장음표시 사용
361쪽
Trlaceps Thymasὰ Sabaudia moritur. Dux MutI- Mercuri's Praefecti Galilai Valentiam expugnant. Princeps Mutina Mararini molem sibi in matrimoniu langis .
- Hr pani Mutinenses fundunt .
I6F6. IVTVRNVS morbus , quo Prin-'ceps Thomas a Sabaudia cos ciebatur . iniecit curam Galliarum Mini,hris , an alius armorum Itali eorum Pi aefectus dicendus esset instante expeditione anni millesimi sexcentesimi quinquage hini sexti. Non leue videbatur intemeratae Principis seruituti detrimentum inferri , si ipso vivete successor destinaretiir. Sed Principis mors , quq diuturnae tabi superuenit , eos ab hac solici tudine liberauit. Hic Princeps a Patre Carolo Emanuele celeberrimo Duea inter Martis ludos: a teneris altuε annis paternos spiritus hausit a cordatus, impiger bellicam callens palestram fortunam, quae illi militares palmas saepe inuidit, constantia, Ar animi fortitudine vicit. In adueris.
sis quippe sustinendis, castigandis plus gloriae meruit , quam alii in prosperis consequantur .
362쪽
Dux Muting ,& Mercuriua Praefecti copiarii
Italicarum nuncupati sunt. Mutinensis Parisios petierat, ut seruitutem , quam Regi armis Profitebatur , Voce , & praesentia confirmaret , Ca
dinalis quoque Maaarini areana proprus hauri ret. Recens enim affinitar nihil sibi etiari posse promittebat. Filio Ducis primogenito Mazarini neptes denupserat. Non modb Galliae Principibus, sed etiam externi desiderium incessit cum Mazarino necessitudinem iungendi: eo enim ip sius auctoritas ascenderat, & Regias Fratijs admodum perfundebatur, ut se Regi unire viderentur, qui se Mazarino consociarent . . Et sane Ma-Σarini eonsanguinei inuiolata Regi operam iugiter nauarunt. Ex Μatrimoniis harum neptum
Cardinalis aded splendidis elucet Galliarum Regis potentia , qua: seruitutem ad eos gradus vam Iet sublimare , ut ad externos Drincipςs proferam tur 3 eosque ita capiat , ut cum illa eam non dedignentur affinitatem cooptare , quam cum comronatis Capitibus aliat consciverant. Mutinae Dux in pr teritae seruituti gratia , ε authoramentu futurae opulentis a Rege donatu muneribus in Italiam iter reflexit , per Pedemorem, Genuensem, de Parmensem traAum sua: di-hioni se restituens; ubi quantu fieri poterat , misiitum eollectionem accelerauit a celebratisq; filii-& sitir nuptijs, quam Duci Mirandulae desponderat, eidem insistens itineri Pedemontem breui re,
363쪽
compeη Taria descripti. Lib. V. 33s. uisit; qub Cardinalis Magarinus, ut eodem tempore Regis causam, & Ducis affinitatem itiua reis . magnam auri, mihi umq; vim transmitti eurauerat. Mercurius quoque magnis itineribus in Pede montem pro Detus est : Villa ex hybernis egrcssus Sabaudiae copias Gallis coniunxerat. Quare lustro o Exercitu satis instructo ad faei-nus aliquod egreg um attentandum i Hispanis invat ias partes distentis, ve incerti quorsum hostium conatus spcctarent, certius sallerentur dissimulata aggressione Mortar g, Alexandri g, ω Nouaris, Ualcntiam oppugnatum copias adducunt , forti ssimi im Mediolanensis Ducatus Muniamentum ad Padum iacens t cuius fluminis aditus euesti obsident, omne'; terrestres vias septur. propulsinies subsidia , que hinc inde ab Hispanis in Urbi m submittebantur. Varetia exiguo obtςta praesidio Gallis obsidionem nauiter prementibus spem illicis sepit exitus praeteritarum obsidionu infelicitatem expunΠe- tis . Protra 'a tamen fuit oppugnatio ultra dUos menses variis bellorum vicissitudinibus insignis . opinabatur quisq; Mutinensem , antequam ad aliquam Vrbem castra poneret, copias in sua di. tione parataη ad se euocaturum esse, ut itineris impedimenta amici Exercitus patrocinio amoli retur. Sed Duei nihil potius fuit, quam Ualentiam cingere , verens , ire interea Hispanoru auxilia Ciuitatem introirent . Iussit deinde Mutia Y et hei
364쪽
34O' Vari' Eisropa Euentus menses copias, quq ex quatuor hominum millibus constabant, ad se venire quarum transitum ipse praesenti distentus obsidione mirnire nequibat. Hispalii nihil timentes ab obsidentibus nocagmen per Tortonensem Ditione pergens ad
