장음표시 사용
51쪽
caetera generis eiusdem ordinamenta. Animaduertens itaq; terram Casalismaoris,sito obedietem regimini,plenam hominum,personarumque abundantem, absque aliqua somma iuris de regula,Cupiens eande stib certo,ac aliquo debito iuris ordine gubernari, Conuocatis in communi cosilio hominibus terrae eiusdem, dixit, ordinauit, atque mandauit,ut statuta,seu prouisiones aliqtiae inscriptis reduceretur, sub quibus ea ipsa terra debito modo & ordine gubernar tur,& non vagater,ac passim,quemadmodum hactenus,dcin praesenti gubernatur. Hanc itaque maturam,& appensatam Rectoris, de Pr sidis sui deliberationem,& mandatum assequuti toto animo,de seruetis licitudine viri,de terra ipsa Casali sinatoris, pariter & communitas eiusdena.Considerantes eiusdem sui Praesidis sapientem dispositionem illico elegeruc ad opus perficiendum infrascriptos viros prudentes ac maturos.Quibus de consensu eiusdem Pret fidis,&Rectoris electis per eundem, ac eosdem viros, de dictam communitatem,tradita,permissa,ac concessa suit plena,& libera ballia,ac plenum,de liberum arbitrium, quae,seu quod eis melius contribui, lari, ac cocedi potuit in operis huius persectione. Hi uero ita electi accipientes volumen statutorum Cremonae,in quibus morum, de consuetudinum terrae C salismaioris, ac subiacentium locorum magna pars, immo maxima capi, δί contineri cernitur, per lectis statutis illis, poli longam disputationem, et maturam considerationeinde illorum materia,ac tractatu habitam, ex ipso volumine extractis his statutis,quae sibi ad gubernationem bonam,et utilem terrae Casalismaioris cognouerunt expedire, addendo,dc minuendo, prout in illis fuit opus,praesens volumen, nuncupatum statuta, seu prouisiones terrae Catilisinatoris constituerunt ad laudem omnipotentis Dei, ac Beatissimae Virginis sanctae Mariae, totiusque curiae coelestis, necnon ad laudem de augumentum, dg conseruationem boni,pacifici, dc
52쪽
& tranquilli status praelibati illustrissimi Domini Domininoilri,quem diuina clementia per infinita secula seculoru, pacificae, de beatae conseruare dignetur .
IN nomine Dei omnipotentis,u beatissimae,& gloriosi
limae Virginis sanesin Mariae, totiusque curiae coelestis triumphantis,instascripta sunt statuta,seu prouisiones comunis Casal maioris, per infrascriptos sapietes viros composita, seu compilata, ad hoc habentes plenam libertatem, uti in superiori prooemio discernitur, existente tunc Pot state terri; Catalismaioris praefato Domino viro honorandissimo ab ortu ς terni Regis.Anno currete quarto huic priuijs octoginta quatuor lustris, atque ducentis, anno quinoro, Imperij quintodecimo
Urascripta , miridiset. In primis Spectabilis vir Dominus Dominus Franciscus de Arisijs. Dominus Thomasinus de Malossis. Dominus Antonius de Fa grossis. Dominus Galletius de Douaria. Dominus Pallas de Rupereto. Dominus Marcus de Laude. Dominus Antonius de Cagasertis. Dominus Franciscitanus de Bruno. Dominus Ioannes de Laude. Dominus Belotius de Maltrauersis Dominus Boninus de Stephanis. . . ota A a mPotestas.
