Caspari Bavhini ... theatri botanici in qvo plantæ svpra sexcentæ ab ipso primum descriptæ cum plurimis figuris proponuntur

31쪽

Gramen glumis variis.

Iuncus acutus capitulis Sorghi,

a LXXIII. GRAMENIIumis variis: Ex radi-Cecrassa,membrana,alba rugosa intecta, caules bini, ternive pMales, fragiles, laeves e Xurgunt, quorum summo spicae similis panicula uncialis, ex glumis varii cosoris, insidet: Ita plura ad radicem angusta, palmaria, saturate virentia: eis montosis circa Montembel ardum provenit, unde a fratre p.m.a cepim ω

tro proposituri, paucas hic apponemus: praemissa gura Iunci acuti capitulis orghi, qui Iuncus maritimus primus, adversariorum auctoribus;&. Iuncus rotundus alter,Caesalpino dicitur: cum hujus figura a nullo tu erit expressia

32쪽

laneus acutus marIlImus caule man Iuncus acumIne restexo mi, gulo fidus.

I. Iuvcus acutus maritimus caule trianguis Io Radice est repente, fibrosa, a qua aliae radiculae, prioribus exiccatis, nascuntur hinc caules,quos ad radicem brevia folia cingunt, pedales,trianguli exurguntri in extremitatem pungentem desinunt, infraquein latere floccus racemosus, rusescens exit. Hic in litore Veneto,

a Perauit via qua Monspelio ad mare itur, provenit d ad Danubium Lintetit D. Burserus legit.

II. Iu MCus exiguus montanus mucrone ca rens Radice est pusilla, nigra, capillacea cauli culoquatuor vel quinque unciarum,cUJus sum- mo capitulum parvum, ex susto purpurascens,

quadrifidum, in exiguum rigidiusculum flamentum abiens, insidet foliola ad cauliculi principium tria, juncea,unciam longa in Tau

III. IuNCELLus inutilis, sive Chamae schoenos: hic radice est fibrosa, iro plantae magnitudi-dine,cum unciam vix superet, satis crassa, sol ijs est tribus quaruorve junceis. Tiguri prope la cum Felinum,Majo mense. Ioan. Bauli inUS p. m. collegit,& a C. Gesinero, ipsi Chamaeschoenos nominatus suit. IV. LuNCus acumine reflexo alter: caule est sesqui cubitali,rotundo, laevi a phyllo, panicula umbellae simili atro splendente, pediculo carente, fila mentis caeruleis,ut in Aphyllon the,dona

ta,quam caulis duarum trium Ue unciarum,acu

tus,sed mollis, parumque reflexus superat in Provincia Galliae provenit. V. IUNCus acumine reflexo trifidus Ex radiace nigra, geniculata &4brosa, junci plures, tenues, palmum superantes exurgunt,qui in summo in treb, rarius quatuor stylos, tenuissimos, trium

33쪽

LIBER PRIMUS.

trium quatuorve unciarum,dividuntur,in quo erecti,aliqui reflexi, capitulum minimum susti-rum fiammitatibus, post unci divisionem,pani nent, Sc juncellis singulis seliolum tenue capil-culae parvae locatae sent. In monte Fracto Lu Iaceum adponitur. In aquosis Angliae fluitat, cernatum, in Pyraeneis de Montibus oraviae unde D. Gillenius attulit. ProVenit. Iuncus alpinus capitulo Ianuginose. VI. IuvcrLxus capitulis equisiti quitans Ex radiculis capit Iaceis, juncus recurvus tenuis simus prodit, qui in plures juncellos duarum

