장음표시 사용
241쪽
α 8 capvit X. . side tu , quid magis, arrideat illud pro eerto hahe , huius ossicii servum dictum prisco latitestatis aevo suisse Claustritumum; quippe claustris Pra
De Serporum domicilio. Duo suere domi eiIii genera Servis attributa ,
CELLAE, et ERGASTULA. I. CELLAE erant , certa aedium cubicula , a
Servis habitata. Bas Cellas familioe appellat Cato .a4. De iisdem loquitur Cicero II. PlitIipp. a cum inquit : Conchiliatis. Cn. Pompeii PerisDo-
malis seri orum in Cellis stratos Ieclos Mideres. Atque hae servornm frugi extitero sedes. II. Noxii vero En GAsΤvLIs continebantur. Rem Omnem, declarat Columella I. 6. per haec verba: O fime solutis serris celkre meri lem aequino fia- em spectantes sent: piactis quom saluberrimum Subterraneum Ergastulum, plurimis, idque cingustis , illustratum fenestris, atque a terra sic edi-US , ne manu confingi possint. Intelligis iam hin , quam to trum domicilium. id suci it, o quam me- 'vito a vulgo hominum cum carcere comParatum. Ita apud Livium VII. 4. crimini datur T. Man- is , quod filium . . . in opus Serpiis , Prope in carcerem, atque in Ergastulum dederit. Illic igitur diaprobos servos conclusos fuisse COn- Stat, eosdemque soli rustico operi mancipatos. Aqua re loco ipsi quaesitum nomen mi enim ergastulum ἀπ ο τοῦ ἰαι ab operando dictum. ς Huius autem odoo despecti gregis homines non 3 nodo vinculis constrIcti erant, quod patet e ver-
his Columellae' modo allatis: sed etiam ad ius
242쪽
mIam eompuncti notis 5a, Ex quo manavit ita lud Iuvenalis Sat. XIV.
Quem mire asseiuni INSCRIPTA ERGASTULA.
52 Noxi rum .servorum vultui notas , manifesta improbitatis indieia, candendi serro inurere sollemne . fuit. Quod exsecrans Iuvenalis XIV. inquit: Tum elix ; quoties aliquis tartore vocam itur ardensi duo μro ter lintea meres. Hinc servi νpsi ignominiae causa inscripti appellari tonsueverunt. Ita apuis Martialem VIUL M. POMaluor inscrinii Portabant Mile cadaver. IEadem ratione Plinius XVIII. 5. de arvis loquens,
iam contra veterem con Suetudinem in servorum c ram traditis , ait: Nunc eadem illa oineti pedes , damnatae manus, Inscriytique Multus exercent. Eiusmodi autem impressae notae vel mera qua dam signa sumunt 3 et litterae , Docesque , se quus mancipii Iudolea , er merique. Palam seret: ex earum
terriae genere , quas ad res exemplum affert Lipsius II. Eieci. I 5. Caue a iure r. CaMe a Lugitios. Morem huiusmodi indicant non obscure verba Senecae IV. d. Benes. 5 . Philippus ita exarsit , ut statim Paus . niae mandaret, tit improbissimo hospiti stigmata imscriberet , ingratum homitem testantia. Dignus quidem it, cui non inscriberentur illae Literae, Maιnscia erentiar. Vbi cum de libero homine agatur. multo credibilius morit, iis cum servis factitatum. Aciper hoe intelligas licet, quare servi ipsi a comi eistiterati per opprobrium dicti nonnunquam fuerint. Certe tui alterum altero confirmemus ealumni torum fronti I itera Κ, Κ alumniae nota eum ita hoe vocabulum olim scri hcretur inuri solebat. Huc pertinet locus ille Tullii pro Rosc. AmerLI.. Si ego hos bene noui, LITERAM illam , cui oos usque eo in
mici estis, tit etiam eas omnes oderitis, Mehementer
AD CAPUT AFFIGENT. Quod cum ita sit . mia
rum non est, si mancipiorum fronti, ac vultui nou
243쪽
Iam singulis ergastulis , quaa quindenis pin
rumquo mancipiis. assignata fuisse dicitur, unus Praeerat, Togatus Ergastalarim.
