Gasparis Contareni Cardinalis ampliss[imi] philosophi sua aetate praestantissimi De elementis et eorum mixtionibus libri quinque ... / nunc primum in lucem aediti. Scipionis Capitii de principiis rerum poema

151쪽

potest haec etenim per conoessionem fit, quae es a talis do perste,non autem a Sipdo, upri chxtinus Ide, Aristitiles in quarto Metheorinnis quo pris agi e viatione quae ei situ mixtionem qua dura res mollesque t non scit mentionem de ea coagulatione tua fit per sis JUD, d meminit de ea rami quae fit coelido per seu J i do uero per in eo. Ea uero coagulatio quastper se Fodo , conuenit mixtis j v impersectis qua non sunt unum per formam tum a sub antialem tertium conssalam ex elemen orum mixtione, sicut undo omae ruina creterat huiusmodi. Ea nanquepersi freta si ido, non rentum cisa illis dum exprimat, simul e humissum, sed quoniam is sua humidum queum e uaporem condensat in unum coit partes si terrestriores come it,quae tenacim se usique detinent partes aque a tumori, mim putus. De hujusmod coaguiatione Upriis Aristit,les, Adisfieri remotionem ms A, non autem haemi A, se quo no memnit. Nam Fussum ideo coagulat quod

uel uapor ransigditus ueri qua crea lationem scit quandoq; extrinsta est ab illo xto corpore quod

ova tu tu e frater, ius nuturum, quandoq; pecundum naturam et intrinstrare. Praeter raturum est iumxti imperJctici is Aquilis Apri 'mus mentionem. In metallis uero ' p est mi inston num, eorum propria. Quo fit ut glabes, grando, m uiues et permaneant fluidae Melassa uero Asues ui,cum primum uisu a celsaeriti ea,

152쪽

DE 'LEMENTIS

mi insccos, nixu costmur e fures sint. Qualis ueroer cujus md si haec uri latitam, infra dicturus, intra elabimus de implexionibus. Haec de coaptatione sintstiis Coa tuta uero liquefiunt per se a chlido, e uoueam calidum partes in inium eam a frigdo ra

quae uis irris arctius continebant partes aqueas. Ne non chlido etiam per accidem quesbi, quando sciblicit resoluit partes queas m uaporem, simu i in unu

s at pro De tamenta uapor cum in aquam coitur a

Frigdrem eorum poros subit discindit partes aer-

res res exiocatas Ir i unum coa si caloris. Peraclidem uero a frudo quadam liquescunt , quoniam aurigdo expellitur dilidum, cuius uis crasti do in aliquo corpore privatio quaedam ut si erma, quod Frigdo liquescit uanest uaporato inmhd cuius is crassim diis in erat. Nounu a uero corpora simi quae nequeunt oviari neque a diligoneque irigae,ab utroque timn crassescunt. Qi amdam uero neque oviari neque crasses aere posunt se semper fluida per euerant. Ea quae et plurimmum habent, habentque etiam plurimum linterem, crassi sunt a calido Fudo, a neutro durescunt,

153쪽

ut olim: In quo, tam est aeris, ideoq; aquasi permiat, cruspes est tergum aliquatinus a tralido a Figdo , quovium partes no a re quo se in caloris resoluunt uir, o tam ab ursere non potes , ita habet multum terrae, ed plurimum aeris , quo pratum pueratura olei constit, a Isso uero non durescit, quoniam aeris superat, reus eis ut in niue ruina consilicitur non uti m dures it ut JUD, qui ex aqua Fiatur ita cons icimus ole i re coactum habere quandum hyeuem niuis uirio

ius. Novam a etiam quam in aerea, quia tamen ualde

temesa et glutinos sint , neque t duresere sidcra pessimi ut mel, eo quod neque m laeta acuae iuncta humi sitati exprimi potest iis fueris propter

teraestatem e lentorem neque etiam iuta oris par

te aqua resolui queunt ob irradentem . Postremonomii a sim corpora fluida quae neque caloris nemque filaris uisursum crassioraue sint, ut acrium: Hi quo quamuis paues imo sim partes terrestres, item calor illi a quo acutum sporem habet, adeo nimbutus es per tot que diffisus, ut uisii ris exprimi non, si Ideoque continet partes aque taede' entur a fere, et ob paucitatem partium mi re prium uent merition possum partes quo te 'anet Q propter neque etiam a stili o Iuresere crus, sescereve potis intum ob exiguitatem partis amquea terrestris. Num quae rea lantur a talido,

ut habeant terrae plurimum quod con stire possit parte quea ob lorem resoluta.

