장음표시 사용
571쪽
cunque occasione sequi , licebat eis. De Mario Salu stius - : Ambiundo cogere homines emeritii stipendii, secum profici ci. Ait ambiundo , id est, non imperando sed blandiendo , rogatione , precibus cogebat eos ad bel
lum proficisci una , qui ad militiam de jure compelli
non poterant , Uti ex Soldo annotat antonius T sius i , dc conser fustum Li um ', Petrum Fabrum Carolans Sigonium si, Franciscum Hottom innum Z. Inscriptio Gallica: D. M. ET . MEMOR IIE. ALTERNAE. ATTONI. CONSTANTIS. VET. LEG. XXII. REMISSUS. HONESTA. MISSIONE. CASTRIS. INTER . CETEROS. CONVETERANOS. SUOS. REVOCATUS. QUIQUE. BELLO. INTERFECTUS OBlIT. ATTI A. FLORENTINA . CONJUGI. cARlSSIMO. ET . SIBI. VIVA. PONENDUM. CURAUIT. ET. SUB.
ASCI A. DEDICAVIT. Gruterus . Causis ia est , cum
quis animi vitio vel corpore debilis exsolvebatur militia. st miniosa est , cum quis propter delictum , sed quod capitale non erat , dimittebatur , Ut cum Caesar in bello Africano milites ignavos & petulantes ab exer
I. Sem est, cap. i . 6J lib. I. Heantiquo Dre Civium Roma I. cap. iue 7J Notis ad Caesarem p. 6O. 8J in Volumine IV . 24, vum, T.
572쪽
QUO CONTINENTUR RES DOMESTICIS. CAPUT PRIMUM. De statu Familiarum.
AMi LIIE sunt tres : Conjugiatis, latria, Herilis. Conjugialis est inter Maritum de Uxorem, itaque de Iure connubiorum sequenti capite proliXius agemus. Patria cst inter Parentes oc Liberos oconjugio legitimo procreatos. Herilis est inter Dominum dc Servum. De Servis libros peculiares scripserunt Titus Popnia dc Laurentius pignori in Patavinus. Eorum vatii ordines erant, videlicet Dispensatores, Atrienses , Ostiaris , Obsonatores , Cubicularii, Nomenculatores , Focarii , Lecticarii, Milici.
Et quidem DISPENSATORES erant, qui negocia
procurabant, venalia distrahebant, pecuniam in ratio-Πes referebant , caeteris servis labores dc alimenta d
bant. Inscriptio Romana: CLAUDIA. PSYCHARIO. FE
CIT. SIBI. ET . EUTYCHo. FILIO. SUO. PIISSIMO. IMP. DOMITIANI. CAESARIS. AUGUSTI . GERMANICI. SERvo. DISPENSATORI. MONTANIANO. ET . LIBERTIS. LIBERTABUSQUE. SUIS. POSTERISQUE. EORUM. H. M. H. N. S.
Gruterus . ATRIENSES erant, qui in atriis disposita
573쪽
armaria, ubi suppellectilem preciosiorem libellosque asia
servabant , ac majorum stemmata Vel imagines Cereas,
imagines in funerum comitatu efferebant , testibus 'a robo Cujacis', Ausonio Popma . Inde est illud Petronii AE :Interrogare ego Atriensem coepi , quas in media porticu pirituras haberet ' OSTIARII erant compediti vel catenis revindii ad vestibula Januarum, ut nemo vel egredi vel ingredi posset, quem illi non observarent cominus. Suetonius Τ i Lucius Otacilius Pilitin se ruisse dicitur, atque etiam ostiarius veteri more in catena fuisse. Propertius': Non mille excubia, nec te signata juvabunt Limina , perstuose fallere rima sat est. Tibullus': Et sedeo duras janitor ante fores. Nocte de die quasi in praesidio collocati hoc observabant, ne quis adventor gravior, quam advenisset, discederet. Petronius': Ad sinistram enim intrantibus non Luge ab O maris cella, Cellam atriensem dicit sive ubi vinctus janitor custodiam januae gerebat. An notat Georgius Erhardus ' : non quidem servus vinctus ostium
serνabat , verum cunis in vinculis , ct ab his servus erat liber. Errat, nam & canis erat in vinculis, unde sunt Maυὲς οἰκουροι S δέσεπιοι apud Artemidorum 'R , dc quoque servus erat catenatus. Columella : An putem fortunatius a catenais repulsum iri jamtore 3 Rursum Tibullus δὴ: At mihi servandam credra , non se Ua recusemerbera , detrecto non ego vincta pedum.