vitiumve unciarum subdividitur quorum aliqui

VII. uNCus alpinus capitulo lanuginose: Radice est stibnigra, tenui, brosa, ex qua aliorum uncorum more, loco foliorum , quasi styli tenueS,recti, rotundi, Sc quidem plurimi, inlae-Ve acumen Vergentes,longitudine dispari, quorum longissimi,vix palmares sunt,4 ad radicem rufescunt: subhirsuti sunt inter quas caulis unicus,strictus,ad spathamae, plus minusve,altitudinem exurgit,cui capitulum unicum, oblongum,molle, lanuginosium, haud multum Ieporum caudae dissimile, insidet cujus nomine χοινολοιγουρον in Phyto pinace appellavimus cinmontosis Harcyniae provenit, ad acidulas,inter fontem acidum Ribelsa vu&Grie si bach,ubi Ju- Itomus se Ioli Bauhinus p.m .collegit, nomine Iunci alpini cum cauda leporina misit. VIII. IuNCusalpinus bombycinus: EXradice aliorum juncorum simili, ita juncea exurgunt, inter quae culmi pili res tenui ili mi, palmo minores,qui capistulum parvum lanugine alba ornatum sustinent. In montibus ora via loco dicto Nessei, D.Fleisserus eruit, Sc communi a

vitis

LX. IuNCus floridus minor: Radice est candida, geniculata, fibris plurimis adhaerentibus: caule palmari, liis ternis, junceis, oblongis, acutis, duobus caulem superantibus, cujus summo,singulis pediculis, qui quini sunt alterna tim sibi succedentes fores quos non vidimus)insident , quos fructus gemini rotundi Orobi Cretici magnitudine sequuntur. In palustribus Helvetiae circa coenobium Eremitanorum, Scrimonte Fracto ad lacum Pilati Lucernarum D. Bur serus observavit.

34쪽

perus rotundus inodorus Ger

manicus.

dices habet oblongas, geniculatas, rufescentes,solia plura, palmaria,viridia,angusta, subaspera, ad principium membrana rufescente simul vestita caulem hactenus nudum observavimus,in sylvosis,montosis,humidis, ut in monte nostro Muteto, provenit. CYpERus rotundus inodorusGermanicus, sub

aquatico septentrionalium a Lobelio descriptus,cum non recte sculptus sit, figuram e

rum quatuor nam radicula ex bellis oblongis componitur, unde cauliculus unciarum duarum effertur,& in capitulum exiguum sub- rotundum,cui aliud minus insidet, herbaceii loris S formae , quemadmodum in sparganio majore,desinit circa quem folia utrinque quaterna, Vel quina, angusta, cauliculum superan

tia. Plantulam hanc D. Furerus anno R,I7.trans

misit, his asscriptis Sparganium minimum &semestrale;Northusirin lacunis quibusdam coenosis,quarum partes superiores per aestatem ese siccantur.

I. QuisETu palustre Iinariae scopariae s Ito Ex radice repente geniculata, caulis rotundus, calami in modum inanis, geniculis distinctus,cubitoque altior assurgit folijs ad genicula pluribus, linariae vulgaris foliis latioribus, clinariae scopariae similibus,viridibus, oblongis, fragilibus, subasperiusculis julos in cacumine non observavimus,licet quanὸoque Velut in rammos dividatur Basileae, in paludibus Michel- fel densibus,3 etiam in rivulo juxta patibulum, reperitur. II. EQuIsETuΜ palustre minus polystachion: Radice est repente;geniculis distincta, caule tenui,cubito minore,geniculis crassoribue articulum utrinq; ternis, vel quaternis,juncei S, palmaribus,quib. pene singulis minuta spica uti instar in silet caulis vero julum oblongum, minuSco pactum,flosculis pallidisti me rubentibus donatum, sustinet in aquosis Michelfeldensibus. III. Quis E Tu M palustre tenuissimis iclongissimis setis Culmo est inani,bipedali, geniculis pixidatim cohaeientibus articulato,cum caeteris conveniens,exceptis foliis,sive sitis junceis, longis,multoque tenuioribus in palustriabus Michelfeldensium. IV. QuIsETumnudum minus Variegatum Basileens. Ex radice,parva, nigra,transversa, no-

