Conspectus medicinae theoreticae : ad usum academicum

441쪽

MEDICINA THEO RETICAE as

cotianae fumus, interdum adhibentur, et nonnullis aegri haud male convenire pos sunt, sed multis in assuetis pene intolerabiles sunt.1ss6. Denique pios ica remedia, veluti vescatoris, pectori, aut lateri, aut dorso imposita, exscreationem haud raro manifeste promovent. Haec quoque, Ut postea fusius exponendum erit Cap. XLI ), per consensum illum egregium qui externas inter et interna parte intercedit, has variis modis assiciunt, et somnium solvunt, et inflammationem tollunt, et magicaequalem ideo sanguinis distributionem restituunt, siquando haec antea abnormi fuisset. is, ut videtur, facultatibUS, P tius quam stimulo ulli quem pulmoni im-Pertiant, vire eorum expectorantes sunt imputandae. CAR

442쪽

De remediis emmenogogis.1ss . O media, emmenvres, vel menagoga, apud medicos dicuntur illa quae mense mOVent.1s38. Fluxus iste, mulieribus per magnam vitae partem naturali et necessarius, duntaxat salutaris, interdum sub pubertatem non ut debet prorumpit, et saepe postquam mulieribus aliquoties vel di justis intervallis rediverit, deficit, vel prorsus subsistit, quamvis ipsae neque terum gerant, neque ubera infanti praebeant. Hinc plurimi et graves morbi, nec raro ut suo jam

443쪽

CONSPECTUS, cc. et loco Cap. XXI. expositum est valetudo

ab omni fere parte labefacta.1SSq. Medici vero, docente ipsa Natura per exempla pene quotidiana, innumerOS, et alioquin insanabiles morbos, a tali mensium defectu oriundos, iisdem denuo fluentibus sublevari vel solvi, summa saepe openituntur ut fluxum istum arte sua eliciant; multaque imprimi medicamenta adhibere solent, qualia existimata sunt specialem istiusmodi vim possidere. Is o. Quamvis autem plurima et diversissima medicamentorum genera, a VaritS, neque sane parvi nomini auctoribus, tanquam egregia, et quidem certissima inmensibus provocandi auXilia, nuper et olim miris laudibus fuerint cumulata, Parum adhuc constat num ulli medicamento

specialis ejusmodi vis contingat non quod dubium sit multa medicamenta id saepe effecisse, sed quia per aliam et magi generalem actionem, salutarem istum effectum

Praestitisse

444쪽

et CONSPECTUS Tap. XXXIX.

praestitisse videantur, neque vel uterum specialiter assicere aut irritare, neque menses ciere, per facultatem ullam singularem, quali argentum vivum, aut scilla, aut aloe, salivam, vel urinam, vel alvum movent. Et interim satis certum est, pleraque medicamentorum, Uae mulierculae, et quidem

multi medici, ad provocandos mense diligenter adhibent, vel prorsus inessicacia esse, vel in illum duntaxat finem minime

accommodata.

Is i. Non tamen dissimulandum est, quaedam medicamenta, que nullas alias vires ostendant, nec ullas alias parte assiciant, uterum insigniter assicere, mensesque essicacissime movere, interdum visa sie. Clarus enim auctor, omnique fide dignus, testatur, se talem in herba haud magni nominis in medicina, rubia, scilicet, tinctorum, virtutem deprehendisse cujus radix in plurimis casibus, cum novi tum vetustis, a variisque causis provenientibus, signaque diversissima habentibus, multisque aliis

445쪽

MEDICINAE THEO RETICA das

aliis remediis prius adhibitis minime cedentibus, mirabiliter profuisse, mensesque Praeter omnem spem provocasse, visa fuit. Quo pacto tali herba, alioquin nullius vis aut stimuli, uterum irritet, vel ullo modo assiciat, et sanguinem adeo essicaciter forassi Propellat, explanatu dissicillimum est hoc autem plenior experientia doceat. Interim, magis forsitan dolendum est quam mirandum, remedium adeo lene et tutum, delicatissimis etiam foeminis facile tolerabilem, omnibusque morbi casibus pariter accommodatum, non semper pari cum successu adhiberi, et quidem in multis jam aegris frustra misi tentatum Is a. Alia vero medicamenta quod attinet ad provocandos menses adhiberi solita, quae aliaS, et magis generales et manifestas vires possident, quibus in suppressis mensibus opem ferre videantur quamvi naturae non modo diversae, sed plane contrariae 8ai sint, actio et administratio eo-xum facile intelligentur, si nobiscum perpendimus

446쪽

go CONSPECTUS Tap. XXXIX.

