Opera omnia

331쪽

praesens Constitutio aliquantulum remiserit, eandemque se D Moan. rie quadam annorum permansuram ntequam pestis em X 75 ,80

ceperit. I58.J er annos autem omnes quotquot demum timerint, quibus Febris haec grassabitur, Intermittentes etiama inde se exerent, ac sortea nonnunquam pro brevi tempore Epidemicae evadent; quando scilicet manifesta aliqua aeris temperie ad id symbolum suum conseret huic Febri cortex Peruvianus aeque medebitur ac nunc dierum Febribus Intermittentibus solet, non habeo certo dicere. at

in peste, atque Epidemicis continuis quae eandem ordine ex In peste et

cipient, debellandis, non alios effectus ex ejus usu expectare z2, 2. licet, quam eos quos hodie in pleuritide, peripneumonia toriis obest angina, ac id genus febribus inflammatoriis, videmus; quibus non tantum non prodest, sed et plane obest Sed ut ut id Epid.midi fuerit, eo quem diximus modo in Posterum Epidemicorum alii . alii .ὰ

alios excipient, si quidem Natura eundem ordinem, ac per ipienti viginti quatuor annos ultimo praeterlapsos, observaVerit. 59. Atque haec sere sunt omnia, Vir plurimum Hono RuguMΑ-rande, quae de orbis Epidemicis annorum nuperrime elapso 'm' rum observavi in Rheumatismi vero curatione nam et de illo Aeger etiam morbo quaerebas, saepenumero mihi subiit Tecum do i his u lere quod non nisi ingenti sanguinis vi repetitis venae-sectioni borans, sibus educta, ea possit perfici; unde non tantum Regri Vires pro mi, lib. tempore franguntur, sed, si paulo fuerit Mura debilior, aliis 'ra gnuetiam morbis ad annos aliquot obnoxio sere redditur cum curetur,va-

post illos elapsos materia Rheumatismum prius committen. 2hesuta jam in pulinones depluat, aegro scilicet frigore perculso, vel redditur. alia aliqua προφωτει levior diathesis latens in sanguine jam soras in actum protrudatur His de causis experiri statui an Ula alia methodus daretur, a reiterata toties phlebotomia diversa, qua hic morbus possit debellari. Serio itaque perpendens quod affectus iste ut jampridem in Acutorum Historia vi. 5. 4. subinnui, ab inflammatione videatur oriri, quod

tum caetera arguunt phaenomena, tum praesertim sanguinis e pertus Vena color, utpote qui pleuriticorum sanguini per omnia similis est, tandem ver imile esse judicabam morbum hunc diaeta simplici, admodum refrigerante, et mediocriter ,oro theti, nutriente, aegro imperata, aeque seliciter atque repetitis venae P iφhψιο- sectionibus profligari posse etiam eritatis, quis nitori me substituta.

332쪽

DERuκο- thodo adjungebantur, incommodis neque me sesellit clineta ετ ημο- essem laetis phlebotomiae loco substituta. δ' ' M J raegressa aestate harmacopola mihi in Vinini nomine althus, vir probus, et ingenio non vulgari, inctaccersebat Rheumatismo autem misere cruciabatur iis symptomatis stipato: coxendice primo ad biduum clauει- cabat, exinde utinones dolore tentabantur gravativo cum dyspnoea, quae post aliud ferme biduum evanescebat; tanc ut vehementer coepit dolere, mox etiam coxendix dextri lateris, quae omnium primo laborabat posteaque, pro morbi indole omnes fere tam brachiorum quam crurum articuti per vices molestabantur Cum debilior esset et sicco comporis habitu, veritus ne minus firma jamdiu vires et labaa centes dempto copiosius sanguine prorsus emiserem, mn xime cum aesta eo usque adoleverit ut jam metus esset ne superveniens hyems redintegrandis viribus equenti ven-- sectione attritis intercederet, imperavi ut solo lactis sero ad dies quatuor vesceretur aeger; quibus elapsis, praeter serum lactis pro victu ordinario panem similagineum conceas loco prandii, semel nempe in die, donec penitus convalesceret. Tenui hac diaeta contentus, ad dies octodecim perseverabis, nisi quod postremis eorum alium insuper panem pro OenRindulgerem serum autem e lactis libris octo domi paratum

quotidie insumebat, quo satis bene nutriebatur Post hos

dies cum non amplius urgerent symptomata, et jam sub dio Versaretur, came etiam permisi, pullorum scilicet elixorum, caeteraque ευπεπτα Tertio autem quoque die solo lactis sero victitabat, donec tandem pancratice valeret, incommodis quae supra memorari hac methodo elusis, quibus decimo hinc anno pessime excipiebatur, Venae-sectione ex meo praescripto in curationis subsidium tunc adhibita, ac saepe

