Josephi Morisani S. Metropolitanae Reginae Ecclesiae canonici De Protopapis et deutereis Graecorum, et catholicis eorum ecclesiis diatriba

301쪽

DE PROTO PAPI S

agahannis inreoni Neapolitani verbis in actis translationis (io S. Severini Abbatis e Castello Lucullano Neapolim, describere lubet. Sic autem exorditur. Anno Imperii Leonis , ct A. exandri XXIV. Saraceni , qui Panormi degebant , a Rege Africano , quod eius parere imperiis recusarent, defecere qus i te rebestione esse ratus, filium suum magno cum exercitu misit , tit rapis Panorma satis Regium traiiceret , Urbesque Graeeorum propter foedus , quod eum Panormitanis fecerunt expugnaret . mae Regulas mandata Parentis excipiens properanter abiit, obpiumque sibi Panormitanum exercitum quum fudisset , e demquo congressus fuerat impetu tuorum Urbem eo b. Inde navibus conscensis, Regium transmisi, expositoque exercitu , Graecorum praesidium, quod ex Catabriae urbibus ad auxilium feren . dum confluxerat , extemplo in fugam compulit , soloque terrore in diversa praecipites egit. Iraid autem Ded mortalium tu is ,

nullo labore oppidum iuud ingressus adeo ( dalendum dictu 3 in caedem erbuit , ut nulli sexui , nulli aetati parceretur. Possimmanissemas itaque strages, quas tota passim urbe nefandissimi

hostes dederunt , ad diripiendum solitia rapacitate conversi , fem .ptendecim fere hominum millia latitaniimn invenerunt , quos in ter, isopum tuum crines capite , ruboreque oris decorum , Pagani hvii miserandum in modum abduxerunt . Auri vero , argentique pondera , aliaque non minimi pretii , quae illi demoliti fuerant insatiabilis inhians Vrannus , in unum congeri, sibique cuncta studiosus Ammi interea iussit , dum certiar qu dbaberet , quod Patri nunciaret. Longiora porro sunt reliquas , quam huc omnia transferri possint. Mirifice illi consentit S.

Eliae (ii) Ennensis Biographus , qui narrat divinum hunc

hominem , quum spiritu praesentiret relerrimam cladem ab . garenis Regio inferendam , relicto Mon 'M , quod erat in n.

tinis , Patras , una cum discipulo ( Daniele petiisse : nec inde reditum , nisi postquam eodem spiritu actus Regi3 iam concesssse bostes aliis pracu indicavit, maturasse. Verum paullo

302쪽

CAPUT XV.lo post non inserior inlata Regio strages , cuius unice hic

Auctor meminit. Subdit enim Eliae a Patris in Calabriam iam reverso aliquando oranti Ismaelitarum inruptionem , direptionemque , ac vastitatem Reginae Urbis caelitus fuisse ostensam . Et quemad nodum , inquit, Ionas Propheta adiren,

visas a Deo mittitur , ut imminentem illis divinam ultionem denunciaret; se ille ad Reginos . Sed Niuisitae quidem poenistentiam agentes caelestem iram effugere ruat vero A ini obtur tis auribus a Sancto Patre poenitentiam praedicatam negligentes,

ea mala sibi conciliarunt. Sie ea iis aIii in servitutem abducti, alii ferro contrucidati . Es itaque,clade impendente Elias, ae Daniel in S. Christinae Castrum proficiscuntur U. Prima illa clades ad annum omnino IDCCCCI. per tinere videtur. Nam Chronographus (ia Arabic Siculus ad annum 6 58. qui Christi est nongentesimus, ita habet. Exemetium duxit Abul. bas sid scilicet nomen Regulo Cairovani Regis filio ) ex Africa ad Maxar vicesima quarto mensis Iulii. Tum anno sequenti. Abuι Abbas, inquit, coepit Panormum, ct caedes magna fuit ille octavo mensis Septembris. Sub finem huius anni rapta es Rioah hoc nomine Regium semper M. pellat Sicut Arbs Scriptor die decima mensis Iunii. Ubi, ut vides, annum ex more Graecorum in Sicilia ita computat, ut a Septembri initium ducat. Quamobrem, quum secundus computus nostros, anno nongentesimo, mense Septembri Panormus capta fuerit , anno sequenti , mense Iunio , Regio

prima clades inlata . Secundam vero ex ea manasse Saraceis

norum in Calabriam inruptione arbitror, ex qua Chroni consuum Saracenico Calabrum anno IDCCCCIII. Arnulphus (is