53쪽
Tubrica, de dominatione conseruanda, oeproditoribus puniendis. N primis, quὀd cum iustum, 'debitum,&honestum sit pro conseruatione status illus tristimi, & Excellentissimi Domini D. nostri antelati, & pro conseruationestatus, & quietis praesentis terrae Casalis
maioris,& caeterarum terrarum, locoru,& villarum iurisdictioni suae suppositarum totis viribus, &spirmi,&usq; ad mortem illum eudem Dominum nostruin statu manuteneri,& conservari ; Iccirco ad exaltationem& magnificentiam eiusdem Domini Domini nostri, & ad bonum,& pacificum, & tranquillum statum terrae Casalita maioris,& districtus eius,& omnium,& singulorum in ipsa habitantium perpetuo, & inuiolabiliter obseruandum, dia ad terrorem, & punitionem dictum statum turbare volenatium,Statutum & ordinatum est, quod Domini potestates lyraesentes,& qui per tempora futura erunt,& eorum ossicia es, & quaelibet alia persona singularis, & quaelibet uniuersitas,&quodlibet corpus, & collegium terrae Casalis maioris,vel eius districtus,debeant auxiliari, & auxilium,& operam cum etactu dare, quo praefatus Dominus nobis perte- tuo diuinitus conseruandus in suo statu maneat, & conseriuetur in quo,& ad pias tepus est,& in maiori, altiori, melio ri,S fortiori,cu auxilio Dei omnipotentis,& totius coelestis curiae,contra omnes,& singulos rebelles,& inimicos praes ii illustrissimi Domini Domini nostri,& communis, & terrae praedictae Casali sinatoris. Et quod nulla persona singularis,cuiuscunque conditionis existat, nec uniuersitas, comta mune,collegium, aut corpus audeat, vel praesumat dicto,vel
facto,modo,vel ingenio,dolose,vel appensatae,publicae, Vel priuatim,dicere,facere,vel tractare aliquid contra prςdicta, vel aliquod praedustorum, seu tractare cum aliquo, vel aliquibus
54쪽
aliquo, vel aliquibus aliqua, per quae p sens status in alia
quo laedatur,vel laedi praestimatur, seu etiam turbari, muta ri,vel laedi posset,nec litteras, nuncios, ambasiatores alicui, vel ab aliquo mittere,vel recipere, uel portare, nec tractantatibus,mittentibus, portantibus, vel recipientibus, etiam sit
essent minima, modo aliquo consentire,aut eis operam,a
xilium, consilium, vel fauorem dare, praestare, aut dari, vel praestari facere,& si sciuerint aliquem, vel aliquos contras cientes, illum, vel illos, illico, de quam citius poterunt praefato Illustristimo Domino Domino nostro, aut Potellati suo, tunc praesidenti dictae terrae Casalisinatoris, teneantur& debeant notificare. Et quicunque ausus suerit, vel p su-pserit aliquid facere, vel tractare contra praedicta, vel alia quod p dictorum, seu consilio, aut tractatui interfuerit, aut sciuerit praedicta,vel aliquod praedictorum tractari, vel
fieri, & non notilicauerit praefato Domino Potestati terrae praedictae toto suo posse, si capi poterit illico moriatur. Et
ii capi non poterit perpetuo balanianir. Et hoc si fuerit si gularis personaesi vero villa,vel alius locus, funditus destruatur, si praesito Domino nostro placuerit.Et delinquentes in ipsis habiles ad delinquendum,perpetuo banniatur.Et si capi contigerit, ultimo puniantur stipplicio.
Rubrica de Statutis praesentis moluminis Melligendis interpretandidis ad Doluntarem titatissimi v. v. n tri.
T Tem cum omnia, & singula statuta infrascripta, & omaenia alia negotia communia ageda, & disponenda in terra Casalisinatoris, & eius districtus, dependeat ex volunt te, S: arbitrio supradicti illustrissimi Domini Domini no stri Ideo statutum,& ordinatum est, quod praedicta omnia statuta suprascripta,& ansrascripta, & omnia ,& singula in eis contenta,& quodlibet eorum, et facta, et flenda intelligantur, interpretentur, et observentur, et declarentur, et
55쪽
abrogationem,& derogatione s uscipiant,ac totaliter, de in parte executioni mandentur,iuxta voluntatem, arbitrium,& beneplacitum praememorati Domini nostri, de ita de taliter, quod ipsius voluntas tanquam lex animata in terris siestatutoria,executoria,interpretatoria,declaratoria,abrogatoria,derogatoria, & esse intelligatur statutis omnibus, dc
singulis antedictis, dc infrascriptis, factis, Sc hendis. Et pro lege,de statuto debeat inuiolabiliter obseruari. Zarica de Statutis inuiolabiliser obseruandis. ΙTem statutum est,quod omnia statuta praesentis voluminis debeant ab omnibus inuiolabiliter obseruari a die publicationis eorum. Et si aliquod aliud statutum ordinatu, vel prouisiam fuerit hinc retro, de quod non esset insertum in praesenti volumine, illud pro non sitituto ordinato, vel prouisiim esse intelligatur, & nullius sit valoris, vel efficaciae, nec possit nec debeat in aliquibus causis vel controuersiijs allegari, & allegatum nullius sit valoris, saluo quod si prouisiones praescriptae in volumine, seu pactis de prouisionibus datioru in Casalismaioris,de omnia, S lingula dependentia ab eisdem,& factae circa ipsa datia, & quae in sutura feri euenient, remaneant in suo statu. Et ipse prouisiones seu statuta insertae, de scriptae, de inserta,& scripta in dictis pactis datiorum inuiolabiliter obseruari debeant,tanquam insertae de inserta,ac scriptae dc scripta essent in hoc presenti
volumine statutorum. Et ex nunc intelligantur insertae, de inserta,tam praesentes, dc praesentia,quam suturae de sutura.
