Orationes, quarum pleræque tractant argumentum politicum. Accedunt nonnulla ejusdem in utraque lingua poëmatia Antonius Aemilius

151쪽

ORATI V. iis erit de degeneres isti talent, circa crustas, c rima rerum involucra haerendo sed,qua erat inimi solertia, interiora ruspand abdita erue- at causas et cum philolaphorum vulgus in primo fere horum sacrorum aditu subsistere bleat, hic ipsa subibat penetralia, de intimos

naturae recessus illos initiatos tantum . hunc,

si noris, e popiam dicas illos, tanquam in Eleusin iis , ad minuscula modo mysteria hunc ad majuscula admissum credas Aruspe

ex Hetruria animalium exta inspicere consuerat hic omnium corporum ille ovium fibras hic rerum omnium et ille ut incertos eventus posset praedicere,vel potius hominum illudere credulitati hic ut abstrusas naturae vires omnibus inspiciendas, admirandas proderet:utque, quod nos Christiani primum ducimus non semel eum dixissi memini, magis magisque nosceret universi fabricatorem Deum: qui Terraritan coelique sator, qui tempud altivo Ire jubet,si abit se manens ut cuncta moveri.

Et sane,si verum admittitis, Auditores, multa quidem ejus stipientiar, quam tot philosophorum familiae profitentur, partes sunt quas inter ea quidem prae caeteris homine digna habetur, quae a vitiis expurgat animum: verum nihil eget imus , nisi domitis tot monstris, lupra res humanas nostra assiurgat sapientia abdita Natura penetret,

152쪽

116 A, coelum , mare, didera solem, Lunaique libum, atque ex universi opere ipsum aestimet Sesadmiretur,opificem. Virtus enim,quam pulsis vitiis,assectamus,praeclarad prope divina est, non quia per se beatum est, malo caruisse dedquia animum laxat ad expeditiorem cognitio

nem universitatis neque ante habet plenum consummatumque sortis humanae bonum, quam cum caleato omni malo , petit altum, atque in interiorem Naturae sinum effunditur. Tunc juvat inter ipsa vagantem sydera, humanas res superne despicere,et ridere bel- lantium regum in angusto certamina Hoc ne inquit, est illud punctum, quod inter tot,,gentes ferro designi dividitur Formicarum iste discursus est: in arcto laborantium jur sum autem ingentia sunt spatia in quorum

possessionem magnus admittitur animus. hic alitur, hic crescit, ac velut vinculis solu- tus, redit in originem : hic suam transilit

mortalitatem, atque in meliorem transcribl-,,tur sortem. Hoc studio accensus noster, unam fere cogitabat, unam fere loquebatur naturam, et stupendam fabricam Dei in qua pernoscenda satagebat, pernox prope desper dius Quodsi forte occultam rei causiam pervestigasset ibi vero homo non conquiescere,

sed palam prae gaudio gestire nec cum disclapuli tantum ea communicare, sed ad amicos

153쪽

OnATro ri e samiliares circumcursare , laetariam apud inanes testari: non aliter atque Archimedesnventa subaerat auri obrussa , ad suum regem aetabundus properasse fertur,magna voce ex-lamans ven Eo auen Ece. Quia autem manum illum horum arcanorum e popiam, luem diximus, Renatum Cartesium, abdita luxque penetrare videbat,adminiculo pulveis eruditi in quo dc ipse adolescens non le- 'peram posuerat se de integro, ex quo in tam anc urbem venit,ad haec studia convertit, ad:am rem usus consuetudine erudiri viri Fran-

ita isci Schoten quod earum iterarum ignarOS, V penitiore rerum cognitione exclus Timos si comperisset illud magni Platonis scitum ecutus si leue Aeeten et 'Aettari qua

oce ejus artis imperitos arcebat ab interiore apientiae sacrario. Quare etsi hujus scientiaenagnum haberet usum, majorem semper re, luirebat hanc unam esse disciplinam persua-us, qua non Eudoxus modo , 5 Hipparchus, derum mensuram ad digitos revocasset ,eum etiam Archimedes humanas vires excesistet: qui idem possient,solos recte philoso- hari,S proxime ad Deum, qui omnia poster, Ccedere. Ita non minore alios docendi,quam liscendi studi, semper ei ardebat animus ut ' luas susceperat in nostra A cademia partes decenteria cum laude usi ineret, multum diu-lue meditando ec elucubrandia, quae publice dicenda

