장음표시 사용
201쪽
JOHANNE SCULTETO, NORIBERGENSE
PHIL. MED DOCTORE, cui inseret en Disceptatio sane ardua intricatade; mu PN HYDROPI A SCIT Is EDE,
hactenus a plurimis negligenter habita, σ
mnistratione contra vulgi opinionem, gravissime circa hanc operationem chirurgicam impingentem,
202쪽
sTAT GLOMA IUNCTIs MORUM ET VIRTUTUM FACIS AD INSTAR DUPLICAT us SPLENDOR INDE REFULGETuRIT ET HOSTES.
is isque tam inhumanus, Mod dixissem alienis II,
VIR S. R. J JOVIS Patrocinio hactenus fretio. Mi
Annosos redemtum mundum millesimὀ,sexcentesim.
sexagesim tertiδ, in publico consessu
Incluti Collegii Medici oribergensis
Et VOBIS, fulgentissima Machaonis Siderat
denuo evolvam Est igitur. Iuncti sint labores nostri lSIC MORUM ET VIRTUTUM GLORIA SURGET LIM NE TALI.
203쪽
Inclutum Collegium Din. n. Medicorum
UEreor, i R Nobili Asclepiade Sapientia Eminentissimi.
Celeberrimi, Collegiali Societate mihi conjunctissimi, Amicissimi Vereor, inquam, ne vox illa, dum de iam agitata atq; binis, immo ternis vicibus quam doctissime excogitata, pertractatatae materia iterum ad Vos sermonem facio, graviter in haec mea redundet: Detidi miseros crambe repetit Mogistros. Quid tandem restabit, quaeso, ulterius tam docto Consessui Vestro in hoc argumento proponere, quod nauseam, stomachum ve movere non valeat Equidem vix certus sum, pergamne in proposito casu, num plane sileam' Venerabilis vero expectatio Vestra, VIRI χμ ρνε jam aliunde procrastinando lacessita, facit, ut audacior factus, inundationis Microcosmica easum tertium vobis proponam. Quod, dum praestare conor, Vos Medicaei an Proceres Nobilis. simos Dnn. Auditores, longo rerum usuvi sagacissima Experientia Clarissimos, ut me de difficilioribus in hac materia disserentem,immo balbutientem potius Benevolentia Vestra sublevetis, ea, qua par est, ansem demissione oro obsecro. Quod reliquum supererit temporis, doctissimis Vestris calculis comprobare, vel similium historis rum, ut volunt leges nostrae, recitatione Ionge suavissima mea demulcere ne dedignemini, quo viliora haecce, Vestro collustrata favore, majori j bare fulgeant.
Vocatus ego in suburbium nostrum, portae B Virginis vicinum,aasceminam aegrotam, ut ei in casu difficiliori opem ferrem medicam, statim per discursum, non per histrionicas ambages, ut solent qui alam, qui nescio queis gesticulationibus ludicris, verborumque deliriis, aegrum, alias lethaliteri saepe decumbentem, excruciant, morbumque insulsis suis garrulitatibus exacerbant, ab Hippocratis Galeni, Principum Medicorum, doctrina non discedens, eam circa multa interrogo.
