장음표시 사용
11쪽
quaerenda sit ratio. Ego certe quae proponam consilia, ex solis iblis derivabo, ad eadem reducam,' ex iisdem demonstrabo.
g. 13. Vt studium ichthyologicum cuiuis tironi, atque ei etiam, qui sine vitia docentis alicuius voce ad illud accedit, facile, fructuosum iucundum esticiatur, ante omnia distinctae notiones , siue ideae, singularum piscis partium , nominum characterum ei sunt suppeditandae. ExpLICATIO. g. 4. Qui fieri poterit, ut scriptores ichthyologicos intelltigam, sciam quid sibi velint, quam diu ne partes quidem piscis alicuius cognosco, neque disi inguere ac nominibus suis appellare posisum Sine solida huiusmodi cognitione vocabulorum artis respectu omnium partium piscium omne si udium ictibologicum tam molestus, quam irritus & praeposterus labor erit.
g. IS. Ergo ante omnia non modo distinctae atque adaequatae omnium piscis partium descriptiones, sed simul etiam ac potissimum singularum partium accurataeis proXime ad naturam accedentes figies exhibebuntur. EXPLICATIO. β. 6. Haec propositio non modo iam supra β. 6. demonstrata est, sed etiam a nemine in dubium vocabitur , qui non plane ignorat, quantopere sensualitate imaginatio iuuetur, immo haec ab illa in plurimis rebus etiam superetur.
12쪽
EXPLICATΙΟ- β. 8. Colore Viui, naturam imitantes, non blum pulcritudini Mamoenitati multo magis inseruiunt, quam color ater 'Uasi mortuus; sed eorUmmo etiam singulae partes facillime distingui imperspicile declarari possiunt ut omittam , quantopere imaginationem Memoriam iidem adiuuent.
f. 9. Cum partes piscium Vel sint generales, hoc est, omnibus piscibus communes Vel speciales siue quorumdam tantum propriae : utrarumque in descriptiones imaginibus habenda est ratio. EXPLICAΤΙΟ.f. o. omnes pisces sunt pinnati, quae praecipua eorum proprietas est' character primarius , quo a ceteris animalibus distinguuntur: quaeque pinnae sunt vel dorsalas, vel pectoralis seu bra mchialas, vel Centralis, vel calfiae. Deinde omnium piscium partes principales sunt duae : caput corpus Atque haec rursus proprias suas partes habent, fana externaS, quam internas Capiti quidem partes externae sitnt S , rostrum , ictu , labium, mandibulae, nares, oculi, horumque iris, pupilla , palpebriae, curra, cirri, ope cula branchiarum, membrana branchisega, foramen me apertura branchiarum e intus autem dentes, palatum, lingum, aua siue gula, branchiae , ossicula auditus , Varia osse alia , Ut ossa maxillae, palati cranii, cet. In corpore Xtrinsectis ipparent viritim latera, pecIu et enter, anus, cauda, squamae, linea lateralis, G tis externus e intus in pectore cor phura diapbragma osse in Uentre Tentriculus, Neu- dices, intesinwn, hepar, esca fellis, seu pancreAS, Vctrilim, oua, etesicula, malas, Sterus, esca aerea, ductu pneumaticu TEIIES,U sca urinaria, peritonaeum, medulla spinalis, musculi, ossa. In pinnis Occurrunt radii, cutis, aculius, cartilago, cet. Sed omnes hae piscium partes pro diuersis generibus eorum discrepant ratione numeri, Hurae, colaris, magnitudinis, situs, fructurae, ceti Omnes igitur hae
13쪽
partes pro diuersitate' discrepantia eorum non solum peculiaribus imaginibus in uniuersum, sed etiam descriptione singulorum piscium notandae & perspicuae sunt reddendae. Hoc neglecto tironi omnia manent dissicilia, obscura & confusa, neque distinctae erunt notiones, nisi post magnam temporis iacturam,' infinitani obseruationum
atque eXperimentorum multitudinem.
