장음표시 사용
551쪽
Philos Medic Do istor. Ferramen in Archi Lyceo
Ferrariens Professoris ordinari. M Acad. Nat. Curios. Collegae, dicti Splabarini
Dn. D. LUCAM SCROCKIUM, Medicum Augustanum in Leopoldince Imperialis
Λcademiae dignissimum Praesidem. WNgens ausum est meum, temeritatique amne, quod hancti Dii Pietationem de Vita Morte sub tuum conspectum V venire sinam, Proteliorem non habituram, clui potius sustinuerit judicem quo nil exactius, eruditiusque, sed nec eandidiis, benigniinque; quam0brem ad hoc tua me coegit hi manitas, incitavit virtuti adjunota nobilitas, inimulavit inseparabilis a comitate ruesentia 'Tu castus moribus, innocens pudore, V Ax inheuio decore felix clarissimi Patris tui virtutas laudabili aemulatione imitaris..quod de Hercule dictum aureas ex animo catenacem ittis, quibus non aures modo sed hominum tibi mentes adnectis Plura me loqui gestientem pudor exterret, ne quid peccem in hujusce flammae innocentiam Sub auspici js Appen . Dec. IH Aan. m. U uitur
552쪽
ii Iosephi Langoni igitur nominis tui, hanc Differtat ita iaculam emitto, orans aut animum obsequentem serena fronte admittas,i faveas; Hinc felix Hygia te ad Nestoreos anno incolumem servet, dum ego usque ad ritae ei minum permanebo
Ex usseo meo Ferrariens dies .
Addidit vim mulus Iosephus Langonus, Med. Doct.
M Ngenti speciei Deam tibi, humanissimo Lectori, offero undique per- uitrandam Amorum scilicet matrem, Venerem ipsam At cur ob. repigi quid hic exponere Dearum salacissimam, ubi de vita, morte disceptandum DForsitan sepulcrales naeniae commune aliquid habent cum nuptialibus tympanis Ita sane , Veterum enim exquisitissima ingenia Venerem non solum natalium Praesidem coluere, verum etiam mortis sis quidem in aede Libitinae quae ad Vitam pertinent Vendere consueverunt, Libitinam non aliud, quam Venerem esse putantes hoc autem argumento humanae fragilitatis, ait Rhodidiη- unumquemque admonebant, quod una, eademque De principium, finem hae in potestate habeat, utque ingredientibus vitari, vel decedentibus praesideat sic unusquisque vita dies M& inter fin
potest esse supremus; alius namque inter materni uteri latebras gentis adhuc naturae manus intercidit; Alius in ipso statim sevi flore, vixdum percepto vitet sensu, perit, alius dum nascitur, alius dum vagit in cunis abripitur; imo ex tot hominum millibus, quam paucis datum est ad senectae limen, quemadmodum cecinit Homerus pertingere. Adeamus igitur cum tali prodromo propositam de vita morte dissertationem, ut de eo saltem gloriari possJimus, Nos hodie, si thesin Medico Physicam attingere nequivimus , pro viribu tamen moralem hypothesin detexisse Ast accedendo ad institutum , statim ab initio magni Romanae eloquentiae Parentis oecurritassertum 'itam nempe qua fruimur, a DEO nobis dari, atque impertiri, quibus
553쪽
bus autem eadem initatur fundamentis, quoque corruat modo, apud Medicos non ita constat, ut nulla se prodat dubitatio examinare igitur conabimur primo loco, quid revera importet vita; secundo cur ut plurim Una certum tempus non transeat postremo denique in quo mors consistat; ut primam propolitae orationis partem aggrediar nucleandam oportet sappo rere de Vita tantum me loqin , non prout ab anima rationali principium successivasque operationes sumit, Verum in quantum, anima rationali non considerata, animal quodcunque vivit Quapropter e patetici philolophi, duos Medici Galenistae secuti sunt, vitam nil aliud esse docuerunt, praeterquam mansionem vitalis caloris in humido, quod vocant radicales ac tam inivitam conservari, quousque humido consumpto calor ipse extinguatur Rem exemplo illustrare conamur ammula nκDirum in candela, in qua observa. tur, quod ad ejus lumen conservandum duo requirantur, nonam calor seui3nis, tabulum, ut cera, vel oleum, quod ipsi igni alimenta ministret sica)unt in animalis corpore nativus calor existit, qui continuo vescitur humido quodam 'ub corpus ipsum abundat; inuemadmodum quoties oleum debitam proportionem excedit, toties ignem ipsum lucernae obruit & quoties maximus ignis pauciori copiae olei coniungitur, hac breviter obsumpta pariter
