장음표시 사용
361쪽
SI usque adeo philautiae indulgerem, ornatim e Vir, ut eas quae ad me nihil attinent laudes mihi arriperem, aegre admodum me ab aliquali animi elatione continere valeam, laudatus tantopere a laudato viro, qui eruditi imis suis luc brationibus orbi literario mihi vero ne de satae, quod scia hinnotescit. At vero quod me tanto licet immerentem,)honore dignatus fueris, id demum humanitati viae acceptum
resero cum maximos quosque et praestantistimos viro ita Natura comparaverit, ut non tantum leviter errantibus, ut fit, nequiore aint, sed etiam in mediocrium studiis depraedicandis data vel qualibet anaa, ingenuo auo candori morem imbentes gerant. Cuiua quod et in ipso me, et meis latia oon tibus, ut ut tenuibus publico tamen commodo declinatis, praeclarum edideria specimen, gratus agnosco.
2. Ea quod spectat quae a me praestolaris, sive jam editis de Variolis observationibus addenda, sive etiam do
Passione Hysterica de novo tradenda, ita habe. morum pri Rationismum idcirco aggressu aum, ut quae olim deficere riderentur, i ista' ex iis quae experientia jam annosior mihi sume erat, Maaim instig sarcire alterum vero ideo in me recipiendum duxi, tum obseri,ii quoniam Affectus Hysterico omnium postri res morborum nes hMoes equentissimos Occurrere, tum quia emolumenti aliquid elavidensibus meis observationibus capi pome, existimarem. Neque tamen dissiteor, aliam quandam, praeter hanc publicum juvandi apem, mihi ea amis fuisse, ut otium atalicet bene locarem, Et taedium brumalium noctium honestiua fallerem; eum jam ingravescente aetate non amplis congerronea sor
quaeram. At quicquid id fuerit quod me primum instimum
rit, me non ita atque speraveram incoeptis ac votis mei parem eme sentio, cum continua illa cogitationum serim, qua
362쪽
D Vasti mens obstinatius defigenda est, mihi jam amestis annis ποδα-
νιυκωτ πωσι nunqu- non minis, maxini vero jam appetente senecta. Cum itaque tam opportunae appulerint humani Lmae uae literae brevi responsionis limite expediam eorum Munmam quae priuari ius deducenda meditabar.
Febres tin s. Sumpto itaque a Variolis exordio, illud praelibandum ω. ita. censeo, quod scilicet en labri in intermittentium species quae primum primum anno 1677 ut alibi Epist. Respons L Io. dixi-
eaput at mus, creput extulit, retque etiamnum regnat, anno videlicet Rin' , ' Quo haec conscribo, 1681, hae sebres, inquam, pro more epi- regnabant, demicorum omnium iis maxime tempestatibus grassabantur i. i... ' quae cum earum indole magis sinebant per annos istos omnes grassaban quibus rigebant aliena autem tempestate appetente, iis pro-is.. ia: tinus epidemicis cedebant quibus illa magis favebat exem-ςum Mum pli gratia, ingruente hyeme, nunquam non tuas et febribus
gis faeie Peripneumomum Doli Pendentibus locum dabant, ut et Va- '' riolis redeunte autem vere dicta febria postliminio reverea
homoebi est Ita anno 1680, postquam ebria haec per autumnum. 22 ' omnia merat depopulata, Variolae brumali tempore eam ex-bant. cipiebant, ubique locorum gramantea. anno autem Vertente, 1681 scilicet sebres intermittente denuo recrudes biunt, haud usquequaque epide cari s actis jam et incessis ea viribus unde etiam Variolae, hic illic sparsae, una cum illia Variolas is pullulabant. Amtate vero jam ingressa, Variolae incre--ἀώ. 4e quotidie, tandemque ἐπιδημμα τα factae stragem tae sunt: haud vulgarem edebant. . Hoc anno, scilicet 1681' Me meridiaria quod aiunt,)ria ius mihi constabat, quod jam olim ratio suadere videbatur,x aegrum scilicet lectulo noctes atque dies continuos non prius addicendum esse, quam Variolarum examen omne in conspectum se dederit. Etenim tum veris, tum etiam aestatis, temperie sicciore diutius quam post eorum qui nunc sunt homines memoriam invalescente, adeo ut omnis sermo ubique locorum herba exaruerit,in sanguinem σε omnia illa humiditas quam aer alia solebat suppeditare, destituebat; ex quo Variolas jam grassantes major quam pro morbi indole inflammatio accendebat, caeteraque exinde nata symptomninqua data iraeter modum saeviebant. atque hanc ob causam si quid