Monachus exorditur. Saraceni , inquit , cum eorum classe venerunt in Calabriam, de flaverunt multa loca, multos captivos

fecere ; multosque inierfecere , ct praecipue praesdium Graeco-Ex hoc enim tempore figere in Calabria pedem orsi N n a sunt

Bahtista Talario ad calcem tom. a. Seripi. Regni Neapol.; sed emendatius recusem a Cl. Pratillo tom. 3. His . Langobard. kl.18 . Hoc vocamus Chr ni eum Sararente Calabrum. Ex eo potissimum quae sequuntur delibamus. rumtia Edit. ex C. Cantabrigiensi m. r. Biblioth. Sicul. , & inter SS. R. I.

rom. I. p. 2. Hoc vocamus Chronicum Saracenic Siculum.

(ia Exculam iuit pretiosum hoc vetustatis monumentum a Cl. Johan.

303쪽

sunt Saraceni . Nam anno IDCCCCIV. , ut idem narrari Abstael capto Scylaceo, atque direpto, ibi , Siciliae Saracenis suppetias ferentibus , quamdam veluti suorum coloniam,& Dynastiam erexit ; eo quidem felici exitu , ut post eum olcbelius, inde Sahlabius, postremo etiam Alberecus Saraceis

norum Duces, eo in loco veluti extructo receptaculo , tum , Graecos, quum Saracenos alios vexarint, qui soli amoenitate illecti, transmeabant, nec inde nisi anno IDCCCCLX exturbati sint. Annus tamen IDCCCCVIII. excidio Tauroemenii in Sicilia ab Abrahamo mox laudati Abul-Abbae P tre inlato , novaque Regii occupatione notandus , immensa Calabriae damna, totique fere Italiae proximum adtulit periculum direptionis . Sic porro Auctor Chronici Saracenici Siculi., sino 6 16. ( is annus est po8. venit Emis , seu Duae Magnus ex Afriea mense Marum, di exercitum conflavit eae Siculis , di Africanis , ct coepit Tabremiae die primo mensis Augusti , qui si uti dies Dominicus sio. Narrat enim vero Johannes Diaconus , quei ille Tauromenium coeperit, Sanctumque Episcopum Procopium diro martyrio adfecerit : indeque Romae, ac Italiae toti minitando in Consentinas partes castra ibi metaturus trajecerit , ubi obviam illi Italiae Legatis occurrentibus, interim prodigiosa morte decessit. Sed enucle lius S. Eliae Ennensis Biographus Brachimum ( sic enim A. brahamum adpellat Tauromenio everso, incensisque vicinit pagis, non in Christianos tantum, sed in Cliristum etiam insolentia , adrogantiaque debacchantem, Regium primum transmisisse , atque illinc Constantiam, hoc est Consentiam, ubi moratus est, scribit, quod certe non nisi anno sequenti accidit. Quamobrem exactissime Chronographus Noster Sarace.

nico Calaber . Anns , inquit, pop. Abraham Saracenorum Reade Africa vienit cum exercitu suo , ct obsedit Consentiam, ersubmisit eam, im deo init omnia loea circum circa. Deus Omnipotens , ct fortis , et potens , volens tantam immanitatem

vindicare, perrum eum ictu fulminis. Varia de huius morte

ii 3 At vero ea die feria r.erat , vertit , notavit . Vide Carusum in uae tamen antiei patio frequens es praesit. ad illud. in hoc Chronim, ut Aflemannus, qui

