Miscellanea Curiosa Medico-Physica Academiae Naturae Curiosorum

171쪽

quem nec herba, nec arbor ulla nascitur, amplissimo circumquaque spatio; in quem si lignum insigas , anni circiter unius curriculo dquod in terra fixum erat, in lapidem convertetur quod deinceps aqua operietur, in ferrum reliquum aqua extans igni formam naturaimque servabit ita lapis, ferrum, lignum eodem in stipite commixti, inaudita novitate conspectantur.

OBSERVATI CXXVII.

D. SIMONIS SCHULT ZII

SIMPTOMATE VOTANNIS CERTO MENSE TDIE RECURRENTE Nobilissima quaedam p. m. virgo, cum ei ante aliquotidiam viveret annos cum ferculo venenum propinaretur, illaque partim naturae robore per spontaneas easq; plurimas dojecti 'nes ἄνω su κα- factas, partim etiam ope praestantissimorum alexi pharmacorum, adjuvante divina gratia, ab eius nociva vi liberare. tur accidit ut quotannis ipsa assumpti intoxicati cibi die, nempe sexta Maii, per plures annos usque ad ultimum vitae terminum memorabile symptoma semper recurreret, scilicet anxietas cordis cum ii po-ithymia gravissimati quae tamen accepto aliquo cordiali pharmaco, largissiimo sudore solvebatur. OBSERVATIO CXXVIII.

D. SIMONIS SCHULT ZII

vsa FORMICARUM INSIGNI IN PARALTS L. QVantum balneum ex decoctione formicarum in paralysi pra,

sit, expertus sum nuper inhonesta matrona Hed vulgi lipelia, annos r. nata, ingeniosis aspari Sehestergicivisis automatarii Thortinensis conjuge qua prima die Maii, anni 16 3.ralysi dextri lateris tacta, nec mantis nec pedis ossicio fungi potuit atq; balbutiente lingua verba aegre proferebat: ubi primum adhibitis idoneis medicameritis ei pedetentim loquela restituebatur, praesertim post istius mixturae usum Id. mithridat. Irim. iii extructi fastor. 9j. qu. a- pop&ct. is o des d. convorrorismar. at . v. f. de stoechad s. Si M. qua frequenter lingiua fauces inungebantur. Sed sensus motusques brachii

172쪽

338 OasERvATIO XXIX. brachii xpedis tardius rediere, quamvis variae inunctiones tim spinae dorsi ad principia nervorum, quam artuum cum frictionibus saepius institutae fuerint donec tandem fomentationes quotidianae ex formicis&earum myrmecio cum aqua fontana decoctis, benedicenteiso, praesentaneam opem,& firmum constansque partibus affectis robur

attulerunt.

OBSERVAlTIO XXIX.

D. JACOBI REYNII

PLANTARUM FOLIIS VERSICOLORIBUS, FIT MENTIO.

AmorumGermanicarum rarissima, iunior quaedam pedalis magnitudinis arbuscula fuit, foliis sex vel septem quercu vulgari similibus, sed omnino niveis, aspecti jucundissimis, mirifici sit

misque ornata, ante annos sex in Cassubiae montibus enata, indeque effossa, horto meo illata. In quo solertiam tamen omnem, adhibitamque elusit curam, elapso brevi temporis spatio, non sine dolore meo maximo interiit. Tantum breviter. Ubi notandum, raro admodum plantas foliis ex toto albis, ut in hac quercu, inveniri; sed saepius quibusdam albis, aut viridibus,quibus albus aut flavus, aut uterq; simul, aut etiam cum aliis mixtus sit color Quemadmodum ex compluribus ab aliis iam ante commemoratis, ut ment hastro niveo alaterno variegato, salvi a marmorea&c. Et ex nonnullis etiam novis, ut ex tithymalo cyparissiade, borragine elaphobosco, leucoio arborescente folio in cano, quas albis & viridibus inspersas: Et ex maria rubio nigro euphrasia altera Dodonari, plantagine lati solia, bardana, quas aureis xviridibus variegatas foliis animadverti, colligere licet . Causam;diversi huiusmodi in foliis coloris Bolanicus celeberrimus D n. D. Horison, in praeludio suo Bolanico calcitribuit , radici suppositae, vel pari mixturae calcis cum terra ruderOSa aqua attracto per radicem succo, folia veluti morbum contrahant, qui pangendo in perennibus duret, satione evanescat Ad me quod attinet, huic inventioni non repugno. Verum quis detiam ex semine sine additamento calcis versicoloribus foliis quaedam educentur plantae experientia novi. In primis