Rurica quod alia flatutaseri nonpossint. ITem statutum est,quod aliqua statuta, prouisiones, dc resormationes de caetero fieri non possint contra aliqua statuta
56쪽
statuta prauentis voluminis,& facta non valeat,nisi expres se fuerint approbata per antedictum Dominum nostrum. Et quod ipsa itituta praesentis voluminis valeant, & teneat robur, de vires sumant, statim facta publicatione de ipsis,poit confirmationem flendam per Illus rissimum Dominu Dominum nostrum. Saluo quod statuta dicta, mandata tirouisiones,& litterae praefati Domini nostri, ligent, & v eant secundum ipsius dispositionem.
frica de Staturis obseruandis per quosicunque Potestates, se of
ciales. prout littera sonat. T Tem statutum est, quod omnia s aluta, & ordinamenta condita,& inserta in hoc praesenti volumine statutorum communis Casalismaioris,& quae de caetero fient per dictu Commune approbata per praefatum Dominum nothru, debeant inuiolabiliter obseruari per omnes de singulos Pote nates, Rectores, dc ossiciales quoscunque dicti communis, praesentes, & futuros, quocunque nomine nuncupetur, ac per eorum familias,& ossiciales,prout littera iacet, S sonat,& sine aliqua interpretatione, & remoto omni extraneo intellectu, Salua semper voluntate praefati Domini nostri.
Rurica de appeltatione Perbi siquit. J Tem statutum est quod appellatione verbi fsi quis Icomprehendatur,si qua , in statutis Communis Cassisti maioris, in actibus conuenientibus utrique sexui. Rubrica de officio iurisdictione D. Psectaris Caslmaioris. T Tem statutum te ordinatu est, quod Dominus Potestas Catilisimioris,postiliteneatur,& debeat cognoscere de
57쪽
omnibus quaestionibus, usque ad quantitatem decem librarum Imperialium,vel rerum valentium dictam quantitate,& abinde insta, sine strepitu & figura iudicij, & sine aliquo libello vel petitione, & vltra dictam quantitatem seu validimentum, non possit cognoscere, nisi fuerit de expressa vel tacita partium voluntate, nisi factis prius capitulis intentionum,& super ipsis legitimis probationibus. Possit etia ac
teneatur dc debeat cognoscere,& terminare de omnibus &singulis casibus infrascriptis,videlicet de restitutione in inditegrum, minorum & maiorum, de diuisionibus rerum codimunium,de claudendis terminis & confinibus,de saxi mentis seu interdictis seruitutibus praediorum urbanorum, &rusticorum, pensionibus domorum, post is,Veturis, meri
cedibus,cibo Sc potu.Et de omnibus & singulis salarijs quarumcunq; personarum,& omnium ossicialium Casali in loris.Et de quaestionibus,quae inter ipsos ossiciales occasio ne ossiciorum suorum orirentur.Et de consectionibus, &reffectionibus instrumentorum.' Et de quaestionibus quae
orirentur inter Vicinos & vicinas terrae Casalismaioris, vel eius districtus,occasione extimorum,ct occasione onerum et factionum,quae interponutur per commune Cassisma
toris, seu vicinos et vicinas districtus eiusde. Et super eo, quod aliquiis diceretur vicinus unius viciniae, vel terrerius, vel habitator terrae praedictovet villarum aut locorum, seu
districtus. Et super eo,quod aliquis diceret aliquem suum famulum vel discipulum esse.Et de quaestionibus, quae ori αrentur occasione consiliorum, vel partitorum communis
Casalismaioris,& de eo quod aliquis diceret se pati iniuria, vel gravamen, vel ius suuin non posse consequi ab aliquo ossiciali communis praedicti. Et de quaestionibus inter so renses. Et de quaestionibus pontium,viaru, puteorum clauicarum,et de denarijs mutuatis pro caualcatis. Et de quγstionibus, quae oriretur causa ipsarum, & de quetitionibus peda:
58쪽
pedasioru,et de quςstionibus denariorum selutorum, vel datorum, pro redemptione captiuorum.Et de quςllionib' mercatorum viandantiu ratione mςrcantie. Super qui omnib' & singulis, possit, S debeat cognoscere breuiter &summatim sine mepitu,& figura iudicij, & absque ulla s
lemnitate iuris,quς in alijs causis reperiarur ex serma alicuius statuti cois Casalismaioris. possit etia,ac teneatur,& debeat cognoscere, S terminare breuiter, & summatim oleb feriatis,& no seriatis,no tamen solemnibus, iuris de ordine seruato,vel no seruato, De qonibus orphanorum, viduam,
miserabilium, pupilloru, hospitalium,& aliarum miserabilium persbnarum,quas persenas & iure audire,& deflende
re debeat omnibus modis, quibus crediderit conuenire,s cundum eius conscientiain ; & ta contra quascuq personas