204쪽
Nostis enim decem summa ac praecipua iisdem esse capita, inquibus ex modo citatorum medicorum, Hippocratis ib. de internis assectio nibus, re Galent . sanit tuend. cap. . interrogandi sunt aegrici γimo, quae patiatur, sive quis morbus, qui eum affigat Sectinia, quot lant dies idecubitus, aut morbi, a quo laborare coeperit Tertio, ex qua causa morbum contraxerit Euarto, quem victum observari uinto, an venter succedat, nec ne : Sexto, ex quo humore morbus producatur; ti- , an morbus sit in principio, num in augmento, in statu ne an vero in declinationes Octavo, an soleat sponte sua pravum generare succum Nono, an aliqua desierit evacuationaturalis in tandem decim; quomodo se habeat ad exercitium. Quae oremia quidem ex sequentibus manifestiora fient. Historiam casus enodandi propono
Foemina licet plebeia, vulgaris vitae honesta tamen, tempera. menti sanguineo quondam melancholici, anno aetatis sexagesimo sexto sentire coepit circa ventriculum gravitatem quandam, quae ipsum abdomen totum occupare, idemque extendere videbatur , quin immo umbilicum eo usque inflatum, ad pugni magnitudinem protuberantem, cum dolore motu hypochondriorum, fluctuatione ac pondere aqua pressum sentiebat; sitis erat minime tolerabilis, aliquando aditu. timos dies febre carebat, aliquando vel leviter saltem ab ea tentabatur; pedes in principio, uti referebat, parum elati, post incrementum sumsere in immensum: urina erat pauca, rusta, interdum citrina, di quasi aqua diluta pulsus parvus, durusve Vires sumebat morbus per inte. gros, ut post obitum narravit maritus, decem menses, priusquam eidem salutari consilio obviare appeteret neque id quidem primo statim consecuta fuit; si quidem hecubae cuidam male feriatae, tum Publi, Iein ita namque vocabatur, unde morbi sui magni exposcit medeis lamineptam, curam, ikωμφά commisit, quae pro ingenio suo, viribusque, quibus stolida illa falso sibi persuasa in medica arte pollebat, eminentiae umbilici ceratum apposuit satis tenax, robustumve, valdeque attrahens, quod adhaesu suo dolorem inferebat non mediocrem; unde enatam tenuem transparentemque pelliculam protube. rantiae, postera die hecuba revertens cum removere vellet ceratum, rupit ad latera umbilici, inde aquae copia sat magna ubertim effuxit, absque tamen aegrae singulari virium detrimento. Viso hoc, hecubaeonfestim ceratum hesternum denuo applicuit, loco jam disrupto, aegramque
205쪽
gramque vana spe reditus post prandium lactavit, immo fraudulenta plane deseruit unde in binos alios ejusdem fidei homines medicastros incidit, qui aegram vaniloqua garrulitate plus enerva fant, quam salutari consilio eidem.profuerant; quorum imposturae pertaesa, meam tandem imploravit opem, quam pro virili quidem spopondi, eamque eo usque praestiti, donec educta pro viribus aqua, consolidata labe, pedem domo efferre,&publicum, licet aegre satis frequentare potuisset.
Sed vitae, victusque errores hanc nondum, vel vix restitutam denuo eoὰ eduxere, ut recidivam pateretur; post aliquot a prima dimissione septimanas, altera vice decumberet; siquidem plus genio palatove studuit, quam sanitati. Effractis hinc per αλινδρώμην secunda vice
aquarum cataractis, iisque pro facultate iterum depletis, dum de corro. horatione viscerum agerem, pro exhaurienda sentina excubarem, ipsaque melius se quodammodo haberet, ostro liberali praeter spem me donavit; medicamenta vero modo praescripta ulterius assumere nega. vit. Verum vix octodecim abiere dies, a secunda dimissione, ubii tertio a marito vocatus sub initium decimi quinti mensis, a quo facta fuit υhωμφαλ' comparui, ubi decumbentem nostram delassataim omnibusqae viribus nermem deprehendi facie Hippocratica, oculis torvis truculentisve, ore distorto, pulsu nutante, mox plane dehiscente. Inquisivi in causas tam praecipitis deiectionis virium omnigenae deque decubitus hujus lethalis ratione; responsum accepi, id omne extra concepisse: fati proximam esse, marito, adstantibusve cum innuerem, aegrota ad sermones inecum mutandos impos, manu renuit auxilia ad unum omnia, atque per quatriduum agonizans tandem septima, a praeconcepta ira die vitam cum morte commutavit. Si longior forte fui in enumeranda historia, ne vos male habeat, Sacratis infima Machaonis Lumina,quaesio, siquidem perspicuitatis gratia id feci. Esto itaque cum iam Humanitas Vestra hoc biliorium casui meo, certe rudi Minerva soluto, nec ad mentem plurium gustumve elaborato, tribuerit 3 sistam me ut medicum generosum, arte Hippocratia dignum, qui non per experimenta vagatur ut illi, qui nil nisi veram medendi methodum vociferantur, empiri cam tamen suam in curandis aegrotis subtexunt. Quare alienus ab his, iuxta principia illa verae rationis, Hippocraticamque veritatem aggredior pro praesenti re naturales; non naturales praeter naturam considerando qua ratio nim in deliberando,Vim cum aegrotis versando, Hippocratiaeque ac Galeno in usu
206쪽
fuit, ipsaeque decantatissimae schola medicae per universam Italiam hodie num retinent. Rerum non naturalium ordinem primo observantes, dum tria prima quaesita medica ab aegroto attendimus, offert se divinus senex Aphoristico suo dicterio a. fect. y autumno aestivi etiam
msebi multi unt, ebres quarinna crerratica, lienes, aquae inter cutem,
rabes, urinastissicidia, lienteriae.*c nec iniuste , quia hujus morbi initium coniecit ipsa aegrota in praecedentis anni mensem Septembrem, ubi dolore obstructione venienis intensissime laboraverat Ob corporis a.