173쪽

D ΑακOR CANgLLA EI LANICA de Ra ORE CAMPR, JApoN ID in Datura turcarum, quae casu in horto meo viridibus, flavis albicantibus variegatis foliis apparuit ex cujus semine non iterum plantae tantum cum ejusmodi foliis discoloribus aedium quibusdam fructibus etiam viridi flavoque colore striatis, provenerunt: Neque quercum nostram ex calce; sed ex glande, ex qua enata, virtute quidem producendi aliquid praedita Ied vera productrice viriditate destituta, candorem suum traxisse autumo, qua deficiente, viredo absolvi haud potuit. Et plantae hanc ob causam versicoloribus aut niveis foliis praeditae , ex se mine iterum produci discoloribu possunt. Quanquam ex eodem etiam semine, si vigorem naturalem plene iterum recipi aliquod facile fieri potest plane viridibus nasci possint. OBsERVATIO XXX.

rarum orbe celeberrima, non solum in variis India locis; verum etiam in Sin, optima autem omnium, in Insula, ut perhibent, Zeilan, gignitur. Et licet nonnullorum sententia, Canella cassa lignea officinarum cum foliis Malabathri nuperoruim hujus Caianellae arboris esse credantur tamen quamlibet harum trium peculiarem agnoscere arborem, quamvis omnes sint arbores canelliferae , sed diversi generis alid tempore cum de Cinamomo antiquoium agere constituimus dilucide nos ostensuros speramus. Hac vice notissimam tantum videbimus, cujus interior cortex pro Cinnamomo nobis adferturo in ossicinis usurpatur. Haec arbor mediocris &χυ in tempore satis magna ligno albo, in odoro,molli, salicisnon absimili variis concinno ordine ramis diffusa Quorum minores plerumque iterum aliis binis sibi alternatim oppositis ramis prominent pariterque foliis, tenues, ut oleum fere Canellae acri suavi sapore oleaginois pediculos habentibus, tribu nervis insignitis, amat patrae similibus; at si quis attendat, substantia plerumque solidiore, crassiore; saepius forma latiore minusque acuminata, inprimis semper notabilioribus elatioribus. que fibris inter intransversas currentes venulas signatis, saporem caryo-

a phyllorum

174쪽

I4o ηsERvATI CXXX. phyllorum atomaticorum prae se ferentibus , ornati Racemosos, odoriferos, eosque albos seri flores: qui calicibus praeditos, ad flavum ten . dentes tandemque obscuriores simiis mavibus expetitos glandium magnitudine Puctus proferunt. Ex quibus fructibus Zellanenses sa. lutare oleum sebaceum conficiunt, multis rebus inserviens. Quemad modum etiam varias, salubres iucundasque ex hac arbore igne eliciis uni aquas, ut extrassioribus corticibus artificiosa scrinia quae saepius oleo Canellae maioris odoris gratia inunguntur iraeparare norunt . Arboris Canella radices non solum camphorae similem liquorem; sed camphoram etiam ipsam proferre, non mihi tantum ain. - Conis

siliario Indiae annis abhinc duodecim,&anno 166y ab Lilus issmo Domino Hieronymo a Beverningst, cui idem a Domin Pado

burg, Doctore in Zeilan confirmatum sed hoc ipso quoque anno a chirurgo quodam in Zella mihi detectum. Idem etiam asseritin. Philippus Balativi in descriptione I uia Milan p. ysi. Ego autem quamvis camphoram ex arbore anella promanare confirmatum habeam,ea sententia fui, ex aliis eandem quoque arboribus provenire, partim quoniam Japan, ubi eadem sere coeli, quae in Germania, temperies, maximam copiam amphorae emittit, partim quoniam lignum camphoraeo isculis obversabatur. Inde ad varios Clarissimos Curiosaeque eruditio. nis viros literas exarare ausus sum. Donec tandem excellentissimus et n. Arno ου ste, Professor Medio. π Rotanices Leid nsis, vir sane non minus summae in studio Bolani. co experientiae, quam scrutationis in rebus naturalibus abditissimis diligentissimae, desiderio meo in multis satisfecit dum sequentia meis cum humanissime in literis doctissimis die et . Martii anno i Us communicavit. GeDe Camphora mihi relatati sunt ab amplissimo D de Balbillon', qui nomine Societatis per plurimos annos praefecturam incla ponia gessit.