304쪽

scribuntur , quae ad nos non adtinent. Addimus dumtaxat Chronicon Vulturnense sis , cujus Auctor ad annum po8. simul omnia referens habet in hunc modum. Civitas Regium a filio Regis Gar rapta es a Saracenis . Rex vero Africes per Consentiam residens , nocte quadam Dei iudicio mortuus est. Et non aliter quidem.intelligendae sunt notae illae, quas initio opusculi translationis S. Severini Johannes Diac nusiadposuit anni XXIV. Leonis, &'Alexandri, quae in an

num incidunt, ID CCIX in quo a mense Martio (ic ab

obitu Basilii Patris anno IDCCCLXXXVI. annus currebat XXIV. Illae enim notae ad tempus translationis , quae pintissimus Scriptoris scopus erat , referuntur , tunc quidem ex imminentis vastationis metu peractae, quum Abraham in Italiam , ut ipse narrat, transmiserat: cetera autem qui praecedebant annos respiciunt. Nec sequenda hac in re Ismaelis

rae et 8'. ut Pagius (I8 reseri, nimirum vulgari soa. , aut anno as i. ex editione Carusii , qui anno so . circum rhspondet , mortitum hunc Ibraimum injSicilia refert et multo autem minus audiendi, aut Lupus Protomata (Ip) , aut Anonymus Barensis, vel Petrus Diaconus Cassinensis , qui Abrahami interitum ad ea etiam circum tempora retulerunt

Non sunt enim Scriptores ita, haud synchroni, cum hactenus

Dileliada , seu Dilhaga . aut Dilith he , in quo mortuus scribitur

Abrahamus, ultimus ut la. mensium

anna lunaris Arabici Uide La det

Tahlettes Chronolog. Tom. I. El. Q S. Conter Peravium de Doctrin. temp.lis. a. eap. o. & lib. 2. cap. 22. , ac molph. in Element Chronia. cap. Diom. q. Opp. Mathematic.(io, Protos t. ad ann. mi. An nym. Parentis editi a Muratorio tom. i. antiq. -d. aevi , reculas a Prat Letona. - him Langobard. ad ann. 32. Petrus Diamnus ad vitam S. Plaei direrat. ab octav. Caieta n. in adnot. adact. translat. S. Severim adnot. 12. ad ann. o D. Sed de hoe Petro Diacono vide Mabillon. ad acta M. vid. S. Be 'ed. tom. i. Ur, 58. Papius, qui haec acta translationis non vidit, de sum- montium sequitut , labitur etiam idiealauti laud. l . nu. IS. , Sui tameniore acta ipsis desideraile inimit vie

305쪽

i is relatis tempori illi ,-m evu , Mit omnino comparadisi , & Abstariis inruptionem cum mi Abrahim

UI. Tamella autem paullo post ui Gra rum potestatem Regium , hactenus ab Saracenis pluries impetitum , redierit; anno tamen IDCCCCXVIII., ut Arnulphus narrat ; magna Amrba Saracenarum do Cilicio ' venit , di obsedis Regium , et rem ebendis eum cum serihodat miltorum Civium . Idem ad annum qua pag. est , scribit Chronographus Saractante Siculis. infami mni, inquit, venerami Icaptae ab Africa, di Ratiam noctu coeperunt . In hoc scilicet ab Amul-pho discrepans, quod hic a Sicilia, ille ab Astica Saracenos arcessat . Utcumque rei se se ha ierit , illud certum ab eo tempore ad annum ustae II X CLV. x Saracenorum iugo Regium vix respirasse. quinimmo & inter ipsos Saruenos evasisse vehiti distariliae ponium. Nam inter eos qui Scylacei,st eos ivi Rmii degebant, magnum statim anno pi p. inerudiat bellum, quod illorum caput Olcbe ius , qui unus tunceria. in Calabria eorum quassi Amiras, vel C imus, aut di visum habere cum novis hospitibus imperium , aut novam

crescere coloniam, quae olini suam minueret, non pateretur.

Infignem autem de illis inter se divisis laeet anno sequereti victiniam Graeci reportari erint , & una cum Regio potivi a Calabriae loca in pristinam adseuerint libertatem, omnia ni- Iulominus in irritum cessere , accitis ab olcbehio e Sicilia,ti Africa auxiliariis copiis , quibus non modo cuncta fere Calabriae loca suae ditioni sibiecit, sed ingenti etiam relata praeda, plura ad inremeditarum delevit. In huius tamen divisione ob eius avaritiam a suis intersectus , Salaabio Abrami (ro nepoti , qui ex Astica , ut puto , cum subsidiario milite venerat, lovim cessit. Hic autem efferus homo , ita confines dilatavit ut quamvis Graeci illi passim obstiterint . nisi tamen in insigni conflictu anno II CCXXXVI. periisset , numquam rimissa loca recuperassent . Post ea tempora

ab reo Ita adpeti a tur in C., Chronia. Saracenis Calabro desumtaliano apud Prat, a. laud. adnot. 23. sunt. Reliqua , quae 'aeic leges ex eodem