363쪽
em judico, maculae purpureae plenam exanthematum erus DE Aar-tionem haud raro praeveniebant, et, quae eas extrudebat, Vehe. Luhse ' mentior inflammatio, debitam anguini creata interturb- maeula. atque disp.rdens, etiam ante justam materiae morbificae ex Puππιο ηpulsionem, praematuram mortem accediebat Id vero m-- bantur; ime fatorum saevitiam promovebat, quod jam exanthemata x mes sto supra dictam causam ita facillime confluerent, Vel ipsaeotiI--
aeris intemperie id mali sponte sua procurante, quod alia sere solent scioli et medicastri regimine et cardiacia calidioribus in ipso morbi limine inauspicato imperati atque admotis. Etenim, quod diligenter animadvertendum est, post omniumve exquisitistimas observationes, rei cardo in hoc vertitur, ut in Variolosis salutis spes omnis in exanthematum paucitate reponatur, discrimen in eorundem multitudine; et prout plura sunt haec vel pauciora, aut moritur aut vivit aeger Interea sanguinis latendum est, et sanguinis mictum, et macula purpurem, quae is ita ita certo mortem praenunciant, quandoque accidere, vix ullo pumur' e, adhuc comparente Variolarum indicio, vel etiam paucissimis .id: T pustulis erumpentinua haec vero ut Variola denso agmine μηi 'p'
confluente ut plurimum comtantur, Ita aliquando tam Prae pustulis,
propere invadunt, ut aegrum ante plenam eruptionem e medis is ni tollant, sicut jam obsere Med. iv. 2.24, 25. praemonuimus. - 5. In proclivi est autem ut mihi videtur, rationem red Cur magis dere quare aeger plua minusve periclitetur pro majore minο- Η i. reve exanthematum numero. Cum enim quaelibet pustula 'myphlegmone primo sit, licet sub exigua mole, mox in apostem themat evadat, fieri non potest quin sobris secundaria, a pure jam in '-' fieri pendens, magis minuave exacerbetur Pro puris X quendi quantitate jam in morbi statu quod in mitissimo Status di- Confluentium genere die a primo morbi insultu undecimo in ' 'x'
medaocri decvno quarto, in crudissima vero et aegrius doma ratione
bili specie decimo septimo fieri consuevit. Quemadmodum
enim quod est notandum, Confluentium Variolarum genua te tanto Distinctum, quod dicitur, ratione periculi imminentis in tun- Ahuliai
me adseri Quod insuper tam in aetate quam sexu locum M si habet cum nemini non sit notissimum, dolescentem in ius istati a. juventutis flore multo magis periclitari ab hoc morbo, quam 'omnium vel foeminam vel impubem Sed haec obiter periclita-
364쪽
Neque sane mirabitur tam ingens discrimen a majori' pustutarum numero pendere, qui Meum reputaverit quod nii, tuta. , Huridi i ive humeros, sive bractis, sive aliam quamlibet' 'hy κ partem Phlemone viam a Myle, krte invaserit, idem tem--ψὐνα-- pore tu iurationis, qua jam pus fit, sebritat it eum Milicet sanguis a pur dentis particulis per venas ex lege rimulationis in ejus revisam resorptis incitatus, febriculae somum subruiuistret Quanto magis edicus, ubi primis morbi die an euin invisens taciem' instar pulveris e limatum eis larui uti lique reversam contemplabitur, mortem praediret uiso aliquo e diebus jam memoratis involaturam idque ea iridomita vi febris succedaneae, quam pro ratione quantinuis puris ex innumeris istis postematia in sanguinem serii, saevire necem est ae quidem hominia funesta mina,
aliquot diebus antequam ingruat, sacile praevideri potest, utut belle se habere aeger et sibi videatur, et aatantibus etiam in hujus morbi historia minua exercitatis. D.h- 7. Quocirca si non aliunde periclitem -- purpureis
maeulis et sanguinis mictu jam sepositis, quam ex pustul