Levior repetitis.

nia, quae NI. Siquis hanc methodum tanquam diorem et Artis titii uba laude carentem contempserit, sciat is velim, primo, leviora tan- simplices tum ingenia res quaslibet vilipendere quod simplices merint

apertae et apertae dein me, et imminutae existimationi pretio, Dic me publico hominum bono inservire paratissimum. Quibus edim, i. ii- quod, nisi obstarent praejudicia vulgi, nullus dubitarem morbi' ο methodum jam dictam aliis etiam morbis quom impra

retur seMIRrum nomen retIcere libet, accommodare; quod sane

333쪽

magis aegris prodesset, quam solennior illa remediorum pom D RHEu PR, quae in jam moribundis tanquam bestiis, ut mox immo ' ' lentur, coronatis, male collocatur. 62. Quod vero etiam ista quae pro vilissimis habentur, Casus ra- et nussius sunt pretii, accedente ea quae in edico quaeritur ἡ 'qui' solertia et inαινοία hominibus ab Orci saucibus liberandis mere sub- queant inservire, exemplo docebo quod licet ad morbum de eo, d hi quodam agimus nihil pertineat, non tamen prorsus est απρο ' ἰὴ ' δω-σον, nec ab eo quem mihi proposui scopo alienum. Duo quae tepibus abhinc mensibus quidam in vicinia me Og M ut aereum tibis.'.b inviserem, qui haud modicam mercurii sublimati corrosivi rei sauci- quantitatem deglutiverat, sive ignorans', sives ut postea audivi, ex amore μελαγχολων. ora sere elapsa erat aqua venenum hauserat cum ad eum accederem, jamque os et labia valde intumescebant, vehementer aegrotabat, ardente ventriculi dolore, caloreque tantum non consectus. Ego tres aquae tepidae congios repetitis haustibus summa qua potui celeritate et diligentia bibendos imperavi, atque ut toties nova ingereretur copia, quoties ventriculus jam ingestam per vomitum decerat volui etiam ut eluerentur intestina aqua tepida sine ullo additamento copiose per sedem injecta, ubi primum ventris tormina admonerent venenum jam per inseriora exitum quaerere. Paruit miser, jam vitae avidus, et plures etiam aquae libras quam praescripserim ubsorpsit Amici, qui aegro utpote in casu insolito, assiderent, ab eo didicerunt, quas primum evomuit aquas gustu perquam acres fuisse, sale scilicet venenato plenius exaturnina singulis autem vicibus ejectas aliquam semper acredinis partem amittere, donec tandem nihil prorsus saperent. Quae mox urgebant tormina, sola aqua injecta ad modum enematis leniebantur. Hoc tam nullo rerum apparatu benedicente ΝUΜΙΝΕ, intra paucas hora convaluit aeger, nisi quod labia non statim detumescerent; ore etiam a veneni particulis quae aquam quam evomuerat penitius insecerant, adhuc exulcerato. Quae symptomata diaeta e lacte solo ad quatriduum adhibita mox evanuere. quam oleo quod hic una mini opere ignari solent perdere, atque aliis omnibus liquoribus

rive ignorans J Sic ed. 80 om edd. ' opere JImmo opera, mim oleum ι'85 et recenti, mendo sorti typogr. operam perdere leuntur ii qui ump- inger. J Sic edd. recenti, ingeretur tum et laborem frustra insumunt. s. edd. 80, 85 mendo sori typogr. Erasmi, Λ g. i. . 62.