154쪽

118 AN T. AEMILII dicenda forent. Quo continuo labore fractu . 8 crebris vigiliis exhaustus , febri denique corripitur quata per mentes amplius sex misere conflictatus, cum in dies plus plusque consumeretur , 3 hypochondriacis obstructionibus , sensus subinde turbatiores viderentur animo integro constanter eum complexus est , cujus admirabilem sipientiam de potentiam non minus ex structura universi, quam ex sacro verbo vereri didicerat suo exemplo nos omnes commonefaciens, quae in hoc cum ipsa morte constictu prima curarum esse debeat diu nempe nobis ratio apud eum conster qui unus nostraeridum hic sumus, futurae soliis arbiter est. In qua cogitatione defixus, cum neces tatem ultimam jam praesa, giret animus , de amici sui, quo familiariter utebatur, reverendi viri,Bern.Busicho vii,novicesimum requireret alloquium, adstantem conspicatuS Dona, inquit,verba quaeso de Deopraeeas,

A meliore ita cujus beatitudinis clariora in

me,qitam hactenus capere potui, documenta nunc experior Salutari ejus viri precatione peracta,

Tectam,amce, inquiricomprec et uss m. Videte, quae so, Auditores, ardorem menti SmUmcre l-

rorem complexae. Hinc ebris ardentior lancinabat miserum sillinc edax inedia carpebat exhausti corpusculi reliquias sinter quos carnifices dolores, inter quae turbamenta sensuum. Omnium cruciatuum victor animus, in sic met

155쪽

semet conversus , quasi corporis vinculis exolutus, ruptis obicibus, circumfusam penetrat caliginem,ad suum, qui finxit,raptus conditorem Deum . Quo nunc, quem lugemus,eX- cessit suique voti jam damnatus rate cognata versatur sydera quae ex magno harum literarum praeceptore de rebus coeles ibus acceperat,d alios docuerat, coram contiletur

quaeque ex humili loco contemplatus es nunc adspectat propius, ios homunciones in imo reptantes despicit Sc si vel posset, ad

nos redire nolit, humam sortis jam pertaesus. Tecum tamen, magne Atlas, arte si,qui unus fere universum nunc fulcis coelum,non suppositis humeris, sed solidis divini animi rati coni bus . non per accumulatos montes, Pelioni: Ustam, de quo poeta fabulantur Ad certiori-hus gradibus , cum lubet, mundi extima conscendis: tecum, inquam,tuum Renerium,quod inter corporis cruciatus coram non Por Vir,

nunc e collesti arce ita loquentem mihi audi re videor mltimo, quod nunc liberius recom dor, tuo alloquio Davi si me amicorum, nihil prope, aut tertiata modo, quartata verba, semianimi voce, moesto tibi tum locutus

nunc putri illo S caduco hospitio egressiis loquar expeditius d. quia corpus jam defecit

ad te descendit animus, te visurus, qui ad me visisti saepius:ut quod unus sciebas vel meditando novum didiceras , uterque sciremUS. a, Re visisti

156쪽

ita A, ILRevisisti ad me ultimum, conclamata jam valetudines, moerens, frater ad fratrem, vel si quod arctius sanctius magnae in terris conjunctionis nomen est , Pylades ad suum i Oreste , hoc est , ad te alterum, novissima d. , collaturus ossicia. Quod cum in deficientem &jam deploratum non posses, meo nam si memini innixus lectulo,ubertim flesti quas lacryma etsi in me tum non videris mutuas Hexhaustis de exiccatis languore oculis , plo, rautem amantis animum utique cogitasti: H quo consti icti, Cui duo corpor bus, mentibus unus erant, idem semper volentes, idem semper nolentes., Tecum etenim longos memini consumere soles,

Vnum opus S requiem pariter disponere tetrumque.

Non equidem hoc dubites, amborum sedere

certo

, Consentire dies, S ab uno sidere duci. Unum modo est, quod de fati injuria querar,

quod te cum corpore adhuc colluctantem i imo reliquerit me in alto immortalibus Diis nunc proximum posuerit, supra solemi ar- dentes coeli faces quo me duxisti saepius et s nunc ego te vellem. Sed quid rursus moero i

re squalidum, plorabundum aspiciosi quid il

in hoc animi corporis divortio mutuas amantis lacrymas frustra sollicitas 3 ubi plo ii ratibus non est locus inde , quod tu haut nescis, li

