장음표시 사용
581쪽
Phil. Med. Doctoris, Medici ratistaviensis,iinclytae cademiae Naturae Curiosorum collegae.
583쪽
Trooemium de Scriptoribus Rerum metallicarum Nin ibod in hac doctrina oblei vanda.
O ' Ris naturam evoluturis, eortiodum videtur praemittet Scripto
ι res, quorum ingemia mineralia , inter quae aes relatur, ple Ita niori hominum notitiae sunt subjecta Prima inter eos de -- tetimus Ariltoteli, quamvis pauca sint, quae de mineraaibus Philolaphorum cinceps in libr. Meteoro . . e. 6. sub finem posteritati transmitit. Non ignari sumus quod hodie reperiantur in er eruduca non potiremi, qui AEgyptiorum scientiam de rebus natura libuiomnibus, etiam metallicis, laudibus euerunt maximis eamque unice ex Hermeti quem Latini Mercurium , Egypti Vero Tho appella res, libris esse petendam coa tendunt. At ver inter eruditos constat, eos nullo fundamento subnixos orbi id volutile persuatum Oui Borrichii liber de Eryptiorum rapientia contra Conringium cordata cuivis abunde fidem fecerit, qui sibi a stylo nitido Borrichii non pallus fuerit glaucoma objici Nec Chaldaeorum&Periarum m numenta de metallis supersunt, αγ- ora Zoroastri, cujus historiam ex Abuli eda aliisque collegit Moardus ocockius de eo etiam legatur Otto Heurnius in Barbar Philosophiae antiquitat. lib. I. Chaldaic. p. a 8. . in ria. Ind. i. a Gemisto Plathone d Fr. atriuo editan nil, quod huc faciat.:ontinent. Ex Pythagoricis scriptis ada luas manu; nullum perveni quoi sphrolophiam naturalem eiusque parterri decimn erat biis explicaret Teruntur quidem manibus er duorum Tindri Locruic Ocelli Lucani opustula, vom gnarus IHatonica ac Aristoteaicae philoso iae utrumque hunc ex Aristo,
is quin Platonis di Pythagorae prodiise dei piis intelligit. Ulterius nee
agmenta Thaletis , Asaxagor , Anaximandri, Diogenis Empedoclis De ocriti Leitcippi, Heraclivi Parmenissa Melian a multis praecipue Eey. Meuako a Uiogenseri Laeotici in studiose collecti doctriaam de iniera aus illvitrant. Socx ruri in naorali is vccupatus hianc Philosophiae partem attigi Quid ex Platonis domaeo nobis promittere queamus Simplicvigaefation in commenta Phy. ar Acroa eo edocet, it Polt Aristotelem e. sdi cipulus Theopbrallias, ite Alexa se Aphrodiliensi de nunera.ibus
584쪽
omnibus egit, integrosque tractatus de salibus, nitro, alumine composuit,
quemadmodum Diogenes Laertius tradit. liber ejus de Lapidibus adhue superest. f. a. Post illa tempora Galenus lib. s. de simplicium facultat particu-η,
latim plurima metalla persequitur. me omnibus generibus eorum etiam Pli. Qius disseruit. In Lucretii L . Epicurea de Metallis dogmata supersunt. ΔRudi minerva quaedam de illis attingit Isidor lib. Is Erymol. Praetermitto et Aristotelis Interpretes Alexandr Aphrodisiensem Olympiodorum c.lnon quod cum Patritio ex Philosisphorum albocelebria illa nomina expungam, sed Eqουδ novis additamentisin experimentis Philosophiam Aristotelicam non to cupletarint , Quod de Averroe Avicenna Arabibus philosophis asse.