men vires adhuc plusculum constantes, licet annosa fuerat, morbosum hunc statum eo usque perferre potuit alias sub dio&in aquas & circa aquas vitam quaerens, unde corpus praehumidum satis obtinuit. Res naturales quod attinet sanguineo melancholicam dixi, immo ad posterius temperamentum sub senecta potius vergens, a mutato habitu temperie, ob adversa maxime a familiaribus suis perpessa, quae secum agitando reticuit Iutas quin etiam erat LXVI annorum, huic te in peramento alias proclivis, magisve conveniens, coeli solisque iniuriarum per se impatiens, quas tamen nocte dieque ad vitae necessariam sustentationem, victumve quaerendum, ultra vires ferre haut grave tulit. Parum igitur abest, immo vel nihil, si ex erratis in rebus naturalibus, sive ratione victus, morbosa facta fuerit, qui cardo est tertii, sive rerum praeternaturam ex quo, ut constat, facta fuit Ascitia, quae
est species hydropis,in quidem hydropis καὶ Oχην dicta, im H
pocrate Jacchino idem perhibentibus famosior siquidem hydropis
species est, emensurando scilicet tanti nominis pondus. Haec sane evenire nostrae ut potuit, ita debuit, rebus non-naturalibus, naturalibus vem unum spirantibus, scilicet in hunc affectum praeter naturam qui iam τε ἀωου ab utre, ex Gal. Comm. in . Aph. II. nomen sortitus est; quod instar utris aqua pleni tactu percipiatur,&reclinatione facta in latera, veluti fluctus aquae intra peritonaeum intestina fieri sentiatur. Definitur forte, qud sit tumor praeternaturam a collectione aquosi,sero fi&salsi humoris, cum vitio partium sanguinem depurantium, eundemque perfecte elaborantium puta cordis, hepatis, lienis pancreatis, me sienterii, vel renum subinde exortus, atque in cavitatem abdominis tam per venarum Marteriarum ductus manifestos, ipsaque vasa lymphatica, quam vapores plane coecos S in aspectabiles, intra petitonarum,omentum, tunicas, intestina, cum scroti crurum quandoque distensione, effusuS.
207쪽
Sive Asu HYDROPI AsCITI &e rotDescriptionem excipit loci affecti consideratio; sed cum de eo ipso satis ambiguae circumferantur Doctorui resententiae, pace Vestra fusio. rapaulo proponam quaedam, quae circa par refrigeratum ex Galenicorum sententia acriter defenduntur, quae contrariam potius rationem suadent. Scio equidem ex grati o nostro ordine plures fore, qui acriori judicio hepatis sanguificationem illam plenariam improbantes,cordi eum doct: mmis viris, Anatomicis solertissimis, divino illi promo ac
condo eam tribuere satagunt. Nam si ex communi medicorum senistentia liceret de loco affecto hydropis fari, certe plausores obtinerem plurimos, praecipue Veroe OS, quibus secretior an atome cultus, ipsiusque veritatis investigatio abominabilis hactenus visus, atque contemtui habitus: Verum flat contra ratio, supremam gannit is aurem ediverticulo in viam redeundum esse, iisq; adstipulandum,quibus san.ctior ac reverentior cultus talis habetur, ipsiusque veritatis certissimus index erumque arridet, sentientes, in omni hydrope laesam esse sanguificatione, fracta tamen hac, non statim laedite par, ratio suadet hinc qui contrariantur nobis, nullatenus extricare se possunt, quando sectis hydropicorum cadaveribus hepar saepe salvum deprehendunt, dein ceu βυματαυματων Observationibus suis addunt Sybillinisque foliis dignum censent, quisquiliarum suarum veneratores; exceptis paucissimis,
quos aeqvus amavit upuer, quibusve de meliore luto fluxit praecordia Titan equi oculata experientia firmatoque hinc probe iudiceso edocti, hepati colatorium potius officium, quam absolutam υρια-m adiudicant: cum saepe sat pius hepate& lieno salvo, vel uno horum tantum affecto hydropis periculum timendum sit. Causa haec fuit,quod praeter Aviacennam& Galenum, Viri non- spernendi in aliam de loco affect o in hydrope abire sententiam coacti fuerint, aut de eo saltem cespitando sentire quod si ipsi etiam de sanguificio hepatis negato certi fuissent, sane accuratiori iudicio sedem hydropis definiissent, forte tali modo in dubium vocassent: Si istud organum, cui vera exquisita vis sanguificationis accensetur .ser hydropici originatio praeternaturalis debetur, merito pro sede hydropis habendum, sequitur, non hepati δε-lum, quod hactenus, tanquam pro aris socis militantes, nonnulli ad struxere, mordicus, sed his, in quibus depuratiori ipsius sanguinis vera absolutaque elaboratio debetur Sed verum prius Ergo poste rius