157쪽

. Unum mOQo, quod dicere coeperam, mihi . , nunc beato grave est , quod non pariter, ab- , , stersis lacrymis,una gaudemus quod te inter ,, caliginosa magis, memet in media luce politatum video Sed, quae magni d excelsi animi in ipsi corpore libertas est, hic inter collu- , , centes coeli ignes, ubi quasi in tuo circo de- , currere consuesti, mihi haut dubie occurres

sepius quod tu in prima beatitudinis

, , parte semper posuisti, totius fabrica admira- , bilem conteae tum coram Una conruebimur. Tu interim , ne hanc felicitatem mihi invi- , dissi videare, omitte, quaeso,vel inferos solli- citare, vel veterum heroum vanos conatus' cogitare, de quibus poeta canunt, sese um, dico, vel Herculem dieque enim corpore ,rursus jungi et opus, quos animoriam con- sensus aeternum devinxit nec ri te polles, reduci velim: bd te totum potius mihi hic iungi cupiam . ut alter alterum complexi, eodem perfruamur gaudio et ut una magna haec permeare spatia, Soli queuc Luna fa-

livi licere extra inferioris mundi conta Otum milluviem positi, non telescopiis, ut solemus, sed digitis, coelestes globos, de extimam mundi compagem, quo hurnana mensura

158쪽

111 AN Emi Ci,mensura non pertingit, metiri: ec, quod sis, ora haec omnia est , ipsi universitatis opilici consociari possimus caeterum, ut ex hoc diverticulo ad vos , Audit rugrediar paucis,

qualem se in vita de quod praecipue spectat L

solet, qualem se in morte gesserit noster Renerius, jam diximus veterum Graecorum de Romanorum exemplo qui si quando eximia virtus e terris emigraret, multum ad morum exempla interesse credidere, vitam honeste a

ctam omniumoculis subjicere, atque imprimis summam in ipsa morte constantiam : quod is hujus scenae actus esset novissimus et quo ut quisque optime defungeretur, ita optimus Scpraecipue imitandus censeretur. Multos qui dem terrent funebriae aliis ominosa videntur Veium, ne improvisa, tanto gravior, nobis superveniat decretoria illa hora opprime invita utile est, subinde adisi ad cineres revoca re animum:ad se ratem urnam mortuale choragium res erre oculos. Qitae res sortis humanae pos admonet, elati animi typhum

nimium comprimit spiritum quod utro

que majus est, mortis contemptum parit moraliter atque miles, crebro in acie versatus, minus horret plagas e vulnerae ita frequens funerum aspectus , de mortis meditatio tollit ejusdem metum. Quod enim moriturus trepidar, morientis potius, quam mortis, vitiun

est quam nemo hilari excipit vultu, nisi qui si

159쪽

o V. Ir 3 ad illam diu composuerit quae non minima humanae sapientiae pars est . Vivere tota vita discendum est sed tota quoque vita discendum est mori. Non alia quippe quam cum illo ho-

iste, acrior pugna est et non alius triumphus major quam expugnasse mortis metum. Minus autem eam metues, si corpus hoc non domum, sed breve hospitium cogites ex quo migrare, non arbitrarium sit, sed invicta nece si tas dubia quidem timenda, certa autem e.

pectanda sunt. Adde quod singuli fere morbi

diversis curantur remediis sola mors malis medetur omnibus eoruni utique , qui miserae huic vitae renuntiantes , meliorem sperant, iri beatorum transcribendi ordinem, o ipsius contubernium Dei. De quo mortalitatis osti cio tanto frequentius cogitandum est. quod aridi liceris, experiri non possis salieno autem xemplo doceare facilius Morientis lectum qui circumstant propinqui, vel amici,cum singultientem anhelantis audiunt spiritum tacum rigescentes adspectant artus, omnia denique in mortem composita pars quasi attoniti istupent lacerato pectori manus ingerunt alii: pars in muliebres se projiciunt fletus: solus sapiens spectat sinem repitu, singulas moribundi voces, singulos gemitus se suspiria pensitans Domnes denique gestus, nutus attente notat, quaedam tacite probans, quaedam castigans atque novis no illo hominis cera x tami-

160쪽

xr T. Em i L. O, A T. V. tamine, sibi exemplum capit ut se ad ea iidem

necessitatem decenter componat, &, cum Opus erit, communem fati viam ingrediatur

promptius. Quod ipsum quaeso nos quo

que salubriter imitemur. Discamus igitur primaevi juvenes, discamus viri; primo, que mcaduca e profluvia res simus aut, si dubitamus, doceat nos qui multa docuit, nosterne nerius, Praepropere interce Plus qui nos vetat spes inchoare longas Nascimur, se mox denascimur, herba solstitialis instar quo repente oritur, de repente aboritur. Et, quia omnibus eandem hic legem scribit fatalis necessitas, idem quaeso cogitent viri principes, idem terrarum domini cogitent reges quia inor sola fatetur,

uratula sint hominum corpuscula. Deinde id quod caput est, praecipue hic laboremus Chri itiani , ut, quod in catissimi colle, gae occasu viderunt propinqui amici, rectus tamelioris vitae certus sit animus cujus spei plenus, praesentem mortem rectis intuetur oeulis, si deficiente corpore, ipse non deficit illud terrae, animam redditurus coelo.