154쪽

Praetor saec quae bacis si nobis exposita sint quae tam inuent itur matulata, qua prius frigdo ooaili sunt , senis a Quido pei sectam rapiunt duritiem' compactionem, ut issilia omnia. Nonnulla contra prim ompinguntur in unum, di o demum post actionein concoctionem inlidi,perstetam coagulationem spiret afrigdo: huiusmod a naturas instra aes ises, quorum guritie extremam manum mpomis sim iret eor- mixtio, saSosmi pri ferit a disso. Ex his quae hami g a nobis fiunt exposita, sid lenite Ui potes quaeram mixta potius sim ter,

rea, tua item potius aerea Coagulationem liquesctonem ; laetoris cur poruum e sui mur plurimae aliae Z-s Uuones, ut ii apta uel epta sunt ea mixta corpora repitis quibusdam pulsovibus. Quaedam etiam Iura corpora molliri pol sint es in lecti, quaedam minime. Ea quam in quis tumor si in propter coeagulationem non ita resolutis est at , euam it, quin tantum

eius reliquum sit et in tota eamus ersum ut iis Um d scia nequeat , et si ob paudiatem multasique

partes terreas quibae e limpsistitu nequeat fluere, haesitique igne messescunt, ut ferris, ut cornu:quamuis', rini uiolentiori igne adhibito liquesctit Illam non ulla mixt aqua a Fersa madefint, ut lana huius neris alia liquescere tamen no possunt. Quoeda rura inaque posita liquesunt, ae e tamen madescunt , ut nistri se L Nouis a in aqua et madefint et lique scura, ut laser nongum visormae cois, similias te

rea mixta. Ea quorum partes terreae latino tenues in vice compactae Diporos tam e habent majores aquae

155쪽

flobulis, in aqua posita desint, non autem possunt

liquescere.Contra quom partes terreae more lutinoi carent, poros tamen habem ne cum exiguos ut

fine aqua peruit neci a si magnos ut sine iniuriae scissione aqua per eos meare pol it in aqua posita non adestine, ed istum ab apia liquesunt. Terrea uero quae elutinum habent m poros lato madesere possunt, ut lateres com ruris quae compactis telutino non admodu tenaci aliis, minores poros habent quos saltem aqua diuellit, uiuescunt, soluuntur ab iuri nounu a flexibilia tioontra aliquam nequeret, uti,nciis ei iuri es. inraexibilia non possum te ob in diem. Num humiduis est terminali termino alieno reum contra, neutra tamen horti igne ma fere possunt ut ferri : Ma rus terrae Ner Aperane humorem queum, non spernmum fumium, e intrinsim' ex quo copositum est lignum. Non ira a frangibi i sunt i partes magnas,nomaussa comminui facile queunt in partes exiguas egi minutia. Item quaedam sindi possunt, necnon etiam fiant, ut Iigna lapides eris an queunt, non autem fundi. Omias huius gneris acri en iam causa est in poris eo-riami situ, item in modo quo partes terra inuicem cohaerent. Nam quo rus ori in longa sint protracti par tesse terreglutino aqueae tenues per long inuicem co-

pacta sun possunt non item Fui .Quod h: nuru glutinosipars resoluta sit ob nimiam fictitatem pori noui fit etiam latitudine sic frangibilia fiunt Lapidii uero pori ubi raris i in omne parte dei seri, sint lapides'agibiles ubi uero crebri et frequentes,

