Gasparis Contareni Cardinalis ampliss[imi] philosophi sua aetate praestantissimi De elementis et eorum mixtionibus libri quinque ... / nunc primum in lucem aediti. Scipionis Capitii de principiis rerum poema

171쪽

t ites

Plisti in Thredito raris diles etiam is no ullis h. cis . Postquam con btutum es quid fit apor , accedemus ad explictinc enumerandi, praespuas ori ymas quorum, numquodsi amplύ mum est, G-mer Fre sub se disserentia continet. Saporis nera sintseptem os oue , Aloeupina es ad lum,au- flerum , oerbum Lacutum salsu amarum. imbus quoniam Iulo 'sin e propinqua ualdesiit, uno tantum Inere continer perhibentur,quam-- reuera uos relignera Hac saporum nera nonnulli ira Finxere, ut eorum quaedam pertinere dimis ad Feuem , alia ad priuistionem quandam naturae si edess, desectum. Dulus sapor(-qis it e piet, hujusq; gneris ab ad Feriem pertinem: Ad-Jus,amarus falsus ad priuationem. Myrum cum inulta inueniantur,mplanti praestertim earumsisti S-bis,quae cum ad persessionem Fredemq; suam per clam peruenerint huiusmodi sapores habet, isnimo Dido imperstes a cum ferint, iuueda ueluti dulcedines it secta, einde ampliori destione perum,

culdubio non es in absolute pronundandum saporii haec vera pertinere ad priuistionem Ex turae deis serum .Quam, ut in pluribu res ita phalet, quod

Alus si sapor destione an perfectione

constitit. Verum ut expositione nostra tota haec res fiat illus ior,altius or Zamtir D imus utur in unis sum tres spesporis oriunes. mdam uim ueluti priuationes et curruptiones mi ahunt alii contra,

172쪽

DE ELEMENTI ssunt ueluti exordia quaesim ratior saporum, citi bus tura uon si hi , sed ab iis a persectionem pro inditur . Nomu i uero sapores per Ssret, in quis sub tura si hi Primi suo ordiues saporuin scrum loruis se putreseruiuio similes si re edes per quas

me fiamtura pro edis r ad Inerationem per ecto Nun mixtorum citems, ab liecie perlectioneq; mixto rim re editur per dissolutiorem ad elementa. hi si .pore quoivium nutritioni a tura essessi, sinuomirati sunt, bis i serenio viti: quamuis eorum ramussisere consitim es sim Fredes 3 saporum , quos si rietiam in mixti per diis feriet persectam mixtoriam renco Aonem supra exposuimus. iiij liis ei duobus illi or Ambus,qui in aerii incoginti is int, nec amtumra inimi per e tractabimus de his ephem veribus pauca qua uni: qua in parte lectorem admouitum esse uolo saepenumero omnipre mixtorum submitantialium persedisrum neratione,' in siporibus, odoribus,coloribus omnibus il ladem qua pro ei somne quadam tura perfidi, ex priuatuom et non enistus natura,ut isti scam,in rebus his inferioribis is mixta, ut ad perfectionem non uenian ramo in contrararium mutentur, aut etiam spolianturAd tetriam Otium si nurralibus rebus msus fortuna, peractis fiunt, priuationes, ' non entis naturam hisae serioribus immixtam. Sed reueramur ad saporis natura explicanatis. Si mala saporum Ineras mi utor ingue purem os , acutum,amarum,s ad sim aut rum a tersum uel acre H ac ne rasi ptem siret, sit pingue cum dulci coniunxeris, ram

173쪽

sim . Quidam his gneribis addiderint saporeninosum et insit 'id in attaamen uinosae sapor pleri cypertinet ad ali nerum superim expositis rum. namestili est uel acris rus . Et in si hoc

