ad narran- orationem sumsilie videantur, in is fa-
r pluribusis. Porrb Saeunti oncidiumque quod proxime lectis perillasibus, copios 1liam explican- r. Verum haec pla Liviana ex locis aucta, aptiscataque nuda omni ornatu, qualia ve- stitu spoliata, ob oculos ponamus inde quid interjejunam, nece stariamque narratione na copiosiam locupletemque intersit, cognosci
si Mistus Annibal in Hispaniam , post
im mortuo Asdrubale dux belli est deci is, Saguntinos bello petit. Quod dum in Olcadum fines exercitum ducit. Carina urbem expugnat, diripitque Minous deinde civitatibus metu subactis , Xcrana Carthaginem novam in hyberna de-:ucit. Hic large praedam partiendo , praeteritaque cum fide exsolvendo, cunctis civ rima suorum , sociorumque animis in se firmatis i in re primo in Vacceos motum bellum Her- indica Arbacata Carteiorum urbes vi tae. Ab Hermandica autem profugi eX-suli-
270쪽
afo A PHTIIONI Isulibus Olcadum , cum se unxissent , cocitant Carpentanos adoriaque Annibalem igre sitim ex Vacceis, non procul Tago fium in agmen turbavere . Annibal autem trajectamne , temere insequentes hostes ad centum illia, partim equitatu in flumine oppressit partim in fugam convertit bast alis iii α Carpentanos paucos intra dies in cunem accepit freVis haec nudaque narrati
est, quam ut vir de eloquentisiimus ex loci locupletarit, jam visum est.
Tu operatio est fer no exporimis mala alioui insim . autem a loco com nu--χii vituperaui, quod locus communis poena si poscit vituperatio vero Olum habet velut ni
Diυiditti autem in eadem capita , Gibi Laus Possuntque vir perara cadem omnia, quao laudari Per οπαν
Risuperamin veroo communiter bt bi vero proαmion feceris, a funges vus , quod diciis eadem , qua in laude ratisne .4 Deinde educationem is rei fas pilogum it suus , queniar modum in lauti.