306쪽

ab Graecis qui Regii erant in Castrum Sabateli coactos fuisse Saracenos puto; unde cum illis, qui Messanam incolebant inita societate, nec Scylacenis amplius subjecti, praedones in

Calabriam excurrentes, totam devastabant , donec a Reginis ann. IDCCCCL. ex improviso, quum excurrerent, invaso Castro, ac combusto, inde omnino exturbati sunt. Inter haec vero illud nobis Chronographus Arabic Siculus temitum reliquit Basilium Alaprolocarabum (rii hoc est Classis ductoreman. IDCCCLVI. Cpoli ad lapsas adeo in Calabria Graecorum

res reparandas adventantem , Regii Saracenorum Fanum ,

quod Moscheam vocant , destruxisse et quod argumento est, non imperio dumtaxat per ea tempora , sed religioni etiam Saracenorum hanc Urbem fuisse subjectam . Hinc propterea omnia sub Saracenis Christianorum Templa direpta , destructaque fuisse in hac Urbe certum prorsus videtur, quum nul

libi adpareatri veterum Ecclesiarum monumentum: quinimmo,& ipsam Graecorum Metropolitanam ad instar Sophianae Bygantinae, in Moscheam, quae a Basilio destructa sit, suisse conversam suspicari licet. Nihil ergo ampliorem sub Graecis Catholicam , hoc est Cathedralem , invenire necesse est, si vix theic remanserint Christianae religionis vestigia. Illam sub finem X saeculi erectam arbitror , restitutis paullatim iamdiu oppressis Graecorum rebus perfectamque (ret 'primo supra millesimum: anno , ut signatum , haud multis abhinc annis , initrabe illa , quae inter Tribunae arcum SS.Crucifixi imaginem substinebat, legebatur, indeque ob cariem

ex vetustate contractam dimoveri oportuit. Hanc igitur Ecclesiam novam subjultimi; Graecorum temporibus Catholi

cam , hoc est Cathedralem , erecta Latina , Latin ue Epi scopo constituto, ut Graecis Regii degentibus sub eorum Proetopapa remaneret, praeordinavit Rogerius

primum Classis duriorem, Elias Grae- varronus Apologiae suae ibi. St. editicis Thiaassiarcham Alapromearabum Rom. Annum exhibui fle imi. resertab Arabo Scriptore nuneupari , quod Apologista contrarius solis Idi. se frequens hiae linguae sit articulus doneis x primo convincitur testibus , Re autem ipta Protocarabus erat, de At qui inam citaris neuter prodit , quo dixi supra cap. I. n. 8. & adnot.3i. Dissicile autem videtur Arabicis. Diiii l

307쪽

VII. Quae quum ita fuerint, egregie salsus est, ut obi. ter dicam, Catalogi Episcoporum Reginae Ecclesiae Auctor(as ex quo sua Ughellus deprom sit, qui Eusebium ReginumQArchiepiscopum anno IDCCCCXVI. locarunt, alter quidem inde initio ducto, alter eo anno obitu fixo , quum annis XIV. hane rexisse Ecclesiiam scribunt . Si enim cuidam Codici ex illis Trium Tabernarum Chronico , de quo supra diximus, passim consarcinato, ex quo dumtaxat hic mihi Eusebius hactenus innotescit, fides aliqua, ita porro in illo(r scriptum

lego. Stupenda res. Civitas enim quae Regium nominatur, freque a Cretensibus , neque a Chartaginiensbus , seu Africanis Sinruenis in ipsa tam ferventi persecutione ullam penitus mole- fiam sensit. Quidam namque Archiepiscopus Eumebius uomine mirae religionis , ac sanctitatis tu ipsa Civitate eodem temporaeerat , cuius precibus a fam furibunda peste eandem Cisitatem protectam esse non dubitatur. Qui haec cum superioribus, sive ab anno IDCCCCII. sive ab anno DCCCCXVI. ad explendum quatuordecim, quot volunt, annos, excurras , conciliari posunt, inemo plane videt, qui ad sinceram historiam animum adverterit. Itaque, si vera narrat hie Auctor, aut antea locandus erit Eusebius, aut forte postea, atque post Theophy- Iactum etiam Calabriae Metropolitanum , de quo supra dixῖmus: in illa nimirum Saracenorum invasione, quum a Graecis