334쪽

D RHau ideo praetuli, quod cum ea magis esuriret, exinde magis icionen φη ' ' ii ita videretur devorandis salinis hujus venem particuli riuum alius quilibet liquor, qui vel crassior esset, vel particulis Mieni corporis jamdiu praegnantior. Q uti de f63. J Sed ut ad Rheumatismum revertar utut e sero Inclinis, in Vi diei conveniat juvenibus, atque iis qui temperate et cum Con-- .is silio Viserunt, tamen inconsultum fuerit virilem aetatem x-- praeter tergressos, vel vino ac aliis liquoribus spiritu iaciam a Ioram Triar tempore plus aequo addictos, hac methodo tractare; utpote ustu quae in hujusmodi hominibus ventriculum labefactet, et Pariter, prae inusitato frigore sanguini inducto, viam sternat ad hydropem. In hoc igitur casu omnino par est ut eo sere modo quem libri nostri De Morbis Aetitia Sect vi cap. 5.1.4.aq.J tradidi, curetur aeger tametsi, ex quo eum scripsi, Experientia didicerim satius esse, post secundam, vel ad plurimum Post te post tertiam, venae-sectionem cathartica saepe saepius exhi-h. ... aere atque repetere donec symptomata omnia penitus eas xiv 'mo ' verint, quam phlebotomiae rem totam committere. Etenim exhibean ob catharsi suppetist ad everruncandum morbum phleb

ti tu ... totam serentem, cum ingentem istam sanguinis jacturam Ita viam subsistere sua erit atque porro locus relinquetur paregoricis, bis es, quib- RAM, utut saeriret dolor, aegro temperandum aset,

eis cum illorum usu figatur morbus, neque tam acile venae-Purgantia sectioni cedat. iurgativa vero ista e lenitivis solum coni sis atent, ut thamarindis, senna, hem manna, et sympo rosarum solutivo cum alia, quae ex scammonio, ni io, etc.,

parantur, tumultum cieant et dolorem exasperent. Ἀ ai guli vespertinis post pernotam catharsin sympi de meconio uncia una aliquantulum temporius quam id fieri solet, propinetur.

Ametus 64. Hic autem commemorare libet me per Constitutio-

qui sebjo nem instantem observasse affectum quendam Rheumatismum intermit aemulantem, modo etiam a nephritico dolore quoad saevissi

tentes ex a

cipiebat, mum lam1borum cruciatum non multum abludentem, qui, istis . '' cum febres intermittentes excipere soleret, translationi mate-mum,nunc riae ebrilis in musculosa corporis partes originem sumtiεphfiu debebist. Hoc symploma haud diversam medendi meth ς:ym,'' diuan postulabat ab illa quam morbus ipse cui adhaereret, domiti. labris nempe intermittens, sibi vendicabat cum a frequenti

335쪽

phlebotomia et quibuscunque aliis evacuationibus exaspera DE Ruguretur illud, atque aeger in vitae discrimen conjiceretur quod ut nemini imponat, id attingere esui vendicabat

medendi methodum

65. Atque haec sunt, Spectatissime Vir, quae in his a quam mor- sectibus de quibus sciscitari libuit, sedula obserVatione habe, .. . comperta quae si aut ibi placuerint, aut profuerint aliis, bati mihi cedent ex animi sententia me saltem, pro tenuitate mea, debitum Tuae Claritati observantiae specimen exhibere conatum mihi serio gratulabor. Tibi semper addictissimus,

336쪽

MAGNUM Rei Medicae Mintum est et lumen et commodum, Vir Clarissime eae consummata Tua De orbis Acutis Historia, -- qu sedula observatione et da experientia stabilita, non meri aut famae aucupio scripta, sed sinceri de et mente honesta cum DB amplum satis theatrum sit incium fecisse, et praesenti culo quovis modo profuisse. Ipse hactenus celavi penitus quoavolui, alfortasse quidjam parem ribi e vinquo subolet. Qui laudae quod facis, urget ut facias quod adhue laudetur. De Morbis cutis scribere summa di cultas est, utpote quos tam

