Opera omnia

451쪽

αταξίαν nonnunquam excitavit; unde non tantum pR Xysmus a Pon-

magis invalescebat, sed et aeger in vitae discrimen Tin ri βψ -- obscure conjiciebatur. Deinde, cathartica in fine paroxysmi usurpata, cum morbi reliquias amoliri debuerint, id tantum egere ut recens Movamus de novo suppullularet, haud mitior prior isto; atque ita aeger, spe salsa lactatus, ea sibi fabricat mala, quae non fuerat perpessus nisi hamiores denuo in rabiem agerentur. Quod genus incommodi ipsemet plus semel expertus sum, Artis,edicae opem praepostere implorans ad exturbandas ut mihi videbatur, reliquias morbi. Postremo, quod purgationem attinet certis intervallis et integra sanitate repetendam, ut paroxysmo eatur obviam atque

ei aditus praecludatur etsi quod est satendum, non ita

praesens periculam est ne nova accessio invitetur, atque fuit in casu jam dicto, cum aeger nondum ἔξω βέλους omnino fuerit tamen etiam hoc tempore paroxysmum parit, idque ob causas supra memoratas quo malo si sorte aegrum non statim multaverit, nullatenus tamen eum a morbo liberat, quantumlibet constanter et debitis intervallis cathartica haeciliave assumpserit. Quinimo nonnullo novi huic morbo obnoxios, qui cathara non solum Vere et autumno, sed et singulis mensibus, imo et septimanis continuis celebrata, sanitati litabant, neque tamen horum quisquam Podagram effugit; quae exhinc crudelius plerunque et immanioribus symptomatis eos impetebat, quam si ab omni medicatione sibi temperassent licet enim jam dicta purgatio causae

continentis partem aliquam possit educere, cum tamen concoctioni roborandae a quo tantum . est, ut eam debilite recenti, ierematuram subruens ac dejiciens, ne illini conserat, uni tant amodo causae opponitur, et morbi cur tioni impares prorsus habet vires.

4. Ad haec annotandiis est, ab eodem illo spirituum Vnde spi- desectu, quo coctiones in iis vitiantur qui Podagra solent dissis

laborare eorundem spirituum animalium συσωσιν minus yy 'f' nrmam vegetamque rella, uni mox IBIcItur et intertur tur. batur a quavia causa quae Vel animum Vel corpus paulo

violentius concutit exagitatque ac proinde jam fugax odissipabilis est admodum, prout iis qui affectioni vel hypochondriacae vel hystericae obnoxii Vivunt, persaepe accidit. qua etiam spiritu in ad ἰταξίαν propensiones fit int

452쪽

D Pon Podagra vel Ierimimam quamlibet evacuationem sere um ' ' sequatur dissoluto enim corporis tono, quem parituum firmitas, dum in vigore suo persistunt, rite compactum tumque servat, materia peccaus quasi disruptis repagulis jam sui juris est, atque ab hac plaga corpori inflicta paroxyamua statim exoritur. 25. At vero haec ipsa methodus, utut emicius Re u cens, nihilominus empiricis quibuadam, qui catharticum quo

utebantur medicamentum astute omne celarunt, haud media Quo paeis ocrem existimationem conciliavit observandum est enim, is dbe' quod sumntione currente, Reger Vel non omnino vel remi Esestimeon admodum dolet, et, si catharsis ad plures dies produci queat, sed monia nis superveniente MOxysmo recenti, aeger confestim ab ista'., quo jam tenetur, conVulescet Verum enimvero poenas

