Danielis Sennerti,... Operum, tomus primus

612쪽

s o De modo Crisis cognoscendo.

Crises veth exitiales fiunt vel in principio, vel in au- per respondo xst posse, ipse monuit Hippocrit,ismento. In principio quidem ii morbus sit vehe- a. b. t 9.icribi In morbis acutas non omni h bmentissimus, vires valde debiles: in augmento ras essu mortis Rut 1alutis praedustiones. Tahi es vero, si vites non adeo sint debiles. Tum enim ali- iam circa Crito. & morborum mutatione, stibilouandiu se morbo opponunt, sed tamen pauid post euentus perpende id ; Saepe enim mutatio in succumbunt. Ex his iisnis omnibus, quae nimirum meliorem constan i Salu ptiam & morbi telinthii '

613쪽

Est ficienda mutatio,& ibid.Wpho ris . Lua ungo tem-ρ,remenuatas ni corpora, sensim reficere oponet, sero , et i , repente. IV. Natum est morborum med&atrix; Mediom -- naturae mi ister, naturamque recte agentem Medicus imitati debet, ut est apud Hippocrat. I. Vboris. 2.9 D. H. Consuetudo est altera m iura, ct conssueta longo tempore, etsi deteriora sim lasse- iis minus molesta estent, 2 rph. Jo. Cum contuetudinis cum in aliis rebus , tum in Medicina, maxima vis sit, eaque a Medico cdm insanitate tuenda, tum in morbis curandis, maxime attendenda sit, ut propterea Galenus peculiarem derio magis, creti lac auanquam seunt non sit, qui

ier die satiati facile 'int, utpote qui ita sunt consueti. θ,msi prans fuerint, imbuisti ct infirmi sunt, timidhus ad quodvis opus, ct cardiastici. Nempe his viscera

pendere videntur , calidum mingunt, ct viride , id es, pallidum, stercusque exuritur. Sunt quibus os amarescis, oculi cauantur, ct tempora saliunt , parte nefrigescum

fici tur, ac di ilius dormiunt multo , amsi pras Dissent.

Eadem medicamentorum ratio est. Medicamen

614쪽

s 71 De Tempore Crissis.

semper uno medicamento, utpote cui natura adsue medicamenta, quod etiam Avicenna, . i. monuise

rum tardetur tuu emum , neque la errore moreris , et si

ties dum unam mercationemron cum ima tibi sandum est medicina , imὸ in una medicatione medicinas IermMa, quoniam ab ipse , quod consuetum est , nov p si ' σ νψuique quidem corpori, imo uni membro, iis, o omni corpori , cst uni membra in una hora , ct non in altera, inest proprietas ab uva medicina pati , ct non ab altera. Quibus verbis Avicenna , & aphori iamum istum Hippocratis, & Celsi allegatum locum

coniunxisse videtur. Nimirum intentio seu indicatio non mutanda,manente eodem morbo.Verbi gratia , si morbus est calidus, indicatio testigerandi permanet , quandiu calidus morbus non mutatur. At mutatio materiae medicae, quae vatia est, fieri potest duas ob cauisas, quas ponit Avicenna. Prima est consuetudo, quod scilicet a consuetis non fit passio , α

natura uni medicamento ita assuel cere potest , ut ab eo nulla fiat mutatio .Altera causa haec est, quod medicamentorum facultates aliae sunt manifestae , aliae occultae. Et si igitur medicamentum aliquod secundum manifestas qualitates morbo plati e conueniat,& aptum sit tamen accidere potest, ut habeat occultam cum aesio vel membro aegri antipathiam, dc propterea aegro non solom non prosit,ied etiam noceat.

sicut nonnulli rosas,alij alia medicamenta serre non rossunt. Itaque si ex medicamento ad indicationem fidem directo nihil commodi in aegrum redundare

animaduertat Medicus, medicamentum mutare, in- adhibere debet.Hoc tamen etiam hoc loco iamendum est,morbi naturam & gladii , caussas perspi- cere , dissicillimum essς , & artem Medicam inde

coniecturalem nominari. Ideoque accidere , potest, sidque masnis Medicis accidit in ut Medicus se

morbi naturam habere probe cognitam & e exspectam,& se secundum rationem agere putet, halsatur tamen Quapropter pons signorum a iuuantibus& lindentibus non nosti gendus. Et propterea si medico, etiam si omnia lecundum rationem agere videatur, curatio n6n recte succedat, dili sentius de morbo &caussa eius cogitandum, &,an forsan liquis error in morbo cognoscendo commissus fit,inquirendum .Fecit id Gal. A. de comp. med. f. l. Vbi de sonitu iuri u agit