De Semorum Supplietis. MultipIex extitit suppliciorum genua , quibus
in servitiorum flagitia animadvertexe mos fuit. Nam praeter ea paullo ante Prolata, quae ad M. gastula speetaverunt, etiam FLAGRA , seu FLA- ἀπ A, PisTRINUM, ΜETALLA, CRURIFRAGIvM,Cavx ad vindicandas serviles noxas Parata erant. I. FLLORA, sive FLAGELLA virgae suere larisees in admissorum criminum poenam inseriberentur. Atque ex hoc quidem inhumano more inhumanissimum suum illud consilium traxisse videtur Theophi- Ius imperator: qui reserente Tonara III. cum duobus monaetiis, quod eum liberius monuissent, ita egit, ut eorum faeies compunxerit, notisque iIlis du denos , non minus i iambicos versus infuso atrame to oresserit. Habes iam, quae ad serviles notas pertineant. MAeipe nune paucis non inutile quidem cognita , licet
aliquanto a proposito alienus aliud notarum genus, militum proprium. Invectum hoe fuit Principum aetate : de quo doquitur Vegetius I. 8. eum inquit: Non statim Punctis signoriam seribendias est siro. Et II. 5. Vieturis in eiate ρunetis militis scrιρti iurare solene. Adde hue etiam verba Arcadii, et Honorii I. S. E. do Fabrie. Stigmata, hoc est notae publi--e , brieensium brachiis , ad imitationem tironum , in gantur, ut hoc saltem modo possint Iaaιιantes agnoset. Vnde et illud nosse datur, quae dein .mum saerit hujusmodi notarum militibus infligem
244쪽
De Serνιs. . a rhbarmatae. Quibus cum unice ieret e sent obno. xii , idcirco Tullius pro C. Rabirio perduell. rso . ut Labienum tribunum plebis minime popularem argueret : Porcia lex , inquit, rimas ab
omnium Romanorum civium corpore amopit ; hiemisericors Flagella retulit. Atque huius quidem supplicii causa servi ipsi dicuntur apud Nonium L.
yagriones; necnon a Plauto Pseud. l. ainagritribae. II. Pers requens etiam suit , ut nequiora ma
r tur. IIanc Propterea Poenam , non secus agreliquas , sepe domitii famulis , quos ossicio da. Cedentes viderent, comminabuntur. Ita apud T reulium Andr. I. 2. Verberibus caesum in Pistriatim te, Dare,
53 Pistrinum locus suit ubi ante inventas.-Iastrumentum insebatur: a re ipsa Sic ille appellatus. Ad pinsondum autem usui suere pilae seu mortari et pistilla. De hoe genere Servius ad I. Aeneid. r8λ ud maιores nostros, inquit: molarum usus non erat di numenta torrebant, et ea in Pilas missa pi sebant : et hoc erat genus molendi: unde et yinsores dicti cunt , qui nunc pistores dicuntur. . In Pilarum postea Iocum Venere molae : eaeque priamo trusatiles, quae nimirum manibus trudebantur. Harum mentio est apud Gellium III. S. Ob quaerendum νictum , ad circumagendas motas, quae trusa riles appellantur o eram istori locasset. His porro molis sue cesserunt illae, quae cum ρον
asinum versarentur , Mersatiles , atque asinariae eatae frint: sed vero etiam, a sua magnitudine, minehinariae.
Atque ad hoc quidem circumvertendarum molarrim opus servi in pistrinum dediti damnabantur. Non it, . .ano supplicium.