μἀ-pen imposterum pendet dirissimas ab ἀταξία in quam dicta Mun

.smiis a exagitatio Naturam praecipitem egit. Qui . 26. Denique, materiae peccantis per sudore evacuatio, .... ..'' lim Praedictis Vacuationibus minus officiat, liquido tamen ossiciunt incere emitur; quamvis enim morbi lamitem non retrahat in viscera, sed e contra in corporis habitum propellat, ait machia saltem nominibus obest Primo quidem, quod extra Paroxyamum humores adhuc crudos, et nondum ita a Mina ut rite separari debeant, quasi vi quadam protrudit in artua, atque eo Roto cunctantem paroxysmum ante diem, et vel invita Natura, sollicitat; Deinde, quod sudori provocatio in ipso paroxysmo materiam morbificam nimia violenter in assem tum membrum impingat adigatque dolorem simul adducena haud tolerandum; et, si major ait materiae peccantia copia quam ut pars affecta eam queat admittere, illam mox in artus alios deturbat, unde orgaamus interea atque ingena taminamguinis quam caeterorum humorum ebullitio sive exaestuatis; a vero corpus colluvie serosa Podagrae generandae apta assimodum acateat, metuendum est ne amplexi ingruat. 27.JQuamobrem in hoc affectu perinde ac in caeteris omnibus in quibus sudores artis ope sollicitantur ad eliminandam mat riam morbificam, non vero Naturae ductu profluunt, perieulosissimiun eat eosdem nimia violenter, atque ultra eruncoctionis gradum ad quem humores evacuandi aua sponte pervenerint, elicere; et celeberrimus iste Hippocratis Aph

453쪽

non erada sunt med an h. i. 22 tom. iii p. 711. tam DPoo- in sudoribus provocandis, quam in subducenda alvo locum ' habet Quod quidem liquido constat ex audore illo quo paroxysmus ebrium intermittentium claudi solet, qui, si

modicus fuerit et materiae ebrilia a praecedente paroxysmo concoctae quantitati apte respondens, aegrum insigniter juvat levatque si vero ultra Murae modum sudatio promoveatur, ex eo quod aeger lectulo jugiter assigatur, jam sebris continua subnascitur, et recens lacus succenditur, cum iste ν prius effagrabat, fuerat extinguendus. Pari ratione in odagra etiam lenis ille minor, qui ut plurimum mane sua sponte oritur post minorum paroxyamorum e quibus majorem pamoxysmum constare ζ5. docui, singulos, tam dolorem quam inquietudinem quibuscum aeger tota nocte conflictabatur, mitigat; contra Vero, siquando levis hicce mador, et suapte natura fugax diutius et vehementius proritetur quam seri proportio materiae peccantis jam ab ultimo Moxysmo concoctae, morbus inde exacerbatur Tam itaque in hoc In omni-

quam in aliis morbis quibuscunque quos mihi videre con-:ζ'ta

tigit, dempta sola peste, sudores prolicere non tam edici, a sola pomquam Murae, provincia est cum nullo modo assequi Possi pretio-''mus, quanta materiae pars ejuscemodi separationi obeundam 'l ' jamjam est parata, nec per consequens quem inamVocando quam Na-audore modum tenere debeamus. P

428. Ex jam dictis cum satis liqueat non solum Podagrae

curationem a medicamentis evacuantibus incassum peti, sed et eadem Iti et in noxam adferre, restat ut exquiramus ad quem alium scopum curativae indicationes sunt dirigendae. Ego quidem ex accurata 1---νων praedictorum omnium pensitatione et diligenti examine colligo, duabus potissimum Causae

causis in hujusce morbi curatione obviam iri debere Prima ur

est causa antecedens, sive hum aerum indigeatio, a coloria et et conti- spiritum naturalium desectu ortar alter est Rus e-- Σ'.un tinens, sive eorundem humorum calor et examinatio, ubi dum vjam tum putredinem, tum etiam acredinem nacti sunt, a mora in corpore quam oportuerat diutumiore, quae mora ab

inconcoctione supra memorata pendet. IIae causae ita toto meis quod aiunt, a se invicem discrepant, ut quae huic Hie assee

prosunt remedia, alteri obsint; unde hic affectus ita euratu : e

454쪽

D Pom perdissicilis est: etenim dum medicatanentis alae emistiretista ' andi Mionem incere tammus, periculum est ne ex M-

parte humorum ador intendatur atque e divem , dum --

i re diaeta, sive remediis refrigerantibus, Calarem et mediis humorum commitigare Tolumus, α-- . Eram nun His suffato scilicet alore naturali em his eurimam mino-Quo resti nentem non om tantum intelligo quae jam actu artisvicia