ti me rum frequentia, serio mihi perpendendum est, quibus poti-4-- mum de causis ita densae protruduntur, et si tuto fierii teat, iisdem omni ope coercendia incumbendum Quod quiadem rei caput est, et in quo praecipue, ro suppetias serre queam cum periculosae plenum sit aleae quicquid morimur, jam constituto in hac 'ieci morbo nec a tandem mortem aegor vanerit, id tam meae debetur solertiae, quam vel insigni narium haemorrhagiae, vel fortuitae alicui quae morbo uti te ori idcbat mutationi. Profusissima autem illa crebrarum
R tularum eruptio si quid ego conjicere possum, a praecipiti nimis materia Variolosa assimilatione ortum ducit quae quidem praecipitatio maxime videtur contingere, vel quod aegri natura medicamenti ad instar cardiaci, calore et spiritu plus satis urgeat, vel quod ipse aeger sive praemature selectulo includendo, sive adhibitis cardiacia calidioribus, aut liquore quovis aptatuoso, sementum plua debito exaltaverit; quihua omnibus modis disponitur sanguis ad excipienda et intimius admittendas morbi impremiones, ipsaque Natura, oeu suriis agitata, prae exuberanti materiae Variolosae copia
et plenitudine, omnem sere umorum et camium molem in
365쪽
8. Nulla vero magis προβάσει promovetur immodie D VAai- materiae Variolosae assimilatio, quam si aeger intempestis 'bib., se lecto addicat, videlicet ante diem sextum a prima inosione .ia qua vel quartum inclusive ab eruptione quo tempore iam omnia πη-
pustularum cohors in conspectu est, nec sunt Plures inuasi
Et Me moderatus lecti calor, etiam post elapsos dies istos, rum exa- phreneri, vigiliis, aliisque symptomatis accersendia nonnihil' et' eonferat, ea tamen ejusmodi sunt quae A medicamentia cum audicio propinatis vinci possint cum ingens illud vitae pertieul in quod die indecimo instat, ab innumeris istis pustulis prognatum, omnem medicam opem respuat et aapemetur. s. Hic itaque serio monendum eat, aegrum nidio pactoae lectulo interdiu debere committere, si sibi cavere velit animi pustularum confluxu, nisi sexto die jam advesper --nte, unde a plurimum usque refocillari sentiet: a quo Quo morbi
tempore vix se continebit a jugi in lecto decubitu, si insignior Στοῦ
fuerit pustularum σψρομή, tum ob acriorem jam Matularum solidum molestiam, tum quod ab ipso semioma habitu in animi deli athisiae quium sit propensior quod cum saepenumero animadverterim, in mentem mihi venit, ex communi hujus morbi lege Naturam ipsam quasi digito mihi monstrasse, quo primum morbi tempore aeger lectulo continuo adjudicandus eat. Io. Sed ut non solum dicti problematis veritatem -- atruam, quod tanti est momenti ad minuendum a Variolis impendena periculum, verum etiam ut in iisdem a carere via ut ita dicam, a metam pertractandi rationem nostram quati manu Meam, non ab re fuerit opinor, quoddam quari schema totiua morbi animo depingere, et diligenter e pendere quae ait Hua natura, a qualia methodus quotammum ex eris aena hominum, fidissimis observationibus utentium, non ex opinione incerto phantasiae fundo innixa, rem clare dijudieare valeamus. II. Imprimis itaque Hua ementia quantum nos erum Ementia ementia conjectura Maequi valemus, in eculturi quia metiti initi sanguinia inflammatione eomprehendi videtur, in qua Natura flammati primis aliquot diebus id negotii habet, ut particula iustam dia. mala; praeparet subigatque, quo facilius in corporis ambitum eliminentur; quo tempore, mota aeditione et perturbato amsanguinis atatu, sebria ut accedat omnino necesse eat quin-
366쪽
DE V at imo incensae ac jam furente particulae, Per omnem cla-
'R ζ' uis sanguinis ditionem tumultuantea, ventriculi aegrit . . ., diues, dolores Mitis lancinantes, et quaecunque alia ην--2. Ο plomata praecedunt e visionem, necessario excitant, prout ori intur has Vel illa parte motu agitatae appellant At cum jam victrix Natura rebelle particula intorporis habitum pro usaverit, ut priua in sanguine, ita deinceps in came mole id Pe antem quod superest tragoediae peragitur. Et lauti Natura non thraui quidem methodo quam mens sebre materiam in anne sola se guine peccantem novit amoliri, ita etiam non nisi facto as turΝatura, ste te m--- meam a re qualibet extranea liberat ut si in m sorte sentis, aut quippiam ejusmodi, eam inhaeserit, partes postemate claminumentes mox Mostemate obsidentur, via id quicquid est molesti protinus extrahatur. Mae itaque particulae in minua demum stabulantea, primum phlegmona haud ita spectabiles excitant, in quibus latitant quae quidem augmacentes in horas, atque efferatiores et inflammati ea redditae, tandem in pu et vomica desinunt quo quidem tempore fieri non potest quin aliquid ex illa apostematum olluvie in