rete haud erubesco. Inter Scholasticos Doctores viros certe acutissimos ne a minem reperio, cujus opera in hac doctrina proficere liceat praeter unicurra j Albertum Magnum, ex religiosi Praedicatorum familia Episcopum Ratisbo rinensem, Patria Suevum, cui vasta eruditio cinfinita propemodum opuscul: nomen magni pepererunT. Is certe ex naturain ex autoribus sapuit plurimum. Vix nominari meretur Conradus Megenbergerus qui in libio Germa vico ex latino germanica idulo veste non adeo accurate de re una riaturis diserit. Virum sese praestitit Georgius Agricola in nunquam satis nudato dixmetallis opere, qui in praesitione ad Mauricium adioniae Ducem opportu i etiam monuit, quam pauca Veteres nornmatim Aristoteles Theophrastus Albertus M. ad Metallorum cognitionem nobis reliquerint. In eodem stadii eum laude decurrit AndreasCaesalpinus, hi scientificarestractandi ratiouena species, palmam Agricolae dubiam fecit . victus tamen Italus a Germano ii singularium notitia Plurima enim υναμ in Joachimica Germania valle A gricola cognovit Maronius, qui de triplici hominum vita, activa contemplativa religiosa egit quaestionibus quinqui es mille, centum nonaginta stiptem, cirrito labore Platonem, Aristotelem, Graecosque Arabes ac Latii nos Interpretes conciliare sategit, interspersi aliqua lectu non indigna,in vir gam censoriam in ipsum Agricolam in quibusdam sibi arrogavit Scotta n ibis decli Thomam Moresimum , qui in libro de Metallorum causis Et trans mutatione adhuc superstes est. Iosephus Quercetanus egit itidem de ortu M. eausis metallorum Isaaci Johannis Hollandi spera mineralia legetabilia il vo prodierunt Arnhemii Franc HernandeX edidit historiam plantarum Q nimalium & mineralium exicanorum, in fol. Rotnae, sed id opus visus a me non est. Nec unquam legi Ludovicum de Comitibus Coloniae editian
Christophori Encellivi Conradi Gesineri de hoc argumento opuscula non tar Philosophis, credo, quam sub Prisciano stipendia merentibus profutura. M R
585쪽
jor proficiendi spes ex Fallopio ac praeprimis ex Celeberrimi Rolfinei eruditissimis disputationibus Chemicis sex, inter quas etiam de Cupro una comis paret. Ambigo an Alvari Alon si Barba mentio facienda, quippe cuius libellus de Metallis in India metallicae rei praefectis destinatus est. Ola Borrichii docimastice metallica scriptum breve sed doctum ac nervosum est. Pene oblitus fueram Georgii Fabricii, cujus de metallicis rebus ac nominibus observationes variae& erudita evolvuntur, Quibus ea potissimum explicantur, quae Georgius Agricola praeteriit, morient Romani Eremitae, de re metallica&c. Compendium Hornej naturalis Philosophiae de lapidibus, metallicis
mineralibus mediis est opusculum certo non proletarium Alphon si liber Philosophiae occultioris praecipue metallorum a me non est visus Philosophorum per ignem lucida& tantum non flammans doctrina credo obtundet ocuisios intellemis, utpote qui ad tantum lumen coecutit quapropter eorum scripta cum venia cordatorum Chymicorum, quos plurimi facio, jam omitto. Non sine offensa eruditorum praetermiter Athanasium Κircherum, Soc Jesu Presbyterum, qui omnigenam suam eruditionem orbi multis monumenus probarit, .cumprimis in mundo subterraneo decimus ejus liber de Metalluragia quaedam altioris indaginis refert Burrhum aliosque ejus commatis lubens araetereo Beccher infra mentionem facturus Gla ormi labores commendaturus. Post evinus lib. I a. Biblioth. c. I a refert alios adhuc autores,
quos p. 63 quiris inquirere poterit. . 3. Non abs re fuerit, si paucis explicavero quomodo doctrina de Metallis επι ελονικιου h. e. scientifice tradi queat. Scilicet cum mineralia hodie ap- pellentur ea omnia, quae in venis terrae metallicis oriuntur Minera enim, an-
rotante ossi lib. a. de Vit serm. c. . Matricem de nat. s. venam terre ne lassicam, ab Arabibus juxta Gesnerum primitus adhibita, statim videtur recessarium ea partiri in species, cum sermones de universalibus judicio Ari-lo t. lib. 3 Polit. c. I. in talibus sint inanes. Hic modo laudatus Philosophus ib. . Meteor. c. 6. Mineralia dividit in μυία Dissiliain Hii a Vieta ia ba modo quis non omnia subterranea Dioscoridem secutus metallica vocet;
V deinde fossilia iterum partitur in illiquabilia, lapidu, Mea quae humidosol.