pacto per singula , dis inguen uiner sporum s

sint,pari ratione in medium adduci pos tua re sapor, ui tamen uel dulcis uel pinguis est . Nostri uerom btutu es ,referre tantum summa et ampli musaporum nera insipisus autem sapor non est pediae luti saporu priuatio, quassus peropitur , sicut insuperespiretur lumen es tenebrae Dulcis sapor cui ab eo ordiamur fit ex admixtione partiis terrestris imaqueo, cocossione ex percolatione si rati a stilore paulo plus quam mediocri. Ideo homin cinius complexio propinquies me Ao, destria sent itides. No tamen proopterea qui j exbhmet si res quaepia uideatur asse sapore dulci,confisi in tota ea re esse calidam. Na fieri Potest, ut quis norinulla partes sint nudaei a mei in quibus ulcis sapor apparet plurimas alias, si spore curetes ualde frigidas. non enim nec se est, quodlisbet mixtum corpussa ore habere:ideo, mulier sim eam rem esse non enlidum e frigdum, quamim pauca s quosdam particulas habeat dulces ac propterea semperate calidas . Sapor unctuosus pu pingius pirum aeris obtine i items,caloreq; obtusiore a. 'm is abeo consi hi, et dulcis sapor. Est etiam plerum et dilutiori descis, ob eam musam ' maiore habeat aqua copia: a finis tamen es Iulo sipori. Sapor suus fit 1 κώ-

174쪽

DE LENENT Is

re inpiad inlida es ocrem omplex nem: e persi es stili Aor ussit ore Nil indivi obstit isti pera ridens aliquid Iuliis sapori sit ob Am alia, pia re saporis acutis crim exposita. Salsus spor fit ab o im non admosum subtili,sed terres,i: illud quo pars aquea colatur es adus mear me in eo super restat que humor . Tale quidpiam ei illud in quo primo , est saporsalsum, uerum ab exigi huiusmodi potes infla magna aqua copia rectas sit, feri ex admixtione exui portiomsalsa. Salsa ery in pubis primo in is pedo sim ficu ' calidati non

men habent clitorem adeo tenuem ut aromita quae

sunt saporis acuti. Amaris sapor per se siccior est fili g que terrestris siccitast illa amri suoru interdum est sed , sed plerumque es a cribdo.

Quo tuti seraque amara sint calida rno iussa,

r oontra sunt ualde fruda , ut oppium quod amarum est, adeo tamen est ipsum ut resolutionem membrorum sciat, o nimia si igiditate mi reficiat. Quod si quaeras quodnum,mariam fata 'lido egi quodnam a Judo Mihi hae in part Aueraro sententia uehementerprobatur: putenm eam

amariiud nem feri a udo , quae rudimentum quod sim est aliorum sapori si quod consti immim DSbus Inrerum , qui in praeripio fret a mari Actis iudi udi , utpote quis impe se Sismi, postea humore simo adueuiente fiunt 'bj, seinde aus ris , dulces horum amarit

do nimirum ut constat est sis L. Si uer a ritu de tabcuius raturae perfictio non ira mentum it

175쪽

re absinthio in alae, in multu alijs:ut inplerus o mollis raritudo ista es a disso res huiusmodi omnia Fresim inlida,ns habuerint pardis alia F;-diores Pisis,ex quar uirentin trem totam esse Amram frigdum hori steris, atrarae inquam susim spor,eo, sunt ualde ficta plurimum terrae habent,ineptissimi omium sunt utrimentirutpote qui minime omui amari mutari possint ictircore dunttur a diligo rurali, subsident in excr

meratis, nec alimento miscentur , utpote quos tura Fernetur re uat. Nec etiam ea quae in mari nam

suntur in nutrimitur salse per se, sic pro ut

mento attrahunt Iuliem humorem qui sitso si is, mixtim, ac propterea but nulla ambor plangue alia fructum Siduis pons salsi quamin nonussae planta attrahunt eum a limen obed quo cortice aster nit utricer,sic erum, putrefactone eruatur, aut quo humi d talem superfluam nimiam consumunt ut brassim, cui ob eam jusam prodest si dori proptereaq; Mimilioris saporis asseedine, quae cum cons repperit m-rinam hum litatem quae nonpoterat bene a coelore nam turali nos iis reliquum hi id reddet onmSoni idoneum redeo mitior sapori sit. Saluero is e tur radicibus palman ut insist Theophrasi synon uis alantur palmae, sed ut salutis meatus aper,antur , quibus seu iurant hi orem attrahere, necnon ut salis extimuiat in attractiva, Falcior fiat ad aliment vim attrahendum. Salu desiis . Sapor acidus fit. cito rediminuto, id est,qui non plene conmraxit ei miscuit humidum quem cum terrestri