vanescit, ita nimium excedente e radicat humido, vel calore nativo, animalis vita labitur Ut autem verum fateamur, hujul modi ratiocinium praeter adductum exemplum de flamma nihil continere videtur rei tam certae aut saltem tam vero limiti S ut vestrum caae mici Curiost, mereatur assen- sum intellectus enim concipit quidem, ignem conservari propter pabulum, ignem deficere pio pter pabuli immodicam copiam Mitificultas autem est ii fallor huiusmodi operationes concipere in animalis corpore, ubi nec fiammam existere, nec pabulum ministrari eadem ratione, qua fit exterius, constat; Quare hujusmodi metaphoram vulgaribus hominibus traditam credamus o- portet, Philolbphis vero res ab ovo, ut dici solet inquirentibus, intimius rem emedullare convenit negotium enim prae manibus habemus, quod non fictis verborum machinamentis est pertractandum, sed majori, quo fieri potest,
Clarius fori an philosophantur, qui vitam consistere docent in quadam partium proportione S harmonia nempe quod tamdiu vivere dicatur Animal, quamdiu ejus p a te ita ibi mutuo colicerent, atque respondent, ut iungi possint muneribus illis, quae maxime Vitam constituunt nempe Uam
diu exercere possint motiones Omnes, quae sunt omnin necessariae, ad hoc, ut anima valeat tuas edere operatione , quod idem prorsus est asserere vitam
nil aliud elle, quam rectam partium orsania a tionem , Et quamvis hu usmodi
554쪽
organi ratio di parthim harmonia conditio tantum raru a 4 di posui vulago dicatur, ut animi corpus ipsum ingrediatur hoc profecto de Mutis mini. rne, ni fallor, sentiendum cum eo instanti vivere incipiant, qu prim bco formantur quidem anima non de novo producta sed solummodo ex recta luidorum cum sphitibus, latrorumque cum solidis partibus harmosita ire altante, cum quibus motus omnes, quo vitales appellam ac, producunt; hoc quidem maxime probabilitate non caret, cum experiamur nechanico artificio fieri posse volatilia , quae materiales alas habentia hue. illuc a gitari possunt Porri si quis nunquam hujusmodi machinam vidisset statim
cum viderit illam huc illuc instar veri Animalis moveri, procul dubio pro. nunciabit verum esse animal, nimirum quia potissimum Animalis argumentum est motas Neque objiciant, maximum esse discrimen inter verum, &lictum Animal, utpote quod praeter apparentem motum nihil ulterius possidet, quod valeat Uitam testari, ac proinde longa diver que rataone constitui vitam in Animalibus; quam partium varia contextura, Huic enim dii licuit ii facile occurrunt, explicantes minam natanze solertiam, quam Ars non nisi rindi quodam studio valet imitari. Eare licet diligen imimus 1fingatur Tarenti rnus Architas, hic tamen prpeter Volatum, non potuit aliud Columbis a se coim structis impertiri, ne proinde dicendum est natura diversis ab Arte instrumentis in suis foetubus parandis, procedere Concludendum itaque reor Animal automa quoddam esse, cujus una in partium id componentium proportione, ac harmonia consistit, ii tantum ab illis, quibus ad mensurandum tempus nos utimur diversistiari, in quantum hoc a natura illa ab hoc artificialern constructionem recognoscunt; illa motu destituta hoc mediante redeunt iu
motum . qui eorus usta dicendus, hoc vero nequaquam quia nimirum nequit Ars singula assequi, atque invicem combinare instrumenta, quae illam con-llituunt, ut superius dictum fuit: Nonne enim artificialia horologia sola mediante gravitate, motu omnes quibus indigent, exercentii quonam selio medio nostrum hoc naturale utitur, nisi illo' An non propter sanguinis impulsum , qui pressionem, pondus importat, in animantibus secretiones
sunt, nutritiones per agantur, calor conservatur An non propter fermen-aationes in musculorum fibrillis excitatas motu omne Sexcitamur, cum tamen