pendimus quam variae Sis. o. causae menses vel sistere vel arcere soleant, et quot quamque diversae affectiones morbos de ab illorum defectu in variis casibus proveniant. Quicquid enim causam mali summovet, ipsi quodammodo remedio erit; quicquid praeterea mala a suppressis mensibus oriundis sublevat vel tollit, vel quibusdam

tantum ex iis occurrit, menses saepe denuo revocabit, Corpore nimirum, propter hujusmodi levamen, ad solita sua munera melius in posterum valente. Non secus enim ac menses rite fluentes ad prosperam valetudinem, prospera valetudo ad istum fluxum maxime conducit. IS 3. Mense vero a duabus causis generalibus frequentissime deficiunt scilicet vel a defectu vis quae sanguinem per vasa atque foramina uteri propellere debuisset, nihil praeter solitum exitu ejus obstantes

vel a renixu aut impedimento aliquo Praeter natUram, quale neque solitae corporis vires, quae sanguinem propellerent, neque sane

447쪽

MEDICINI THEO RETICA si

sane multo majoreS, quas Vel natura vel ars suscitaverit, superare queant Saepissime Vero utrumque vitium simul adest, vel

ab initio casus, vel si hic ab alterutro, et praesertim a posteriore, primo inceperit, tamen ipse mensium defectus alterum haud raro esticiet, unde morbus gravior, diuturnior, sanatu dissicilior. Is q. Si propter pravam uteri vel vaginae fabricam, sive a natura derivatam, sive morbo corruptam, sanguis vel in illum exprimi vel per hanc elabi nequeat, cujusmodi apud idoneos auctore nonnulla, quamvi rarissima, extant exempla, perspicuum est, tale impedimentum vel sola hirurgia esse summovendum, vel morbum omnino insanabilem fore, et omnia duntaxat medicamenta ad provocando menses

frustra adhibitum iri.

Is s. Quod si menses, ut saepe solent),

propter impedimentum multo levius, et sublatu facilius, substiterint, veluti nimis arctam

448쪽

ns CONSPECTUS Tap. XXXIX.

aretam vasorum et foraminum uteri contra stionem, seu Pammim, frigore, aut gram vi animi affectu, aut febre, c. inductum Vel si, propter generalem corporis infirmitatem, sanguinisque imprimis motum nimis languidum, menses defecerint; vel si propter abnorme alia parte versus sanguinis derivationes, hic minore quam par esset impetu et quantitate ad iterum fuerit delatus vel si per diuturnum mensium defeetum, vasa atque foramina uteri paulatim coar Stata et sene conclusa fuerint vel demum, si nullo dato per Ut rum exitu sanguini illi qui debuisset effundi, toto Copore multum turbatum fuerit, et nimius imprimis sanguini impetus, ejusdemque distributiones morbos se, dum- horumque, et Ventris, et capiti dolores, et convulsiones ab eridae, et c. acciderint,

cunctaque tandem corporis Unera impe dita vel laesi fuerint tum plane variis remediorum generibus erit locus, veluti emollientibus, infirmantibus, stimulantibus, sedantibUS.

449쪽

MEDICINAE THEO RETICA ga

sidantibus, innodyni S, antis modicis, variisque demum evacuantibuS. Is 6. In mensum defectu, memoria usoque tenere oportet, non semper ullis opus esse remediis ad ipsos eliciendos aut reVO- candos, sive solita aetate non Proi Uperint, sive, postquam aliquoties profluxissent, praeter naturam ubstiterint praesertim ii valetudo caetera bona fuerit. In tali enim statu, natura ipsa, menses, si antea nulli fuerant, suo tempore, arte vix festinando, proferre solet, eosdemque aliquandiu subsistes ites denuo reducere. Neque alia profecto videtur esse ratio virium quas nonnullis imputare placuit remediis quibusdam anilibus, quae revera nulla in mensibus eliciendis habent si vero per tempus satis longum adhibita fuerint, corpore interim reliquis suis mediocriter functo muneri-hus, menses fere iterum prodibunt; Iaudesque sic tempori et naturae solum debitae, inutilissimo forsitan medicamento facile tribuentur Hinc quoque cogi potest, Uae-

450쪽

s CONSPECTUS Tap. XXXIX.

Cunque ad mense provocando dentur remedia, idoneum victus et vitae genus,

quale scilicet ad generalem corpori saniatatem, variis saepe modi laesam, maxime Conducat, nunquam esse negligendum. IS T. Singula vero remedia quod attinet ad eliciendos menses dari solita, tametsi uniuscujusque actio et usus haud male

intelligantur, tamen aegre in pulchrum aut accuratum ordinem reducuntur Propterea quod multa et efficacissima eorum non uno tantum sed variis modi prosint, variosque simul necessarios aut salutare duntaxat effectus saepe praestent variis ideo consiliis, inque variis casibuS, pariter adhibenda.1s 8. Sic idonea corpori exercitatio,(quae omnium hujusmodi remediorum longe optimum est, diversisque casibus accommodatissimum), sive a defectu virium quae sanguinem propellere debuis ent, sive ab insolito impedimento atque renixu iis

segre