nihil

35쪽

nihil capillata,cauliculi plures, in quales, raris doque cubitalibus, in plures cauliculos brachiasime pedales, communiter palmares, semipat iis, foliis aliquot brevibus, in breves apices di- mares multo breviores, striati, pallide viren stinctis,ad genicula junctis. Tota planta fragites, geniculis parte inferna nigris, superne albi lis,quae aquis coenosiis dum innatat viridis est aedis,articulati: lijs carentes, Sccavi in quorum extractat exiccata, incana .friabilis, ita ut summitatibus capitulum brevillimum uti in non solum digitis in pulverem comminui posista insidet,quod a corona alba ex octo, novem, sit, sed sponte in pulveiem abeat odoris est lu- etiam duodecim soliolis acutis composita, su tosi sulphurei Solum in aquis coenosis de- stentatur: quando pedibus calcatur,crepitat mersum reperitur, quod primum Patavii in sos. Provenit ad ripam Rheni, juxta locum dκ Saar sis Thermarum Aponitarum dein non longe dictum. An Gemerus libello de stirpium colle Lucerna tum Basleae cis pontem Birtar, Mictione, hoc intellexit φ dum inquit Hipparis a chel feldaeac Hunuagae, in fossis observavimus. custris quςdam foliis mansura renosis, in fine Iu- iij floret,uti puto plura non habet. Equisetum foetidum sub aqua repens.

I. I 'ALAMus aromaticus Syriacus Ex radice ita utili, trium quatuorve unciarum longa, summo capite nonnihil extuberante&in paucas fibras desinente,caulis modo unus, modo plures fere bicubi talis, rectus, rotunduS, laevis, fragilis, multis geniculis distinctus, exurgit,qui intus cavus, spongiosus S membranula

quasi tela alba subtensa)uti harundines praeditus, qui assulatim frangitur, min plures ramos dividitur, hique in tenuillimos subdividuntur, ad modum Ligustri AEgyptiaci Alpini, vel Lentisci Peruanae sive Molle Clusii qui flores parvos, folia ceos, plurimos,singulis tenuissmis pe-dicellis insidentes, sustinent, ex quorum medio

apex styli instar prodit. Folia pauca, semper bina ex adverso adrangula genicula sita, caulem amplectuntur unciam lata, sesqui unciam longa, nervis aliquot per longum excurrentibus. Caulis sapore est aromatico, vel amaro, quo in

Theriaca pro calamo utimur. Hujus caulis par tem anno I 7'. D. Paludano eX AEgypto reduce,Patavii accepimus. Verum cum totam plantam a D. Doldio habeamus, brevem ejus descriptionem cum ab aliis non proponatur)adjicere lubuit II. RuNDO Anglica foliis in summitate dis sectis: Haec foliis et cubitalibus, duarum triumve unciarum latis nervis aliquot, per folii longitudinem excurretibus elevatis foliis in summo in duos,tres: quatuor apices divisus : hanc V. EquispUM scelidum sub aqua repens: Ra D.Cargillus ex Anglia misit dice est librosa, caulibus tenuissmis, rotundi S, III. ARuNDo Indica lati lia flore luteo punia per obliquum ut Saccharum penidi tim, striatiS, aio: EX radice nigri cante, nodosa,&fibris cras.

geniculatis,fragilibus,per terram sparsis, quan siQIibu donata, aliisque nodis adnascentibus,

36쪽

caules plures sesquicubitales, crassi, arundinis instar nodosii,prodeunt, circa quos soli a pallide virentia expansa lata, in acumen desinentia, nervosae tenuia quae,cum primo ante caulium exortum nascuntur , corniculorum chartaceorum mod' convoluta existimi. Cauli, flores,gladioli floribus forma similes, coloris lutei, punctis aspersis variegati,capitello hirsuto inhaeret, quod flore delapso augetur, subasperum fit, Smen nigrum,subrotundum continet. Haec ut omnibus sui partibus, ita semine minor est, quam ea quae florem minii coloris habet. Hanc in horto habemus, in olla colimus,hyberno tempore in cellam reponimus, quae primo Vere plu-

res caules,antiquis resectis profert,& Iulio mense floret.