rapida volvit rota, ut, nisi opportuno sistatur .amine, in pra ceps ruat vita, nullis in postreum auxiliis, nullis suppetiis, red menda. Tu singula eorum momenta notas, et quid quovis temporis articulo feri necesse si opus quidem perfectum et a solutum, cui nihil addi poterat, nisi majus promiseras, de Mombis scilicet Chronicis. Hi inducias ferent, et tutiores eaeam nandi etjudicandi moras. Saepe nobis incidit sermo de propudio illo orbi Veneret, eu-jus ignominiosam originem gentes Europeae a se invicem sedulo satvunt propinere, et, ut ejus vis adhuc occultentur vestigia, ad ipsos Indos remotissimos amandan Mortatorum audiis yellum, furiosae et indomitae libidini aptissime respondens poena, eo fortasse ne tardius remota, ut tanti constet Oenitere et humanitatis et peccari simul sensu tactus videbatur, qui palam optavit impurissimam hanc luem semel tantum curari posse. Cum jam autem ad myrtas, tonsores, et in os quosque ciolos, ejus saepe devoluta sit curatio, illi aut fraude aut imperitia masn eam umptu, majori etiam molestia, tamdiu disserunt et

337쪽

protollunt, ut vita plana taedeat inter arei cum tormenta et ENRici longissimas Meditaniae moras protractae, et se e levius Sit auro' seisioca. tasse quam sanam δε igitur promisai amice tamen, exigo; praemittas oro, in arrhalonem reliquorum, si quid habes hac in re confectum. Humaniter et sincere explices qua methodo quibus auxiliis, hoc morbo captus a redimat quam queat minimo. Satis est ut aeger M DEO, non etiam pejus sub Medico, vapule me gradum pluribus stit, et adis aliqualis salum pars glariae redole, utpote custus precibus desideratissimum hoc opus in lucem dederis.

Tui omni ineio addictissimus,

338쪽

ORNATISSIMO ERUDITISSIMOQUE VIRO

IN MEDICINA PROFESSORI.

QUANQUAM eum quem De Acutis Morbis, Vir Spectatissime, nuper edidi tractatum quae est Tua tam humanitas, quam animi in me propensio, ceu opus undique consummatum depraedicare digneris usque adeo tamet tenuitatis tum meae, tum istius opellae, mihi sum conscius, ut me nihil aliud egisse existimem, quam viam praemonstrasse, qua qui ingenio magis valent, dictorum morborum et historiam et curationem queant investigare:-

ungor vice cotis, acutum Reddere quae semun valet, exors ipsa secandi Horati De Arie Poet. 30 I

2. Et prosecto ita multiplex, incerta, et deliinta ut ita dicam, est Natura, atque ita ludit in his morbis producendis,

ut unius non sit hominis, utut vivacis, varia eorum μι--μενα, et curationes iisdem accommodatas, graphice depingere. num hominem' dixi quid quod vel decem quidem homines, per tot saecula sibi invicem succenturiati, atque iidem tum maxima ingenii vi, tum indefessa industria, praediti, tum etiam in praxi quae numerosa observationes suppeditaret versatissimi, perpulchre hic operam suam collocare possint 8 Tantum abest ut ad Artem edicam vel pervenerim ipse, es me putem pervenisse:-

Mecum habito, et novi quam ait mihi curta inpellex. ' Perati Ru iv. 52.J

3 J orbos istos Chronicos quod attinet, quorum historiae perscribendae spem tibi seceram, ita penitus animo meo in-

339쪽

nedit ejus rei studium, ut non tam alia de cau- si bene me cLua novi, vitam mihi prorogari exoptem, quam ut istiusmodi ' ηηη Bliquo conamine communi hominum utilitati inserviam. At vero singuli me dies docent quam sit arduum coeptum id, et quam periculosae plenum aleae mihi prae caeteris, qui isto ingenii acumine atque solertia, quibus hic eat opus, non satis valeo, cum apud scriptores Rei Medicae divinum Hippo- Cratem si demas, atque alios paucissimos numero, vix ulla deprehendi queant vestigia, quibus adjutua per rerum Via, vinis et sentibus impedita, iter laesam cum quae promittunt subsidia aut res et lumina ostentant, magis ignes latui sint, quam Verae saces, et in salebras potius ac praecipitia sequentem agant, quam mentem fideliter et recta dirigant in genu.. inamaturae methodo indaganda atque invenienda utpote quorum scripta fere omnia hypothesibus innituntur, qua peperit lascivientis ingenii et phantasiae luxiuia ipsaque adeo morborum phaenomena, in quibus eorundem hiatoria vertitur, prout ab iis describuntur, ex eadem hypothea νι ossicina prodeunt; quin et ipsa raris qua morbos aggrediuntur, quod Umiani generis pestis est certissima et peraicies, ad hujusmodi postulata componitur, non ad rei Veritatem. Usque adeo grassantur, et regnant sere in singulis paginis cerebrosorum hominum commenta jacent interim Murae judicia. Quibus non obstantibus, si vitam DEUS atque otium

