Conspectus medicinae theoreticae : ad usum academicum

461쪽

MEDICINAE THEO RETICA s

forsan largiorem naturali quae defecerat, mala ab ejus defectu provenientia seque subito et efficaciter esse sublaturam. Ubi

tamen multa febris, et irritatio, et graves dolores, et pulsu plenuS, frequenS, validus, adsunt, plerumque Utilis est; et non

modo ista sagna morbosa sublevat, et noxis quibuscunque a defeetu mensium oriundis aliquatenias occurrit, sed ipso quoque, laxatis omnibus vasis, haud raro brevi reducit. 1363. Vomitio quoque menses aliquandiu suppressos saepe evocat partim fortasses imulo medicamenti quod haustum erat; partim agitatione et ingentibus nixibus vomendi, quae totUm OrPUS, et abdomen praesertim, qUatiunt, et racitant, ejusque viscera probe comprimunt, Et multa eorum obstructiones tollunt, et Languini motum per ea expediunt partim demum,

spasmo soluto, vasisque per totum corpus laxatis, ita ut libera et naturalis denuo fiat sanguinis distributio. ---Qualis clanque

462쪽

CONSPECTUS i cap.XXXIX.

que vero rei ratio fuerit, hoc duntaxat firmum est, mense saepe, intra pauca horas vomitione, foemini redire quibus diu defecissent, et interdum etiam inter vomendum subito prorumpere. 136 . Alvi demum purgatio ad eundem finem aliquando conducit, non modo stimulo, sive generali, sive speciali iss . ,

medicamenti quod adhibetur, sed corpore simul soluto, vasis omnibUS, praesertim in abdomine, laxatis, obstructionibus et morbosis sanguinis in eo congestionibus sublatis, motuque sanguini per Omnia ejus vis cera partesque vicina probe expedito Hinc etiam per leniora medicamenta, et quae dicuntur refrigerantia, effecta, interdum utili in iisdem fere casibus, et ratione non molium aliena, ac sanguini detractio prodesse solet.136s Multa denique remedia, praesertim emollientia, quae sanguinem deorsum invitant, uterumque versu copiosius derivant,

463쪽

MEDICINA THEO RETICAE

derivant, vel reducunt, et cogunt, ad evocandos mense saepe egregie prosunt. Ad hunc finem, crebra et valida femorum crurumque frictio, et calor variis modis iis partibus admotus, et balneum imprimis calidum, et fomenta, et lotioneS, et apores aquae tepidae, vel artubus inferioribus, vel ipsis naturalibus, vel partibus vicinis, saepe adhibentur, nec raro, fati manifestae

ratione, multum Prosunt. Semper quoque utile est, in omni casu mensium deficientium, pede et crura Calida servare, veIa frigore saltem, et humore, diligenter et curiose defendere nimirum quia nulla fere frequentior existit hujusmodi defectus causa quam frigus artubu inferioribus ad

motum.

1366. Postremo, insigniter aliquando

profuit, idonea imposita ligatura, quae cochlea ad libitum constringeretur, femorum arteria ita comprimere, ut sangui per eas minus transiens, inque vasa uteri copiosius et majore impetu derivatus, haec Patefaceret

464쪽

CONSPECTUS Tap. XXXIV

patefaceret et permearet. Hoc genus auxisti cui sua plane incommoda sunt menses saepe quam citissime exprimit, juvantihus praesertim remediis quibusdam emollientibus et laxantibus jam i Sos. recensitiS.IS6T. Cum varia remedia quae ad men se eliciendo praecipiuntur adeo diversa et quidem contraria sint, medici est, diligenter cavere ne quid eorum intempestive adhibeatur. Absurdum certe foret, et saepe nocentissimum, validiora stimulantia praecipere aegris, jam forsitan febricitantibus doloribus cruciatis, et variis modis fatis superque irritatiS; et vix minu ineptum,

infirmantia, et sedantia, et evacuantia mulieribus dare, jam longa valetudine fractis

atque exhaustis, et dudum nimis relaxatis. Ipsum vitae et victu regimen, prola versis morbi causis et temporibuS, corporisque conditionibus, variare oportet.-Rati quidem casus quibus per longum tempuSexercitatio non conveniat.

465쪽

MEDICINA THEO RETIC E q

i 368. Cavendum de his, non secus ac de aliis evacuantibus remediis, iisdemque de causis, ne validiora duntaxat et acriora valde infirmis aut mobilibus adhibe

antur.