riuntur omnibus viribus , temerariae tra tensionis poenas exigunt Aliqua equitatus portio salutem sibi in Placentino Solo fuga quaesiuit et caeteri militari ferro, aut agrestium insidias necati, aut capti sunt . . 'Haec clades non magis extulit Hispanorum an mos, quam stimulatierit Gallos ad Valentiae obsidionem festinandam . Praeerat Mediolanensi Ducatui, 8e armis Cardinalis Triuultius , qui, licet valetudinarius, elate vergente Regis commodum propriae anteferens saluti,c5 uenit Exercitum, statuitq; obsessς Vrbi ex parte collium
subuenire . Miles sic iussus alacriter colles subit , expugnatisque Gallorum munitionibus i quae a castris nimis remo is , nec reliquis operibus continuatae aegre defendebantur ad linea valli properat; ubi bis acriter constigitur Hispanorum profligatione. Qui, cum aggerem circum castra ductum transcendere nequirent, ad colles reuertuntur, quos subinde destituunt spein Valentiae subueniendi despondentes. Valentiae propugnatores fideliuieti militu partes haud perfunctoriὸ implebant; nam, postquam ab oppugnatoribus urbis fossa proscissa est, adhuc
365쪽
Compasndiarie Oscripti. Lib. V. 3 Ihuc Valentia quadraginta dies tenuit. Quod sicut dictu rarum est , ita partim ad imminutum Gallorum peditatum referendum, partim propugnantium virtuti adiudicandum . Antequa' Hispatiis interiret Valetia , Cardinali Tri uultio vita functo successit Comes Fuenset dania Hispanus . Hic, ut Valentia a casu subleuaret, varios edidit conatus , in quorum uno trecenti milites
. se furtim in Vibem penetraruntii quod' subsidiu
aliquanditi arcis deditionem prorogauit . . Imperator contra Ducem Mutinae , causatus
ab eo Mediolanensem Ducatum armis infestari, Exercitum comparauit, qui,si commodum adfuisset, Valentiam procul dubio asseruisset . Sero aduenientes Germani expilationibus, & rapinis perniciem potius, quam salutem Mediolanens-bus attulerunt . Comes Biolia Pedemontanus Regi utilis, Mazarino carus, pedente obsidione ,sclopeti ictu pulsatus in capite e vivis excessit . Tantarum extimctio virtutum in istius viri obitu uniuersum Exercitum luctu,& moerore com
366쪽
ο Canno in BeIgio Ionge diuersae
a' speratis Gallis res fluxetunt, iniquitate loci', non virtutis defecta' protritis'. Valentienam' ampli Vrbem, populosam , operibus , 8 situ firmam, quam Scaldis fluuius mediam perlabitur, obsidione circumdederat . A quae istius nil minis natura sua profundo aliteo gaudent: aftificio quoque ciuirem, iniectis quibusdam repaguIisseonsuero siuxu prohibitς vlar, rnensura fossun- tu . Hinc fit , o ad civiunt arbit fiunt' eleueturninitus, Rr Ioea magis plana, aedeerinia' inundatisne mergantur. Turena, & Sene eerrae armora Praefecti pontibus quidem Scaldi m columcerant, ut continuationem castrorum obtinerent : sed grassantibus pluuiis, & industria Ciuium aquaruauctum sollicitantibus fgre id impetratum est. Ioannes Austriacus Hispanorum Regis filius Belgi, Presecturam iuiuerat, quo etiam Marchio Carassena, quasi adolescentis magister profectus erat; ut ille auctoritate, di splendore nominis ,
367쪽
compendiaria descr*tI. Lib. V. 343 hic consito rei Hispanies ministrarent. uniti
Condso castrametati erant prope Galloru Exercitu, ut.sua proximitate inter eastroru angustias obsidentes circumscriberent ; solertia etiam, via giliis, armorum obiectu, & interceptione commeatuum Gallos a Ciuitate quoque sollicitatos coficeretiae importuna defatigatione exhauriritinec non ex proximo nullam occasionem a sori
na ingestam, qua subleuare Vrbem possent, mo-
corrumperent . Hi commodum erumpentis.
numinis tempus nacti Seneterrae Castra eoactiSin unum viribus assiliunt , quae frustra expe 1ata Turens ope nuntinis auctis intercepta expugna ner, uniuerso Seneterrae Exereitu deleto, ipso Duce inter, captiuorum multitudinem re-eensito . Turena, intellecta socii clade, in jructa Acie, ab Hispanis ne lacessitus quidqm prorfectionem Quesequium versus adornauit: plus vincentis, quam victi speeiem praeseserens.