Cum enim eius affectionis duplicem caussim statuat, statuosum spiritum, & exquisitam sensus audiendi subtilitate dc inquendam incidisset aut is sonitu laborantem, qui dissecantibus, attenuatoriis,& discuia sol iis pharmacis,atque etiam apophlegmatismis usus esset,ac nihil profecisset, conclusit Gal. non statuosum spiritum, sed exquisitam sensus audiendi subtilitatem sonitus causiam esse de propterea ad contraria auxilia progressus, ex sensum stupefacientibus aliquid admiscuit, eεque aegrum liberauit. Ita Hippocrates, 7.Fid.t.2 de morbo polycratis agens, eum

quindecim dies dolorem venitis circa splenem, δύsinistrum latus passum esse dicit; augilia autem memorans , scribit , calidorum appositionem miniis profuisse, quam frigidorum. Ex quo colligere li-ptimo de motu animali dicamus, scribit de eo His

pocrates, a. apbor. Ouotidia vis laboribu, ὰssaei veto varia motuum & exercitiorum sint genera. o

nibus, ut Galenus in comm. addi id hoc commune est ditiores, atque ideo labores consuetos sicil a tant. Nota est Milonis Crotoniatae historiae, qui Vitulo gestando saepius adsuetus, tantum robur corpo ti, sibi conciliauit, ut postca bouem per stadium O.

stare potuerit. o Sensus externos quod attinet, tactus multis rebus

quas antea sine molestia purserre non potuit, adlish laete potest. Ita qui in regionibus septentribuatibus & frigidis educati, si in regiones calidiores per

ueniant, insuetum illum calorem primo moleste se. runti sensim tamen ei postua adsuescunt. Et contii

qui e regionibus calidioribus in frigidas Veniunt primo frigore valde offenduntur ue postet tamen hetiam adsuescutit. Sic qui militiae sese dedunt, ytimo aeris iniurias , qua clu noctuque serendae sunt moleste ferunt, ita quidem, v nulti etiam in mos hos incidant,vel plane moriantur ; poste italaen seu sim iis ad supicunt. Gustus eadem ratio est. Multi enim caseo;&alii cibis , quibus ante, usi non sunt, adsuescunt. ξfrequentissime hoς accidit, ut sit quis e pania ii

aliam regionem, victu nonnihis diuert Vtetit eniveniat, eum aegre serat ; postea tamen ei sensim dsuestat. Itali ranis frequentissime de cum voluptatvescuntur, quas Germani dc Graeci aversantur. Carzias ab Horto, Aromat. hist lib. a. p. . - , t iam In am nullum medicamentum simplex maior in usu esse , quam asam foetidam, cum in medicamentis, tum cibis condiendis; quam nos omni lde abominamur.

Eadem ratio odoris est. Asie foetidae , ut moebduum, odor nobis omnibus molestissimus est,qui men Indis gratus est. Rustici saepe isti dos oeqsaliij de fimi facilius ferunt, quam 'moschiolambl

ut postea dicetur.

Auditus quoque aduersa sicilias sere, ei in iisueta, iisque magis delectitur, his vel b ossetidiit Pletisque ille limatum stridor & sonus molestissam

est, quem tamen fabri ferrari, , ei adsueti, sine inlestia ferunt. Sonus ille, qui in vasis compingetic vietoribus excitatur, aliis molestus est, vi et orabnon item; ut 5c ille, quem fabri, qui cu tum ti stant, & malleis ducunt, excitant , diis valde talestus est, fabri vero illi, csim ei adsueverint, eo nota nduntur. Turcatum Musica, Gerinanorum, itorum, Gallorum, au ibus in stata est, contra nos Musica Turcarum auribus insuauis.

Idem in visu accidit. AEthiopes tammas mspio pulchris habepi ; nos contra candidissimas runque , Mauritanis diabolum , qui ab omni abominabilis habetur, pingi colore albo; cum icontra ipsum colorc nigro pingamus. Ita aliis νς bus aliae nationes delectantur, de quae vestes nonplis placent, aliis pro deformibus habentur. Tandem etiam consuetudini in ipsum intellect& voluntatem sua vis est. Ingenium enim ci

exercitio acuitur, otio contra torpescit. Mork ori et Ar miniit υsn adsuescere posiuss

615쪽

Auos quales hac aetate homo imbibit siue bb- potius couumpunt,quam bene coquunt: contra qui si siue malis eos reliquo vitae tempore disculter cibis secilis coctionis saltem adsueuerunt, cibos duae bonit. Nimirum non bene concoquunt. rennis ad scere, multum est. Nonnulli huius rei hanc afferunt rationem,quod adsueta sint similia,&propterea vςntriculus ςa facilius suis est imbuta recos,seruabit orirem coquat P ilium enim qubest agenti similius,eb fici-

619쪽

ut appellant, habent. Nam dior. Quae enim Soli orienti expositae ciuitates , sa-s Solis regio aliqua excipit,& lue briores iis sunt, quae ad septentrionem, & ventos