IS6q. Cavendum prae omnibUS ne gravidis per incuriam dentur; quod temeritate satis frequente, sed minime decora, haud raro factum est. Honestae etiam matronae hac de re interdum decipiuntur, et medicos ideo in turpem et periculosum errorem ducunt innupti Vero, ex plebe saltem, de mensium defectu conquerentibus, propter causa satis manifestas, nunquam temere credendum est. Is o. In mensibus per medicinam eliciendis, memoria semper tenere Oportet, naturam multo magis quam artem valere, illaque repugnante, Ut . nil juvante, hanc parum efficeres et pleraque igitur remediorum jam recensii torum, stimulantium pariter, et anodynOTUmo et TelaXanti Um,

466쪽

so CONSPECTUS, c. Tap. XXXIX.

8cc tum maxime, vel solum forsitan, Sadhibenda, cum naturae molimina ad menses producendo fiunt namque per vim consuetudinis, talia in diuturno etiam mensium defectu, per intervalla, saepe aequalia et menstrua, molimina repetuntur. Docuit enim experientia amplissima, optima quaeque remedia, ubi istiusmodi molimina nulla fierent, non modo frustra plerumque dari, sed postquam hoc modo diu intempestive fuerant adhibita, minus etiam valere ipso tempore, quo juvantibu naturae moliminibus, maxime profuissent, nisi

prius vires eorum prava administratione perditae essent atque consumptae. - Hoc autem de omnibus non aeque verum est; et praesertim de argento vivo, et corporiSexercitatione, quae per intervalla etiam vel

maxime sunt adhibenda.

467쪽

De sanguinis detractione. Is i. TIRorcinae post varias exinanitiones

a per foramina naturalia concitatas, considerandae sunt et illae quae per vias nova et arte factas perficiuntur. Harum Plane princeps est sanguinis detractio, ex mium sane remedium, nimirum quo nullum existit in variis et quidem gravissimis morbis potentius aut praesentius auxilium; neque profecto pauci sunt morbi in quibus saepe unica spes et perfugium videtur. Frequenter vero anceps fit et periculosum remedium, neque ulla fere exinanitio intempestive facta, magiS, aut certiUS, aut

Fri a citius

468쪽

sa CONSPECTUS Cap. XL.

citius nocere solet, majoremque in adhi-hendo prudentiam et circumspectionem rem quirere.IS 2. Sanguis autem variis modis in variis morbis detrahitur vel grandiore scilicet soluta vena, vel interdum fortasse arteria, vulnere adeo amplo ut plurimus sanguis per id brevi essiuat vel hirudini-hus cuti admotis, quae sanguinem lentiusci parcius exsugant aut cuti prius caesae et scarificatae cucurbituli impositis, quae sanguinem, alioquin vix profluxurum, permulta minUta vulnera educant aut demum partibus quibusdam probe scarificatis, quibu neque cucurbitulae neque hirudines pq in admoVeri. IS g. Prior modus Is a.), magna fere, et subita duntaxat, exinanitione facta, quam vi forsitan partes unde sanguis detractus esset primo et maxime exhaUriat, tamen totum corpus similiter et brevi assici; et propter hunc subitum et generalem effectUID.

469쪽

MEDICINAE THEO RETICAE sa

effectum, detractio sanguinis generalis apud Maedico non inePte vocatur. Is g. Alter vero modus Is a. sanguinis eliciendi, distinctionis causa, specialis vel singularis ejus detractio vocatur. Xinanitio enim hoc modo effecta, exigua fere

est, et semper lenta, neque remota Partes aut totum corpuS multum afficit nimirum qiuia vasa quantitati humorum quam

habent intra certo limites facile se accommodant, dummodo mutatiori a . lenta fuerit partem vero unde sanguis elicitur, Partesque etiam vicinas egregie saepe assicit, nec raro in variis singularum partium vitiis multo plus valet generali sanguinis detractione, quamvis decuplo fortasse largiore; et, quod vix minoris momenti est, tuto saepe adhibetur, et igitur aliquoties repeti potest, ubi generali sanguinis detractioni, corpore scilicet jam valde exhausto et infirmato, locus plane nullus fo

ret.

470쪽

s CONSPECTU Cap. XL.

is s. Effectus sanguinis per venas modica quantitate detracti, hi fere sunt copiam humorum circumeuntium minuit, vasa itaque quae eos continebant laxat horum sic gas et . vires attenuat, et igitur impetum sanguinis, utpote qui ab eorum contractione ga8. s. magna ex parte Pendet, temperat cohibetque, pulsus debiliores et tardiores reddit, vires musculorum infirmat, corpusque demum totum refrigerat, et simul aliquantum relaxat.

is 6. Quod si interdum pulsus post

sanguinem detractum pleniores, validiores, frequentiore fiunt, sanguinisque impetus Plane augetur, et corpu firmari, et vires ejus refici et expediri videntur, hoc non dubie tribuendum erit sublato per exinanitionem tanto sanguinis oneri et moli, quantum et arterias plus aequoris et 8 si 8. dis

tenderer, earumque vire opprimeret, et i tum corPUS gravaret. Is Effectus vero naturales et communes