g. I. Cum tam multae, Ut modo demonstratum est, piscium sint partes , eaeque singulae, separatim consideratae, tam diuersam habeant rationem atque figuram: Uniuersalis earum partium inde conficiendus eo ordine, quo in piscibus deprehenduntur,' pro multiplici earum differentia, in obseruandis ac describendis piscibus
mirum in modum profuerit memoriae. EXPLICATIO. g. a. Fieri non potest, Ut oculus hominis omni tempore omnia, vel minutissima, rei alicuius momenta iiscrimina accuratissi me obseruet ac perspiciat. Neque semper memoriae continuo se offerunt artis Vocabula eius linguae, qua qui UsUrUS est, rem praesentem significantia. Maxime hune naturalem desectum in semetips indignabundi animaduertunt Viri, quos negotia sua impediunt, quo minus se totos ad hoc vel illud studium transferant, eique perpetuo immorentur. Hi ad amplificandam scientiam rerum natur lium plurimum conferre possint, si in rebus contemplandis ac describendis sine labore ac mora cogitata apte adaequateque proferre sciant. Saepe etiam non vacat rei alicui diutius immorari. Atque haec sane caussa fuerit, cur in studio phystico etiam doctissimorum virorum modo exactissimas, modo minus accuratas, seu iusto breuiores , rerum descriptiones acceperimus. Solus ARTE DI, neque ille ipse tamen 11ne Ulla Xceptione, maxime sibi constat in hac re , suique simillimus est Huic ego defectui atque impedimento Vt remedium quoddam pararem , iam aliquo abhinc tempore istiusmodi indicem mihi Coucinnavi, Omne piscium partes earumqUe ordines ac diuersitates repraesentantem. Neque verbis fere possum eurimere, Uantum B a te
14쪽
temporis ea re compendifecerim, quantum fructum inde perceperim.
Primum specimen 'b aliquam huius rei suppeditabit notitiam. PROPOSITIO XII.
h. 23. Cum parte piscium , Ut modo dictum est, tam diuersae sint, fmgulaeque sua habeant nomina mirum quantum utilitatis atque emolumenti concilietur harum rerum studiosis, si praeter indicem generalem, etiam Deciolis singularum partium concinnetur, Ut statim euolui atque deuiis subiici queat. EXPLICATIO. g. 24. Quot res , Xempli gratia , quamas Varie consideranti sese offerunt, quoad earum figlira/ir, colorem , situm , a Ilim , et pEt quis est, cui Omnia, quae obseruanda sunt, semper ac sine iactura temporis statim succurranta Huic rei occurritur, si quis indicem ordine alphabetico ex scriptis icht ologicis concinnatum habeat. Tum enim omnia quasi Uno momento perspiciUntur atque describuntur.
Equidem huiusmodi indicem specialem confeci, eiusque Xemplum altero specimine '' exhibebo.
g. 25. Cum nostra aetate, Ut superius dixi, tres celeberrimi, meritis immortalibus conspicui, Viri propria & peculiaria piscium fastemata elucubrauerint, in quibus omnes pisces per classes, ordines, genera species digesserunt, ingulorum characteres ac differentias
constituerunt: proXimein secundum cognitionem partium nihil magis necessarium es , quam Vt, aut num horum systematum , aut,
quod melius , omnia tria sibi quis cognita reddatin familiaria. EXPLICATIO. f. 6. Beatus LE IN IV systema suum potissmum exbram iis forniauit, sed tamen in branchedelis alias etiam magis apparentes partes, praecipue in plerisque pinnam dorsalem in subsidium adhibuit. Neque dissileri possum, me hoc ys ema, quoad pisces indigenos, maXime natiuum, facile ac tutum cognouisse. Atque haud scio, an
15쪽
ceteris palmam dubiam redditurum fuisset, si descriptiones generum,&specierum imprimis, eadem diligentia, qua ARTE DIANAE, essent ubique elaboratae, Vel ab aliis adhuc elaborarentur. A R T E Da numquam satis laudatus, systema suum ratione classitur partim astu catι-dae, partim conditione radior planarum, Vtrum cartilagine sint, an isset, hique virum obtusi, an acuti sint, petendum existimauit. Hinc pisces malac terraii, acanthopterriti branchio tegi, Gondropterγ-gii, plagiuri. Generavem eiusdem membrana branchibiega eiusqueo scutorum numero potissimum nituntur. Incomparabilis Lam N A Uva in nouissima distematis naturae editione , piscium quoque nouum' peculiare systema praebuit, quod nititur partim praesentia vel absentia operculorum 6 pinnarum branchialium; partim praesentia vel absentia pinnarum Centralium is posteriore quidem casu , virum illae sint a me pinnas pectoralas, in ra, an pone OSdem. Hinc pisces apodes, iugulares , thoracici, abdominales , branchio stegi Quod systema cum in generibus ossicula membranae branchiostega retinuerit, in hac quidem parte ab ARTE DIANO non militum discrepat. Ratio ero , quae suadeat, immo propemodum cogat, systemata haec omnia in promptu habere, inferius afferetur.
β 27. Horum trium modo memoratorum systematum secundum classes accuratae, Muiuis coibribus distinctae e gies sunt formandae. EXPLICATIO. g. 28. Ratio huius rei patet ecl. 8. Quo ad systema ARTE-DIA N V . LIM NAE A N Um hoc maXime necessarium est. Ac facile est intellectu, non posse non magnam afferre Voluptatem ac facilitatem tironi, harum rerum studioso, si omnia tam perspicue X- pressa ante oculos habeat, iugiesque cum descriptionibus comparando omnia dupliciter animo possit imprimere.
g. 29. Cum LE IN Ius systema suum per classes proprie dictas, saltem X scopo nostro sat peculiares, non disposuerit melio
' Addantur: Mammausa Amphibia nantes.