Pus resor massam sanguinis, per Venus eis Iari motu reducti, rem
ατ beatur; quod si sanies ista nimia copia anguini ingeretur,
inquina non tantum febrem accersit, cui aegri Vires plane sunt impares, sed etiam omnem ejus massam Putredine, ceu veneno
Ptyali quodam, inquinat Sed neque hoc mali caput est quinetiamia...' intensiore febris calore, postremis hisce diebus a nimiabris ealore puria vi excitato, myaliamus, qui Variolis Confluenti a comes indivisus esse debet, praepropere alatitur, unde aegro spiritus continuo intercluditur Quod si dicta materia purulenta parcius sanguini infundatur, inaurge maturae robur a -- dariae hujus febris impetum nullo negotio reprimit, et, a, ac sulis indies magia magisque exarescentibus, aeger re i
EVentus I2. Si vera sit haec et justa hujus morbi historia, caecus
icto suti in vortet qui non rideat, omnem ejusdem in utramque pamd mento tem eventum, a curationis sindamento recte aut secus primis in diebus jacto pendere. Nam si calidorum, et praecipue jugi Quot mala lectuli usu calentes hae ac spiritu a particulae acuantur,..id .H nem se est ut assimilandi facultas qua jamdiu plua satisuntur pollent, adhuc intendatur et augescat.
367쪽
Adde, quod sanguis et reliqui humores his modis excale D VARI-
sacti, sortiori particularum impressioni promptius cedunt, ζζζέ r.
unde plures quam res postulabat emergunt pustulae, et a ger, nulla necessitate cogente, in vitae discrimen conjicitur. Quando oppositim huic regimen, et modice modiusculum, et a mo- atque aeris usus liberior, non tantum servidarum essemesen a u.esili, tium particularum vim retundit, sed etiam condensat obfir commoda.matque humores, quo se validius spiritibus morbificia opponant, atque eorundem sustineant impetrun, unde non major materiae Variolosae copia conflatur, quam pro genuina morbi indole.
13. Sed nec unico hoc incommodo quod scilicet nimiamateriae morbifica quantita assimiletur, et superexaltetur sementum morbi, multatur is qui justo citius ad lectum damnatur; at ex eodem sonte saepissime profluunt tum mictus sanguineus, tum etiam maculae purpureae, Restim maxime tempore, atque in juventa adhuc florentibus. Utr que haec symptomata nisi fallor ego, ortum ducim ab aestu et furore in quem agitur sanguis a serventibus et spiri- tuosis particidis, a quibus exagitatus atque insigniter attenuatua vasorum claustra distringit, nunc in ictu sanguineo, quoties in renes irruit, nunc purpureis in maculis, quoties per arteriarum extremitates in musculo et cutem terminatas,
percolatur; unde totidem quasi a Meli oboriuntur iis in partibus in quibus extravasatus sanguia coagulatur. Atque ut praecaveri facile poterant duo haec symptomata primis morbi diebus, quibus plerumque emicant, regimine et diaeta in frigidum vergentibus, ita ubi jam actu eomparuerint, pariter operam ludet qui iisdem mederi conabitur, aegrum lecto includendo et cardiaca exhibendo, ac luderet anicula quae nimiam aquae in ossa ebullitionem, igni omitem subministrando, sumaminare satagat. . 14. Sed ut verum lateamur, utut offendantur dogmaticiun quo ea. et hujus rei ignari, ac proinde iniqui judices, non solum malea T. i' tutum fuerit aegrum primis diebus lectulo jugiter affigi exponen-
Verum enmIVero est uti aeger libero aeri Ommno est exponendus, si aesta scilicet fuerit, atque aeger aetatis florem nondum praetergressus, aut liquoribus spirituosis nasuetus, praesertim si morbus nimiae compotationi originem debeat.
