De artificiali electricitate phænomenisque ex ea profluentibus Lælius Rospigliosius

11쪽

diffundit , a vim in testurem, aliaque orpora di spe igitur quamobrem in perfecto aetheris sibi piopitiaequilibrio machina , de tena consistunt. Contra et cisi machina is catena orporibus origine lectricis ei gantur undique, in maebina primum in ea fena de inde aeeumulabit ut ether hinc si propius orpora omimunieatione Iectro abilia admoveantur , ceu mutatus in eatena tether in ipsa corpora etauit, iciat illa edit 3 ut eum aethere iis in eorporibus ontento aequilibretur. id et de cono eido, de struit eis Irie di temus Nonne onus lucidus est caelestis illa materies. quae ab euro corpore ad matbinam defectia se negatime .lectricam diligitur idem vero in arena est ips aether, qui a catena excessu , O postive electrica, petipsum acutum eorpus. propius admotum, in alia corpora illabitu tellula vero , quae a aeutis machinae 1r tibus plano corpore admoto se prodit, componitur ex innumeris aetheris radiis a plano orpore undique ad suentibus , atque in ipso eum in singulis eoi venietistibus quae autem in eorpore carenae admoto elista observat ut est radiorum electit cotum adfluxus in ipsuiu

acumen a catena Iumpentium.

Ex quibus omnibus , ideon euius veluti futtili menatis , exsurgit omnium pulcherrima , a simplicissima de

Electricitate FRAN xl. Nu beoria di, quae nempe tota

continetur, ut aether a eo oribus excessu , O post ee ectritis, in quibus sellieet redundat , in Mia defectu, eae negative electrica corpora ad aequilibrium tuendum magna cum is sese diffunda . Hoc autem ut validius adlaue , evidentiusque statuatur. demonstretur, facta quaedam peculiaria recensebimus , unde luculent ictaae istud appareat.

12쪽

etiam antequam ulterius prog Iamur, dissime trillud attentius perpendendum oecurrit, quod inret loris ora aes, O corpora per crticipationem etiEtrita deis prehenditur: quodque a diversa materiae caelestis in eorporum potis dispositione , eorumdemque corporii radiversa partium elasticitate proficisci eo fitendimus. An . to mi eis namque observationibus detectum est, anima ii quaelibet potis undique apertis , atque patentibus, Winter se communieantibus in infinitum scatere, eam demque potorum constitutionem in Iantis , in fluidis, atque in ipsis metallis compa tioribus deprehendimus. Contra vero ex origine electrica corpora , ut vitra , e sinae durae , sulphur, exiguo potorum communicam tum numero intercipiant ut , ii et pelluoida , adeoque non in nullos in dite et lint poros habentia . Rariora enim cor pora minus communieantibus oris, adfluentique aetheri impetu iis donata esse possunt, ut elicum, vitrum, aer

ipse , eadem pro lsus ratione qua suber i quorum evaporationem impedit, nam nec stamnum , nec plum

hum valet euercere . . Deinde corpora ex origine elimi ea, ut vitrum, rein

sinae , sulphura , partibus rigidis , exilibus , maxime .

que 'asticis donantur , a qua sane partium corporis electria, uigiditate, o elateris vim eis meam omnino pendere camine u ; quod ad Elee ricitatem primitivam , originaliam excitandam requiratur , ut partes minimae tremere is itissime vibrati possint , quo aether i elusus expellatur e quod si vera nimio ea lore eadem eorpora mollescant, partiumque internarum rigiditas di laterium imminuatur, tum in ut electri ea omnino destituuntur. Inde etae numquam flictione tant1m, clam vividam electile itatem adipisci possunt, quam sucisciuum,' sulphur, quia hae vehementiorem adfri tura

13쪽

XIII

sustinent quin molle stant, eorumque partes sua rigiditate, elasticitate spolientur. Contra se communita tionem electricorum corporum particitiae huiusmodi re dira elasticitate privaniti , ut internam eorum texturam confideranti patet .