QTestatur nempe arbores,quae camphoram praebent, proceras esse, no-

is strarum liliarum initar non abumili solio,& quamvis etiam alibi in ,,Japonia nascantur, copiosissimas tamen inveniri in provincia Zathu- ,,ma dicta Arbore autem caesa radices e&di,minutim concidi S in te ribetem aeneum conjici tum aquam ea quantitate super affundi, ut radi-rices modice obtegatri L heti autem imponi pileum vel operculum .istramineum, in acutum fastigiatum, moxque ignem admoveri modi

175쪽

D 1R1ORA ANELLA EILANIcA, Dde ΑRAORE CAM' M. IApoNICA I 1 cum, cuius ope partes radicis volatiles separantur, adscendunt, di-,, cto pileo crystallorum instar adhaerescunt, qui vicissIm aufertur, mun-ndatur, rursusque superimponitur, tantamque dictarum arborum esse

copiam, ut omnem superet exspectationem Accuratius autem haec

singulatim mihi se narraturum amplissimus Vir promisit, cum plurimis,, aliis huic scopo inservientibus, uti historiam Camphorae de Borneo, quae toto coelo ab hac differt. Atque haec, ex quibus patet, Camphoram non solium ex arboreae ne pia sed ex aliis etiam oriri, hac vice dicta sussciant. Plura alio ita loco, tandem pleniora, eum eorum participes facti erimus, quae nobis Dis Ddia uilhelmus tenu ne vir summo ingenio, industria ac stre. di5, mitin Japoniam Medicus magni Imperatoris vocatus abiit, pollicitus est. Hic in gratiam Curiolorum Boianicorum addimus, folium illud primum omnium a Carolo Clusio, & deinde a Lobelio, Camerario in Matthiolum, Taberna montano, Paescin sonio, aliisque prosilio cinnamomi exhibitum, non Canellae arboris; sed Cenanam de Qua-hunamoac Recchi esse. Contra a Matthsolo Canellae folium, pro caryophylli aromatici exprimitur cujus imitatores Camerarius, Casparus Bauhimas in Matthiol. Tabernaemontanusi qui in iconibus suis folia illa Canella ramis caryophylli aromatici ad pinxerunt fuerunt. Erroris hujus caus an primo saporem illius autem nomen barbaricumcinoam ad cinnamomum inclinans, fuisse existimo. Fuerunt etiam IZAhisis viri docti, qui arborem Canellae in Europam allatam, in laurum mutari, ναοῦ κ Μαώ. existimaverunt. Quod, ut fieri nequit, experientia aliter comprobais o

o a deverning ex Zeilan complures arbores cistis terra repletis indita ransmissae se it, quae in incomparabili ejus horto u oc*orgin Batavia viguerunt, nec ibi vel hilum mutatae. De quibus folia non tantum quaedam, quae aeque ac pediculos eiusdem saporis dormae

cum Zellaniciscompori, 'se Iro mihi submittere placuit: verum plane etiam vita adhuc arbuscula ex singulari benevolentia benignissime me donare constituerat.Quod tamen hiemi anno 166'. .

vehementia, quae omnes summi Maecenatis arbore interemit, impedi

OBSER

180쪽

OBSERVATIO XXXI.

CORTICE AROMATICO INDIAE ORIENTAL IsCANELLAE FACIE. Cortices etiam complures, non Canellae, sed aliarum arborum

foetus dari, Canellae aemulos, cassi caryophyliata Pisonis,Hintinna Jonquetii sive ganada perida, .macer Monardi, quas cum Canella Malabarica,cum variis Cassiae speciebus , aliisque corticibus aromaticis asservo, testantur. Quorum postremorum unus mihi gratissimus rarissimusque Indiae Orientalis, Canellae similis , nec ita tubulosus, sed planus De quo nonnullas palmam longas, duos digitos latas, &culmurn stramineum crassas extrinsecus purpureas, inferius ferrugineas; intrinsecus cinereas, , si inter frangendum lacerentur, micalites ex lurido ad glaucum abeuntes partes ostendere possumus . Harix macivi nuce moschatae mixtum odorem aromaticum spirant, aeque gratum saporem probant, cui simul acrimonia quaedam caryophyllis aromaticis non abludens, insit Mederi itidem cephaaliess, stomachicis, uterinis morbis & frigidis ventosisque affectionibus, cluantum ex sapore iudicandum censeo Certius quiddam ex ipsis par. P .iculis,quas cum Cassia caryophyllata bisonis, quibusdam rebus exo.' hicis aliis transmitto, colligere licebit.

OBSERV ATIO XXXII.

F o LIIS ARBORIS GUTANAICAE COLOREM

P ΠRPUREUM FUNDENTIBUS. Orum non exiguam copiam opera Petri Bre ii, fratris mei charissimi, ex Guyana,unde propter colorem purpureum,quem bene Praeparata fundunt, transmissa accepimus. Myrti laureae, te M sae foliiYex purpureo obscure rubentia, & propter marginis in suam, hinc in periore latere altius prominentes obliqua ac nus formosa Superio. ausaei re parte glabra ac splendida altera vero, ubi costa, venae acfibra magis c conspicua, rugosa ac minus micantia. Dentibus concisi olorem purpureum, saporem ligni Brasilii prae se ferunt. An rondes cuiusdam arboris,