368쪽
D V at Hic inquam, in casibus, praecipitem nimis pustularum erum ζζ' tionem haud equidem arbitror satis coerceri posse, tum in lectulo abstinendo, tum etiam a cardiacia a sanguis Minmatae horum subsidio, spirituum praeservidorum et morbo congenerum largo penu auctus, magno cum impetu ut ex D- datur quasi necesse habet atque insuper tanta humoriam congeries in exanthemata sacesset, ut prae nimia puria omni sanguinem regurgitantis sub fine morbi aeger, quasi obrutus, sato omnino succumbat. Quomodo I5.J Quamvis haud raro sementum immodice exaltatum Moid is tantam colluviei Variolosae vim conficiat, ut aeger, incipieriis morbiprm adhuc morbo, e medio tollatur; cum scilicet materia mor-ς P ' 'λλ buxa committens, tum prae nimia aut copia, tum me motu inordinato ac confuso in sanguinis in s exestato se nequit extricare et foras educere, cujus loco mictus anguineus et Purpureae maculae tragoediae catastrophe fiunt Quod etiam et in morbillis, et in febre cariatina dicta, saepiuscule occurrit, ubi scilicet intempestiva opera in iisdem ad eruptuonem vehementius sollicitandis infeliciter collocatur. 8 nguinis 16. Neque sanguinis missio, quantum mihi videtur,)hori inti' licet mature celebrata, ita essionester praeproperam materiae Variolosae assimilationem cohibere Valet, ac sanguinis com
eontempe temPeratio ab aere intromaso, maxune a statim ab emisso. 6-- sanguine aeger lectulo committatur, et cardiacis calidioribus instantia. mactetur his etenim modis sanguis propensior redditur e
ripiendis adventitii caloris impressionibus, quam ante vena sectionem fuerat. Et sancte assero, insignissimum sere omnium quos mihi unquam videre contigit e Confluentium genere morbum, et qui aegram indecimo die jugulavit, juvenculae supervenias ubi primum a rheumatiam usitata illa methodo copiosae et iteratae venae-sectioni fuerat liberata. atque hinc mihi primum innotuit phlebotomiam non Qnantum perinde atque ego prius arbitrabar, Variolis intra justos li- . . mies coercendis conducere tametsi saepenumero obaeo tharais, Verim reueratam cathamin, sanguine nondum inquinato, δε- horiduis sequentes Variolas laudabiles et Distinctas ut plurimum red-
ob res I7. Neque vero me allit, permulta eas quae contra F. m. 'isententim hanc nostram, qua aegrum interdiu lecto eximia mode tvmmua, possint objici, eaque haud exigui tum apud hominum
369쪽
Vulgus momenti, tum etiam.apud minua ha in palaestram Vaniae excitutos quos judices appellare solet vulgus odicorum. R F λη ut eorum authoritate male fundata theoremata sisti n-t, retorquen- utpote quae magis, et quasi ad amussim horum captes quin tunrent, quin quae ab ingenii penetrantioribus mature sunt excogitata. Unde aequitur, ut, cum pars hominum longe maxima exteriori tantum rerum cortici contemplando apta nata sit, paucissimi autem veritati, in profundo latitanti' in extrahendae pares sint, scioli lati τῶν πολλῶν sum agi adjuti prima iacile ferant, hi autem perspicaciores calumniantium maledicentia excipiantur,
qui tamen aequo id animo serunt, veritate Deli, et saniorum paucorum licet, consensu. I8. Primo itaque objicietur, quod lecto abesse primis morbi diebus pustularum eruptioni ossiciet, et ex consequenti aegritudinem, aliaque symptomata ab impedita eruptione pendentia, in longum ducet. Hoc