tibus, rotundis, striatis, quibus spica palmum longa,crassa,aristis longissimis,&ut in vulgari tenuissimis denticulis exasperatis armata, insidet es folia habet cubitum longa, unciam lata Sc per marginem leviter exasperata: grana non vidimus spicam Tolia exhorto Nobiliss . Contarent, Senatoris Veneti, habe

mus.

LIBER SECUNDUS.

-GLADioxus angusto gramineo solio proa

dice bulbum geminum habet,unum alteri insidentem,caulem laeVem,teretem, peda- Iem: folia bina ternave, graminea,angusti lima, striata, mucronata,palmaria: flore ternoS,quaternos, pallide rubentes , supra se invicem ad caulis summum utrinque ex sex foliis oblongis commisti quibus ut in caeteris, folliculi semen paleaceum continentes,sed minores, succedunt. Ex Hispania D.Albinus, in Muraena collectum attulit.

HYAci NτΗus minimus maritimus Tota planta unciar sex est ex bulbulo parvo oblongo,cortice vilio tecto, cauliculi duo vel tres nudi,inter folia angustissima exurgunt,quibus capitula minuta, iotunda, sursium porrecta insident, flosculis minutis caeruleis, quibus Veluti siliquae obloiigiusculae , semen minutum continentes, succedunt: Mon spessuli in littore maris anno IS9 . D. Gallus collegit eundem cloco eodem, sed uncias tres non superantem, D. echerlinus anno 16Is eruit, communicavit.

37쪽

Narcissus angusti folius albus

minor.

I. ARCissus angusti solius albus minor Exi radice bulbosa tunica siubnigra tecta

paucis fibris capillata, folia bina vel terna oblonga, angusta, porrace exurgunt inter quae cauliculus palmaris, cujus summo bini flores, parvi albi,calice oblongo angusto donati,

tu sident: non longe Monipelio in faxosis &montosis reperitur. II. PSEUDO NARCissus gramineo solio, sue

Leucon arcissi is aestivus: Ex radice, oblongum, angustum bulbum imitante, exiguis capillaceis fibris praedita, membrana fusca tecta, folia bina,

croceis aemula , oblonga, exurgunt, quae saepe cauliculum superant; qui nudus,tenul S, tritim, quatuor, quandoque quuaque unciarum ,

liolis ternis, quaternis brevIssimis cinausal rem unum stellatum, intrinsecus albicantem, extrinsecus Venis purpurascentibus , ariegatum,ex foliolis sex compositum,sustinet: in cujus medio cauliculus brevissimus, in stylum a iens,quem staminula apicibus candidis donata, cingunt,cui capitulum triquetrum, semen con tinens succedit. In alpibus Helvetiorib& Rha torum, ut monte Spli geli ad Thermas Fabarias, Iulio mense floret sed augusti fine, in Taurero Austriae monte,D.B serus eruit.

I. Λ LiuΜjunci solium bicorne Iuteum: ex exbulbo oblongo capillaceo, tunica alba

vestito,cauli rotund', palmo altior, I iis unceis duobus tribus x Vestitus, exurgit, umbel tam parvam luteam sustinens; cujus flores singilli, fila mentis oblongis insident, ex siex foliolis luteis compositi, in quorum medio staminuta totidem,&in medio stylus, quibus capitu-Ia trigona, semen continentia, siuccedunt ipsi vero umbellae,foliola duo angustiis ina,quoium altrium communiter longiuS,in latus expansa, subjiciuntur Mon spelio D. Sallet mannias attulit,&D Burserus in Austria prope Stainin Baden, eruit. II. ALLiuri montanum minUs ex radice pamva,aliquantum nodosa&fibrosa, cauliculus unus&alter tenuissimus, nudus, treS, quatuor,

etiam sex uncias altus, irater folia oblonga, angusta,exurgit, qui capitulum minimum quod apertum non vidimus sustinet in petra circa