176쪽

Aro uel qui propterea in uiu tus et quod ex mixto illo corpore arido exhalavit pars il purior stu mitior Mermiuam . Hoc si ori vim propnn tuum es dulci sapori, O ei praespue usu qui est: quo

fit ut intueatim in um et morsi, crete si uinosin

diibus, 'cum fi t maturi, postquam des ierunt esse acerbi, neque adhuc sistesti es,acidi saporis e se ob i- perse hone intoris aerei, ut si exhalit taci A. Sit ex uino facietu Audus er sapor frigi ius est, qua uucontieeat aliquas partes calidas actitastiores, urere- priores , ac propterea earum in ab , t mordiore, consumat, exisset Aus rus , acerbus sapor stud fimi, a sq; acier . Infiipi ius autem proprie non est sapor ed sporis priuatio, non tamen ita ut omne ius,

pistim omni prorsus spore careat, e ' plurima parum sint admodum spissata uix sentiantur. Insipida

Fre omnias itaque ultiora. Ea nanque natumra es a tumutper e ni eat spore Onim septiua in mensit ueluti prima saporum materies cuius crinque smpor signeris. Hami sultis it explicatum de saporum Ineribus, quantum conueniet huic nostro operii hiu-to. Duae tantum supersunt quae hones soluendae Prior Asaporum contrarietate, an scillae maxime contrarii sapores in dulcis et amarus,an potius acritus monoerbus Altem quae' est, an sapores me ii componuntur ex saporibus extrem Oontrari s ,ueluti ex quibus, dum principiis, elementis suboriam Galenus puram in sapores magis confratrios esse acutum et acerbis, quo iam acutus omnim inlidissimus est, cirrius con era omnium fudissimis. Sed quorum colurariet et

177쪽

ta et u sineret,nda ab ea di bratia traximae qua pertim ad illud Titus per acri Amri deo contraririetas in saporibus non es s enda a dis miri in qua, hiatibus prim quae sim in Stes, non autem y luper

peperceptibiles e sumenda est ab essem di s Cum

em cuilibet compertum sit sius se in . Iulus i. pore inditum, tu maxime di tire ab essectu Dim-dit ab amaro ideo pron sandi m et Julciem sapo

rem maxime con rariu in esse amaro, non autem acer-

b in acuto quamuri rationes inpra a coeli fit. Id ut ori uit Galenus, mu's inter se dissem acutus er Oersu , quam dulcis amarus Quantum ueraro attinet ad alteram iure bovem,in deum libro prismae philosophia os Um est, unoquoque gnere maximum Altinuam esse secundum habitum, priua,tronem,non quidem absolutesumptam edineo gnere determinestam:&m autem cuiusque sentiae duo tantis esse extrema possint, ideo in unoquoq;gner Juae sunt disserentiae contrariae quarum altera ad habitum pertinet altera ueluti priuatio es quadam. In eo tamegnere a quibus u. constituentur si ecles quae simplistissima omnium sunt in extremis illius gneris con 'tuistae: crethrae di Ferentiae coentrahentes nus,quamim umposita imo quodammodo contrarioe,non tamen maxime contrariae sunt, quoniam non miaxime di tint.

Ao edes ab eo oonstitutae non celentur esse adeo

simplices ut rior es. Sed quoniam vied in compararitum exirenus,altionem habet utrius si extremi Imrco

pecies Re mediae diu cosumere, si copo sit ex extre simplicibbs, non tamen propterea nec se si uisit