iuntur, hos iuxta eum in pulvere coloratos Albertus M. Mineralium δε-
it species lapidem, meractum es quae mediam inter lapidem metallum Obunent naturam licet etiam ut sano sensu cum A sic lana lapidi metallo ad las sulphur S sales. Inter omnes vero constat maxime metalla differre ossilibus, quod ea sint liquabilia & malleo dactibilia. Quia vero scire est ausas rerum irim principia usque ad elementa nosse lib. i. phys. c. I sane
586쪽
dubio caes mineralium fuerint ruendae coin paraturo sibi scientias dein Meralibus. Non autem existimandum est, quod omnes causae locum inveniant in hac doctrina Peripateticorum scholae enim iis forma abjudicant, sicuti Caesalpinus in his facile princeps lib. i. Meteor. c. a. edocet. Nec finis cujus in Metallis it quaerendus, quoniam partes similares metallorum non sunt a gratiam organorum conditae, quemadmodum in viventibus contigit Finis alitem citi merito attendendus est ars enim traxit ea ad varios ius humanos, cum homo quodammodo omnium finis it a Physic. t. a . Reliquas igitur duas tantum causas agnoscit Philosophus talis L . Meteorol. c. 2. Nietiam quoniam sine materia di ex nihilo naturaliter supernaturaliter mundum omne ex nihilo facta esse credimus omnes edocti a S. Spiritu) nihil fit, quod decantatum est axioma Aristoti tum in Physicis tum in Metaphylicis Conflib. 7. Metaph. cap. 7 lib. XL cap. a. deinde causam incientem. Proinde etiam in hac doctrina demonstrationes petuntur a causa efflatente mate1iali quemadmodum Viri sito um MG gnari Scherbius, Piccarius, Sone Ius, Dr jerus, Zeidlerus Nel delius, Conringuis, Hedio ichelmatius aliique satis in scripuli sui monuere. HIS explicatis &generatione ipsa oculis quali. n. ecia alia metallorum dirferentiae explicandae, cit ea quae continuum habenicum genere nexum eique per se insunt. Id quod continget, quamlo animum advertomuhad ea, quae ratione causae efficientis ac materialis mineralibus commpetunt : nam pro variis materia passionibus ab efficiente productis S diversis actionibus efficientis in materiam sortiuntur varietati m. artesiam Metali oerum diffferentias a diversa partium conjunctione, dispositioneri figuratione de pendere sunt . His expediti censeo e se transeundum ad metallurum pro prietates communes, qua sunt Soliditas tauriste ma or minor pro
diversitate metallorum s a Liquabilitas a tali tibilitas 49 pondus Nara. sitas ue odori 6,sapor, si quae sint plures. In his omnibus p taeter quin
stionen a Zi, quae sensu patet, observanda etiam quaenio hol si vectu sit. De. inde non incommode forsan de praeparatibne metallorum iactari poterit,in quid de transmutatione se tallorum post multos physicos, hymicos, Medi. cos, ipsum etiam Celeberr Polyhistorem Moi hos num Juris Doctore malo. quentia ex Poeseo in Kiloniensi Aeademia Profestorem entrendum sit aperi. re licebit. Haec in genere de Metallis tractata sufficere crediderim. Progredi. eastum ad species Perinde vero fue ii, qua exordium quisquam sibi ai deiidum putet, quia unius speciei notitia non neccssario requisit cocnition*m alterius, nisi quis propter nobilitatem primum locum auro dare vel t. Haec praefatus sum eo fine paulo prolixius, ut si sorte aliquibus non diipliceret haec de re prag
587쪽
maria, imposterum de teliquis metallis eadem methodo , Deo juvante age rem non esset necesse denub hunc eampum ingredi Propter eandem ratio istiem paulo fusius de materia & etficienti metallorum in genere egi; adhaee per spiciebam facile, non posse specie naturam Iplicari nisi aliqua generis inotitia in antecessum animus Oret imbutus. Dabi ergo, Lector Humanissime, Maiamin longior quam par est prooemio & tractationi generali.