em enim fugit molecula a se invitem disso- elatas, omnique motus impressioni doeiles, ve nullam, vel minimam saltem rigiditatem, de elasticitatem ab res Cumque huiusmodi miculae Dictioni sustinendae impares prorsus sat , vividam , ae promptam atticu

latum vibrationem, a m tum tremulum conelpete ne . queunt tio ad fluidorum naturat magis orpora accedent, ad electile itatem Uetendam minus erunt id

nec inod si metalla sua neque rigiditate , neque ela-

tiestate careant , pororum tamen in iis communicatio,

Wamplitudo rem omnem destruit Uitra ergo, utpote angustissimis potulis te serta maxime tiabilia utrasnt , vim eleetricam vetent , si confiieentur. Quare eum huiusmodi corporum electri Matio in eo potissimum sita sit, ut motus tremulus vibratorius in minimis partibus excitetur hine intendi , augetique poterit electri eitas in huiusmodi corporibus, quae motui vibratorio conei piendo sunt magis apta, crassiora itra subtili ribus hie in re antecellenici ea autem aptiora redden tu ad electricitatem eo ne ipiendam si in ea leseant, humidae amoue particulae solvuntur,is vitra magis ela ni ea ea ore sciuntur , dummodo is non sit intensior quo ori tus aequo dilatentur, aut interua vitii ext .ra molliatur. Noe orporum origine, O ommunicatione electri a-δilium optime perspecto discrimineci peculiarium quo rumdam phaenomenorum seriem , quotum ratio statimspparet, videmissime persequamur. Omnia maue ani

14쪽

mantia , vegetabilia, metalla electrificatae odiae rate pro pius admota statim evadunt electrsea; quia scilicet et be re omnia debent penes rari, atque repleri, dummodo comporibus ex origine elee Ir is cingon ιιι indigne, O aer si cior si Cum enim corpo um per partie ationem ele

citi ab ilium pori patentiores sint, communicent interses intimam eorum substantiam ei vade aether, nec in alia corpora origine electrica, nec per ipsum aerea, disperditur, ut vulg1tissima IALLERERT, aliorumque ex petimenta testamur ob eamdem autem partium electi ficationem motus stinguinis ae eeleratur, plantatum e getatio augetur, aqua in plures tenuiores guttulas divi di tu ,- euiuscumque genetis herbae is states e panduntur

Maxime itaque utilis erit humanis orporibus Hec melias, praesertim si aliquibus morbis latini vetiat,

qui ex vasorum obstructione, humorum densitate, de tardo eorumdem motu profluxerint. Ateumulato nam que aethere, eductisque ex laesa parte seintillis, vitiati humores, obstruentesque partieulae excutientur, si guis aliaque humani orporis uida celerius movebuntur. Quamvis autem aetheris particulae ab e etyrificato glabo erumpentes maxima celeritate intimam eorpor urare communicationem electri fleabilium substantiam pervetis

dant sensibile tamen aliquod temporis diserimen Cl.

BECCAR L, aliique expetimentat O te compererun , qu primae, extremaeque eatenae partes electrificantur, quam

circum, electri eam quamdam armosphaeram constituit aether si aer solum catenam circum ambiat qui et advenientibus aetheris part lautis; utpote ex origine et a ficus difficiliorem aditum praebet. Sed peeuliarium experimen totae eonsiderationemptosequamur, eadem ad universale electricitatis prine pium

15쪽

porticiparionem electri sic hile, electi ilicii tae t renae smotum primo in aequilibrio consiliit deinde eum idem ab aethere pervadatur, atque compleatur, qui ex ante fimi parte directe illabitur , residuus inter arenam, de Isbae Iom aether evadet tarior, qui vero ultra ρει ram relinquitur, eum et medium usque excurrere ne queat ii in refluat, Wreflectatur undique vis, a den fitas aethetis ex posteriori spherae parte augebitur hine praevalentibus vitibus, quae ad accessum imprimuntur , Dbera eatenam versus adtrahetur , quod iaeeteris eiusdem generis orpusculis ontingit late facto namque aethere in anteliciti, addensiatoque in parte posteriori, maiores ad accessum vires adipiscatur, ne terra est. Cui quidem explicationi accuratissime te spondent HAUSxsti experimenta, qui tum ex enim globi vitrei plura alligasset fila libere pendentia, atque alia κit glabam hie , illi suspendisset , eonfiteat globi, ani madvertit fila, quae intellus, extet ius erant onstitu ta, singula ad eonfiteat globi superficiem erigi perpendie ut aliter. Hinc autem nos etera adtractionum et ea 'tieatum phaenomen singillatim, distincte evolve

Experimentis itaque saepius institutis hae eruunatur . primo scilicet si corpusculum catem admotum eum aliis per parricipationem electit ficabilibus ommunice . a catena constantissime adtrahetur, ut in filis humidis ontingit, quotum unum si ex eatena verticaliter pendeat, alterum propius admotum parallelum Dnu teneatur, verticalem dire et ionem relinquunt ambo, atque ad se invi erem accedunt; verum eum filum manu detentum effluentem a eatena aetherem eidem ommunicet, in statu Lempe vaporis, seu letheris aequilibrati