16쪽
ris ordinis terspicuitatis, atque etiam analogiae caussa tales constituendae fuerint, EXPLICATIO. g. 3o. Hoc factu non admodum est dissicile. Equidem syste ma hoc meis usibus accommodatum dispescui in classes XV, quas aliorum iudicio hic subiungam Classis Pisces abranchialas . physeteres. II. - irnnobi ocrvbi. III. - mache et aptiosi ventricosi
g. l. omnia, quae adhuc j. -3oo ad historiam piscium
facilius tutiusque discendam pertractandamque proposita sunt reme- media, commode uno libro, tamquam Ogoge in icbit ologiam expeditiorem , comprehendi possunt. EXPLICATIO. g. 32. Hunc modum secutus sum in botanica expeditiori, eique orgo praemisi. Quam rationem meam cum ubique probari, iamque nonnullos aliquem inde fruinam cepisse, audiam : non dubitauerim fore, Vt quae de piscibus ad eumdem modum traduntur, aequis animis
17쪽
animis mcipiantur eoque magis, quod de hoc argumento nihil limiusmodi adhuc prodiisse constat.
g. 33. Manc sagogen sequi debeat ipsa ichtboriis expeditior. . EXPLICATIO. g. 34. Vtique cognitione usuque eorum, Uae suppeditat sagoge, nemo facultatem consequetur, quemcumque piscem sibi oblatum, aut cuius descriptionem molitur, secundum systemata stupra memorata, ad classem suam referendi, genUS ac nomen eius inu niendi. Hanc viamin rationem ipsa chibologia expeditior monstret, ipsisque usu , modo facili ac tuto, rem perficiat oportet.
. s. aee ichthyologia expeditior ex tabellis constet opor tet, in quibus secundum numquodque systema partes principales piscium externae, non modo suo ordine describendae, sed etiam eas partes, quae numeriSeXprimi possunt, secundum eosdem numeros sibi inuicem subordinandae simi, ita quidem Vt semper eae partes Vicinae collocentur quibus huius vel illius generis est conuenientia. EXPLICATIO. g. 36. Facile intelligo , modum, rationem confic1endi has tabellas multo commodius e specimine aliquo re ipsa, quam quihuscumque deseriptionibus, perspici posse. Hanc ob caussam constitui inserius exhibere specimina iam saepius commemoratorum systematum 'x e quo Vt spero, quae sit ratio harum tabellarum, facillime poterit cognoscI.
β. 37. Cum praeter AM DE DI V M nullus adhuc scriptor exstet, qui singula genera singulasque species piscium parte eorum omnes descripserit initio quidem in his tabellis non deerunt lacunae, non deerunt dissicultates, non errores denique Sed hae neminem debent
18쪽
bent deterrere; quidem procedente negotio lacunae expleri, errata emendari, atque adeo solidi perfecti quicquam Xssistere poterit. EXPLICATIO.
g. 38. Vt in natura, ita in cultura scientiarum, non sunt quidam quas saltus. Ad omnia opus est tempore atque Xercitatione. Et quorum maxime imper et sunt initia , ea studio cindustria crebrisque mutationibus subinde evadunt perfectiora. QuicUmque nonnulla, quamuis pauca Minelaborata, atque etiam initio Vitiosa, ad rem aliquam contulerit, meretur laudem. Ac sane facilius est rem ab aliis inchoatam atque affectam perficere, quam per se inchoare. Quare equidem sperandum eXistimauerim, fore, Ut idem contingat memoratis tabellis, utcumque lacunis ac desectibus laborent.
g. 39. Genera quidem cuiusque systematis in tabellas redigere secundum numeros disponere haud admodum dissicile videtur; qtuoad species autem multo maior dissicultas apparet. Sed tamen crediderim, si secutormn pinnarum habeatur ratio, rem quodammodo posse e ediri. EXPLICATIO. g. o. omnino quido obseruaui, in eoque Clar. D. AE A WER 'o lubens assentior, radios siue secula pinnarum non semper in
omnibus speciebus eodem, bd modo maiore, modo minore, esse numero. Sed quaeritur , annon crebris obseruationibus doceri possit, eamdem esse rationem huius discrepantiae, atque in quibusdam speciebus, quin etiam generibus plantarum quae tamen non impedit, quo minus petalorum,staminum et numerus fundamentum diuiosionis suppeditet. Accedit, quod a diuersis non semper eodem modo numeratum est. Quid 2 quod saepius praeter naturam pisci desunt, quae ante habuit, sed amisit casibus Violentis, quales varie possunt
contingere. Interim de his quoque seeundum L INNAEUM peculiares tabellas confeci, quarum specimen infra exhibebitur D licet
non UDI RAMERI elenchus vegetabilium Manimalium per austriam inferiorem ob.