fermentatio nil aliud sit, quam quaedam elatio, per quam dum majus spatuum desideratur, fibrillae distenduntur, motu Sque celebratur. His positis in pro viribus delibatis magna superest difficultas, quomodo ilicet voluntarios motus, hac data hypothesi , exerceamus; cui difficultati, ut satisfacere postimus, opere praeti uni est animadvertere, quod quamquam hi ni iis sensibus a ris percipiantur voluntarii, attamen illa ratione, qua exterius a ho-
555쪽
rologiis quadam rota tacta imi ne diate incogitastus motus celebratur, eo terti prorsus modo in Animalis corpore i motus, qui Voluntarii appellantur, per aguntur scilicet , si quis citis extenderit manum in Oitros oculos, tanquam nos verberaturus, quamvis sciamus, eum nobis Amicum, non nisi joco id facere, vix tamen postumus nos o libere ab illis claudendisti quod osten d t eos non claudi spontanea quadam Opera, cana id si a contra voluntaten
nostram, quae soles, ara saliena prarcipua litus est actio, sed quod machina
noliri corporis, ita sit composita , ut Otus illius manus in oculos nostro. excitet alium motum in nostro cerebro, qui deducit spiritus animales in eburni lculos qui palpebras deprimunt nam ne dum reor in ipso Cerebro sepis rari, cribrari succum nerveum animales spiritus, verum copia ali qua retineri polle, ut ad certos usus adhiberi Valeant Concipere item pos sumus ex diversis, vel per externos sensus, Vel per phantassam, & memoriam tactionibus in nervorum aliquorum capitibus, ex infundibulis talem di lationem fieri poste, ut spiritus animales, qui prius per orim de spatiola descendere ab angustia prohibebantur, mox qua data porta feliciter ibertatim excurrant. His ita stantibus, qui non Videt quanta acritate mechani ejmotuum omium harmonia peragi possit nam e empli gratia, cum quis sapidum edulium videt, ex hac vilione fibrillae quaedam cerebri leviter, Reum delectatione tanguntur, ex qua facili negoti consentientes quemadmodum in horologi j rotae cum rotis aliae fibrillae, quae alias hujusmodi actionem eum dele aiione expertae sunt, inin ibus praeteritarum quasi sulci impresse si fuere, disponunt Animal ad porrigenda manus 3 aperiendum os, ad deglutiendum, quia succesnve semper praeterit e delLctasionis refricatur memoria vi praesentis cogitur animal ad continuationem Unde eleganter non mi-
nus quam docet Lucretius cecinit, Oluutarios Errori motus exenanto ua- vis a vento commoto patefaciens:
Et facile est Daci quoniam coniuncta tenetur
Inde ea proportio, corpin ferit, atque ita tota Paulatim mola protruditur,itque inoberar;
Praeterea tum rarescit quoque corpin, Siser Scilicit ut ebet. κ temper montis extat Periatefacta ve, it penetratque foramina lardw, Et dispergitur ad parte ita quasqae inlitas
Corporis hinc Iuur rebis ij utrinqae dua mCorm ut ac navis velis, Teuto ille seriatur,
556쪽
Contorqgere, es nin totum convertere nostrum;
rumpe etenim ventus subtili vi pure tenui Trudit agens madum , magn0 molimine 'vim, Et manis una regit quantovis impetu euntem, Atque Gubernaclam contorquet quolibet unum illaque per trochisas, s 'myana pondere magηο mmovet, atque levis ollit machinincisu. Sufficienter ergo probatam opinor primam hujus orationis partem, Quo supposito devenire opus erit ad secundam cur scilicet cujuscumque animalis vitae pra:fixus propriae specie terminus nunquκm pertransiri possit quam tamen licet rem maximopere difficilem agnoscam, conabor nihilominus breviori, quo potero sermone extricare Dico igitur quod cum semen secundum omnes suas partes desierit se extendi, it meliori modo me explicem, cum amplius non habeat wrpora , quae optent complexum aliarum sibi similium particularum, sic Animal vegetationi terminum dederit, tunc omnia ad aequilibrium motus omnes gerentia consistentem vitae statum, aetatem virilem a Medicis appellatam constituunt, quae feliciter perdurat, imo infeliciter, dum timendum semper ne cum nequeant in eodem statu remanere, aut quiescere, in deterius ruant, quemadmodum de Valetudine dixit Hippocrates, 4ti m iuxta illud:
, S co i cibo ancoria vita manca si uella Morte rea cresco te prede.