178쪽

D E ELEMENTI sin eis uera compositio tanquam mixti ex e metus,aue oo lixiom ex qualitatis primis ut autem uenia

mus ad Assoluendum quas bonem desiporibus propo

sitam: Dulo inamarii cuntrariae senti apori s edes, propterea maxime pilae omni m reliquo uero mediae Pedes sunt ueluti, his compositae quouiam habent sui natura quadam utriusiue participationem. Non tamen ex gula mamaro, tanquam ex et mentis adia saporum Pedes componuntur. Quod ei raden iratione confirme. Namsi us rus acutus sapor componerentur ex ut ' muro uetati ex elemenis ius , utique oporteret sapores illos extremos iugiscem commixtos fui sie, exi ciue non coiruptiis sed rem metu refra,ssaris fise sapores eos medios: id tamen non fieri a natura in sapor muneratione euidenter deprehendonus, qui is potius contra prorex, I re in lemus vfri, sebis saporem acerbinnae auferum , ex et bis processu de boms verse Sono fit sapor dulei, Artificio stimen ne Pro miseri queunt praevi'ntes natura fidi sapores, mi artem ira ex res fieri plurimis medios sis natura plerumque non fidat huius gneris quamplurimos arseoquinaria humanae Dia deseruiem adinvenit Hais

m odores, qui adeo natura saporibus renim id sunt ab eis i pendent ut miseri pida nullus odor hesper sit. Quo Fritur ut nul , memori simplicium

eZ rem habeat, quoniamsapore inret. Item metallas; msapore careti in iis odorem emit irent. Ses itur

179쪽

ery osor saporem , interque actissentia alia omnia pili sapores, si Oximae pertim ad nutrimentum paulo bra dicam. Oderismtura etiam sic, saporis non es sine manseri quamuis no ulla odorarium, da sint aqua uaporuei: is usu attamen si assectae fuerint alterarii a coeo missum pro risu odorem haberem. Q fit ut pers luamus dilutiora parum, ora existere. Ex his ossi sole polas odor definitio.

sapis in humido aereo queoue quatenus odorsis sum septiuum est. Ex quo per ricum es sicuti tura odor perfector est quam saporis, ne illa pertinens ad histrimentum ita essectuum odoris, pepersectius siporis saeuum sapore enim ui est reum terres retaeo ore, humidii aquei aeresimve quatenus odorus 3 suseptiuum neque odor tvmen neque spor fit alsiqued pone ficta coelido omnium nunque eisdem ess or. Ideos, odorifera pariter et sapida modice a pieq; calefacta illustriores re sunt e sapores, oredores. Odorum nera m mod tressunt eiusdem ordinis: iuem vi saporibui supra recensuimus. Nam qui duem odoressunt ueluti inchoationes 'rudimenta naturae , per qua natura tan tui per media deducitiis, odora ad persedis odores. Nonnulli tanquam priuam tiones, ut putresciorum odores tetri horum persedhmediis ut in quibus natura si hi concoctone e flore perfecta horum Fecies nominati sere sant, parumque homini nota: quoniam hoc sensum odori

ualde imper=ctum homo habet. Sed ad pedes dorsi

180쪽

DE ELENENTI et

explictili a pleri tui utimur sapori uombula dici, mus enita suavem stu dulcem stem acutum odore amnemue aut leuem Interdum commiscimus uostibula,

ut Homus quempiam odorem suavem ijdem is, si h uem Folim multi duida sunt,quae habentnsu quid a ritu Am. In summa uero duo odoris gnera esse ponimus, quorum alterum per e sequitur alimentum:ideto ue nos perse non a Ort uoluptatem tristitiamve ped totura per an levi. Nam sinesentibus nidor tarnium utissimus si pleius uero et suturis meatus, musteam si eis. Hoc unum es odoris prinis quod bruto animantis ex quisiuissime sentiunt, omnes t huius neris modo sua uter dignos curat, nos non item A liud est odorum quod e se alimen, tum non pectuitur , liciet non sita que sapore iussus etiam es odor rei nisi id te cuiusmodi semit loruin i, rorariorumq; odores hoc odoris unus soli homines uidentur sentire , metri a uero an millia nullum habere pensum huius gneris odorum Aristit cles putauit: utpote quae uentri dedit Fensum non habeant eo ri , qua per se non suunt ad alimentis . quodsi qua, dentur titi odoribusu ut miles uenatici, qui in pratis florentibus non sentiunt odorem quaedam item odores ulphuris ae Fruiit insereretq; id per acta levi fieri Aristist sudem utar es . Nain si eris florum ne oblectat, ideoque diuertuntur ab sensu odoris. Grauitas etiam quae sulphuris odorem comiditur,mam se afficit ae interimit nonnulla animuli, simili uerborumn simus homines stratulat, intemfest haec Ar