19쪽
non dissitear, ea quae L INNAE Us tradit, mihi, nostros pisces ex minanti, non ubique satis Temper accurata esse visa, adeoque emetidatione magnopere indigere.
3 4 i. Haec igitur sunt, quae de labi ologia expeditiore animo concepi. Quorum sui fructus, ut quodammodo praegustari pos. sit, in figura piscis, quam adiecta tabula in aes incisam exlhibet, parvum exhibebo specimen, Modum, quem quis sequi debeat, breuiter iam docebo.
4 et Finge igitur, hunc piscem tibi proponi vivum. Prima erit quaestio, ad quam classem dictorum systematum pertineat
Secundum AR ΤRDI inuenies caudam perpendicularem, pinnarum radios si stos, branchias o siclitatas , pinnas inermes. Ergo referendus erit ad classem L. , me ad pisces malacopter gios. Secundum K L DI NI Vra animaduertes, piscem esse branchedelam, monopterinu, pinna longa Adeoque referendus est ad classem, ex ni stra methodo XIII. Secundum L INNAEUM Videbis, eum esse operculis, pinnaque branchiali, instructum & pinnas quidem Ventrales potie pinnas pectorales
collocatas. Ergo pertinet ad classem MIL, siue ad pisces abhominales. g. 43. Atque hoc pacto hunc piscem quidem ad classem suam
retuleris verum ad quodnam genus idem pertinebit Intuere igitur membranam branchiostegam, an ossicula, & quot ea contineati Tria reperies Agedum euolue AM TIMI A NI systematis classem primam, & LINNAE quartam; quaere in primo loculamento columnari, siue ad perpendiculum directo, ubi positus sit numerus 3, quem quidem in eo non nisi semel deprehendes quod indicium est, in hac classe Unum tantum esse genus, UiUS membrana branchioslegara ossicula contineat. Statim igitur e nomine, huic transuerso loculamento praefiXΟ, intelliges, eum pertinere ad genus prinorum. Quod certius etiam tibi erit, si eum quoad ceteras, in eodem loculamento indicatas, proprietates contemplatus fueris. g. 44. Si denique secundum L IN DA Dum speciem quoque scire cupias, cirri te docebunt, eum in cyprinorum prima diuisione barbatormn esse quaerendum cumque in pinna mi novem radios nu- meres,
20쪽
1neres ex hoc disces, esse speciem carpionum. Quod si deinde Ri R N1v consulas, ex eo cognosces, illam esse eam carpionum seu secundum illum, cyprinorum speciem,quae, illo iudice, non Vbique obuia, quamque ob caussam eam prae aliis delineari curaui, quaeque ab eo ita describitur: primis cirrosius , squamis duplo Apis maiorUtta, qualia primus, huc setque illuc nussis , este duriore. f. 45 Haec Tatio atque sus erit tabellarum, Ut cuiuscumque classem nomen, tum generis, tum speeiei, celeriter inuenire queas. g. 4. Quod si iam piscem aliquem ipse describere, aut, quae aliorum descriptionibus desunt, supplere Velis duplicem adhibebis i id, cem, atque hunc sequeri modum. Propone tibi indicem generesem,is secundum singulos numeros inuenies, quae partes quo ordine sint notandae. Circa singulas quoque partes subnot3tum reperies, quid de illis obseruandum dicenduin sici velut in capite describendo sunt quatuor figur pro . Iortio, color, c quaedam accidentalia. Quod si accuratius etiam nosse cupias, quid in figura, propor. tione, colore&reliquis Obseruandinia, ribendum, quo unumquod- appellandum sit nomine : consulendus erit inde foecialis. Si velis, exempli caussa eXaetius describere squamas, hoc vocabulum in indice suo loco quaeres. Hi inuenies copiam Verborum & phrasium, ab aliis iam usurpatarum, de quamarum, lira, colore, et ad quarum modum etiam eas, de quibus agitur, facile describere, aut certe aliis earum loco Vti poteris.
Haec igitur sunt, VIRI PER ILLUSTRES, quae iudicio
v saelio statui submittenda. Quae si a VoBIs atque aliis non improbabimtur non mediocri mihi erit voluptati. Trit fortasse in o. sterum tempus atque occasio, Vt ea, quae in medio a me posita sunt, ipse perficiamin publici iuris faciam: quamquam non audeam certi quicquam polliceri Valete, mihique 'umbrationibus meis fauete Dabam Ratisbonae Calendis Septembris.