16쪽

maneb t, adeoque nullatenus ab altero filo reeesset de bet, nisi e latere orpus aliquod per communitationem electit cum accedat, quod aetherem in te teipiat, filum a filo dividat. Contra vero te se habebit si idem eo pusculum casenae admotum cum aliis per parrisipati η m electrificabilibus corporibus non eorum unicet, a e rena timum adtrali itur, dein repellitur, ut in globulo exhibere, filo se Iico probe siet , de ex catena suspen D, deprehendimus. Addueitur namque glabur eo tenam versu , eus que elabentem aetherem in isticum filum diffundere iis queat, assidue advenientis, aeeumulati aetheris vi victa a posteriori parte refluentis aethetis exstione e rena repellatur necesse est, nisi in aliquod corpus per paristipationem electricum incidae , cui suseeptam aeth in quantitatem impetitatur, quo quidem in casu ad

catenam iterum revertetur, atque ita semper vi 2 eo

tinuo eundo, .redeundo pendulorum instar suas pera get oscillationes. En itaque ratio lacteolarum insta catenam adscendentium is descendentium, donee aec mi latus aether gravitatem superet,is vim ad reeessum impii mat, item au aliorum eo ipunculorum, farinae sci licet, ut furis te catenae adliae rentium. Ex quibus a ne experimentis validissimae eruuntur rationes ad HAM-vxRGERvM, EiLL1VM aliosque refellendos, qui e effluia viorum electricorum adtractione te tricitatem otiti a

bittantur

Q blae quidem adtractionis, repulsionJs phaen

mena, non in eatena sol uni, sed in mae bina etiam eo

tingunt. Humida namque fila ad se in v ieem accedunt, eum aether a filo, quod manu appenditur, ad aliud. qtio mac binae adnexum est, transeat Globulus vero suberis cum aliquam contenti aetheris macla e Catia

17쪽

m ei Errisse portionem suppeditet neeestatio, nonne ab eadem trahetur, ideoque oscillabitur, cuius stillati ne nonne sortiores evadent si arenam inter W- bina in silum, aut pendulum suspendatur Nam eo in1-gi ad se invicem ace edere debent fila, pendulum oscillari, si unum ex machina, alterum e taurea P R deat, quod defectu machina, excessi catena sit electriae a maiorque sit deitto lactricitatis differentia, iuxta ineo neu T1m BECCAM A theorema, de corpora ad se invicem tendant vitibus differentiae ei. Uruitari proportionalibuS. Hi ne ratio etiam apparet altet ius experimenti quod si se ille et bina orpora positiυam, aut nega ivam elactricitatem habeant, sed diversam, num scilicet, iotem , minorem alterum elae Triuialis differentia ad se

mutuo accedunt. Si enim κ. r. a vitro et ricitatem unum te et piat, altetum a re finis , est pus lactricitarevit te resertum a vitio ipso repelletur, atque ad reliano sum orpus aecedet .vicistina orpus resinosa et Arici a te praeditum ab aliis sui genetis torporibus re pelli debet, atque ad orpus IIud aecedere, quod vi- et ea electinitate est replestiis, quemadmodum in Garullis timum Inlustiis F Yν deprehendit. Demum si e dem eorpori electitii eat alia orpuscula div et simode Lectricitari concipiendae idonea ad eamdem distantia i

admove autur, citius, validiusque trahentur, repellentu que, prout validiorem conei pient electile itatem . inares machin e aut areare iam e r eas ae digitus, Malia humani corporis pars admoveatur, punctionis se sum experiemur. Cum enim corpus per participationem electri fieabile, catenae admotum, ad eamdem accede

debeat, ut statuimus, corpo tis humani, digiti ipsius aery ad ea enam adducentur , distrahenturque . Idc

18쪽

punctionis sensatio exeltabitur , idemque eonirat; a Leet ratione eveniet ad mathinam , erumpente enim undique, ex humano orpore aethere nervi iterum μέ rahentur, atque ad macbιnam educentur, unde m clionis sensu afficiemur. Quae quidem sensatio auge bitur imminuta a catena , aut mistbina distantia , 1 e 1que electricis aris intensitate , unde per totum orispus, praesertim cite iuncturas, in quibus est Dis petiost ij, nervorum delicitistitio tuta eo pia, mamiorem punctionis sensum percipiemus, sanguinisque a fluxu intume entes is ibi eundae exterius maculae apparebunt, ut apud Medi eos, ranatomi eos in eo minperto est. Augebitur adhue uilis modi sensatio si quae

eatenae , aut machinae admovetur corporis humania, p1t , laesis fibris , etiam habitorum vulnerum cita