Ait Poeta , se libenter in compedibus fore, dummodo janitor constitutus observet , quid Delia sua agat, ut bene exponit ianus Parrhasius . Similiter Horatius ψ :
574쪽
ST A TU Si per invisium mora janitorem ORSONATORES , qui edulia Sc annonam emebant, Seneca . & pars horum VOCAT RES , qui convivas inVitabant. excipiebant, discum b. ntibus loca pro dignitate cujusque assignabant, Martialis *:
P sicis munera , Sexte , ustu amicos, Iam dices mihi, vapulet UOCator.
Plinis quoque meminit. C BlCULLARII seu MED I A S T l N I, qui lectos dc triclinia curabant. NO-MS N CULATOR ES , qui civium nomina quotidie
recitabant, & quid rerum gereretur , domum referebant ad visatores, quales nunc sunt Planetarii, eorumque meretrices, & congerrones Sileni, Diaboli instrumenta , honestarum feminarum calumniatores, quarum pudenda mundiora sunt quam horum foetidi rictus, unde sputa malignorum cavillorum jaciunt in optimos
quosque. Inscra io Romana ἰ L. CALPURNIO. L. L. FUL
LO NOMEN CLATORI. AUG. L. CALPURNIUS. L. L. CVPHROSYNUS. AMICO. OPTIMO. os . D. D. O: Gruterus',
& alia Romana, quam adfert Jacobus Boisardus Τ: DII S.
MANIBUS. T CLAUDIUS. AUG. LIB. THALETIS. UINI-ClANI. NOMEN CLATORIS. A. CENSIBUS. THALUS. ET JANUARIA. LIB. DE SUO. POSUERUNT. LOCO. LEGA
TO. AD IULIO. ALCIDE. Horatiussi: Mercemur servum , cyrei dictet nomina. --
A populo pet bantur honores , & populus honores a bitratu suo mandabat in Comitiis , itaque Candidati,
homines ambitiosi operam dabant , Ut Nomenculatores secum haberent in vi is, a quibus civium nomina edocti, obvios illos salutabant nominatim ac gratiam horum apprehendebant, de quo proli Xe agunt Lambinus 7,
Iohannes Cora ius , Gerh. Joh. Vopius'. FOCARII, qui ligna
575쪽
FAMILIARUM. Lib. IV. Cap. I. 8
ligna caedebant ἴc ignes alebant. LECTICARII, qui lecticarum vehicula succollabant, Seneca', & pro
lixe Lusius R. Inscriptio Romana P D. M. EUFRAL. TIN. SERVO. LECTICARIO. TYTYCHE. FAUSTINAES. CONJUGI. SUO. B. M. F. ET. SIBI. POSTERISQUE. SUIS. Gruterus S. Et alia: OLYMPUS. LIUIM. DRUSI. C AESARIS.
LECTICA Rius. Petrus Appianus'. VI LlCI, qui ope. Ta5 rusticas excercebant. Terentius :----- Herus si redierit
Mosendum inrue in pistrivo , P putavom, habenda
compedes, Opus ruri faciendum. -- -i
II. Servi aut nascebantur, aut fiebant. Nascebanture Servo dc Ancilla, inter quos erat non quidem Matrimonium , sed Contubernium. Inscriptio Romana : DII S.
MANIBUS. ANTONIA. CHARIESSA. IMMUNIS. SIII. ET. M. ANTONIO. MYRTILO. CONTUBERNALI. SUO, BENEMERENTI. DEDIT. Et alia Romana: DII S. MANIBUS.CALE. UICTORI. CONTUBERNALI. CARISSIMO. ET . Fl-DELISSIMO. POSUIT. Et alia Romana: DIIS . MANIBUS. EUTYCHIAE. ET . SUCCESSAE. F. EJUS. L. CAEC ILIUS. SUCCESSUS. CONTUBERNALI. ET . FILI E. CARISSIMI S.