208쪽
icla EsERvATIO XLVIII. rius Majoris sive Antecedentis ratio est non tam Calenivi Avicennae, qua in vulgarissimae schola medicar omnino, immo, antiquissima tquaeque nec hac vice non nisi a contentioso in litem vocari possunt, nec submoveri. Consequentis sive Minoris probatio forte talis erit: Cui deest causi essiciens proxima ac praecipua, deest quoque effectus istius causae Atqui hepati deest causa eis ciens proxima ac praecipua perfectioris & absolutissimae elaborationis sanguinis, contra mentem Massertum priscorum medicorum, qui ad propugnandum dogma suum etiam convitiis idem evincere non erubescunt, J Ergo deest etiam illi effectus istius causae. Et cui deest effectus angvificationis, quomodo de eo potest negatio, sive privatio&error huius efficius dici :Jam vero causa essiciens hydropem proxima iraecipua est sanguis eationis verae perfectae negatio, sive, ut rectius dicam, laesio. Verum cum de hoe
paren chymate, quod vere ac persecae sanguinem elaboret, nullatenus d itur; siquidem nomine tantum chylus per lacteas hepaticas in portamin cavam jecoris delatus, ab excremento bilioso depuratus ibidem, in sanguinem quidem transit; ineptus tamen adhuc est corpori nostro alendo siquidem tum demum per surculos quosdam venae cavae in cavam abit, una cum sanguine profluente ad cordis dextrum ventricu-N Ium, sive ad Haem es et deducitur. Hinc denique in
arteriam pulmonis, quae cum vena ejusdem per anastomos es unita , in illas refrigeratum contemperatum sanguinem deponit. Tandem in sinistrum cordis ventriculum mittitur, ibique ultimam perfectionem suam consequitur Iaudabilem, dehinc in arteriam magnam imprimitur, in cujus orificio ad ostium ventriculi, tres adstantes valvulae tricuspides, omnem sanguinem retrogradientem impediunt. Hinc tanquam ex architriclinio, omnis alimenti dispensatio atque erogatio, ad universi corporis nostri partes singulas meat hinc per arterias nectar illud vitale totum hoc nostrum vivificat. Ignoscite, quaeso, VIR nobili experientia excellentissimi, quod anatomico discursui ulterius vela dare animus sit; siquidem res non carebit fructu Chyli pars subtilior in intestinis a crassiorivi excrementitia separata,ope lactearum a modo dicitis intestinis ad pancreas transitum maturat, ubi, dum residet, deis perditionis nullum est periculum, nisi excrementi, quod ibidem deis poni debet, atque perductum vir tangianum in duodenum reiici: hinc longius a pancreate ad hepar insumit translationis tempus, nec tanto vasorum numero eget, ac obtinuit transitus ille ab intestinis in an
209쪽
Sive Asu HYDROPI A SCITIS c. I creas modo dictui in quo viscosum excrennentum per modo laudatum ductum abit aquosum vero recipiunt glandulae vicinae, Mad renes immediate mox reteres ad vesicam urinariam emittendum deferundis. Humores autem excrement ii, quos pancroas a liene cum sanguine
revertentes recipit, per ramis plenici surculos pancreati oblatos hie dea poni, parique facilitate arterio si sanguinis excrementa, priusquam ramus splenicus ad lienem progrediatur, per surculos arteriae coeliacae excerni possunt. Immo per hunc totam pene melancholiae senesnams praeterquam quod ab emulgentibus arteriis intercipiatur,J accumulatam evacuari posse, Highmori credidit 4 Assectus enim utrisque sunt communes, scirrhi Mobstructiones hunc Millud affligunt. Immo liene affecto, vix aut nunquam immune evasit pancreas. Si itaque aliquo modo contingat, ut ductus hic obstruatur, ut humores in pancreate at fatim accumulentur, abscessus, cirrhi vel hydropes inde oriri possunt, reliquis visceribus omnibus salvis Mintegris, Vides iam quis etiam num in nostra locus affectus statuendus Sed pergendum Arteriae splenicae, quae multae sunt, nec solum ad sanguinem ducendum ad eius nutritionem, sed & ad excrementi evacuationem inserviunt, a coeliaca ortae, sanguinis partem melancholicam, postquam ultimam in corde concoctionem sustinuit, ad lienem deferunt, ac inde in substantiam eius infundunt, sicut emulgentes serosam in renes ducunt, quam ieri fermentat ac separat, sanguinem vero separatum quantum ad sui nutritionem inseruit, apponit,vi quod relinquitur sanguinis purioris, Mab excremento melancholico defcocati, per substantiam ejus percolatur,