ipsis anno IDCCCCLXXXII. (rs) acciti grauissima Calabriae

damna intulerunt, quae prophetico spiritu praevidens S. Ni. Ius, locum divinae indignationi dare volens, e Calabria Ca.puam, inde ad Monasterium vallis Lucii , tandem Crypto. ferratam concessit. Verum isthaec ad examen deducere', & al. terius porro temporis, & alterius fortasse loci erit. VIII., uod si , ut redeamus ac nostra , Templumlhoc ipsissimam ultimorum temporum Cathedralem Ecclesiam sub

Graecis fuisse haud facile credideris; id saltem non inficiabe.(sa Editus ad calcem Synodi Arisehiepisc. Casparis de Creales.(x ) Laudatus in ealee cuiusdam dieis Mensae Archiepiscopalis Re

stinae . quem vulgo Plateam vocant ol. leti. - hoc tuti simplar eae gntiis uissima hi Foria graeea trem atum .iss ide Muratoriam in ann lib. ad ann. y81. Conier vitam S.Nili.& quae ex ea Baron. h.bet ad ann.

o. n. S.

308쪽

re, pro Graecis , qui Regii potiorem tune explebant populi

partem, Parochialem Ecclesiam fuisse ab Rogerio praeordina- beneficiis auctam, ut eorum ritu Sacramenta reciperent, divinaque ossicia persolverentur. Neque enim 'Catholicae nomen , nisi primo, aut altero, nullo autem alio sensu illi conferri potuisset. Nam fucum Iudicibus facere Causidiis ei voluerunt, dum in celebarrimis illis concertationibus, huic

Ecclesiae ab antiquis, quae omnem hominum excedunt memoriam , temporibus, Catholicae nomine donatae, adnexam recens animarum curam obtruserunt. Porro si de adnexa cura hominum latinorum , excisis Graecis , haec dixere , una di ego cum illis sentio; at, aut Cathedralem , aut Parochi lem ab sua origine fuisse, nisi caecutire in meridie velimus, fiteri oportet . Neque is ego sum , qui hanc Ecclesiam ab Rogerio summis cumulatam beneficiis negem , quum id vel perenni eius Ecclesiae observantia demonstretur . Nam licet alias animo a Graecis averso Rogerius fuisset, quorum, etiam Presbyterorum multitudinem in servilem conditionem redactam , Ecclesiis Miletensi , Tropaeanae (as , Scylacenae, Messenensi turmatim addixit: in hac tamen Urbe Graecorum adice, ac Ducis Calabriae Sede, ubi immensa illorum multitudo erat, oeconomia utendum esse vidit; eosque ut sibi magis devinciret, suis legibus, ac ritibus vivere non permittendum modo, verum & favoribus , ut viverent, prosequendos censuit. Quamobrem & illam fuisse ab illius Principis muni ficentia , ac pietate notissima congrua dote auctam , vehem rider conjicio, quamvis nullam in diplomate , ut alias in ceteris moris habet , ingerat mentionem. Etenim nisi aliquo beneficio cumulasset, non videtur plane , qua ratione Praestiam pro se, suisque, ac Succetaribus suis , singulis sextis feriis canendi Clero Graeco Liberalissimus Princeps imponeret. Suspicor ego eo loci in diplomate licurlo, icbesan , quae graece supplicatio est, potius occurrisse ; quam vocem Lascaris. tamquam vulgatam retinendam, explicandamque censuit: Amanuensium autem vitio sectum , ut in Praestiam

bH Conser diplomata harum Ecclesiani in apud rihel L, & Piniun.