D materia metallorum primo sententiam Aristotelisis Asseclarum jurexplano ex . Meteorol. c. 6. i. finem ibidem cum duplici generiqeorpora sub terra hen Philosophu statu illet, addit id sita Leo, quod duae sint exhalationes, mosita vaporosa fumo; iterunt Vς pinguis seombusti Alia vel arida incomiti iri s vaporosa cro es glutinosa vel minus glutinosa quorum illa materia sit ossilium, haec autem mitis glutinosa metallo. rum Fumosa exii datio exter a vaporosa ex qua ortum ducit, prout Canisaepitius lib. de Metall. c. 3. p. p. in principio animadvertit. Id vero Ariis stotelem in ianc sententiam de matera me allorum induarit, quod cerneret me iatalla, cum liquescunt, fluere ut aquam e. si uo madunciant. Nihilo miniis 3uxta us metuent fortassis non multum piomue Lallu Ieie,quod et ientia eoru sitirerea id enim Galenus hic ab Arist Ozele fi Versum non sentiens admittit, lib. di de facult. simplic. c. 7 quia nimirum exhalaziones humida multum ὀ terra passae sunt. Qui vero Arist0trii Prulosophi guaru est, me etiam non monente cliuestigit illam vaporosam Aristotelis Σhautiotionem participare praeter naturami astra et tam de subsantia si rici quemadmodum sacca praeter terram etiam de igne participat Caeterum requirit Aristoteles, ut exhalaia tio haec vaporosa mi inus qlivia os includatur c coarctctur, verba ejus sunt:
588쪽
Dialogo, qui imaeus inscribitur, dixit metasticam naturam esse aqua ex 'LEore gelationem, ex quo etiam manifestum est, eum ab Aristotele dissentire quicquid etiam de utriusque consensu Olympiodorus nobis persuadere allaboret. Albertus M. aquam unctuosam S viscosam non tamen eremabilem qualis est sulphuris per coctionem in metallum converti autumatiat vero iraeterquam quod remotam adducat materiam, supponi quicquam quod falum est; scilicet unctuosumin pingue aliquod incombustibile reperiri dum credere nos vult, aquam unctuosam linguem esse incombustibilem, etiam quando coquitur, cum tamen judice Caesalpino nulla pinguedo incombustibilis reperiatur, Nec operae pretium est, ut diu nos detineamus in eorum senintentia refellenda, qui metallorum materiam faciunt aquam maco terreo adis
xtam, quid enim de illa sentiendum vel ex antecedentibus patere potest, in qua sententia est Agricola&Scaliger, cum discrimine hoc quod ille aquam. hic terram in iis praevalere velit. Nec vacat inquirere, quo jure Arabs, ne Gilgi cineres aqua perfusos materiam constituat, persuasus metalla ex quavi cineribus instar vitri conflari,f. a. Rectius sortassis fecerimus, si Chymicorum de materia metallorurn sententiam exposuerimus. In eo fere conveniunt omnes, quod metalli subphure es hydramro sale compingantur, quibus nonnulli Arsenicum
Calcanthum adjiciunt ita tamen, in priorum opinio in acroateriis p eponderet. Multa verti sententiarum divortia sese offerunt inter eos, utpote qui civersimode loquuntur de hydrargyroin sulphure; crediderim tamen ego Principes inter eos sulphur commune S vulgarem hydrargyrum nequaquam
in censum principiorum referre, quod haec sulphuris is Mercurii metallici tantum ricrementa sint v l certe materia cruda es depravata Rationes pro hydrargyro a multis adducuntur sequentes: Ihquod magna metallis cum hydrargyro sit societas, quia illa in hoc solvantur atque in substantiam fluxj-lem Mercurio similem, quaeque frigore non igitur, artificum industria reducantur, ut vel Erasti testis oculati experientia comprobant, quae assinitas in
eo etiam elucescit, quod hydrargyro Metallorum proprietates conveniant, utpote quod non minus quam metalla in aqua stygia exsolvitur, calcinatur &c. a qub in Venis auri argenti, teste Plinio, inveniatur, cui rei etiam argumento sit, quod omnes morbi, qui sessores invadunt, ex hydrargyro originem ducant. Quae rationes an stringant, maxime dubites Quis enim quantum ad primam unquatri materiam jnvestigavit ullius rei ita colligens hoc eum illo habet magnam cognationem .ergis hoc hujus rei materia est, ad hoc enim, ut aliquiciat materia alterius non societas, aut cognati requiritur,
589쪽
sed ut ex hoc sit factum compositum, ita ut illud insit, describente ita materiam Aristoteleri Phys. ω Metaphys Nam materia dicit internam reiciosam nec collectio haec valet,metalla in substantiam suxilem Mercurio similem reducuntur, ergo Mercurius metallorum materia ell, si enim ita rite sese habes dixerim ego, camphorae materiam esse oleum,nam quando in camphoram spirrius quae fortis penetrat camphora instar oler fluida est ac ita perseverat. nec forsan minus recte colligerem, metalla esse materiam hydrargyri, quia etiam hydrargyrum, ut ferunt in Transylvaniae quodam loco a terrae visceribus in apertum aerem erumpens brevi in corpus durum abit. Id verbieris quam servolum est, quod colligant inter Mercurium