... obsidens a Vsmum sormat, sed eam insuper quae a me --- η in in sanguine delites aeparationi hactenus eat in em; perram enim materis morbine omnis Q --- -- tumlibet diuturno et erudeli ita plene egeritur, ut numemmua in eo ore reliquiae sint, eodem jam in o proinde utriusque hujus emane, tam Extra Parinis umquam eo vigente, ratio habenda est Quandoquidem emmateriae eontinentis eliminatio Naturae omnino P a Eat, sua ipsius methodo peragendum eumque nihil interea t-poris ad humore inlido aereaque leniendos, ahaque danino digestionibus issato, possit tentari, nisi ut exulant ac mitentur victus medicamentaque ealidiora a quihuc insammantur HKptin humores maxima eris et praecipua curandi intentio in eo

π' verti debet, ut octioni, indigestionibus a latis, o utitur; eo verti de qua jam agam, ita tamen ut in dissertationis aeris ear etiam attingam remedia, mutis a data fuerit, quae ad Imς - niendum humorum calorem. et aeredinem retundendam.

nurere possint.

29. Quaecunque igitur Naturae opem semini in muneribu avia rite fungendis, alve ventrieulum consortando ut alimenta recte coquat, sive sanguinem ad debitam isti in illum invecti assimilationem, sive partes olida cor maeando quo melius auecos earundem nutritioni atque augmento destinatos imp riam substantiam convertant quamcunque denique varia excretionis organa atque emunctoria corporis in eo statu conserrant ut singultarum partium I crementa debito tempore atque ordine valeant amandare; Qtine pro haec et hujusmodi omnia huic intentioni adimplendae con-

serunt a pmprie digestis appellantur, is pharmam ea

imiur fuerint, sive ratio rictus, sive exercitatio, sive alia ex istis quaelibet, quae se res no naturale indigitantur. Μedim No. Hujusmodi medicamenta sunt in genere quae mode-

455쪽

TRACTATUS I. 425

rate excalefaciunt, et vel amstricant, vel linguam leniter a Pon- feriunt, utpote quae ventriculo sunt pergrata, sanguini in . - φημ' dentur, et caetera partes lavent confortantque qualia sunt τ', his. verbi gratia, radice angelicae, enulae, soli absinthii, cen in nitu' taurii minoris, chamaedryos, chamaepityos, etc. Addi possunt implenti etiam Antiscorbutis vulgo dicta, ut radices raphani rusticani, folia cochleariae hortensis nasturtii aquaties, etc. Cum autem Cautio in herbae istae acres ac pungentes, ut ut stomacho arrideant Ir- atque eidem conserant in coctione juvanda, morbi tamen f miti jamdiu formato aculeos subdant et augeant calorem, Padicius usurpandae veni int, prae aliis istis quae miti calore atque amaritudine et ventriculum corroborant, et sanguinis massam vegetiorem reddunt ac magis vitalem

3I. Eorum species aliquot affabro permistae humoribus concoquendis rectius ut mihi ridetur, quam simplex quodlibet ex eorum tribu desumptum ministran Quamlibet Quo in ea- enim, quoties specifica medicamenti cujuslibet Virtute Pus is . . 'est nobis, regula tenet, quo simplicius, eo melina; ' tamen, simplicium cum id habemus propositi ut huic illive indicationi sutis ianiolo faciendo aegrum sanemus, singula ingredientia symbolum in GR pro morbo curando quasi conserunt atque in hoc casu, mentum quanto major est simplicium numerus, tanto potentius modi 'P' 'camentiun operabitur praedictis itaque, et reliqua ejusdem sarinae materia medica, variae remediorum s mulae ad hunc scopum tendentes concinnari possunt. Ego sormam electuarii ad exemplum theriacae Andromachi caeteris prae- sero, ceu viribus praestantissimam, eo quod mutua simplicium consermentatio omnium virtutem adaugeat, quasi aliquid tertium rogignens, quod in ita conjunctis majorum est virium in pari quantitate quam in eorum quolibet. Verum tam delectum ejusmodi ingredientium, quam sormula quibus exhibenda sunt, prudenti Μedico lubens relinquo cum nunquam me ossicii eas duxerim recestulas ut vocant, conscribere, at potius vera indicationes notare in qua curationes uni dirigendae: quod cum minus observetur, exhino ut alibi obsere Med. v. 6. 8.J dixi, empiricia anaadata est ut se Artis edicae principes jactent. Veruntamen tyronum gratia remedium quo ego uti soleo in medium proferam, quod ad hunc modum componitur:-