Oeni pontem reperitur. III. At Dum montanum radice oblonga:

priori simile, sed caule altiore& soliis longioribus, capite rotundo pallide purpurascente, floribus ex solioli. ex totidemq; staminibus composito,non longe Mons pelio loco montoso, qui Hortus Dei dicitur,observavimus: quod forte Allium montanum sive Petroscorodon Gesineri in libro de Horti S.

38쪽

I. R TOLYAffricanum umbella purpurascen-LVite: ex radice bulbosa, caulis modo unus,modo plures cubito altior,nudus cavus,una cum foliis aliquot latiusculis, in acutum desinentibus, palmaribus Metiam ses qui palmaribus, per marginem, instar graminis hirsuti pilosis umbella, caulis summo insidet, cujus flores communiter e quinque foliolis, dilute purpura centibus , pediculis oblongis& firmis insident quibus vesicula, duo triave semina nigra rotunda includens, succedit.Odore est Allii graviore Hoc Argentina a D. Meyer acceptum,in horto ab aliquot annis alimus.

II MOLY moschatum capillaceo folio: bulbo est parvo oblongiusculo u fescentes veluti reticulato cortice tecto, ex quo cauliculus tenuis,

palmaris,rarissime pedalis emergit; circa quem folia juncea vel potius capillacea, sed sine ordi

ne,qud e modo unciam,modo tres quatuor Verus

cias longa quae nimis lata in figura exprimuntur cauliculi summo pedi celli quini,seni,septent, veluti in umbella dispositi, a duobus exiguis foliolis sustentati,insident quorum singuli flosculum ex sex soliolis acutis compositu, obscure albentem lineis fuscis per medium discurrentibus dissectum d staminulis aliquot donatum sustinent his capitula rotunda semina tria vel

quatuor,nigra,oblonga, triquetra continentia,

succedunt flos Moschi vel Zibet hi odorem spirat,4 in collibus Mon spelio vicinis provenit;

unde D.Saltetmannus anno IS98.attulit, &posta modum aliquot annis in hortulo coluimus.

DE ORCHIDE.

I. Z YNosoRCHis angusti lia hiante cucullo: huic radices subsunt duae globosae,altera majore Vegetior, altera flaccidior, quibus superne fibrae aliquot adhaerent cauli caetVus, striatus,cubito minor, soliis aliquot pallide virentibus,tqvibus, striatis, uncias sex longis, s munciam latis inferne,& uno alterove superne, amplexantibus : spicam habet oblongam, ex oblongiusculis pediculis dependentibus, hiantem cucullum referentibus hanc in pratis P

tavinis legimuS. ΙΙ. CYNosoRCHIs militaris montana spica rubente conglomerata: X radicibus praedictae similibus,caulis cubitalis, rotundus, caVuS,paucis sol ijs angustis, striatis,uncias sex longis cinctus, exurgit,cujus summo spica,ex floribus parvis,eleganter rubentibus conglomerata, insidet: quorum labrum in quatuor parvas barbulas dividitur,calcare tenuissimo a tergo Nascitur in hembos montis Mutetae, Majo florens quam prius

Patavium observaVimu S.