Verum esse minime nego, cum experientia sere quotidianaei sum agetur. Quaerendum est autem, ubi Marius periculium vel in suffaminanda paulisper materia Variolosa, atque ea de causa aegritudinem a non-eruptione pendentem aliquantisper protrahendo Vel ex altera parte nimis urgendo morbi sementum, et tam insignem materiae Variolosae quantitatem assimilando, ut aeger ad res sauce sistatur a febre secunda die morbi undecimo. Si rem recte expendamus, liquebit opinor, paucissimos ideo sat defunctos, quod exanthemata serius ocos non efforescerent, nisi sorte ex iis aliquot, quorum an iis prae nimia excalefactione, motu in dinato, quasi Oraim quodam, percitus, materiae morbificae laniter ex mendae otium non concedebat; quod a meis partibus militat, non pugnat mecum. I9. Neque enunextimescendum est, quin, si nihil prorsus agamus, materia Variolosa, utut primis hisce diebus hinc illinc transvolam,qumcunque occupaVerit partem, fatiget, unde vehementiora illa symptomata, Vomitiones enormes, dolor uvariis in partibus, etc., ena scuntur, tandem tamen a victrice Natura debes.. labitur, et in corporis habitum extrudetur praesertim cum
370쪽
D. V at aegri alvus hucusque ut plurimum Matricta, pustulariam Em et'. tionem, seram licet, eriam tamen ore pondeat QIndomino contrario, quot quantique letho patent aditus, quoties Pu
titi' ά. - intemPestive et nimio opere exigunt longum
propere foret omne percurrere praecipuos jam indigitarima sunt 'A' autem hi, Iri nimium auctu exanthematum minxerus, cui ex aequo respondet ebria ultimis diebus succedentia majus minusve discrimen; 2'. mictu sanguineu et mn In Pu Pureae, quorum utrumque ab extravaaato sanguine oritur,
qui plus justo attenuatus et quaa prae a tu serociens, di ruptis Morum repagulis, qua data porta, ruit im A n. i. 83.J 3'. ut supra f.15.J dictum est, debitae emptionis
suppressio totalis, a nimis sedulo in praecipitanda eruptione conamine; quo non magis scopus Medico propositus attingitur, quam si quis id agens ut densa hominum turba sp tiosis aedibus inclusa aeriatim et servato ordine inde exiret, machina chartacea pyrio pulvere reserta ac in medio displosa usque adeo omnes percelleret, ut singuli ad portam omni ope contendentibus, proindeque constipato agmine in ejus saucibus haerente, exitus universis, quari cuneo facin Pra
20. Iam silavis roget, quorsum debita materiae Vari losae separatio non perinde primis hisce diebus promoveri possit, si aeger moderato lectuli calore foveatur, ac si ab
Loeli eator eodem arceatur; sciscitabor ego ex adverso, an non rearetur' R exporientia, quemlibet lecto inclusum tempore brumali su
gulis modice contectum, soco non accenso, magis percalescere,
quam si idem probe vestitus in eodem cubiculo extra lectum versetur. Quodsi de differentia notabili satis constet, tune crit quaerendum, quaenam ex his methodis magis apta sit ad reprimendam exuberantem sementi Variolos agitationem; ad quam metam si quid nostra mediocritas judicando valet,)amodico, incipiente morbo, praecipue colliinandum est; et prout a cadem plus minusve is aberraverit, ita cum malis bonisve aegri rebus medicinam secerit. 21. Incautioribus id vero praesertim hac in re imposuit,
quod scilicet animadverterint aegrum suapte sponte in sudores proclivem, qui cum jugiter manarent, quoties lecto continorotur aeger aestus febriles haud parum minuebant, Meus ac in iis qui non sudabant. Primum autem perpendamus