letalla interce dere cognationem , quod Mercurius prompte subeat meatus metallorum; pro-leetb, ut vidit B VI K necessh non est, ut inter du solvens S rem di luincam sit magna cognatio i ci m satis ejus judiei sit, si partes tali sint praeditae figura ut poros corpori dissolvendi promte intrent . Num quid etiam inter aquam fortem ebur est o matio, quia in aqua forti solvitur ebur Non mirum es ei quasdam itallorum proprietates hydrargyro convenire, quia e ipsum sena metallum aliquod eii nec secunda ratio melior eli, nam licet hydrargyrum omnibus fodinis inveniretur, non tamen inde constaret esse materiam metallorum, quia in eadem odina saltem utplurimum omne meta ligenus deprehenditur, non tamen inde concluditur, unum metallum esse materiam aliorum. Sulphur ad metallorum compositionem pertinere his evincunt ratibilibus Clic mi atri, quod metalla, dum coquuntur, sulphureum odorem inaribus affient, et quia omnis vena, dum torretur, foetet, fumum exhalat sulphureum a quod ex omni lapide metallis praegnante sulphur excutiatur. Qui vitriolum addunt hisce se muniunt: . quaedam metalla in vi triolum solvuntur a s in plerisque metallorum venis marcassitis ceciandis
atramentum si τὰ olum una cum sulphure reperitur. Num satis praegnantes in rationes, aliorum ualcium esto, & vel antecedentia loquantur. Hoc noto universaliter ad Giones , asce, cum ratione facere eos, qui negant Sul- phur Mercurium e. in xtis praeextitere, firmiter aliarunt, ab igne de novo produci quam in rem non contemnenda profert Hel montius iaci de
tribus primis hymicis principiis'. 7.β . a. asseritq; strenu non ante cor
porum compossitionem extitiise, nec confluxisse ad mistionem faciendam. Hel monti diligentiam S acumen mulcum superavit is, quem iteratus orbis nun
quam sine honore nominat Boylius in Chesmista sceptico, quamquam ali ter videatur acutissimo illisio lib. de ferment. c. a. Quid quod di, tum adhuc est, an sulphur ex mineralibus eruatur; nam id quod ex antimonio
590쪽
vulgo elicitiir, utut colore sulphur referat, Celeberrimus Boyle potius puriorem A timonii crocum esse autumat. . . Nullum vigetur operae pretium, ut Hermeticorum placita discutiamus, num tria illa principia, spiritus, animae cilcorporis nomine venientia tiante secula duo circiter a Basilio Valentino introduela doctrinam praesentem illustrent, quandoquidem in notitia omnium est, Paracelsum hinc mutatis nominibus sua exstruxisse principia, Mercurium Sulphur,&Sal, ut Helmontius non sublestae fidei testis nos edocet. Quando vero nobis a innotuit, quid de hemia trorum principiis statuendum, pari opera quid de Hermeticis, quae cum hemicis eadem suntdaabendum est declaratum. Iam fert ordo, ut etiam ingeniosissimi viri Renati des Cartes sententia sit memoranda BreVitermen tem suam nobis exponit de his pari. . Princip. philos num. 72. 73. ω74. .
Basis est sententire ejus, interiorem testuris partem solidiorem e si es compactam, a metalla in intimis terrae visceribus desitescere ad quae nulla an- quam fodiendi pertinacia perveniatur, tum quia exterior terra nimis est crassa, sti ad hominum vires comparetur , tum praecipue propter quas intermedias, quae e maiori cum impetu salirent, quo profundior esset iocis, in quo primum aperirentur earum venef*jortaque omnes obuerens fert igitur e-jin sentensia, metallorum tantum particula es quas enulas in superioremis molliorem terrae partem vers radices montium solere attolli, ibiques ii spmum congregari, quia ibidem terra pluribus rimis, quam alio loco, satiscit Ministerium deferendi partes metallicas descit calor spiritibus &exhalationibus. Si quaesiveris , per quasnam partes ope caloris sublata a meta lis avellantur, obscurius ipse, aliquanto clarius ejus astectae sucois acribus vicorrodendi praeditis id muneris tribuunt. Do in hunc sensum verba Le Grand, magni admirato is Philosophia Cartessianae in instit pari seXt art. 8. n. s quid
eredi potest omnia metasta ideo tantum ad nos pervenire, quod aer buccipe meatus terrae inter se fluentes quasdam ejus particulas ab aliis disiungant, quae deinde maioria ole inea involute atque vesilit facile ab argento
vivo, calore rarefacto sursum rapiuntur spr divers suis magnitudinibis Usiluris diversa constituunt metalla ' Inter se erentia pene oblitus fueram
locum tribuere argenti vivi vaporibus, quorum4 loco cit. & in historianaturae variis e perimentis ratiocinii elacidald parte s. art. I. n. I. mei tionem Le Graia injecit. . Dum ad causam efficientem provolvimur, iterum primo loco Ari. stotelis sententiam merito promimus. Iuxta decreta ejus universalis quidem causa sive comunis generationis non minus mineralium, quam aliorum corpo .um est Caelum, prout mentem ejus explica v Cremollinus in peculiari tractatu