terrς pr dicti; Casalismaioris,quam vel eius distriei',quam vel etiam alium. De serensibus aute fiat,& ministretur ius per modum, & prout in terris suis fit ciuibus, & habitat ribus Casalismaioris. Et a sententijs seper quςstionibus ii brarum decem, vel abinde infra, non possit aliquis appella re, nec de nullitate dici, ut voluit stantium positum insta,
TTem pro honore, & bono communis terrR Casalitas ris statutum est, quia sit, S: esse debeat quoddam contalium quadraginta bonorum, & suffcientium ciuium terretpogdiet', & unius hominis sufficientis pro villa,iuxta seliarum, quoru quadraginta,& unius pro villa fieri debeat omni anno electio, iuxta consiletudinem hactenus obseruata uod appellatur conliliuin generale. Quod Quidem comum generale habeat auctoritate pr sentis statuti, plenum
arbitrium, plenam bestiam, & potestatem,super omnibus negocijs
59쪽
negoti js communis Casalismaioris, &quicquid in dicto consilio, & per dictum consilium fictum, ordinatum,vel
reformatum fuerisivaleat,& teneat,& executioni madetur,
mediante brachio Domini Potestatis Casalismaioris , ad ' uod exequendum ex ossicio sivo teneatur, S: debeat, ac si factum, prouisuin, & ordinatum, & resormatum foret per publicum arenisum, seii publicam concionem hominum terri; pr dictς Casalismaioris, dummodo maior pars Consiliariorum suerit in ipso consilio. Et dummodo maior pars dictorum Consiliariorum existentium in dicto consilio, fuerit in concordia, factis prius partitis inter eos,quq parti*ta fieri debeant ad bustiolos,& ballottas, de panno aut pignotato, S facta una proposta alia non possit proponi, nisi facta prius deliberatione super prima. Et quicunque secerit aliquam propostam, prima non terminata,& scripta in liαbto communis, cadat in poenam solidorum quinque Imperialium,pro qualibet proposta, & qualibet vice, quς pini λperueniat incommune Casalismaioris. Et quod in praedi αcto consilio semper esse intelligatur contradictum propo-star etiam si expresse non contradicaturJEt nullus alius possit addi, nec loco alicuius subrogari, nisi per dictum Consiliu electus fuerit. Saluo quod si aliquis ex ipsis ex iuxta causa non posset intercile dicto Consilio, quod durante dicto impedimento,loco sui possit ponere patrem, fratrem, filiu,
ablati cuin patruum,nepotem,vel consanguineum, germanum bonu tamen,& s issicientem, & maiorem aetate annorum vigintiquinque.Et quicquid contra presentem ordine huius italuti fictum fiterit no valeat, nullius sit mome ti Et ponentes balloreas in bustolis, debeant ponere ambas
manus in ipsis bustolis,ne videri Possit, in quo bussolo posita fuerit ipla ballottas,sub poena solidorum quini pro qu libe t contraficiente, & qualibet vice.
60쪽
brica,de Consilla quatuor Teputatorum.
T Tem statutum est,quod sit & esse debeat unu aliud Con- - silium de quatuor ciuibus, qui sint de dicto numero diactorum quadraginta, quorum quatuor deputatorum ossi cium durare debeat per menses duos,qui extrahi debeat de busiolis, prout ordinatum fuerit.Saluo prout infra, & in numero dictorum quatuor Deputatorum remaneat Vn exerimis quatuor per alios duos menses subsequentes pro informando alios quatuor eligendos,si opus fuerit,& si dicti quatuor viderint sere necessarium, qui remanendus eligatur deprimis quatuor per dictu Dominum Potestatem, prout sibi videbitur ad hoc, ut negotia comunis ordinate proceduat,& sic successive fiat, & seruetur,quod Cosiliuiuappellatur Consilium quatuor Deputatorum, sia per neg tia communis, qui quatuor Deputati trabeant potestatem,& balliam super intratis inuentedis, super prouisionibus fiendis,& super expensis,& oneribus incumbentibus,& sit Ier omnibus alis negotijs communis, praeterquam incali us in hoc Itatuto,vel alijs statutis dicti communis exceptis Salvo tamen, quod non possint expendere, alienare, vel prouidere de expendodo, vel alienando de havere,& bo no communis pro uno facto, vel negotio, ultra quantitate
librarum quinque Imperialium, absque speciali licentia,&mandato illustrisiimi Domini Domini nostri, vel nisi hoc
fuerit resormatum per consilium generale quadraginta Casalis inaioris nec pollini ponere,nec prouidere poni aliqua taleam, vel aliquod mutuum, nec aliquod opus fieri facere, vel aliquod aliud opus vel gravamen, a libris quinq; supra, nec aliqu in persbnam de suo extimo cancellari facere, vel
sibi aliquid detrahi,nisi super hoc data fuerit licentia, vel iacta suerit prouisio per dictu Consilium generale ; Saluo, quod si foret expediens mittere ambasiatores in aliqua parte pro