309쪽

transiret. verum si Praestia ibi erat , non tam graecum, quam Northmannicum id nomen puto, apud quos Presbyteri, ut Mpud Gallos quoque Pretires. 8c Praestia fortiae eorum ad O.

randum conventio, vocabantur . . . . E

IX. Nunc illud videndum quomodo, quam de caussa ritus ille graecus, pretiosissimum vetustatis monumentum , ab hac Ecclesia perierit. Et primo hoc statuo , potissimam cur desierit caussam , Protopaparum Electiones de Uiris Latinis fuisse. Id iuris, quum non ad Clerum ipsum Graecum, sed ad Reginae Urbis Commune ex diplomate pertinere coliligeretur , inde factum ut obstrictus populus haud censeretur stulta sane consecutione; ad eligendum hominem Graecum. Hinc saeculo XUI. Regni Proreges , ad quos Regis nomineratam habere electionem spectabat, id egerunt aliquando, ut Capellani sui , Sc Eleemosynarii a Communi populo Civitatis eligerentur. Hoc pacto anno (a CIDI DXLIX. electus Alphonsus de Samano est, D. Petri de Toledo Proregis Caae pellanus; anno autem CIDIDXC. Johannes Sabaterius Cappellanus item Comitis Mirandae Regni Proregis. Jam verti Hannibal Logotheta Reginus ex antiquissima Patriciorum familia, cui ab officio sub Graecis nobilissimo cognomen, qui eodem anno Sabaterio ex quadam Protopapatus cum pluribus fimplicibus (28 , ut vocant, Sacerdotiis, permutatione. su cessit, quamvis indigena, latini etiam ritus homo erat. Quum itaque Protopapae istillatini ritus fuissent, & exteri quidem vix residerene, inde porro fluxit, ut sensim in eius Ecclesiae Clero graecarum litterarum cultura , quae a Protopapis . 'tissimum fili, ac foveri debebat, labii ac pessum ire coeperit. In actis primae visitationis Ecclesiae. Catholicae, quam annεCIDXCXC. Hannibal de Afflictis Reginus Archiepiscopus peregit , ita (as legor Areusi ad Couviatam me sesam Gramcorum S. Mariae delia Cattesica nuncupatam quae est insgnior

. (am Vide uin si a Syllabum Proto. Ibidem eonfirmatio Excellentissimi Paparum Regnorum num. ir. Proregis Comitis Mirandae set Sos.(28 Haec permutatio relata etiam ' croi Ibid. via. i. fol. 63. die 23.N Iegitur in actit visitationi; Archiepi- . vembris 15 M. scopi de Aesiciis anni isy, ibi. - .

310쪽

cia ritu grares, Archipresbyeter ramen , sive Protopapa est Othaeus , ct sacramenta omnia miniserantur ritu latino , di Roma.ns . Suspicabar quidem necessitate quadam factum , ut Prot papas latini ritus fieret, ex quo iamdiu deletis Graecis ministrare latinis Sacramenta debuerit; verum hanc non fuisse caussam, reliqua percurrens visitationis acta satis didici. Fa. cito enim per latinum hominem administrationi sacrament,rum ex justissima causa provideri, ut provisum in tot Prot paparum absentia poterat, ne caput reliquo corpori praeesset omnino difforme . Porro & anno CIDIDCXI. Deutere. um (go inveni ritus latini, Johannem Baptistam Catanetariis tum, hominem graecum , sed graecorum hostem acerrimum. Ex abusu itaque illo eligentis Universitatis Regini populi, qui se liberum ad graecum, latinumve hominem eligendum labso putavit, vera ritus perditio manavit; quum exemplo Pritopaparum Deuteret quoque litus latini emerserint; & colendae linguae, ritusque conservandi, non desidia modo , sed

aversio etiam promanaverit.

X. Hunc Johannem Baptistam Catanetaritum Deutereum( qui tamen se Catum siritum scribebat ad hunc ritum perdendum plurimum contulisse nullus dubito. Hic enim, origiis ne quamvis Epirota, Regii tamen natus, averso adeo in suoganimo fuit, ut tandem adversus eorum ritus spissum scribere opus non haesitaverit. Quum enim in quorumdam Theol gorum e schola tricis, satis fuisset educatus; nec rituum Patrum ejus origines a schismate opportune segregaret et imo quemadmodum narrant, ut Simiam:faceret Petro Arcudio Corcyrensii, Niro inter Graecos doctissimo, qui insigne illud opus de concordia Eeuciae Occidentalis , di Orientalis in VILSacramentorum administratione in lucem extulerat ; tractatum itidem Venetiis anno CIDI DCXXXII. edidit, cui hunc tit

tum fecit et Vera utriusque Ecclesiae Sacramentorum Concordia.

Adeo in primis ex praejudicatis opinionibus in Arcudium eso o et ser-