uterussi. Itaque dicit Plautus': Sunt hic quos credo nunc inter se dicere, suaso hercle quid istuc est, serviles nuptiae 'SerVine uxorem ducent aut poscent sbi' Novum attulerunt, quod sit n quam gentim. Et conser Alciatum Τ, Gabrielem Palaottum '. Verna di-Cebantur, dC Ternaculi, ut eos vocat Apulejus ῆ: Quid uxor Z quid liberi y quid mernaculi ξ Locus est apud Sue tonium ' : Nullis tamen offensior quam Vernaculas CV Mathematicis. Ita legit Pignorius 'R, dc addit: cuosum exti nibi seu ituamus divinaculos aut vernaculos ' Prior Col Γe
576쪽
ctio est Turnebi, dc Antonii Mureti , posterior Scalle
causa est, quoniam de Agyrtis & Vatibus deceptoribus agitur , dc vero Vernaculi in hoc negocio prorsus non habent locum, uti diximus supra . Fiebant Servi captivitate ex hostibus, 'pra' , aut venumdatione. Pater Cgenus vendebat Filium suum, ut precium aliquod acquireret in summa caritate annonae . Ut hoc liceret, lego sancivit Romulus, Dion us Halicarnassaeus Τ, estque i R
permisit Constantinus Magnus in Codice', ubi confer facobum Cujacium '. . III. Servi evidens signum erat, quod perfossis auribus citet. Non tantum Hebraei ita faciebant Servis, quos ad Jubilarum magnum subjectos retinebant, Exodi Τ' , Deut. Sulpicius Severus μῆ, ubi vide Georgium Nomium i. Verum etiam Romani Servis suis notam i tam imprimebant. Iuvenalis ': Natus ad Eubratem , molles quod in aure fenestr
. Arguerint, licet Vse negem. --
Aurium fenestras vocat, quod eorum aures subula per-rundebantur, Ut vetus Scholiastes notat. Ita illi domi, dc Cum Romam venirent, perinde Servi, demum assenta' tione p. ovecti apud Heros, libertatem capiebant, sed pertus a auris admonebat eos pristinae conditionis. Porro notis stigmaticis in manibus, fronte , genis, dorso notabantur , uti docent Coelius Rhodiginus Iustus Lipstas si,' oban. Brodaus ' , ιcobus Cujacius μ', 'acobus Pontanas ' , Elias Visetus ῆR., Itaque Servos literatos per jocum
577쪽
FAMILIARUM. Lib. IV. Cap. I. 89
vocat Plautus , id est, qui in fronte notas literarum habebant cauterio impressas. Locus est Lachar. R : Et dicet, plagae seunt, quibus notatus serem in domo eorum . qui amant me. Ad iligmata pertinet, quibus Servi notabantur , Ut Herus eos recognoscere pollet in loco quocunque dc tempore. suis, ut ubi describit homines in pistrino laborantes , notat in eis frVntes literatas , capallos semirasos, ct pedes annulatos. Pedum annulos intellige compedes , quos ubique ferebant. Juvenalis ' :
id est , Servi in ergastulis , qui frontes notis inscriptas
gerunt. Ergastula vero erant velut privati carceres sub
terranei & ledibus quibusdam distincti, ut describit Co
lumella f. His Servi concludebantur ruri, postquam ab opere cessaverant, ne fugam noctu arriperent, ut produnt ZMarcellus Donatus si, dc Salma sius'. Stellantem frou-tem de eodem negocio commemorat Martiasis , ut eX- ponunt Scriverius ' , Schrevelius R, Franciscus furetus quanquam stillantem frontem legere mavelit Ramiresius 'R, unde alius sensus emergit, qui tamen non est ita Comst amodus. Servos inscriptos idem vocat ' . Famulus fronte notatus est apud eundem '. Vincti pedes. damnatae manui, inscripti vultus sunt apud Plinium f. Tibullus si: Spes etiam dura sistatur compede vincitum , Crura sonant ferro, sed canit inter opus. Et rursum I: Bacchus 2 assticitis requiem mortalibus adfert, Crura licet dura compede vicita sonent.
IV. Servi perveniebant ad libertatem manumissione , erantque Liberti , id est, liberati. Dicebantur manu mitti , cum Dominus caput Servi vel aliud membrum
578쪽
4'o DE STATU FAMI L. Lib. IV. Cap. I.