156쪽

remminuisitis lapides e ficiunt non fusiles autem

quia non certo orditae ita longiussitaem protracti sunt,nes . etiam ut deximus sin lupi tibia partes trimae ob rent tenaci glutino queo , ut in ligo. . Pari ratione atque ex eadem nus quaedam sinit malleabilia ut planissum, serrimi, ' pleraque omina 'lita es: uoedam in me. Quod contingi ex humid te quea constipata tamen a frigd late tiranseo in qua es lentor glutinum. Ita uero uae sunt terrea aut que absque letor multi ext en it no possunt. Quod sicci humi oaciueo glutinos fuerit etia admxtum aeris v mm itfatis,minus sterrae habeant, iunt corpora quae etiam

nisu fiet possiunt in diuersu si mus quas retinent,

ut aera huius Veris alia: .ec poros has i intraveos intra tuos partes compressa euper se queunt, cotineri. IVm r. cirrhus ualitates m hujus mcd alia nonnii a mixta aetendi issam iuri non possunt,

licet erueant, omnia iura quaedam contra in lam, mantur scd flammam non emittunt carboneset ex edis

fiunt hujus ordinus intra in udus plurimum r,m nolimbi crassiori aeris, porossi habent quos ius subire potest. Illa uero in quoebus plurimi es aeriris,terrae admixti m aquae modicu,in amatur flamma emittunt. Nonnulla quoq; per se me nil ama tur collincta uero ligno arido aut lino oons hin fiam, in concipilicra emittunt m hisce aereo h mido dis mixti es aqueus plus qua mo Acus parunm terrae, Dorcio per se ob humidiret nimia in lamatur me, at iuncta uero siccae rei cito flamma coni tui, eo isu penusura secus es . Ideo cumulet humi stat quis

157쪽

r I R. IIII.

erea 'parsi est AD a eprodit flamma haec supebrius latim i nobis exposita sunt, si de mixtione terreretem et loqueret r. Ite a regii norum ua posita u-pore emittunt, aliquas mus , fit uni alia, nonussa. dore,alias ligne . aporem queas imum, septi qua aerea sunt iij oreun m os ut oleu fheinem .iquae si aere lentores, plus tua medie terrestris partis

habet. a re sunt uilita esstu dili stram mixtorsi

corporis,ciuibus pro materio agetis qualitate uim

cedi peris apta si uel me id sent ad patiendii. Ex ubbrum sibi dignos porri malaria e fiden eorti, ac propterea qualis nasit eoru cui si coplexio Qua parte Ari l. in quarto etheo. raciare coplexus est. paulo Fra pauca quada perstranga A cedo nitea complexione eius syllera paucissi hac rem omne perstris in quando pude accurate latreti de cvlexiombus tractauit Gale opere ad ea rem tilustrie os, , de cvlexionibus inscripto Coplexio est eda ualitus est o lata ex mixti ovibus primaru qualitatii, quia mixtum corpus aut erra assione, patini cri lapasso M. Nam tam temperamento primui si qualitatu fateo lexio, nomissae uero activae sint ut tali si re istud id alii quae supersuli pa tua, i id tuis illiscet, si ritu , necesse est ut harum omnium natura, luctat in coplexione quae ex ipsis on utur. Per V Xione er mixtiosi me certa Sone alte . usq; teperamen, terra ite passone palimr Coplexion ignera Galenus noue posuit, quor unu uo mi es inmorarosq; vadis sub se coiinet. Prima omniues temperata, tuae suosm medis potes nitribu, ut is

158쪽

su iret coplexio in qua qualitates prirna uatuor coaequata moeni sunt, adeo ut ne punc, sudem aliqua eari aliis excisit, e posii sit in medio Alio modo

dicimus complexionem temperata e r quam ea suetoperationi maxime omini sit recremmodata, et prae epue cui I Tneri conmemat' sinit solemus dicere udis

pium actuum esse sis,' tum proportionem et aequalitatem gometrici ni qua coni bruties iustitia stribu-Dua,ut 'pum lib. Ethico. Aristo tradit. Sic ery diiscimus complexionem temperaramo quem quae operationi cui e si ede conuensist Prior issa complexio temperata una est tantum civia consistit in me is que, tuor qualitatum quod unum es tantum Pu rior haec temperata es in idiplex, pro natura solior quan cumque rerum Prior illa si ita med um sectat ut contra,riae quaslate ita librata sint CT elementa contraria,' nu 'in aliud compar non habeat proportionem maioris inaequalitatis minor sue nimiri huiusm d te iperata complexio in rerum tura inuetari ei sit. Nam coplexio constatur ex mina actione uelitatum contrariarum,hic uero ita libratae pomimur ut unam