456쪽

BassicisDCalami Aromines, . RadicisDImperatoriae,s dicisDEnulae Campanae, Foliorum Absinthii vulgaris, FoliorumJ Centaurii Minoris, FoliorumJ Marrubii ubi, FoliorumJ Chamaedmos, FoliorumJ Chamaepityus, FoliorumJ Scordii, FoliorumJ Calaminthae vulgaris,sFoliorumJ Parthenii, FoliorumJ Saxifragae mis is, FoliorumJ Hyperies, FoliorumJ Virgae Aureae, FoliorumJ Serpilli, FoliorumJ Menthae, FoliorumJ Satriae, FoliorumJ Ruine, FoliorumJ Cardui Benedicti, Foliorumyrilegii, FoliorumJ Abrotant,

Horum Chamaemeli,

FlorumJ Tanaceti,sFlorum4 Ialiorum Convallium, FlorumJ Croes Anglicani, Seminum Thiaspios, s SeminumJ Cochleariae Hortensis, SeminumJ Cami,

Baccarum Iuniperi, singulorum quantitatem sinesentem. Legantur singulae herbae, flores, et radiem, quo tempore viribus pollent maximis at entur, ac in papymeris saeculis amem -- turdum in pulverem tenuissimum redigantur singulorum unciaeae simul probe mistae excipiantur suffciente quantitate mellis

optimi despumati, et in Canarini, et in electuarium debitae

consistentiae conficiantur secundum artem sumat drachmas duas mane et sero.

vel hujus desectu sequenti utatur:-

υ - M.J Conservae Cochleariae Hortensis sesquiunciam, ConservaeJ Mainthii Romani,

ConservaeJ Flavedinis Aurantiorum, an unciam un-,. Angelieae Conditae, Nucis Moschatae Conditae, an semunciam, Theriacae Andromachi drachmas tres,

Pulveris Ari Compositi drachmas duas,

457쪽

cum suffotente quantitate Syrupi Aurantiorium; DE POD-Fiat electuarium capiat drachmas duas bis in die, superbibendo RA- sequentis aquae cochlearia quinque vel sex -

Form. 94.yci, adicis Raphani Rusticani incisi uncias tres,sFoliorumJ Cochleariae Hortensia manipulos duodecim,sFoliorum4 asturtii Aquatici,sFoliorumJ Beco ungae, FoliorumJ Salviae,

Foliorum4 Menthae, an manipulos quatuor, Cortices Aurantiorum se Nuces Moschata contusas duas, Cereritiae Brunsvicensis libras duodecim; Distillentur organis communibus, donec solummodo librae sex aquae eliciantur Pro RRI.

32.D E medicamentis vulgo cognitis theriaca Andromachi

incoctiombus roborandis prae caeteris confert: in tamen quonomi plures in se spectes contineat quae plus satis calefaciant, atque ... sit ' insuper opio abundet, electuariam supradictum commodius dromoebi parari potest e vegetabilibus praecipuis excalefacientibus et dum isti corroborantibu Curandum eat interim ut ea implicia oligantur quae ad aegri gustum magis iaciant cum enim diu Inter sim- admodum, scilicet ad omnem fere Retatem, in ejus usu perae i. P.- verandum sit, omnino convenit ut palato minus sit ingratum. Primas Inter simplicia cortex Peruvianus primm obtinet, cum an sanguinominem corroboret Vegetumque reddat, si ejus grana aliquot inmane et sero nasumantur.