Ea enim corpora, quae vel in motu sunt, vel alterius corporis motui resistunt, vel obsecundant, necesse est ut quotidie diminuantur,in minimarum mole cularum acturam insensibiliter experiantur Audiamus quaelo Philosophum Poetam supradictum sua Musa canentem
. uin etiam multis solis redeuntibus annis
Annulus in distit supertenuatur habendor, Stillicidi casu lapidem cavat uncis aratri Ferreus occulte decrescit vomer in arvis; Strataque iam ut ii pedibus detrita viarum Saxea con*ic in Quod si igitur lapides .in Metalla longo annorum cursu senescunt, tabo conficiun ur, quanto magis Animalia, quae non modo e ternis tum aeris,
557쪽
tum aliorum corporum motionibus sunt obnoxia, Verum etiam perpetuo opus et fluidorum in spiritu uti omnium impetus,& detrimenta sullineant, quo fit ut solido partes, per quas fluida praeterfluulat, alterentur, disconti innuentur, atque figuram propriam tandem amittant figuram dico, qua omnia peragunt, Ma qua vitae continuatio dependet figuram dico, qua nimirum cutis cribrum , transpirationem tantopere viventibus nece uariam molitur, fi-suram nempe, qua viscera omnia impensu glandularum conglomeratarum, conglobatarumin vesiculatarum, ne dum fluidorum cribrationibus, iermixtionibus consulunt, verum etiam fermentorum energiam conservant; hae 4gitur alterata, nec ellario laeditur Vitalis oeconomia, senescente itaque animali necesse et ut tandem morti succumbat, quia nempe fluidi a te vitae pro trahendae necessariae ab alterati organis vitiantur, quae ut plurimum sensim de spiritu amittentes apescunt, atque vel ad stagnandum in erebri concameia-itionibus evadunt obnoxiae, unde Rheumatica affectiones,4 aeris interceptiones, vel alibi lentis passibus advenientem Mortem celeritis accersunt Ra- tio autem cur nonnulla Animalia celerius , nonnulla tardius morti deblatum persol Uant, a duabus a Usiis petenda est nimirum a majora fluidorum subtilitate, ac nergia, qua lentescentiae resistunt, a robustior viscerum, aliarumque solidarum partium structura, qua mediante annorum tabo vegetius resiliunt, nec tam de facili propriam figuram deperdune, unde annorum series diuturnior evadis, sin autem e convertis, nec fluidietates sint admodum subtiles,& vegetae ut lagnationi resiliere valeant, nec solidarum partium tructura su adeo Lirma, quae tum externis, tum internis motionibus obsistere possit neceste est, ut brevior Annorum curiculus auim 73ltis vitam metiatur, at isque pallida Mors Animal invadat: Quare, ut tandem Dissertationi huic nostrae finem imponamus, perquam erudite incomparabilis Philosophus erat in de artes scripsit corpus homitus viventis differre tantum a corpore hominis mor- ui, quantum dister horologi Um , aut aliud automaton, id et talia Machina, ua sponte movetur, cum recte dispositum est,in in te habet principium orporale motuum . quorum gratia elaboratum ei cum omnibus, quae ad e-us actionem requisita sunt, ab eodem holologio, vel alia machina . dum umpitur in principium motus is ius agere cestat quod totum intelliget iam , mortem, nil aliud elle . quam omnimodam motionum omnium rivationem nam cum vita ex diciis, in ordinato quodam motu consistat, mors diametro vitae opposita nil aliud erit, quam quies. En igitur a primo ad ulti- aumpto viribus probatum vitam hominis esse admodum limitem horologio, vjus sane Mors in qui ei pariter consistit, quemadmodum Vita in metu.