Dieibus sit debilior. iii sane effectus sensibiliores de prehendunt ut in volueribus, aliisque delieitioribus an malibusci ompertum quidem est educti ex huius ni odi corpo tibus sciat illis , sanguinea vasa disrumpi , animalia ipse stati tri interire. Si phial vitrea globulis plumbeis , mereurio , aut aqua impleatur, Quiaco ferreo casenae appenda tur interior ipsius superficies Me furi cisos ite et

Ctrifieatur, exterior vero superficies defectu ire . Experimentis enim erudimur , quod si admodum valida sit electricitas , aqua in phiala contenta in tenebris lueet, aether et g ex aeo in globulos, actuam, me inutium inlabens , in eadem interiori s perfitie aecumulatur; deinde si interior phialae super ficies, aut illo metallico, aut alio quocumque Orpta re et saraicipationem electit fieabili cum exteriori s perficie eommuniee , aether aliunde dii funditur, itutumque evadit experimentum . Necesse est ergo, ut

19쪽

lice aecumulatiis intus aether eum exterior superficie non omni unicet, agat tamen in vitrum tali a tione, ut ab extima ipsius super fiet tantumdem aethetis repellatur, quantum in interiori accumulatur, a deoque interior positivi O me Q, exterior vero ne-tatim e d fectu evadat electri ea

Quum itaque aether in exteriori pli alae supersia

ei deficiat ea proportione, qua in interiori accum latur, ratio apparet evidentissima ut si iii hominesse tangant, .dam primus scintillam ex eleeltifida in eatena educit, ultimus phialae convexitatem manu te ne at , aetheris excursus fottio multo , ae opiosior di sensibilior eo ne uilio habeatur per viam brevi Emam, quae a loco eductae se intillae ad vitti convexitatem intere edit, unde desieatissimae ne tuorum paues impellentur , distrahenturque, praecipue circa partes illas quibus homines se contingunt, ita ut fi manibus se teneant, a manu ad manum, si unus alter uim manu, alterum pede talagat, ictus a manu ad pedem transeat , idemque tot sus evenit si me. notatae phialtem agi ea FRANxLINII tabula substituatur myod si ta- serae loco ampliori subus ferreus adlii beat ut , ita ut maiori copia aethel in interiori phialae superficie aecumuletur, non per vist m dum rarat brevissimam, sed per

totum eorpus validissiora habebitur concussio , quem-

Quae quidem phaenomena a machina eontraria ratione obtinentur . Si enim phiala ex machina nega live electrica pendeat, aether in interioli supersi ei de Met is in exteriori ceu mutabitu , unde contrari 2 Prorsus ratione phaenomen habeantur ne eesse est eum in ne eas malitia electrica a convexitate vistii, Per uviana corpora, ad partes machinae cu

20쪽

rat , ex quibus seintilla dueitur atque ad onervam vitri lupertatem, ubi defieit Uerum non in 1

re solum, sed etiam in aeuo huiusmodi electricita tis irae nomen habent ut . Experimentis enim lati iasimorum Uitotum AYZEsrii pracsertim , comprobatum est, tumptiorem , et vividiorem elictricitatem in vacuo obtineti Corpus euia enim in libero, ut no et debilius, fortius vero in vacuo adtrahuntur, ac re pes luntur . Qui insuper ex acutis ea una partibus in Machina Pileumatica educto aere prodeuat e ni in eidi, longiores sunt, ae magis vividi . Sphaerae deinde quae confricatione electrificantur, si interius a te destituamur, lueent, quemadmodum Cl. EsAGUI I. 3εRt Us lueuientius obstendit in Dissertatione , quae a vRDIGAL Ns ACADEM 1 ad amplissi ni praemii deeus

evecta est. Fluidum ergo illud, quoed superius undique dissulam esse vieimus, non lucis solum propa gationi , corporum cohaesioni , sed toti integrae

electricitatis Theoriae adstruendae maxime inservit cum ex ipsius natura , , motu cor parum e origian per participationem electricorum disie timen excitatio , prop3gatio , accumulatio is defeetus et struisaris ubertim profluat , atque e ipsa etiam et fui eam Iutem , erepitum , δι rassionem , Fusionem p ctionem denique contussionem oriri hactenuscule et imus. Quo universalissimo, lutulentissimoque phas nomenorum electricorum omnium statuto princiso eo

ruuiit sane Philosophorum illorum hypotheses , quia

tot tentes elee 'ticae materiae effluentis simul atque a suentis to Iubito confixerunt , aut vaporem electri eum vorti eo spirali motu agi censiuerunt , aut: adtractionem partium, aut aerem pro explieandis et

Oticis phaenomenis in s dium advocat vat.