245쪽
3α caput X. 1u. Nequa porro rarum erat supplicium , quo
servi ad METILLA damnabantur Heic autem dignum notari est, graviore conditione suisse , qui in metrium, quam qui in metalli opus damnati forent: siquidom tuorum erat metalla effodere , quod sine summo labore , vitaeque discrimine si ri non poterat ; sed horum,. estossa iam illa e portare , excoquere, et vario modo curare. . Via pian. D. XLVIII. 19. s. 6. IV. CRvRIFRAGIVΜ, poena memoratis adhuc non Paullo acerbior , id ferebat , ut damnato cruraeonstigerentur. De hoc genere 'verba sunt Sue tonii in Aug. 67. Thallo a manu, quod Pro viastola prodita denarios, quingentos accePASet, crura regit. Et Seneca III. de Ira 32. Quid proρ ramus serpulum infeIicem perberare statim , crura Protinus frangeret V. Extremum , maximeque formidabile interser orum supplicia Cavx fuit : quod propterea merito ac iuro Cicero V. Verr. 64. crudelissimum isterrimumque appellavit 3 iurisconsulti vero sumpIicium summum. Huic cum irrogandum esset, praeivit Plerum'
que Flagellatio. Ita apud Livium XXX s V. 26. Multi occisi , multi eapti , alii perberati cruciabus o l. Quod et passim alibi occurrit . Fieri lautem eusmodi verberatio vel domi , vel pee
Viam Solebat. Ex hoc postremo genere est, quod ab eodem historico II. 36. narratur: Serkum qui dam Paterfamiliae, nondum commisso Spectaculo, sub furca caesum medio egerat circo. Quod ipsum reseretis Cicero I. de Divin. 26. Serpus, inquit, Per circum , cum pirgis casderetur , furcum se
De furca , cuius sit mentio his Livii Tulliique iocis , lac sic teneas. Erat illa stipes i iq quo Rd
246쪽
wxtremum brachia excurrens, instar literae Y: in. er quae brachia reus inserto collo , et alligatis ad ea manibus, surcam ipsam dorso impositam gerebat. Vnde fuit, ut non raro servi ad coni meliam furciferi vocarentur. Eadem patibuli n mitio donata est ; quod e Plautino Ioco Mostely. I. 1. Fatis Patet ; ubi, cum de servo dicatur so-re , ut furcam gerens stimulis quorum ad id etiam usus ruit ideatidem compungatur , Mo
.... Te foratane PATIB VLAT VII per stias
S imulis. Verum non semper furcam , sed nonnunquam erucem ipsam, cui assigendus esset, gestaVit reus. De hac consuetudine verba Artemidori sunt II. 4 l . Similis est dirum morti ; et qui in ea Me dus, Prius eam portat. Ita sane cum Salvatore
Iam nihil de eruce aIiud addendum supe vest, nisi modo illud, suevisse huic supplicio , sicut et
quae conscriptum crimen palam saceret. Hoc p σο apud Dionem p. 53 a. iussit dominus servum 54 Quod tituIus aliorum etiam supplieiortuti e
mea suerit, documen o sit e reliquis inussi Suetoni in Domit. 10, Patremfamilias detractum e speeta culis .in arenam cantaus Οἷiecit cum hoc Titulo: -- pie locutus Asemularius: videlicet quod ille in gladiator is ludis esse Threcem Mirmilloni parem dixisset. Heie autem adverte, nonnunquam tituli vi ea fumetam esse praeconis Vocem. Ita apud Lampridium M. Alexander Severus Turinum quendam, inanium Pol- Iieitationum venditorem ad stipitem ligari Praecepit, et tumo a yosito, quem ex stipulis, atque humidia
lignis feri fiasserat, necauit, praecone discate homo punitur, qui pendidulamum,
247쪽
σῆν θανατωσaas δηλήνσον , cum literis i. e. Titulo eausam mortis manifestantibus. De Tita ulo eruet Domini assillo certa res est per Evangelista .
Sareos manumittere videlicet e potestate emitistare. atque in libertatem restituere ) frequens Romanis finit. Id antem pluribus fiebat modis , Ce - , Vindicta, Testamenis ; aliisque minus sollemanibus, de quibus postremo aliquid aspergemus.
I. Censu manumitti serVus dicebatur , cum cius nomen volente domino in tabulas census reserr tur. Explicat rem Bosithius in Top. r. his dictis: Censebantur antiquitus soli cipes Romani. Munis ergo , conseruiente , vel iubente domino e no mea detulisset in censum, cisti Romanus sebat, et σωνί utia νinculo solyebatur. II. Vindiosa vero manumittebatur , qui apud magistratum , videlicet Consulem, praetorem re , Iibertate per cerbos quosdam ritus donaretur. Ritus ipsi fuere , qui sequuntur. Primum omnium dominus manu prehensum servum circumagebat.
Vnde ost illud Persii Sat. V. . - Θiritem Vertigo facit. Cumque in gyrum ageret illum herus , simul ei
alapam infligebat. Ita demum circumductum', pe eussamque emittebat manu , his additis verbis rmaeo Aominem liberam esse νolo. Tum praetor
Mindieram virgulam hoc nomine ) manumissi eapiti imponendo edicebat: Ais se liberiam essemo Quiritium. Hac ipsa postremo vindicta lia Ctor a praetore aecepta pluriea illivi caput putri 4t. Hinc Iuvenati V. ait.
248쪽
Patiandum pretice raso Praebebis quandoque Put.
Quoniam igitur per vindictam s quae e iam sa. Nuca dicta ) libertas dabatur, iacirco upud Pe
sium V. servus manumissus inquit: Vindicta postquam meus a praeιOre recesso.