ΙΙΙ. CrNosORCHI militaris pratens elatior floribus variegatis haec priore est testiculis minoribus, caule breviore soliis latioribus,uncias duas longis, etiam caulis summum, tubi instar

39쪽

LIBER SECUNDUS.

cingentibus spica breviore, ex floribus priore longo minoribus, iisq; exalbo dc rubro eleganter variegatis. In pratis humidis Michelialdensibus, arans Rhenum reperitUr. IV. AMAE ORCHisalpina solio gramineo: planta palmaris est,ex cujus radice gemina,glObosa, oblonga, lia angustissima,utrinque quaterna,cauliculum nudum,tri uncialem,qui interea fertur, superantia exurgunt spica unciali,cui utrinquefoliolum brevissimum subjicitur flosculi virides galericulati sunt. In monte Helvetiorum Gothardo, copiose lacervatim, Iunio florens, reperitur. V. ORCHis montana Italica flore ferrugineo lingua oblonga Testiculos duos habet parvos, rugoses, quorum alter,ut in reliquis Orchidibus vegetior, hinc communiter solum unus testiculus reperitur quorum summo , fibrae ob longae, varie oblique sparsae,adpositae Cau Iis cavus nonnunquam pede altior, quem solia angusta paucaque uncias tres Vel quatuor longaban sua vestiunt, at cuilibet flori solium breve quidem, sed latiust in apicem desinens,subjicitur. Flores quini, seni, alternatim in caulis summo disposui coloris ferruginei, obliqui tubuli forma, quorum lingua propendens oblon ga est,& ex basi latiore in apicem abit, cui legumentum pallidioris coloris, vescae instar impositum, etiam in apicem communiter bifidum finit floribus utriculi,semine pulverulento repleti, succedunt. Hanc in Italiae montibus Rasi sanensibus legimus: Matthiolum sub Testiculi tertii specie prima, in figuris majoribus exprimere voluisse censemus, cujus tamen figura mala, sine omni descriptione, ut in historia Lugdunensi sub Testiculo 3. Matth. At fateor pejorem esse eam figuram,quam Matthiolo meo emaculato addidi , desiimptam ex Tabernae- montani figuris tunc enim quid sibi vellet Matthiolus, non constabat, imo etiamnum dubius sum quare aliam figuram delineari curavimus.

Hujus haud dubie species,quam doctissimus C lumna in sua Ec phrasi minus cognitarum sti pium , Orchidis macrophyllae nominerueleganter descripsi S cicone e pressit.

40쪽

Orctis palmata pratensis angusu- solia. Orchis palmata angusti lia minor

fiore odoratissimo. VI. ORCHIs palmata pratensis angusti folia major radices habet parvas, Veluti palmas geminas,in binos digitos distributas, fibris paucis annexis soli liliacea,angusta,laevia , palmaria,per quae veluti tubum,caulis cubitalis cavus effertur, cui spica fere palmaris angusta,ex storibus dilute purpureis, brevi calcare donatis composta, quibus singulis foliola oblonga acuminata subjiciuntur,vi capitulum oblongum, semen aliarum instar continens, succedit. Haec in pratis udis Michel feldae,ipsa aestate reperitur. VII. ORCHI palmata angusti folia minor flore odoratissimo.Radice est gemina,oblonga, angusta, palmisimili,in tres quatuorve fibras cras. sissimas divisa , supra quas ex imo caule fibrae aliquot ortae expanduntur ex radice folia quina aut sena ,oblonga graminea prodeunt, interquῖο caulis uiasus palmaris, paucissimis cata-guis soliolis donatus, qui velut in spicam bivncialem abit cui flores dilute purpurei odoratis simi insident, qui galea tecti labro prominulo, in quatuor barbulas divisi sunt, Sc parvo calcari, a tergo prominente, donati. In pratis humidis Michel feldae provenit&autumno floret quamvis etiam Monspecti ili reperiatur &sub Satyrio octavo in Phytopinace descripsimus.

VIII. ORCHI palmata flore viridi: ex radice gemina, palmata larva, caulis palma altior, iij paucis, nervosis uncias tres longis, unam latis, vestitus exurgit, spicam habens tri uncialem,flosculos paucos, subvirides,galea tectos,

labro prominulo in duas barbulas diviso, qui b. singulis foliolum oblongum, angustum subjici-

tur. In montibias Bohemiae, Silesiae finitimis,in ySaxo Nommet grund copiosam Iunio florentem D Fleisserus observavit,in attulit. IX OR