33. Et sane, uti in hoc affectu de quodam agimus, ita et Quantum in alii chronis plerisque, haec et huic simili remedia, quae I ....

sanguinem corroborant Vegetumque reddunt, si modo eorun na in aliisdem calor, propter causas postea λω. inserendas, in spiri yi.- . tibus vinosis non consistat, prae caeteris juvant; quando. V quidem singuli hujus generia morbi ad inam eandemque causam universalem, humorum scilicet indigestionem, si recte conjicio, referri debeant. 34. Nihil est autem ex quo hoc certius evinci poterit Rc Differam probari, quam si ob oculos ponamus differentiam quae inter et a L morbos Acutos et Chronicos intercedit; quam ob causam cutos et aequus Lector boni consulet, si paulisper ab eo quod jam praemanium eat negotio digrediar Prout itaque morbi Aetiti si

458쪽

D Pon sere habentur qui esto vel per tint, vel ad concoctionem PQ 'μ' - ducuntur ita Chronici appellantur isti, qui vel non omnino, vel tarde admodum et longa temporis mora, ad eandem ora tionem pertingunt Atque hoe quidem tam ipsa rei natinis, quam verba quibus illa exprimitur, aperte loquuntur; at vero Rus au causa hujus disserentiae quae inter haec duo morbortam iniuri genera deprehenditur, altius latet, haud ita acile emen rcujus indagationi si aliquantisper immoremur, operae puto, vix uos poenitebit; cum harum rerum notitia clara Rodistincta ad inveniendas veras indicatione hium morborirancurationi accommoda magnum momentum adferre queat. 35. Sive interwra terrae viseera si ita loqui fas eat, varia subeant mutationes, unde a vaporum inde exhalantium interventu aer inquinetur, quod mihi maxime probatur, sive inficiatur atmosphaera omnia ab alteratione quam eidem inducit peculiaris aliqua corporum coelestium quorumlibet co junctio res ita se habet, ut ad hoc studue tempus aer partiaculis resemiatur quae humani corporia oeconomiae advernentvi ut etiam alio tempore istiusmodi particulis impraegnatur quae cum corporibus apecies alicujus brutorum minua eoo Qui morbi niunt His jam temporibus, quoties nos hujusmodi noxia et 2 iurmatine inimica μωσματα in nudum anguinem in iratione attrahimus, et in illos morbos epidemicos incidimus quos illa Parere apta nata sunt, alum febrim Merait, solennem nempe sibi machinam ad sanguinem a materia aliqua hostili et contraria intus tabulante vindicandum et tales morbi idemici vulgo audiunt, et ideo Acuti sunt et breves, quia mo- quia viam tum habent ita celerem et violentum. At vero praeter hos V... morbos a mus externa excitatos, sunt et alii perinde Acuti. - ab hac vel illa peculiari sanguinis inflammatione nati, qui non a causa aliqua generalior ab aere pendente, sed a particulari particularium corporum anomalia vel intemperie, Pr ducuntur: quod quidem febrium genua ego Mercurrena et Sporadicum idcirco vocito, quod anni sere quibuslibet

occurrant.

36. At vero morbi Chronici genium habent longo ab his

disersum quamvis enim aer minus alubris hujus vel illius generia ad Ma morbo generando multum conserat, non

459쪽

tameninori ita immediate originem debent suum, sed ut si D Pon-rimum communi omnium horum parenti, humorum scilicet

indigestioni. Ubi enim quis Naturae principia jam h uerit dommuni.

infirmata ac protrita, sive a senecta, sive a magni et con φηtCb tinuis circa se res noninaturales erroribus, praecipue in cibo parens.