Et Cicero pro B abir. 5: Serpos nostros . . . domi. norum bonignitas una Vindicta liberabit. De huius porro origine , et nomenclatura haec
assert Livius II. 5. Ille servus, qui initam de
reducendo Tarquinio coniurationem detexerat primum dicitur Vindicta liberastis. Quιdam ρ--que Mindictae nomen ab illo tractum putant: ma uici ipsi nomen sisse. Verum , quod ad c tymon attinet, quidni Potius is Mindicando sumptam V Cem credamus t Nihil certe propius luit. III. Testomento quoque libertatem consequi so Iebant servi, ex lege XII. TabuIarum , quam in haec Vsrba prvseri Auctor ad IIurenn. I. I 3. Pa. terfamilias vii super Familia, pecunia a Fua te gas erit , ita ius esto. Vbi tamen adverte , duPli. .ci id ratione si ori consuovisse. Vol enim ipse Perse dominus, queis vellet, servis libertatem la Fiebatur, aliqua huius generis usus sormula: Si chus Serptis metis liter esto; vel heredi maudabar, ut eos in libertatem vindiearet. Ex quo diserimine factum , ut alteri quidem liberii Orcini nunc λP reiitur , qui Ppe qui patronum suum in Orco haberent ; noti item alteri, qui, cum libertatem heredis fidei commissam ab ipso acciperent, eidem
iura omnia. Patronatus 55 debebant. 55 Non exigua suere iura , quihus in libertos paεtroni fruebantur. Debebat enim libertus Patronum suum non modo obsequio prosequi, et Opera iuvam,
249쪽
' IV. Alii praeterea fuere modi, quibus mala mitti servus posset, nimirum per epistolam , in e
- 4 Ac primo si servo alibi commoranti scripsi set dominus, se velle eum liberum esse , servitute eximebatur. Quae tamen mativmissio ita posterioribus aetatibus ex Iustiniani praescripto firmari debuit, ut literis a domino missis quinque testium auctoritIs accederet. I. unic. f. C. de Lat.
I. Adhaec poterat quis servum sunm coram amicis libertate donare. Quod porro ut rite Pract- Staretur, quippe etiam testes adesse iussit idem Iustinianus. l. unic. C. de Lati lib. toll. )3. Deniquo admissus a domino ad motisam sero vas , liber fiebat; modo significaret dominus, se eum manumittendi gratia ad eonvivium adhibere. opibus , tanquam Patrem filius , suStentare. Quae proaseeto ossicia qui libertus, cum Posset , Praestare re nuisset ingrati notam subibat. l. I9. D. de iur. patron. Proposita autem Doeraa libertis ingratis Erat, ut servi iterum fierent. Ita Claudius apud Suet. 25. Ingratos , et de quibus Patroni quererentur, νω eaoit in seruitutem. Adhaee in Fibertorum hereditates succedere, P. troni, tanquam agnati ius erat. De quo haec ex
Ex his vero emolumentis , quae a libertis exspectare licebat, laetum illud est, ut liberti ipsi vel ti pars census haherentur ; atque a patrono , nouaecus ae alia hona, assignari siliis posεent. l. I. D.
250쪽
Cap. XI. De COI. Mun. Praef. etc. Theophilus S. 4. Instit. de Liberta ) Atque eius
modi sane coenam , per quam Servus in liberta- em assereretur, illam fuisse nonnulli existimant quam veteres liberam cognominarunt. Verum quia
sentiendum magis de liac re sit, videbis infra 56 .
. 3tque Pr Minciis. A D urbes regionesquo accedἴmus, quae vel originis genere , vel iuris communione , vel denique ditionis vinculo ad Romanam rempubli- . 56 Coenae liberae nomine significata illa credi multo potius debet, quae iis , qui ad ludos , bestiasve
damnati essent, apponi in pu hlico solebat: sic nuncupata , Sive quoa rebus iis omnibus , quascumque illi voluissent, ornaretur, sive quod Per maximam libertatcm perageretur. Pit de ea mentis in Actis SS. Petietuae , et Felicitatis in haec verba: Pridie quoque cum illa. coena , quam liberam Mocant, quantum in ipsis erat, non coenam liberam , sed agayen coenarent, eadem constantia ad Psyulum Oerba ista imctabant. Quae sane dicta non minimum videntur ad rem quadrare. Id porro ipsum clarius aperit Tertulis liani sermo in Apologetico M. quo dicitur: Non in publieo Liberalidius discumbo; quod be tiarii. ιιι- Prem Oensn ιι κε mos e t. -