concesserit, experiar sortassis aliquando quid valeant humeri. Impraesentiarum, ut animum agnoscas in Tui obsequia paratissimum, en ibi offero, ceu ejus quod molior operis specimen, dissertationem hane, brevem illam quidem, de Me

Neoa, et quam solam adhuc praelo domari.

4. Primum autem id attingaere volo, me haud paucoseon nisae, qui, sive prae studio honesto quidem eo, incontinentiore a peccato mercendi metu inaecuturae poenae, sive ut castimoniae laudem sibi arrogarent, non dubitabunt Rase Nit,. .i rere,ima Venereae curationem docendam non eme. His ego tu et non amentior, utpote qui existimem nullum sere locum his Les, ..ritati atque operae mutuae relictum iri, nisi ea quae sibi sun zz.

ipsorum culpa improvidi accersunt mala humaniorum ossitas doeere.

Periculosae plenum opus aleae. ' Horati Od. ii l. 6. Deest Elenex Rer in ed. 80.

340쪽

D Lux arciantur. Omnipotentia DELeat sontes castigare, nostrum ' η vem miseris pro virili succurrere, atque aegris opem ferre; non autem curiosa causarum indagatione illos acriua urgere, aut cena o vexare sistu. Tradam itaque quae in hoc morbo observavi atque expertus sum; non quo hominum anim

deteriores emiam, sed ut corpora quod mihi negotii datum

est, reddam sani R. Luis ae f5. Lues Venere ex India primum oecidentali, Anno Hi,Vosti, Domini 1493, Europam appulit cum ante id tempus ne qui-Quando dem nomine tenus quantum scire licet, nostro orbi innotu- ό. - erit. Unde etiam morbus vulgo censetur iis tractibus Ame-bus Eum escae e emi , in quo nos primi colonias deduximus thi, vero potius e regione aliquam ritarum Guineae eontermi-

cujus re norum originem traxisse Videtur cum a plurimis nostratium,

δ.d. ' iisque fide dignis, qui insulas Carissim dictas incolunt, didicerim, mancipia recens a uinea allata, etiam antequam in terram descenderint, tum alia ibidem degentia, hoc morbo tentari, nulla copula immuta praegressa ita ut non raro universam aliquam eorum familiam sviros cilicet, mulieres, liberosque, male mulctet. meque ista ues, quae amicti simos hosce saepe saepius inVadit, vel hilum a Venere nobis

dicta, quantum ego quidem intelligo, quoad symptomata,

dolores scilicet, ulcera, etc., habit nempe diversorum olim tum ratione, videtur discrepare, licet nomine prorsus abludat, eum tis ritos ab illis dicatur At nec medendi methodus qua utuntur illi, a nostra abhorret, utrobique enim salivatio ex hydrargyro utramque facit paginam; non obstante eo quod hic apud nos dicitive de eximia malaci et aara rillae vi quam in natali solo exerant, quae ex longo ad nos itinere tantum non exhausta putatur N. Probabile itaque mihi videtvi Hispanos, qui in Europam primi hiinc morbum traduxere eodem insectos fuisse ex contagio Nigrorum emptorum in min, quorum genti alicui multi enim mini populi Guineae confines, apud quos invaluit mos ille barbarus homines Europaeis mercibus permutandi, indemius se potest Ut ut sit, contagiosa ista Lues paulatim serpens

Magna has orbi terrarum parte eo usque inquinavit, ut, si ea cele-κ istabis' ritate grassaretur adhuc qua primum invasit, intra saeculatur m aliquot actum esset de genere humano, vel saltem, nos omiis do acter addictum, prorsus impar esset iis rebus gerendia