tenens, Praetore dc testibus aliis praesentibus , ita pronunciabat : Hunc hominem liberum esse Poto , ait Festus Pompejus φ. Simulque alapa stringebat & circumactum cum dimittebat e manu. Scribae reserebant nomen in acta publica, ipse vero manumisius ab Hero accipiebat codicillos scriptos , ac capite raso pileum gestabat Vestemque albam , unde palam constabat, liberum esse. Praetor vero etiam accepto de lictoris manu baculo, quem vindictam appellabant) dorsum Liberti verbera
est, sive festuca aut virgula. Pertinet litic lib. XL Digestorum de Manumissionibus, ubi vide nesenbecium Coeterum testi inonia Poetarum nota sunt. Persius ε:-- Heu steriles veri , quibus una Quiritem Vertigo facit, hic Dama est non tressis agus', mappa , ct lippus 2 in tenui farragine meudax,
Verterit hunc dominus, momento turbinis exit ,
Et mox sequitur: Pindicta postquam meus a prσtore recessi. Vertigo, id est, circumactum , atque idem est, momentum turbinis , scilicet de more eodem dictum. Alibi dicit :- Hic , hic, quem quεrimus , hic est, Non in festuca lictor quem qucris ineptus. Festuca est , quae alias vindicita appellatur , camque de manu Lictoris capiebat Praetor, coram quo fiebat ma' numissio. Sosia apud Plautum si : ego hodie raso capite culUus capiam pileum. Servisique ad pileum id eit , libertatem spondendo frustra vocatis, ait Suetonius '. Pileus libertatis insigne cst in Bruti Nummis apud Antonium Augustinum Τ, consimili
579쪽
DE IURE CONNUB. Lib. IV. p. II 9
militer in Numinis Galbae & Nervae Caesarum . Dc-mtam Convivio, quod Patronus ejus dabat teitibus, adhibebatur, Iacobis C Varius , Hadrianus 'nim i , An-rcnim Augustinus '
I. E Connubialibus scripserunt Antonius Gubertus L Costanus , Brissonis , Hottomannus, Ti cyzesius, Amscus , Albericus Gentilis, Valentinus milhcimus For-sterus. Solennia depingunt 'acobus Laurui , Iacobus Meursius . Qui uxorem ducere Volebat, ab eo, in Cujus potestate hactenus erat , eam matrimonio datum iri stipulabatur, isque, qui nuptum daturus erat, respondebat. Uui contraditus stipulandi 2 respondendi vocabatur sponsalia, ut ait Gellius 7. Ad constituenda illa consensus nudus susticiebat , major solennitas inerat , cum in tabulas conventiones sponsalitiae referebantur. Juvenali sy: Signata tabuia , dictum feliciter. --- Eae annulis signatoriis illorum , qui testes rerum aderant, obsignabantur. Rursum Iuvenalis':
Veniet cum Signatoribus Aus ex.
Signatoribus , id est , Notariis , qui scribebant or obsignabant tabulas contractus matrimonialis. De quo vide
etiam Marcum mertranium Maurum R.
I l. Ut ratus esset contractus , Sponsi faciebat sumptibus suis coenam aliquam invitatis ad eam Sponio, ejusque propinquis: & vero Sponsus dabat Sponsae ar
580쪽
--- Et digito pignus fortasse dedisti. Quod vero A. Gentilis scribit , Sponsi patrem dedis Sponse annulum istum , nescio unde probari possit. Ex -
nutum aureum nominat pro aevi illius more , nam olim quidem ferreus annulus erat, teste Plinio 3. Demum diem
nuptiis dicebanx , quem boni ominis eligebant rogati
Propterea Auspices , ut narrant Valerius Maximus ' , Tacitus=. itaque Lucanus si funguntur taciti contentique Au pice Brute.
Communis opinio erat, mensibus Januario dc M o nullas debere fieri nuptias , quas cum successit aliquo beatas esse cuperent , quod illo quidem fierent Lemuria, hoc vero Feralia, utraque erant mali ominis, quia pro Manibus. Ovidius describit prolixe 7, ubi inter alia oc ,
Nec viduae taedis eadem nec virginis apta Tempora , qua nubis , non diuturna fuit. Hac quoque de causa , si te proverbia tangunt, Mense malum M o nubere vulgus ait.
Aptissimum tempus erat, quod Idus J unias sequebatur. Ovidius ' :Hanc ego cum vellem genero dare, tempora taris Apta requirebam , quaeque cavenda forent.
Tunc mihi post sacras monstratur iunius Idus , Utilis 2 nuptis , utilis esse viris. Bonum erat auspicium , quando cornix aut volatu aut voce aspirabat proposito. Tibullus': Huc veniat natalis avis , prolemque ministret Avis illa cornix est , quam Concordiae symbolum innuptiis Veteres invocabant, de quo est supra P, dc adde Dioms Goth redum ' , Antonium Augustinum δ'. Ruspi