teram compare agre nequeat. Item si abdita friam ditatem longi perat in agendo, in rei sendo uero mignoperesuperatur, ut is, non possum ita inter si coae, itari T librari ut neutra in ali ream arat . Quod si huiusmodi aequalitas attendatur penes quentientem molem elemetori ex uilli mixti copon tur et etiam coplexi teperat eis ino pote . Na cu elem et adhueum uidelicet,aepe maiore uim habeat i passim ne

cus es ut me passima superent activa b eo materia

159쪽

CI R. IIII.

xlcra corpori sunt aqua et terra, ct maior trarae copia ex hiis pleris iue omni bina aqua nisi stur terra' qua lonysuper em, aerem. Ammpliae seu omma mixta uni iuratiam quandam habeat, possibile est con tintiam hane feri, mi si terra asuri,aerem ignem, in eris superauerint. Nullo ere

pacto in rerum natura inueniri potes huius veruqeperata E libram complexio Proxi in lamen utecomplexiom teperatem quamvrtute e laus, qualitates primae maxime sim inaequatae,arbitratur Galenus esse homi us vlemone,quod fictili ut reor ars mento ad ruit. In in enim Cum ensus mdiu non

percipiat qualitates tangisses excedunt usu maensione qualitates ex quibae constat et confectum

est, num tactus, oportet enim recipiem carere ea natura quam recepturum est. Iccirco recesse est tanto

praestantiorem esse Vitam, quanto maps recessierit ac dilatilis extremicra redactus ad me Z- sed homo prassentissimum omnium tactum habet, unde es etiam prudentissimum auimulium I tu necessee ut eram complexi sit propinqua omphae iovi j imediae in qua libratas in ramo aequata qua sentes, eo

indiximus modo Quod secus e siet(utioni Ape

hibent eo recederet humum complexio plurimum a me A uersus taluum e iuni sum. Id ora a-mmalia et fimor homine, vae plurimusnt,excesse rem etiam honuum adsis per Sone. Uerum de hom m complexione aps prope disserere ad hoc neprium 'tuti a nostrum non persinet equamur rem

in hac partese mim,cun hn:am sis complexione

160쪽

hbrem traxime accedere ad temperiem , in hocs, umperare omnia mixta orpora . Hic mens quo lato amploi dictivm . Quoniam in hominia complexione tam es latit: Zo,adeo ut hominum alitiis lis rantur complexion temperata, F, sunt admossum rari relicitu uero homines sunt complexionum rece, dentium a semperie uersus lituo extre vim , m in gnopereel inter repant Sed nos crassiori minerua ponemus humanam complexionem es maxime eis

peratam, aliorum uero corporum retorum intemperietatam esse. Temperatarum gnera a Galeno omnis fur esse ocis in homine Parii ratione a nobis ovi possum octo I aera cumplexionum Ansemperat arsi mquae mixti scorporibus praeter hominem conueniunt,

o eue solini temperatam complexionem ad cri psimus, in ius uius ede mixtorum corporum coemplexi temperata it, et aqua operationi quanimi ura habet. Och onera intemperatae complexion sh aes sint,calida quam anui , aut tanti frigda: humida quos, tantum, istoc tanti .hoeiliati or unica tan iam qualitate reae sint a semperamento Ahae turrit uor An utraq; qualitas intemperiem habent quaeda

enim es calida Er humida, alia calida oe siccari temAliqua frigda es immisi alia frudes Fata Qua

si co sentur, o S erret intemperata complexionis nera ueniri autem posse complexiones intemperatas propterea ' unica tantum qualitate ex regum semperiramenn ,sole probatur. Nisi catilina inuetura pomi l cum suum,me humido, illam ci cum sis mine cro , Cur Usiferit aqualita inter siccum, humi tum,ca l