Potuque Vel si organa secretoria eo usque fuerint debilitata ut jam functionibus suis ad des candum sanguinem et ejus superfluitates eliminanda destinatis prorsus fuerint imparia: his in casibus uberiori humorum proventu jam coagmentato quam cui digerendo hominis vires sinciant, dicti humor mora diutumiore varias semetitatione ac putrefactiones p tiuntur, tandemque in apeciem erumpunt, et Varias morborum species edunt pro depravationum varietate. Et prout hi succid pravati variam habent indolem, ita varie in hanc illamve partem dilabuntur quae eisdem excipiendis aptissima est; atque ibi sensim longam illam symptomatum seriem explicant, quae partim a talium succorum natura, partim ab ἀταξία istis partibus illata, solent exoriri quae duo simul juncta istam naturae ἀνωμαλίαν constituunt quae morbi alicujus nomine insignitur. 7. Jam quod ejusmodi impotentia naturae ad coquem Ex eo pe do humore plerorumque morborum Chronicorum causa sudet. Irpraecipua facile liquebit, si animadvertamus senes, quorum in lus coctiones sunt laesae, et spiritus, earum instrumenta, absumpti A ,i '' a repetitis vitae longioris sinctionibus, hisce affectibus magis sunt qu- ae obnoxios quam sunt juniores, quorum vitae flamma magis accensa recrementa ista coacervata dissipat, et quorum organa secretoria iugi isto caloris naturalis subsidio instruuntur, ut functionibus in totius sanguinis massa depu-xanda peri endis neutiquam deficiant, nisi insuper premantur et quasi in centur a nimia humorum copia. Ad haec, talem humorum indigestionem plurium morborum Chronico et ad eos rum Rusam esse ex eo constat, quod hyems ad istiusmodi Vm morbos gignendos longe magis faciat quam aestas tacet ei Mems nomissi ex his morbis non actu exerantur nisi sub brumae I exitum attamen iste humorum proventus a quo illi pendent, per omnem hyemia decursum succrescena, auctior sactus eat ab ejus tempestatis Digore et effoeto languore aturam debilitante, quo minus valeat in administranda corporis oeconomia: 88. unde fit ut qui in aestate satis bene habeant, raro

460쪽

, -- tamen humae eo morbo effugiant ad tum nurgia miniam elivem podagram, ob gratia, asilinia, tumea, et quae hinc etiam ratio deducenda et, quare peregrinatio in regio hesmain australes ita eae ter eo morbos e u et, qu-- curatio in Diidioribus incassum tentabatur. Eo a mne de v, - generali morborum Chroni comminus jam dixi, verita magis

ἡ τ . a - Patebit ab ingenti et quasi stupendo ne tam edibili morbis emolumento quod ii qui morbis Chronicis plerisque in praehi. z. vero phthisi laborant, ab equitatione percipiunt; quod genus Pt xt i exercitii digestiones sin Mas in rigora firmatque dum a con

' omana secretioni destinata in munere depurandi sanguinis rite fungendo promoventur unde ne me est ut aequatur digestionum deperditarum quasi renovatio quaedam, et e -- sequenti totius corporis crasis optima . s. Quocire e rationibus jam allegatis satis elucescit, quod non in Podagra tantum, sed et in aliis quoque Chronicia IIobaeo morbis, ubi nullum amploma manifestum condi indieat,

itarum herbas musmod excructamentes magnum omino omino m Me adferre, cum sanguini aestatis calorem vel media hyeme eoncilient quamvis, si aestivo tempore earum usui nasum mus,

rivi; melius praecavebunt mala ista quae advera tempesta solet: α' apportare: et prosecto, si ad hyemis usque apputium des Chreniet rentur, quo tempore ingens humorem saburra accumulatur,..hia: periculum est ne sero vinus ad hoc anum confugiamus, et tio et e quod dici solet, μετὰ re μαν συμμαχία ' o. Quamvis eo,=o Rutem ut supra fi 28. fusius disseres, Podagra id sibi habeat ntihu peculiare, ut non tantum non juvetur, sed et laedatur, n e tivi. pra. tharticis tamen in aliis Chronicia plerisque, et venae-aectio .utiret quotio opus merit repetita, et purgatio, ante sunt imperanda quum quam remediis corroborantibus et digestiris hic a me lau- ...unqu. taris opem drenda est ubi vero se aeger his addixerit, in Our ii re- iis perseverandum est, nullis intercalatis evacuationibus;

rebor nil otonim hoc est mne retinendum, quod, quoties crin iis, , .. sunque morbi curati remediis corroborantibus innititur,tione qua ounc intionos, qualescunque eae fuerint, ossiciunt prorsus..α.uitu menique non is sum es Maeram medicamenta digestiva