cum ramo splenico communicatur, a quo in portamin iecur, atque inde per venarum anastomoses in cavam, inde ad cor iter uin deducitur,l calorem&spiritus de novo acquirat, atque purus ab omniexcremento, inde in ortam pro partium nutritione omnimoda propellatur. Tenuior pars sanguinis serum dicitur, cujus excessum praeter naturam hic accusamus; idem naturaliter se habens, ut ad renes binos,
s quorum actio est seri attractio eiusdemque debita separatio atque excretis perveniat, cum sanguine per cordis sinum dextrum .sini strum in aorta duci necesse est, inde per emulgentenarierias a renibus virtute specifica attrahitur, ad quos, ubi per arterias illorum minu, tissimas pervenit, in singulas substantiae partes diffunditur, cum aliqua sanguinis parte, se illorum parenchyma, s ubi odorem urinae fermentalem concepit, J servato sanguine pro ipsorum nutritione in cavi-X a talem
210쪽
164 OasERvATIO XLVIII. talem quandam, sequam pelvim Anatomici peritiores vocant J cui inseritur ureter , qui illud statim ad vesicam deieri, mandatur Sanguis
vero, qui extra venas effluxerit cum sero, si bene se habeant renes, re tinetur sin minus, si paren chyma illorum sit laxum 4 debilis eorum facultas, cum sero ejicitur,4 urinae fiunt cruentae. Sanguis vero, qui eum sero per arterias in renes introducitur, cum in illorum nutritione totus absumi nequeat, venis, quibus per anastomose iunguntur ari
riae,amandatur atque hinc in vena Semulgentes,4 exinde in cavam .
Excrementum autem, quod a digestione hac per circulationem debitam , frequentem cohobationem, accuratam rectificationem ac absolutam subtili sationem separatur, est materia alba, vel rubra, sava vel nigra, vel cuiuscunque coloris in urinis contenta, a Practicis experientissimis hypostaseos Menaeorematis nomine ornatum . quod Helmonis si Truct de Lithiasi e al. f. m.37 col. I. edit Ampelodamensis anni
cI II XLVIII stercoris liquidi particula censetur. J Veniam date, quaeso, qui longior in hoc de loco affecto, sero plurimum de favore Vestro mihi sumsici Dixi in praecedentibus renum esse serum attrahere, meque ductuum hepaticorum, sive aquosorum oblitum esse, quorum originem hepati accensent Viri in anatomia nostro saeculo versatissi. mi, Bartholinus, Bilsius, Rudbequius, Schenkius, Rolfincius, Riolaonus, litanius, aliique, quibus novi hujus oceani undam limpidissimam favor numinis rimari atque penitius introspicere concessit; quorum ortus ab hepat vel vesica fellea verisimilis est, ceu cuius porum sequi in propatulo est, languinis transfltrandi gratia in hepatefacti, ut scilicet in eo, ceu venosissimo nostri corporis paren chymate adveniens sanguis ab onerosiore suo dilutulo quodammodo levetianu. Huius itaque lymphae excessum praeter naturam hydropis essetitiam constituere quis negabit Iatet hinc, nisi sex , sive amurca illa sangui nisa balsamo illo divino, nectare vitali legitime separatur, partes abinde suum recipientes nutrimentum facile una cum propriis actionibus laedi, atque dystrasiam nonnunquam satis deplorandam iis in. troduci, testatur experientia. Talis est cach exta totius corporis, par tiumque permaticarum omnium indispositio, cum ipsis, tum sanguificationi, tum separationi, sive percolationi definitis visceribus, ubi ne ventriculus quidem ab omni culpa absolvi potest; cum ipse saepiuscule
externum errorem exhibitorum aegerrime ferat. Sarpissime enim acci.
dit, ut partes quasdam cibus in se contineat, particulis corporis non solum