558쪽
OBSERVAT. V. R Ulier quinquagenaria ab inde a longissimo tempore menses no I m amplius passa nos consulebat, de cardialgia vix tolerabili cum M ventris torminibus quest . vi pauperculae suasimus evideκse baccarum uniperi, seminisque carui elixandum cum fontis aqua dococtum, de quo cum vix per ossiduum calide ad uncias circiter sex bi in die bibisset, menstrua denuo nil minus cogitanti, ruptis aggeribus cum impetu , quam copiolassim fluxerunt sanguinis congrumatis istis majoribus olidissimo fetore comitatis una prodeuntibus. Ab eo tempore menses ordinaria periodo nunc aliquoties rediere, cessautibus omnibus istis symptomatis in muliere in vitam sibi denuo quasi reddita Catterum vide quae in. ARALLELIS, O ad Anx. II. Dec. Ephem Cur. ejusque Obs a Io commentati sumus in App. ad Ana. VI VII. Dec. III. Eph. Cur de suxu mensitum aetatis mensuram e cedente, quibus addimus, quae ex lenandro refert A c. si ile richol ad OV οδ. Dindleri paradigmata ne de mulierum ad O. 8O immo centesimum annum illiusmodi fluxum pDtientium, qui, num propte praeternaturalis spmplomaticus sit dicendus, haereo, cum euphoria quid aliud docere videatur.
te imponerent Immo , quid si phthiseos etiam ipsius ortus veniric lo saepe deberetur Plura face dantur exempla pulmonum post diutissimum techiserumque phthisici morbi Schema initor torum tamen reper
559쪽
torum. Quod inter alios IsiGr. HO FUMANNUS Schol ad Obs XL Cent. III, O ter. p. m. 2oo confirmat his verbis: Frequenti in phthis i t dvisceribus abdominis obstructis es induratis nullo vitio principaliter exseo te in pulmonib- loquor autem de phthis in genere, ac tussi tamen etiam
ferina, enormi cum electione pituita plurimae conjunctim , non de bicacs dicta, quam aliqui proinde pulmonalem non inconcinne vocant. Hinc Scipse Clar B ARBET TE eo devenit ut in Praxeos CV l. tb. 2. partem in phthisi assectam primariam ventriculum, glandulasin pancreas pulmones
que tantum per consensum affici asseruωrit, vapulans licet a Commerita lore
LAE Encrcl. Med. Prau. Dryr. Nam si de phthisi in genere loquamur, ut vulgo fit, germanicum quoque vocabulum, d iniindi uehit innuit.