Hispani seeundum hanc victoria Condaei oppiduni reeipiunt,Turena Capellam ad Regis
obedientiam pertrahit. Tanta sanguinis effusio nullum maius peperit emolumentum partibus , quam cuique sua: Arcis receptionem . Imb Turena sancti Gisieni; periculo euocatus ad ultimos Annoniae snes permovit Exercitum, oppidium muniturus e cogens Hispanos paulo ante victores sibi victo, loco decedere . Nulli Principi datum est citius Exercituum iacturam inte-
368쪽
. , in ' Europae tueu tus ' grare, quam Gallie Regi . . 'Clades Seneterrae eis cit, ut in ' Cataloniatna feria' rentur i Gallicis Copiis illue proficisce tibus in Flindri im reuocatis , & Hispanis vix lacertos naὀuentibus . Exactus est annus nulla ' digna re gestae. Quisque ad agendum impotens adne r saris motus spectabat crc dens voto defungi, si par oti si uniuersos oppressisset , aut non leue lucrum facere , sit victo mae impos ' nullius cladis compos fieret. Mathaeus Mose primus Parta,Enti . Proeses , &Sigillorum Custos tertia Ianuarii in vitiis esse deusiit, cuius tamen fama vitientibus semper astabit. Vir cum illis vetustissimis quos aetas nostra nu- quam delassatur concelebrat e 'certo compone dos . E cuius gestis ad animi sortitudinc, ad prudentiam , ad sapientiam, ' fidelitatem n qbilissima elici possunt exempla . Alter Cato Romana Reipublice . Nisi nos tantum affectaremus antiqua. ut semper ad illa recur amus, 'in hoc longo illustriora virtutum suppetunt algumenta.
369쪽
tu ad compingendam pacem. Ordo ,ferses,
Regiminis exordio Galliarum Resigmae mcnti una pacis hyserat con- clusio , nihilque magis auebat: dumo id illam honestὰ conditiones comitarentur . Sed modo. parum fida biolland orum negotiatio a modo tumultus Pari,in senses, qui Hispanorum animos ad uniuersam
Galliarum calamitatem p r aestolandam erexerantν Omnes consertos tractatus inter uerterat . Diia
cuta ei uili bello , elim sensim imbecillitate deposita pristinas vires Monarchia resumpsisset, vi , ciebatur sibi hegina Hispanos a spe euersionis
Gallici Regni, qua tot annos alebantur, deceptos paci suo scripturos esse. Quare non desistebae eosdem lensus in Regis animum instillare, qui, alioqui timendum erat , ne ab infantia bello induratus insitam quodammodo armorum ferociam deponeret. In Reginae sententiam Mazarinus quoque conspirabat. Sed tunc Arbitri non ade-I-nt, qui conciliande paci incumberent : cum
370쪽
3 6 Uarii Europae Euentus omnes Principes Christiani,vel lassati , ves desperantes negotium adeo asperum contrectare non
auderet: Idemquemet summus Pontifex ab Ora- ltore Gallico instigatus, ut Arbitru ni se inter utrosque Reges ad pacem componendati saceret promittente a Galliarum Rege arbitrium fuit in non detrectatum irit quot disse ultates offendisset apud Hispanos, in hac instruenda negotiationes silentio profitebatur . omnibus enim liquido costabat summum Pontificem pacis qstuare desiis 'derio .. Vnde post multos menses non redditum oratori Gallico respcihsum Hispanorum inficiationem interpretabantur . ' Luculenta indicia dederat Pennerandς Comes Hispanorum Pleni potentiarius animi pacis conclusione in auersantis. E contra nemo non stupebat cum Galliarum res propὁ diem armorum prosperitate florerent; Hispanorum vero tot cladium infelicitate tabescerent in quomodo iIs iniqcta paeis mentio displicere posset . Itaque videbatur haec Hispanorum a pace auersatio, vel ad malitiam Ministiorum extra Aulam degentium referenda , vel cuidam adscribenda esse verecum diae a quae Hispanos urebat , si victores GalIos
Galliaru Rex, ut has duas anteueniret dissicultates , generosum informauit consilium ; videlicet unum ex suis Ministris ablegandi Madritum plenipotenti- instructum qui pacis tractatione