hoc verum esse deprehendimus, contra BARBET TE mentem a Ventriculi prava dispositione 4landularum mesentericarum in farctu, cirrhosisque vijcerum abdominis tumorib , deniquein in malo consummatissimo punmones destrui, verisimillimum est potu frigido eoque largiori inisella summo hausto saepe phthisin oriri toto die comperimus. Id profecto fieri videtur, non tam inde, quod ab illiusmodi potu subflatui pulmonum prima rio laedatur, si quidem, utrum de potu quidquam in trachaeam inter potan dum illabatur, nondum confectum sit, quam quod ventriculi serian cel sphagi glandulaea dicto potu quasi liriugantur, indurescant &liquor fermentalis in illis elaboratus ac contentus in gelatinam densetur, unde primum omnium vitium, digellio depravata, .confectio chyli minus subacti, sed viscidi glutinosii, acris, non satis, ut aliqui loquuntur , meteo risisti. Quo pacto ab hoc chylo in mesentericas glandulas tramissis, harum quoque in far- clusis cirrhi oriri queant, haut obscurum est Minus itidem obscurum, qua ratione per longam tempori intercapedinem tussis primum excitari, ab hoc tam continuo succussu pulmonum subitantia vivari, horum fibrae laxari, vesiculae oppleri, postremo eorum erosio Pieri possit. Quodsi medicamentum inveniri queat ventriculi glandulas dicto supra modo temeratas ia ristinum statum reducere quod aptum natum esset, huic tam diro exitiabilinato promptius, ni fallor mederi possemus. Id vero fortasse praestiterint
Τalsamica temperata resolventibus ex asellis, lumbricis Uc constantibus bria etium, drargyrinis remixta, quibus si aromatici tantillum additumuerit pharmacon ilici queat numeris absolutum. . Non tamen negamus aestiae cumprimis euerna pulmones absque praeexistente in corporis humali culina vitio erodi, hincque phthisin oriri posse, sed quae aliter, quam illa ultra, per balsamica magis glut 'nantia Straumatica curvi amet. CARO -
560쪽
go in Lentilii IIIS LUGH in phthisi οἱ Lancor. vomitoria saepe cum utilitate se litisicis
exhibuisse asseverat quod in phthisi a pulmonum ulcere valde Τοπον me eum quisque salebitur, si tamen mali radix in ventriculo haerere comperiatur, oportunum valde ac commodiam. Omnis phthisis, quae in destillatione eapitis, seu catarrho vulgo oriri dicitur, a nullo alio est, nisi a sanguinis, seri lymphae, similiumque humorum actimonia, quae salsed saepissime in cligestione ventriculi vitiata originem ponit, ast ET TMIL L. Oper edit rati . Tom I p. m. a G. Aperuimus aliquando puerum annorum, qai tabem ab haustu frigido largiori sibi contraxerat, cujus ventriculi licet appetitus norromnino prosternetur substantia tam disioluta quasi reperta, ut vix digitis laviter contrectata rumperetur; pulmonum alter lobus, tametsi non insons, attamen leviu vitium contraxerat, quam ut inde jam mors expectanda sue rit, quinin diu jam ante contabuerat, quam difficuIter spiraret.
IN S r rissima quadam Principe cephalalaia internecina per 3 14 ultra Otimauas laborante, exquisitillimis remedij niI juvantibus eandem hirudianum applicationem juviIi scimus. Vid. in App. ad Anno Vὰρ UI. Dec. III. lEph. Cur Ausci tamen satis temerario lubricas hirudinus linguae admotas et bitramur; nam, si forte manibus elapsa gulae imminuissent, mortem accerissere potuissent, qua de re vid. Ast. Med. Ha . VoI II OV 11. 6. Vbi me morabile quoque Coloni Draxh0lmem in palude nudis pedibus virgulta e . Etuti hirudinumque ibi nidulanim sucta pereuntis exemplum, alio quo dam augere postum , quod ante annos non ita multos Norditisse accidit i , Vir quidar Vespere fero ex urbe domum pedester concedens nocturnis er litoribus hi stagnum vetustuiti, adeo uncis obsitum, ut aqua fere nulla conspe iactu daretur, deduetus, Me coeno sponte sua emergere non potens, ope hu hmana ob loci ab hominum habitaculis distantiam destitutus, mane mortuus est repertus, nullo submersionis au suffocationis vestigio, sed maculis hin finde, ceu vulnusculis animalaulorum obsitus, adeo, in hirudi m suctibus ex iii austum perisse manifestam censeam eo magis, quod stagnum ob hirudinis myriades, bergqel e nominari consueverit. Idem propemodum contii lgi puellae Abraham Stronianae issct eorund 'INI. obf. 3. aegre adhu a
servatae, ub curio una est, quod scribitur, arte ianit hirudines a crure puel piae dimoveri potuisse, nisi aetas cervini cornutriritu item alios prae aliis Misemorsu L stiola 'umi, omnium vero maxime cemininum sexum 4 eum magis errores mensium patientem, peti. Quinimmo sanguinem acido peccati attiem eis gratiorem experiment doctus observationis Auctor scribit , quipp